Specimen confutationis animadversionum Desiderii Heraldi sive Tractatus de subscribendis & signandis testamentis, item de antiquorum & hodiernorum sigillorum differentia. Auctore Cl. S

51쪽

dem Ulpiani duo codices , quam pro duobus exemplaribus eodem sensu quo in praecedente Paragrapho ea vox posita est Z Continuo enim subjungit Jurisconsultus Sed os quis in duobus codicibus ut signatis alios atque alios haeredes scripserit. Quid apertius quam hic

Codices eum dicere quae in proxime praecedente Paragrapho Exemplaria vocaverat

Nam cum scripsisset, Si quis in duo bas Exemplaribus scripserit te flamentum, statim aliud the ma proponit, Sed is si quis in duobus Codicibus finia figuatis alios atque alios haeredes scripserit. Unde apparet, duos hic esse codices quae ibi

erant duo Exemplaris. Casius tamen varii. Ibi in duobus: Exemplaribus iidem haeredes scripti, quorum si unum exter, extare tabulas testa menti ait Ulpianus. Ergo Exemplaria testamenti, &Tabulae res eadem. In sequente Paragrapho in duobus Codicibus, hoc est duobus Exemplaribus, alii atque alii haere des scripti, non iidem ut in priore. Nota unum ex duobus extat sed duo simul, quia simul signata fuere. Hoc eodem Paragrapho dc Tabula testamenti de festamenta appellantur , qui dc Codices vocati sunt; ergo Codices, tabula: Testamenti, Exemplaria synonyma sunt. Duo diversi λμούιασμοὶ duobus illis, ut dixi, Patagraphis proponuntur. Priore in duobus exemplaribus sive codicibus scripti haeredes iidem, quorum

52쪽

A NI M AD V. HERA D. Exemplarium sive Codicum unus tantum extat. In altero alii atque alii haeredes scripti in duobus Codicibus sive Exemplaribus simul signatis quorum utrumq; extet. Nunc videamus quid huic expositioni Salmasii opponat magnum fori Parisiensis decus an pecus,& Jurisconsultus primarius. Scire, in quit, debuit Salma ι, Exemplar cumsimpliciter dicimus,4s o sκαψον,9 Exemplar testamenti, nihil aliud esse quam quod nos copiam dicimis. Imo scire debuit ipse , qui se tantum facit Jurisconsultum, cum sit legum aeque imperitus ut peritus videri vult , nusquam hoc sense Exe Iar reperiri apud veteres Juri L prudentes. Falsissimum proinde est quod hic ponit, Exemplar testamenti nihil aliud

esse quam quod nos copiam dicimus. Exemplum hac notione passim dicunt non tantum Jurisconsulti, sed etiam veteres auctores emendatioris Latinitatis. Ita Cicero in Epistolis , ex litteris cognosces quarum exemplum ad te misi. Atque ita passim alii. Sed a jure ipso petamus exempla. In hoc ipso Titulo de bonorum possessione secundum Tabulas g. vri. Ulpianus ita Exemplum posuit. Sedsi unum fecerit testator quasi testamentum, aliud quasi exemplum. Vbi exemplum est:

αντικαφον Testamenti. Idem Vlpianus lege caetero D. de familia. erciscunda Exemplum tabularum Testamenti appellat, non D ex em

53쪽

exemplar, quod est ανώκαφον. Baredem e rum exemplum debere dare, tabulas vero authenticas ipsium retinere aut in ade deponere. Optimas

Item Exempla, Σκάψω. Hoc est quod dixit Scaurus , Exemplar esse quod transfertur, Exemplum quod non transfertur. Nam Exemplar transferri dicitur cum ex eo Exemplum describitur, id est τὸ ιαν. Ergo ex emplar de scriptura authentica proprie usurpatur. Sic textus authenticus transferri dicitur cum in aliam linguam traducitur Mvertitur. Hoc Exemplare est Valerio , exemplar nimirum transferre. Nusquam igitur

Exemplar testamenti in jure pro testamenti reperire est, ut nobis vellet persuadere Pseudo jurisconsultus , sed semper pro eo Exemplum invenitur, ut apud Vlpimnum, Exemplum testamenti, & Exemplum t bularum testamenti locis quos supra attulimus. Aliud est cum apud eosdem Iurisconsultos dicitur, unum testamentum pluribuου exemplis consignare: ut in Leg. xx v. D. Qui testamenta facere possimi, his verbis, Unum testamentum pluribus exemplis consignare quis potest, idque interdum necessarium est, forte si navigaturus se seeum serra ct relinquere judici

rum suoriιm testationem νelit. In hac quippe Ἀ-ge exempla eadem sunt cum exemplaribus. Id notat Scaurus cum dixit Exemplar esse

54쪽

ANIMADV. HERALD. st quod transfertur, & Exemplam non trans ferri, alios contra sentire. Ita hoc loco Florentius cujus ea lex est , cum dixit Test mentum unum pluribuι exemplis posse conis

signari& conscribi, non aliud dixisset, si pluribus exemplaribus consignari scripsisset.

Nam haec plura exempla unius testamenti totidem sunt authenticae tabulae vel authentici codices unius testamenti, totidemque

exemplaria quae fidem faciunt testationis defuncti, & ex quibus, si extent & proferantur , potest peti bonorum possessio secundum tabulas, cum exemplum proprie sumtum si solum extet, ad hoc valere non possit, ut diserte scribitur leg. i. D. de pose sessione bonorum secundum tabulas: Si ν ro id quod exemplum erat, bonorum possessio peti non poterit. Plura igitur illa exempla unius 'testamenti quae testator consignavit pere gre abiturus, sunt quasi tabulae plures eodem exemplo scriptae; ut vocantur leg. ult. D. de his quae in testamento delentur. Plaribus tabulis eodem exemplo scriptis unius testamenti eodem tempore dominus sollemniter complevit. Ut omnes hae tabulae unius testamenti authenticae sunt, ita exempla illa plura apud Florentium in lege supra scripta, quibus

unum testamentum consignatum est, totidem sunt tabulae authenticae unius testa

menti, sive Exemplaria. Nam Exempla ea

55쪽

si s p κ c I ME N C o N F v T lege Florentius pro exemplaribus potati Sic cum Princeps eodem exemplo ad plures Provinciarum rectores litteras scribit, ut in Historia Augusta habetur & apud Suetonium, omnes hae litterae sunt authenticae & totidem exemplaria, ex quibus Mexempla,id est αν ἱκ α fieri possunt. Quis non videt & in leg. XLVII. D. de Legatis M. binas tabulas exemplarii causa scriptas ita esse accipiendas, nempe quae instar exemplarium esse possint & authenticae, non ut pro exemplis habeantur vel Haec cum ignoraveris, non video cur te I risconsultum profiteri audeas,qui verborum Juris tam parum sis intelligens. Redi igitur, redi ab equis ad asinos, ab arte rabularia ad vocabulariam, & in scholam te recipe, ut iterum ibi ludi magister fias. CAP.

56쪽

ANIMADV. HER ALP.

C A P. V. In lege de qua agitur nullam fieri mentionem exemplarium vel exemplorum. Codicum meminit duo-- rum utrinatorum. An Codices isdem sint eum exemplaribuo. Exemplar non esse idem quod barbaris copia, sed exemplum id significare. Exem' plar reisamenti ct testamenium rem eandem esse, Exemplaria, Codices is testamenta eadem quoque 69. Luidsit proprie Exemplar,nempe idem quod Platonicum ιnοι. Exemplum litterarum, id esse

quod ab axemplari descriptum est, id est ex primitiva Epistola. Stupor is inscitia Heraui passim

On vides etiam ignoratione hic te elenchi peccare,& fallere velle vel falli, cum dicis te videre quid Salmasium fefellerit 3 Non enim hic quaestio est de vocis

Exemplar notione, aut quomodo in jure capiatur. Lex quam nunc ventilamus nullam habet mentionem Exemplarium vel Exemplorum. De Codicibus agitur quorum illa nominatim meminit, cum dicit in duobus Coricibus simul signatis alios atque alios haeredes scriptos. Cum interpretatus est Salmasius duos illos Codices duo esse exemplaria, quid peccavit Nonne aeque potuit dicere duas e sp tabulasὶ Falsus est, inquis, dum Exem- plar testamenti O te mentum rem unam atque D 3 . eandem

57쪽

s Sraci MEN CONFUT eandem esse putaνit. Ostende tu non esse,&tani magnus Jurisconsultus fueris quam vis via deri. Tu Exemplar testamenti doces nihil aliud esse quam quod nos copiam dicimus.

Tibi dico te falsum dicere, nec posse id pro

bari ullo exemplo e Digestis allato. Exemplum testamenti hoc dicitur, non Exemplar. Nam proprie Exemplar est,ut exponit Festus, ex quo similefacimas. Id est, ex quo exemplum facimus. Nam exemplum proprie simile est, & Graeci recentiores N Lmν absolute dixerunt quod Latini Exemplum, & Graeci αν-mκαφον. Ergo Exemplar testamenti dc testamentum res eadem, Tabulae nempe testamenti authenticae. Et quia, inquis , duos Codices eo Paragrapho videbat Salmastus, duo esse exemplaria, quomodo appellata fuerant ab Ulpiano pracedenti Paragrapho, duos Codices pro duobus restamentis accepit. An non recte ita accepit Potes tu aliquid contra quod ulla ratione nitatur, dicere 3 Ulpianus quinto illius legis Paragrapho, duo exemplaria dixit, pro duobus testamentis,uel duabus tessamenti tabulis authen ricis. Nihil enim his ejus verbis expressius. Si quis in duobus exemplaribus fecerit testamentum, O aliud extet, aliud non extet, Tabula extare videntur,petique potest bonorum possesso Sin gula ergo horum exemplarium pro tabulis sunt authenticis r nam si unum quodlibet horum extiterit, tabulas pueri extare scribit

58쪽

ANIMADV. HERALD. Iurisconsultus. Totidem ergo quoque videntur testamenta. Hoc enim sensu Te

mentum dixit pro Testamenti tabulis. Cum itaque hoc Paragrapho dixerit Ulpianus duo exemplaria pro duabus tabulis, &insequenti duos Codices, non erravit Salmasius

qui duos illos Codices sexti Paragraphi scripserit eodem sensu poni ab Ulpiano, quo exemplaria prius posuerat. Quod autem duos illos Codices pro duobus testamentis, id est duabus testamenti tabulis accepit idem Salmasius, quid mali fecit p Nonne ipsis verba legis hoc aperte significant& expressissime

etiam dicunti Nam cum dixisset Codices, statim intulit, & utrumque extet, non uterqlie, nempe στυς π σηρ νόμον; cum vel-exemplar, cujus vocis in proxime praecedentihus verbis meminerat, vel ad Testamentum

respexerit. Sed e quis, inquit, in duobus Codicibus fimul signatu alias atque alios haredes sicripserit, ct utrumque extet, quasi ex uno comperit bonorum possessio , quia pro tabulis utrumque habendum est , o seupremum utrumque accipietur. Ex quibus manifestum est ad testamenti vocem respexisse. Duo igitur illicodices, duo sunt testamenta & duo etiam exemplaria, duaeque etiam Tabulae, nam ira vocantur in lege. In sequenti Paragrapho Testamentum ita positit pro Testamenti ta

bulis vel Codice ς Sed s unum fecerit testator

59쪽

U Sraci MEN C ONFUT. quasi testamentum, aliud quasi exemplum. Ergo Telamentum in hac lege pro testamenti eo dice est, vel Tabulis testamenti, Exemplum pro

ἄμπικαφω testamenti vel tabularum testsementi. Si extet testamentum vel Codex testamenti,peti ex eo potest bonorum posse sesio, si non extet, sed solum ejus exemplum, copia vulgo dicitur, non potest peti. Titulus ipse de quibus Tabulis illi duo Codices accipiendi sint, declarat, qui de possessione

bonorum est secundum Tabulas, nempe au thenticas, non earum exempla. Non enim

posse peti bonorum possessionem ex tabularum exemplo diserte Ulpianus pronuntiat Paragrapho septimo ejusdem legis. Sed idem Paragrapho sexto quo duo Codices nominantur, tabulae etiam appellantur, nempe authenticae, & ab exemplo diversaς. Codicem porro de Scriptura testamentaria ac Tabulis testamenti Latine dici, potest probari pluribus aut horum testimoniis, atque etiam Jurisprudentium. Iuvenalis, Et codice lepo Heredes νetat esse suos. Suetonius iri Augusto tradit testamentum ab eo factum duobus codicibus, partim ipsiu3, partim libertorum Pol bii ct Hilarionis manu scriptum. An aliud intelligendum esset, si duobus exemplaribus dixisset Innuit autem alterum Augusti manu scriptum fuisse , alterum libertorum ejus Polybii & Hilarionis. Binvi Tabulas eodem exemplo

60쪽

ANIMADV. H3RALD. yyexemplo scriptas ab Augusto aeque potuit dicere , pari prorsus significatione. Pro eo dixit in Tiberii vita duplex Testamentum eum scisse, unum siua, alteram liberti manu, fled eodem exemplo. Hoc est,ut Graece dixit in Institutis Theophilus ἰσοτυπως. Duplex illud Testamentum, duo sunt Codices uniu3 te,' menti. Sic enim & Testamentum pro exemplari vel Codice Testamenti a Jurisconsulisto dici jam supra notavimus. Justinianus in Institutis,uel Gajus potius,Titulo de Te stamentis, plures Codices pro pluribus Exemplaribus posuit; Sed o unum Testamentam pluribus Codicibus conficere quis potest. An negari potest eundem futurum sensum si scripsistet, pluribus exemplaribus ὶ Certe Florentius pro

eo dixit pluribus exemplis, cum vocem exempli pro Exemplari usurpasset, unam Testa mentum pluribus exemplis consignare quis potest. Pro quo Gajus dicere maluit, pluribus codicibus. Alius eadem mente dixisset , pluribus exemplaribus. Unum itaque testamentum pluribus exemplaribus, Tabulis, Codicibus eodem significatu dicitur, ut plura Testamen-ra eodem exemplo. Arnoldus Vinnius celebris Juris Professor in Academia Leydensi,

quem honoris causa nomino, in doctissimo ad eum Institutorum locum Commentario Salmasianam hujus legis interpretationem non dubitavit probate ac laudare &