장음표시 사용
171쪽
utrumque Coniugem orituras etiam
136 circa solam Religionem Van Espen de
n. 6. α ibi α alii simul ita vivunt, ut eorum animi in iis , qua ad Fidem a Pertinent , eontrarii Hi , quo pacto eos in aliis rebus convenire posse qui iam arbitretur , qvorum sensus in iis , qua sunt Fidei, quarum. prima est, atque praecipua rario, minime congruit Quo pacto inter se aquis animis in reliqua vita societate communicabunt 3 u utque subjungit Ledan. d. consult.63. num. 3. π ibi di Quom
do quies, ct tranquillitas inter Catho-13γ ticum. θ Hareticum confinere poteri, cum fere nece spe fit inter eos lites, ct jurgia , altercationes de Fide , Religione, Pejuniis, Cibis vetitis, Fesis diebus, Veneratione Sanctorum , ct GI- tu Marinum quotidie suboriri , nee terminari posse me aliquo odio , veI
Si vero Catholicus , qui petit dispensationem super hoc Matrimo.nio tantum rato, & inconsulto per ipsum inito . eam obtinere non valens , seorsum ab Uxore toto suae vitae tempore moram trahat, & cum ea cohabitare , ac Matrimonium conis
sunt mare recuset, nemo est qui facile non cognoscat evidens periculum, cui uterque subjicitur fornicandi,peccans di , de gehennam ex hoc etiam merendi , quod evitari posset, si Matrimonium dissolveretur, & ambo libertatem assequerentur ad alias convolandi nuptias, mediante dispensatio. ne, quae a Summo Pontifice facile concedenda videtur, ne anima Catholici pretiosissimo Unigeniti Filii
Dei Sanguine redempta damnetur,x39 utque ipse coram 'Supremo Divino
Iudice constitutus dicere possit: Quos
dedisi mihi non perdidi ex eis quem quam . Absque eo quod in hoc casu locum habere videatur Divinum illud Praeceptum: Quod Deus conjun-IU xit, homo non separet: Agitur enim de Matrimonio tantum rato , ad quod tot illud non extenditur, ut dixi supra num.33. O seqq. , nec non praesumendum videtur hanc conjunctionem tot gravissimorum malorum originem , animaeque ruinam noluisse Deum, qui vult omnes homines DIυοι fieri.
Horum quoque malorum numerus augetur maxime, si Catholicussit Filiusfamilias, quoties ob hujusmodi Conjugium accedat etiam in- r 3 dignatio Parentum . & Consanguineorum ejusdem, eoque magis si propter illud ignominia, infamia, &deturpatio in totam familiam redundet, ad ut non solum inter Conjuges , sed etiam inter Parentes , Agnatos. & Cognatos ex una, & inter Filium familias Contrahentem ex altera parte odia, dissidia, inimicutiae, & interminabiles dissensiones, nonnisi exitus praueserant infelices, prout late in meis ritis de Sponsas. Filiorumsumit. expendi, nisi Matrimonium dissolvatur Non tamen est omittendum quod
aliquando Summi Pontifices similia Connubia fieri permiserint, sed rationabilibus concurrentibus Causis Supplicantium precibus annuerunt, ut neri posse docet Tenedict. XIV. I 4 de Synod. Diaeres lib. 6. cap. s. numμ. πibi di Tales enim reipsa concurrere possunt circumstantia , qua cte. aditum
aperiant conrasmi legitima dispensati
nis, cujus vi Matrimonium inter Parin tes , haretricam unam , alteramque Catholicam , licitum reddatur di , ut enim, inquit D. Bernard. ad Eugen. lib. 3. de Considerat. eap. 4. - ibi α Ubi ne.
nustas urget , dispensatio en excusabilis, ubi utilitas provocat , laudab Iis α Requisitis tamen , & prius habitis opportunis informationibus, &votis ab Episcopo Loci, & Nuncio ΙΑΞApostolico , quibus valde est dese
172쪽
De Separatione Tori Conjugalis Cap. XVI. 16 r
eoram Card. Scotto. Sub ea praesese tim ratione , quia in vim proprii muneris uterque praesumitur optime instructus de qualitatibus Personarum,& Locorum eorum Iurisdictioni su jectorum , & nonnisi cum matura deia liberatione Relationem , Votumque 1 6 edidisse censetur Rot. decis Ias. n. . post Vivum. de Iurepatron. θ dec.397. num.I. 9 seqq. par. I 3. recen. Causae autem pro concedendis hisce dispensationibus tres potissimum esse possunt, nimirum utilitas spiritualis, veluti si Haereticus amplectatur, vel promittat , aut saltem magna , Certaque spes effulgeat illum eni se Catholicam Fidem amplexurum , ut habetur ex Concil. Chalcedonen. Can. I . ibi α Sed neque e viari debet Nuptura Haeretico cte. nis sorte persona orthodoxa copulanda promittat, se ad Orthodoxam fidem transferre π Item ex Eliberitana Θnοὐ Can. 16. , ct ex Laodicena Can. 3I. - ibi; Si tamen Giholicos se feri promittant di nec non ex Agathens. habita in Gallia annoso 6. Can. 67. π ibi α Non oportet eum Hareticis misceri cinnubia cte.s tamen profiteantur cirisianos esse futuros, ct Catholicos ctc. - & interim Catholicus, sive Vir, sive Foemina una cum prole tuto Fidem , & Religionem Catholicam profiteri in omnibus permitta.
- tur , ut unanimiter tradunt Aedor. 148 Instit. Moral. par. I. lib. 8. cap. M.qu.ς, NicoIaus Serarius de Catholic. eum minretic. mirim. cap. a. num. I 8. Maur. de
de Sacram. Matrim. discept. 8. se I. 6. vers M. Silvius in 3. pari. S. Thoma
Matrim. I et Bene de Osse. Sae. Inqui-st. par. I. dubit. Iς 3. sed . eoroll. I. num. Ia. Basilius Pontius de matrim. in Appendic. de matrim. cum Haretic.
cap. 3. num. I. , quem gravem Theo-
wers. Sed limitatur primo , Vincent. Candidus disquiset. moraI. rom. I. de Matrim. disquisit. 28. artis. . dubir.3 s. Pignat-DII. consulti I 88. sub η. I. rom.6. Jeretius de Theologie. Disciplin. tom. 8. lib. 37. cap. 8. π ibi a Circa atramonium θαMulieris Catholica cum Uiro Haretico, omnes fere consentiunt valida quidem esse , sed noxia , ct illicita m. Ob memoratum subversonis periculum quirim , scripserunt, . Matrimonia Catholicorum cum Hareticis adeo esse illicita, ut Iuri Naturali repugnare V ideantur , est
nunquam permitti debeant, sed salius-ma hete eri opinio , ct penitus rejicienda. Is
Nam invenimus atrimonia non cum Hareticis tantum Oc. non violato jure
naturet persitisse; co Iura etiam va. Itiisse ad Fidei incrementa cte. Non semel Romani Pontifices in hujusmodi Matrimoniis canonica lege prohibitis dispensarunt, proertim Gregorius Oc. atquectate nosra cum Remina Pisana, quantisit Haererico AVIO 'Benedictus XIII. α Isi quod Matrimonium initum fuisse memini ab hac satis formosa stemina de Familia Riminaldi cum praedicto Anglo , qui eam secum traduxit Liburnum , tempore , quo Pisis studiorum Causa morabar , ea eXpressa lege, ut tam ipsa, quam nascitura Proles
in Catholica Religione pacifice viverent ) Inde praefatus Auctor inserens αDummodo ergo cavsa hujusmodi dispe sationis intersit, qualis esse poteri spes conversonis Conjugis, vel etiam si Vir
permitrat Uxorem , filiosque vivere juxta Ritum Religionis Catholicς, pο- teri Tontifex Legum EceIesasicarum a I saprohibitionem relaxare ' Hoc idem dicit De Dollis in prax. Canon. to. I. Iit. E. de eo , qui duxit in Matrim. n. 8.ibi z: Dubium es, an . Matrimonium Catholicet eum Haretico etiam licitum fit.
Et puto non esse Iicitum , nisi seriejusa causa suscerit, quia Iure EceIesaineses prohibitum. βuod si juria cavsa af ecerit, certa es omnium sententia Iicitum esse , qualis causa censetur pria
tas susceptam Prolem catholice educandi; tertio, si effulgeat spes conversionis alterius Conjugis ad Fidem αEx harum conditionum igitur adimplemento , nullatenus est haesitandum , quin maximum spiritualeae bonum
173쪽
bonum oriatur, tum quia liberi ab Haeretico procreandi jus acquirunt tamquam Catholici ad Regni Coelestis felicitatem , qui si eorum Pater
Matrimonium Cum Haeretica contra.
xisset, filii gehennae fuissent, tum quia ipsiusmet Patris conversio vel statim habetur, vel in posterum haberi posese speratur. In hisce tamen casibus, pro majori securitate , exigenda videtur Proinmissio Haeretici Contrahentis jurata non subvertendi Uxorem ; Filios na- sc i tu ros in puritate Catholicae Religionis educandi; se se Catholicum Romanum reddendi, ubi per tempus,& varias circumstantias licebit ; a conventu cum Haereticis , quoad ea ,, quae respiciunt propriam sectam, ab instinendi , &alia hujusmodi: qua habita promissione facilius dispensatio
concedi potest, maximi enim momen. ti apud Haereticos quoque est Jura-IIs mentum, ut percipitur praesertim ex iis, quae circa illud tradit haeretica labe infectus Puffendorphus de Iur.
natur. θ genti tom. I. Iib. . cap. a. s. I.
ct seqq. α ibi α Iuramenti maxima vis, atque sanctimonia etiam apudEthnicos ha-Is6 bita fuit, itaut gravi a perjuros poena manere crederetur, qua ad pseros quoque pertingeret dic. in perjuros capitis poena erat confii suta, ut qui duo maxima committerent flagitia , quod θ pi tatem in Deos violarent, ct fidem , maximum humana societatis firmamentum eυerterent. Est autem jusjurandum asser-Is tio Religiosa, qua Divina misericordia renunciamus , aut Divinam poenam in nos deposcimus , nis verum dicamus. Me autem esseiunt juramenta ob interis positam Dei invocationem , quem neque aisu quis deceperit, ct evi nemo impune illuserit, ut a negotiis, quibus adji-riuntur , omnis interpretatio eavillatoria sit exeIudenda α 8 in proposito n-rius de matrim. CathoIic. cum Haretis. eap. n.4. α ibi π In Causa autem pra-
senti unge dimilius est , eum pendeat
eυentvs ex humana voluntate, qua adeo
inscrutabilis es, ut illam omnino pen
is 8 trare Di Dina intelligentia j cte. Quod si loquamur de securitate Promeponis impIenda, qua conversionem promisit hare-ricus diximus enim etiam promissa conis versione cum verisimili spe posse contrahi Matrimonium ) atque idem dico, s ιο- quamur de securitate adimplendi pactionem, qua consitutum es , ut Cosux Catholica , ejusque Familia Catholico ria tu vivere permittatur, ct recte prolem educare, prudens securitas mihi videtur ea , qua nascitur ex pactis juramentos malis . Iuramenti namque religio maω Is ggni ct apud Catholicos, ct Hareticos momenti es αMaxime cum Haereticus Conve sionem suam differre cogitur, ne paterna , avitaque haereditate privetur, qui sane timor , ac dubium , rationabilem , justissimamque causam praebent, ut expetita dispensatio concedatur Ressennuel. in Ius Can. Iib. 4. I Forix. I. n. 36o. 363. seq.: ibi tam trimonia Haereticorum cum Catholicis sunt itilicita cte. nisi Papa dispenset Oc. Iimitatur conclusio in casu , quo Haereticus promittat , quod velit Fidem Catholicam amplecti cte. Huic tamen Iimitationi bene addit Lyman. cte. sjuria causa sub- si , quia se Hareticus absque ulla causa conversionem suam dissert cte. fallacem
potius , quam seriam videtur habere mentem. Sectis est, Aobjusam cavsam , eamque gravem, negotium dimeri, puta,
quia si innotesceret , privaretur pingui
Dummodo tamen in qu umque casu scandalum pusillorum timeri nequeat, prout timeri non posse vide- 16 Itur, si Conjugium fiat in loco , ubi
occasione maximae negotiationis Comis
plures etiam Haeretici inhabitent, &ubi ex Conjugiis inter Partes Catho
licam unam , Haereticam alteram tum nil mali, nullum inconveniens, nullum scandalum exortum unquam fuerit , tum contemptum Ecclesiae antea non evenerit , ibique praevi
Apostolica dispensatione similia Connubia alias suerint contracta , exempla enim , quae rationi, & aequitati innixa deteguntur , imitanda esse tra
174쪽
De Separatione Tori Conjugalis Cap. X UI. 16 3
praesertim , quae Ecclesiasticum Sur 63 premum Principem habent Auctorem
& facilius concedendum esse , quod 164 alias concedi solitum fuit, satis evi citur ex Can. S. ea de truerem as. qua I. a. & concorditer docent Less. de Ius.ctbur. m. a. eap. 4O. num. I I. in sin. Reginat . in prax fr. paenitentiat.
Dispensandi praxis Summi Pontificis ste.
faciliorem υiam Hernit concessioni ejus, quos alias concedi solitum fuit ere. Quidquid enim in aliis eamus servatum es , conCenit rationabile judicari , di tamquam a eonsuetudine Ecelsa petita ju- sisyme gratia impuratur πQuod si haec procedunt quoad
Privatorum Connubia, eo magis Ι cum obtinent, cum agitur de Comnubiis ineundis cum Regibus, bc Principibus haereticis, quibus Concessis . sive Regnorum Conversio, sive pr tectio Catholicorum , sive persecu-rcts tionum cessatio sperari possit Mar-
tione concedenda summa maturitate Summi Pontifices processerunt M. quod si annuendum censeant, id eerte non faciunt,
nisi in maximum Religionis Catholica bonum , ae mei propagationem fore
cessurum noverint, ut eoIIigitur ex Brevi dispensationis asa. me. Urbano VIII. concesso Sorori Regis Galliarum pro Matrimonio ineundo cum Dio Regis AngIia αibi di Licet probe teneamus Catholicorum cum Hareti is mirimonia omnino fugienda esse ere. tamen cum grande veta Fidei, ter animarum plurimarum bonum speretur see. π Quod bonum tum vel
magis, ut jam dixi, sperari potest. Σεσ si Mulier si Catholicae Religionis Cultrix, cum facilius Vir ab Uxoris,
quam Uxor a viri suasonibus superetur; Thealendinia namque Longobaris docum Regina , .d quam D GREGORIUS Dialogum de moribus scripsit, sua opera, piisque suasionibus Euth rin priorem suum Virum mitiorem,& ad veram pietatem proniorem redis didit; nee non & Agila*bum suum t 6 Virum posteriorem , licet prae serocem , adhibitis cum dexteritate m nitis , eo traxit , ut omnibus suae
Gentis auctor fuerit ab haeresi se se vindicandi. A Domitia, Flauium Oe- 168 mentem e Propinquis Domitiani Imperatoris ; A Sancta CrotiIde, Clodoveum Francorum Regem; A Iugu Ide, Her muli Ium Regem Gothorum ad Cathoiaticam Fidem conversos fuisse legimus. 369Secunda causa concedendi dispensationem ineundi Matrimonium, inter Virum, seu Mulierem Catholicos . 8c virum . seu Mulierem Haereticos, est quaedam moralis necessitas. dum aliquis Catholicus domicilium iro habet in Regionibus Haereticorum praedominantium , ubi facile sibi
aequalem reperire non valet, cui honeste nubere possit . & mixti vivunt Haeretici cum Catholicis , istique minores , paucioresque sunt primis. in quibus tamen circumstantiis nonnisi dissicillime , & urgentissima intercedente causa hujusmodi dispensationes
sunt concedendae , nam longe non est
perversio Partis Catholicae , & Fili rum procreandorum, quia dissicisse Acatholicae Partis sperari potest conversio, nec patet aperta via, nec facili studio suppetit modus, nec praesto est methodus Acatholicam Partem cogendi stare promissis , ac implere pacta conventa , prout evenire posset Conjugiis ineundis in Belgio , pro quibus, ut jam dixi, non abjurata per Haereticum prius haeresi , alias dene- negata fuit dispensatio, semperque. non adimpleta praedicta conditione , est deneganda juxta Resolutionem Supremae inquisitionis a se. me. CLE- I IMENTE XI. approbatam, de qua Gνd. Petri ad Consit. ApsoIie. d On nix. I a. Ioan. XXII num. 14. 2 seqq.
175쪽
Secus autem , si Contrahentes commorari debent in loco, ubi si Pars haeretica promissa non adimpleat, aut circa puritatem Religionis Catholicae alteri scandalo fuerit, seu optimam Filiorum educationem interverterit , ejus temeritati opportunis remediis r a provideri valeat, aut Concurrant Circumstantiae , de quibus Rot. Romana in sΜοηaserien. . Matrimonii g. Decem. bris I 695. coram Card. Caprar. , quae inter alias illius simul impress. est dec. 3I9.nu. Iq. π ibi π Uec ex eo, quod Lambertus haresim profreatur . Iiaberatur a eoactione ad Marrimonium cum
Catholica , quam sub hae spe desoravit, quia quidquid sit in genere , ct in absra-eto , hodie agitur de Matrimonio in Regionibus . in quissus CathoIiei pe rmixtim eum inreticis Uiυunt, sibique intacem non inferiantur , sed familiariter agunt, cdi pacifice , conjugasi terque cohabitare I 3 consueverunt ; ideo hac Matrimonia ad instar aliorum Contractuum Civilium, ob amicitia Ieges, ct commuηem pacem , ct tranquillitatem conservandam tolerantur ab Ecclesia Tertia demum causa est gravis damni evitatio, quia videlicet sine is tali Matrimonio periculum immineathoni nominis, ex haeredationis , pr scriptionis . ruinae totius familiae, i 4 vel totius haereditatis ad Haereticos devolvendae. . Hinc si inter Catholicam illustrium maxime Natalium , &Haereticum ejusdem conditionis a longo tempore celebrata fuerint sponsalia , nec non conCurrat a teneris annis inter utrumque familiaritas, ex
qua emerserit quaedam diffamatio , ob quam Mulier alii nubere minime posisit, unde solius Haeretici Conjugium sibi supersit, sine quo innuptam vitam sit traductura , nec unquam alia via, aliove pacto ipsius honori cujus diminutionem ex praeterita longa familiaritate habita cum Haeretico passa fuit ) , nisi Matrimonio, praevi dispensatione ineundo , mederi possit. 7ς aut etiam in causa , quo sine hujus- modi Matrimonio aliquod ex praedictis gravibus praejudiciis vere, & realiter immineat ; tunc si periculo sub
versionis,ac rectae educationi Filiorum in Catholica Fide consultum, ut su-Pra , remaneat , atque Conversionis Haeretici spes effulgeat , & scanda- I76lum absit, dispensatio concedi posse
videtur per ea , quae concurrente ra
tionabili causa, generaliter tradit Θμ ve R. in summa verb. Dispensatio quaes. I. in' Ana Iasius siermonius to. a. lib. I. .pag. 28Φ. ρ.un. α ibi a Tro temporum ratione , Iegum etiam ratio habenda es , quandocumque dispensarione opus esse appareat , ne in Sacrarum Onstitutionrnn periculo connivere, aut earum convellere avcIoritatem Legislator temere velle
videatur oc. Verum pro Ecclem dignitate dispensari expediat , aceurare perpendatur , ut si vel necessitas urgeat, edi rario subsit, dispensatio minime d/f- ITIratur di & in terminis reparationis honoris , & famae Lauren. de For. Eccles
ibi - Potes enim accidere causa tam urgens boni communis , vel specialis , ut Princeps , cui incumbit hae omnia respicere , censeatur contra debitum sui muneris procedere , negando dispensationem
v. g. dum media dispensatione dispensatus reparare potes bonorem sibi ablatum,
alia via non reparabilem: & cum Sanch. de Matrim. est Suareet tib. 3. de legib. cap. t 7 3I8. n. aa. Convenit Baslius Pontius de Matrim. in Appendie. cap. 8. n. ς α ibi πDico rursus , se tantum sis Conjugiis obsat Iex Ecclesia lica , quia legis naturalis obligationi su*cienter consultum esct satisfactum , mihi videtur UeI solam
commoditatem convictus humani praebere
justam causam dispensationi, nec majorem requiri . Itaque scuti, ut dispenset Pontifex in aIiquo uitaris, vel ci sanguinitatis gradu , sussciens causa est commoditas ipsa Conjugii, quod non posAt Mulier ita commode alteri nubere, aut quia ex conversatione , ct colloquiis cum Consanguineo fama ejus aliquantulum
denigrara es, eamdem etiam causam extanimo susscientem . ut Pontifex dispenset a Psin eo , quod Catholica Matrimonio funσatur eum Haeretico . Ova me in hanc sententiam inducunt, hae sunt. Primum,
quia semeI sublato periculo , quod Iuri
176쪽
De Separatione Tori Conjugalis Cap. X VI. 16 s
putetur sussciens causa, cum subIata obligatione naturali, Ecclesiasica , qua
remanet , non multum urgeat , ut ad eam abοIendam graυior causa requiratur.
Deinde Osenti ratione, meo quidem judicio , manissa , quia non minus fundamentum . Ave causa requiritur ad derois gandum Iegi ex parte , quam ad dispensandum in ea comparatione alicujus Peris. sona , ut satis manissum est, cum eadem videatur esse ratio . At vi derogetur
ini Iegi Ecclesiasica eae parta susscit
commoditas Conjugiorum : ergo etiam ad dispensandum cum aliqvibus; Minoremia probo ctc. ita etiam potuit Pontifex ex 18o eadem causa, ut Catholica Matrimonio
Neque audiendi sunt, qui hanc potestatem concedendi similes dispen .
sationes Summo Pontifici controvertere audent, eo quia quid intrinsece mali praeseserant Conjugia inter Par temCatholicam,& Partem Haereticam, dum praebetur occasio directe , ac exanimi sententia, ut indignus, ct publicus peccator , cujus naturae est IBI Haereticus, Sacramentum suscipiat,
quod ab MOROI. ad obes cap. vers.
32. magnum Vocatur, Ontra vulgare ,
Ba ac receptissimum illud monitum di Sancta sancte sunt tractanda e uti argu- 183 mentatur Gamacheus de trim. cap. 2ου. cujus sententiam studiose tuetur nin-tebreve tom. 2. Casuum conscient . .
Responderemam lassicit propha- nationem, praete r Partis Catholicae in. tentionem, contingere , & habentem jultam , ac rationabilem causam faciendi aliquid ex se honestum ,. & licitum , non censeri per se cooperari IS peccato , quod alius forte in eo com mittit , ut respondent Aurnest de Matrim. pag. Io T. editionis Parisiensis
ann. I73 . Isambertus de Matrim. pag. 393. ηπ.7. Herminier. de Sacrament. rit.
Cultus distaritatis si. His non ob iantiabus tom. 3. Maurus in Cursu Theolet. Iib. Io. qses. 8a. n . tom. 3. ' ibi se Catholicus ministrans Sacramentum facit actionem ex se indisserentem . Nainpotes alter Conjux converti ad Fidem , di per eontritionem justificari, ct recipere Sa-ISs eramentum digne zz Optime Schmala-
seqq. α ibi α Addidi in responsione: nisi
causa excuset, aut moraliter certum
fit nullum fore periculum scandali : Fhujusmodi perieulum absit , an Iiceat contrahere Catholica Matrimonium cum Haeretico quaeri potes p Via detur , quod neque hoc casu Iiceat Conjugium Catholicae cum Haretico . uia eri Praeceptum Divinum , ct naturale de non mirisnando Sacramen tum indignis: Atqui in proposito casu I 85'Persona Catholica, si cum Haeretico contrabat , miniserat ilIud indigno, qui in peccato mortali illud susciperet, ergo cte. Sed his non obsantibus , dicendum , secluso scandala , perversionis periculo , I 8 Ialiisque incommodis , si simul etiam j sa causa subsit, aliquando licitum esse
contrabere Matrimonium cum Haretico, vel Haeretica . Argumenta opposita non
probant. Ad primum Ob gravem causam potest etiam Eucharisia ministrari in- 18st digno Igitur etiam Matrimonii Sacramentum . Talis causa gravis , ct ju. Ita eri, e. g. , spes moraliter certa se ctitura conversmis Conjugis Hareiici 18ρ ad Mem orthodoxam , ob quam incommoda iIIa tamquam minora , contemni
deberent θρ. Qui habet cavsam gravem faciendi aliquid ex se honerium , ct Iicitum, non censetur per se cooperari peccato, . quod alius forte in eo committit , I9o sed tantum per accidens , ct intrinsece exhibendo quasi materiam , ct objectum peccati, quod interdum ex causa licet ;patet in solvente usuras promtisus rario m Egregie de more Bened. XIV. de Srnod. Diaeces lib.9. cap.3. num. 3.ct f., ubi relato praedicto objecto, eoque improbato subjungit α ibi ae Naturam rei expendentes, hoe irmandum habemus, quod ubi exelusum sit a Fid Ii perυersionis pericuIum , quod semper excludendum non ambigitur , cuique rei per condiιiones in Sispensarionibus apponendas consuIitur , 'ubi etiam oppor-
tune cautum sit, ut Sancta ReIlio in Liberis sim Maribus, De Reminis exeo Matrimonia. suscipiendis servetur , su-' scepto item a Catholica Persona onere curandi, ut hareticam Partem ad orthodoxam Rellionem ampIectendam perducat al
177쪽
16 6 ' Christophori Cosci Lib. I.
ducat , iis rationibus adhibitis , 'quas I9I aptiores, est opportuniores exi limaverit ste. Cumque in dispensatione concedenda neque Divinum, neque Naturale Ius vIlatenus Iadatur , sed Ecclesiasteo Iuri tantummodo derogetur, nullam sane eausam, vel rationem reperire est, cur Matrimonium in vim hujusmodi dispensarionis contractum, pro illicito,aut peccaminose habendum sit die. Et Iicetasa obiciatur Tartem Catholicam Haretica Parti occasionem praebere prophanandi, Sacramentum, facile respondebitur,quod prophanatio hujusmodi per accidens , ct prater Catholica Partis intentionem contingit . Hac enim jure suo utens , quoad se nil aliud agit, quam quod ad pr prias rationes pertrahit voluntatem Par- 193 tis haretica, cui paratus jam, ac ceristus animus es, ut sMatrimonium it ssatv peccati contrahat, ct contra Iegis praceptum , eum illud idem licite , ct
fructu e prassare posset , si vel ante
nuptias, veI dum eas contrahit, in Eeriem gremium se se reciperet αAd aliud etiam objectum diluendum , quod nempe pro his dispensationibus concedendis necessaria sit saltem causa publica, urgens, ac maximo Ecclesiae bono conducens,
sine qua nonnulli Summi Pontifices palam professi sunt eas non posse, I94 nec debere per ipsos concedi, sat est perpendere , quae in proposito brevibus quidem verbis , at solidissime advertit praelaudatus Pontius άe Maia
in Fn. α ibi a Si aliquando 'Antifex in aliqua dispιηsatione dixit: se non posse, nee debere dispensare . nis adst aliqua eausa publici boni, Ecclesia , ct Religionis renovatio , ct augmentum : ac
cipe ilia verba de debito honesatis, multa enim licent, sed non omnia expediunt se Et citato Ioanne de Salas deIegib. disput. ao secI. 7. num,74. ita sub num. 6. concludit α β uando dispensatio es vel necessaria . vel valde utilis
bono privato , debere concedi , probat' que nonnullis argumentis , qua und
rρs Sed longius , quam par est a sproposito reserendi causas, q uae militare possunt pro dissolutione Matri4monii tantum rati discessi, ad quod
modo rediens , dico , quod Altera Causa, quae urget pro dispensatione super Matrimonio rato. 8c non con summato etiam inter Catholicum ,&Catholicam , est dubietas 'circa validitatem Matrimonii. quae insurgere potest quando vilis, annosa, & cal- 196 Iida Mulier illecebris , donis , munusculis , ac foemineis laqueis Divitem. aut Nobilem Adolescentulum capere studuerit, ejusdemque Mulieris Con- Is sanguinei, & Amici nunc mellifluis
verbis, nunc minis , nunc ex falsis causis eumdem Adolescentulum clama suis Parentibus, seu Tutoribus, aut Curatoribus , nullis etiam saltem ex ejus parte praecedentibus amoribus, ad contrahendum cum ipsa clenis destinas nuptias induxerint, ita ut non jucundo amoris nexu , sed I98
duris violentiae catenis victima eorum voluntatis ad consentiendunia, praeter intentionem trahatur.
Quae machinatio , & seductio, etsi non relevetur , nisi ab assertione jurata seducti Adolescentis, attamen I99
contemnenda non videtur , tum quia
agitur de actibus fraudolentis , delictuosis, & punibilibus , qui procula Testibus, remotisque arbitris eX- 2OOplentur.
. Tum quia illius assertioni de jure praesumptio veritatis assistit. De jure namque neque Pupillus, neque Minor sine solemnitatibus ab eodem a o Ijure praescriptis obligare se postunt Leg. Quod Pupillus 4 I. f. de condit. indebit. L. I. g. Furiosum f. de ari . ct ob Iigat. L. Magis puto s. g. Non pusmj. de
ris cons 98. per tot. lib. I. ROIavd. con- β. 33. num. 9. ct seqq. Iib. I. Menoeh. de arbitr. cas. I Ti. per rox. lib. a. AUUI. decis. 249. per tot. Non alia quidem de causa, quam quia jus prae sumit ,& in faeto constat , admodum fragi- aoale , & infirmum esse eorum aetatis consilium Leg. D J. de Misor. LV. Si minor A. V. deferU. exporr. Leg. nit. Τde manumta vindict. Tiraquess. de legib.
178쪽
De separatione Tori Conjugalis Cap.XVI. 16
cinnub. gles. 8. in Text. G su marr. num 43. . di multis Captionibus , multorumque insidiis expositum d. L. I. j. de Minor. Dinotom. in Insit. titra I. de auei Tutor. g.fn. sub num. 6. ; Licet enim quis ex ephebis excesserit. di ad pubertatem pervenerit, adhuc
non adeo certum, & confirmatum
dio a b bet animi judicium, ut rebus suis sussicere possi t, nam, ut Cicer. lib. I. Ofeior. inquit α Crescenti adοIescentia maxima inas imbecillitas judieii di
Uade saepe accidit, ut contrahendoao4 circumν eniatur, atquae laedatur. Non ignor , quod minor aetas per se sola Matrimonii nullitatem non inducit, sed eam tamen in cou- sideratione esse habendam exiitimo. quando aliae concurrunt circumstantiae, quae cum eadem aetate simul unitae in minori magis . quam in adulto seductionis , deceptionis, ira uis dis , & doli praesumptionem compro bant . veluti si ex parte inexperti Adolescentuli, ultra minorem aetatem, Concurrant nobilitas . di divitiae , e X altera vero parte sagacitas Mulieris provectic aetatis ab opibus.& teneris annis illius allectae, a quacios proinde seductus praesumi debet Rot. in Romana Matrimonii 3. Iulii Iri 9. g. M. vers. Certo certius coram Corio ibi ae Certo certius nequaquam consi- sit e v. de Viri seductione , qui potius tamquam inexpertus Iuvinis ab annosa Muliere . ejus substantiis , ct juve tute aIlecta . sedullus censeri deberet αMulieres enim pecuniam appe aoo tentes, atque divitias . illisque inhiantes juxta illud Fauni Foroliviosis in lib. Elegiarum Hemina , si nescis, sIοι petit impra
ba nummos Remina per cunctumsurgit avara
ut eas assequantur , nonnisi propriis armis utuntur, illaque esse 1educti αον nes, insidias, sta vaesque prae caeteris testatur TiraqueII. de Legib. O nub. leg. 8. glos. 8. sub num.a I. vers. Et hoe quidem, quas ideo bonis exceptis) su apte natura malas, ac pro acis di trices appellat Ioc. cit. Ieg.9. IIU . I. num. I s. 3 a. , quod & cecinit Fert. lib. a. Elex. 9. Sed vobis facile eri verba, ct tam ponere praudes , me unum didicit Remina semper
Et novissime Nob. D. meus Vi iactorius Ridolphi , Senatoris Ioannis Francisci Ridolphi Nepos, Canonicus Decanus Insignis Ecclesiae Cathedralis Aseuli tum in literis . tum & ma xime in Poesi versatus, propter ejus acre , ac vividum ingenium , ejusque mores sine labe candidos, sinceritatem sine fuco ingenuam . intemeratam fidei constantiam , & in negotiis sedulitatem a me semper ex animo
amatus, ac merito amandus, foeminam breviter ita descripsit. Remina res vana es , ct nulli consita sensu , Euod probiιare nequit , proditione
facit. Porro has fraudes. & machinationes adhibitas esse ad circumve niendum Adolescentem magis ma- aO9gisque comprobare . ejusque fidem, augere potest tum illius tenera aetas, nobilitas, & divitiae , tum provecta aetas, desectus venustatis, & paupertas , ac humilis conditio Mulieris. Quantum enim verisimile foret, quod ille libenti animo Matrimonium contraxisset, si ageretur de Puella nobili genere nata , congrua dote proinvisa , & conditione , & annis aequali , aut si indotata, & ex obscuris a I natalibus orta , saltem Peregrina veis nullate sermota , qua sibi conciliare potuerit ejus amorem , ut enim Maisto de Pulah . ait m Pulchritudo solui atthane habuit sortem , ut maxime omnium
perspicua, di amabilis fit ae & deinde subdit , quod propter illam ri a IaAmans , nisi vereretur mentis insania erimen, sacra amanti non aliter , quam
Dei nutua saceret α Neque solum ad amandum allicit, sed nil aliud magis est , quod homines ad libidinem provocet, quam pulchritudo , quae velocius . & acutius vulnerat , quam a I 3 sagitta marg. de Susanna de caelib.
179쪽
16 8 Christophori Cosci Lib. L
pro qua Paridem Regnum, & sapientiam contempsisse narratur Proprinom.
dii re r. lit. P. Oerb. Paride, & Patriaria cha Iacob pro pulcherrima despon- , iis sanda Rachele quatuordecim annis servivit Labano Genes cap. 29. ver M. I 3. ad 3I. Quod & Nob. D. meus Abbas Horatius Cori pariter Asculanus , qui
eum literarum studiis pietatem , morum probitatem , prudentiam , animi sinceritatem , fidem nulla unquam arte labefactandam, omnemque vi tutem conjunxit, strictoque amicitiae
foedere mihi de vineius his versibus expressit: Di Donna si beI fembiante Vibra isti Oi eolpi in fretia Piu, ehe feral Delta; Ben Io prουο ι'amanre Giacobbe per Racebele illustre, e vaga, E qua I Iungo dolore Ebbι a se rim per possederia it ore. Quantum , inquam . verisimile eit , quod nuptiis cum simili Puella vel Nobili, dotata , & aequali, vel in dotata , & etiam vili . sed valde forismosa ineundis libera voluntate consensisset; Tantum in verisimile est, quod
Iuvenis praesertim non ei erni natus, ais nec lubricitatibus deditus, recla educatus . bonis moribus imbutus. & vix ad pubertatem perventus , spretis , seu posthabitis quibuscumque Nobilibus, Juvenibus, sormosisque Puellis, in imberbi annorum aetate tanta fuerit subita obcaecatus amoris vertigine, ut sponte, voIuntarie . ae libentissime, nulloque modo circumventus desponsare voluerit Mulierem ivsuavem. vilem , paganam , seu rusticam , Conis digna dote carentem , nec pulichram ,& in ea aetate constitutam . ut si sibi non Avia , saltem Mater esse potuisset Rat. in Calaritana , seu Arboren . Sponsalium I ς. Maii I 67. LP emo quidem eor. R. F. S. Veri. Inverisimilitudo quidem tanti ponderis , & essicaciae. ut si credendum foret , quod ille libere , prout requiritur ,&non deceptus . nec circumventus Matrimonio consenserit, ducendum quoque esset, quod aut sus
rit obrius , aut non tantum aetate
minor, sed etiam fatuus , & in utroque etiam casu propter desectum veri consensus Matrimonium minime subsisteret, ut de Ebrii Matrimonio tra
vers. uarta concIuso Saneb. de Matris. lib. I. disput. 8. nu. I9. ubi, quod haec opinio nullum habet contradi rem Rub. in annot. ad dee. 28 nu. t l. par.3. recent. , & de Matrimonio Fatui statuit a 18 Text. in Can. Neque furiosus a6. cavs Sa. quas. T. , dc notant Card. Petra ad . Conriit. Aposolie. Consit. s. Clement Irin. a I. rom 3. pag. mihi ΦI6. Ovarruv. Ioc. est. n. S. Rot. dec. Io . n. I a. ct seqq. par a divers. ct dec. 298. n. 12. par. X.
Caeterum si Juvenis sana mente polleat , & tamen hunc aeum adeo sibi praejudicialem, minusque humano
genio consentaneum expleverit , desponsando Foeminam ratione aetatis.& quoad animi , corporisque dotes spernendam omnino potius , quam amandam , aut cum ea Matrimonium simulate contraxit, ad tradita per ROt. cor. mersim dec. S3ς. n. Φ. or cor. Card. Caprar. dec. 69. n. I I. ct in Romana , seu Abanen. 4. Maii II 8. g. Addebatur cor. Card. 'Polignac. aut non nisi fraude , calliditate , dolo , S machinatione circumventum , coactam potius dicendum est exhibuisse consensum, non vero essicacem , ac Iiberum , imo liberrimum, & ab omni dolo , dc circumventione sejunctum , prout tam in Sponsalibus, quam in Matrimonio contrahendo , ne refouvatur in peccaminosum, perpetuumque concubitum, est omnino nece L a I9sarius Ovarruυ. in. .Decretal. Epitom. par. I. capcl. n. s. Rος. dec. 39. n. g. cor. Herrera sub poena nullitatis, ut in terminis generalibus probat Text. in a 2 Olet. Nihil a II. d. de ret. Iur. Cap. Quod
latenter ς. eod. tit. Cap. Ad audientiam 4. De bis, qua vi . met De . & in specie Text. in Cap. Cum locum I . De Spon
180쪽
De Separatione Tori Coniugalis Cap. XVI. 16 9
NulIitatis Matrimonii 3. Decembr. IT 36. g. Certum coram Caia. Bus. impressa post mea rita de Sponsal. Filiorumam. dec. a. n. ct seq. , egregie Brover. de Iur. Connub. lib. I. tisi de Sponsal. dol.
ctissma Matrimonii societas amore, ct
benevolentia coiri debet . non arte, o ΔΙΟ , ex eaque procul sit Oporter Omnis faIIaeia , calliditas, est machinatio ad ei eumυeniendum , fallendum , decipiendum parara , nisi quis vesit, renittita sin integrum Parte altera, quod venabatur , ereptum si cum dedecore deplorare,& confert Vot. in OriοIen. Spons Ilum 2 6. Februar. I ς s. g. 3. corant
Card. Bus. α ibi α Nullius itaque fuit Frmitatis hujusmodi eonsensus , quippe
qui per extrinsecam demonstrationem , ct fuminum levitatem , ae per fraudem, ct dolum, ereptus certus, ct liber non fuit, nee per consequens , ut requiritur, ad obligationem sussciens caeterisque omissis , elarissima sunt verba Sae .ciu-cilii Tridentini, per quae ea tantummodo clandestina Matrimonia rata, & vera esse declarat, quae Iibero Comaa I trahentium consensu celebrantur, ind. Cap. I. ses. 2 . de reformat. Matrimae
ibi di Dubitandum non est eIande lina Matrimoηia LIBERO Contrahentium consensu sacra, rata, ct vera esse Ma-ιrimonia a ita ut pro concludenda nullitate Matrimonii propter desectum. Iiberi consensus , non semper proba dum sit, quod intervenerint minae, seu vis , & metus cadens in constantem virum, aut corporis Cruciatus,
sed lassicit, quod etiam aliunde con stet LIBERUM non fuisse consensum, sine quo Matrimonium est absolute nullum , ideoque ipsas solas importunas preces lassicere ad probandumaa a liberum non intervenisse consensum, se sinet CasilI eontr. Iuri in Commem. lib. 3. cap. I. num. Is . ubi decem , septem allegat Doctores .
Nec relevat, quod Minor Ma- .. . trimonium contrahens etiam cum Vetula extendata non sit restituendus au ad Texti in leg. Sancimvs nuptias a . Od. de Nupt. Speculat. tit. de resit. in integr. g. Euidsiquis contrahar nu. s. Hoc enim procedit, quando Minoris consensus fuit liber, qualis, ut dixi, a a in hoc Contractu, in quo agitur de maximo praejudicio , nempe de perpetua obligatione corporum , ct animorum , Omnino requitur, tamquam
de Matrimonii substantia necessarius, seu tamquam causa efficiens , & substantialis Matrimonii Gn. Sussciat a T. aas quaesi. a. leg. Nuptias 3 I.j. de reg. Iur. Caeterum quoties sive in Judicio, sive
extra Minor vere Circumveniatur,
utique beneficium restitutionis non est aa6ei denegandum leg. Minoribus a. Od.
Fraus enim, & dolus nulli patrocinari debent Cap. Ex literis a. De doI. aaγεθ contumae. ibi α os attendentes malitiam , ct dolum nulli patrocinari debere ris a quibus Sacri Canones sic abhorrent, ut hoc ipsum repetat Text. aas in Cap. Sedes I s. De rescript. α ibi αQuia fraus, ct dοIus ei patrocinari non debent di necnon Text. in Cap. Ex tenore I 6. eod. tit. α ibi α Quia fraus , θdolus alicui patrocinari non debent α dc pariter Text. in Cap. Tva la. De cie ric. non resident. x ibi di Cum fraus , ct dolus nemini debeat patrocinium imperis
tiri α quibus consonat Jus Civile ad aas Text. in Ieg. In fundo 39. d. de rei Dindicat. π ibi: Neque malitiis indulgendum eri di cum aliis apud Rot. decis syn. 2o3. cor. Testirier. sed per Iudices
hanc propositionem aeternae veritatis parum attentam nec perfunctorie , nec oscitanter legentes fraudibus sem Moper est occurrendum Clement. vnie. ubi Card. De Usur. Rot. dec. 43. nu. s.
de qua agitur , ne Adolescens deceptus cum Muliere proditrice cohabitare coactus in occasione cum aliis steminis sornicandi constituatur, ita-