장음표시 사용
161쪽
munis et vulgata calamitas; ut hostem ipso tuum nutrias, ea vere Singularis quaedam et extrema miseria
est. Et quid, quaeSO, nunc cogitas, amice 2 Quam libenter hoc surum genus Satyra pungerem immortali, nisi quod et saepe alias et hodie satis multa de vilissimis pessimisque surciferis et indignis, qui calamum melioribus destinatum diutius occupent, dicta sunt. Illud autem quod
ex hoc aere semper hactenus laudato nunc nescio cur
insumi me ad patriam luam salutκ rrimasque. Alpium radices anxius atque solicitus vocas, fideliter quidem facis ut solos, utque in ipsa precum instantia splendidior sole meridiano amor mihi tuus i luxerit. Sed vide, oro, quale sit, ut homo licet indoctus, doctorum tamen hominum libris ab infantia delecta lus, iamque pro-Vectior mortem aut sugere cogitet aut disserre. Nempe iampridem et nobis Et omnibus qui sunt, quique post venient , constituti sunt termini, qui ut praeteriri non
poterunt, Sic et cum praeterierint reparari et antequam praetereant praevideri nequeunt. Neve nostris hoc solispersuasum esse aut sacris tantummodo litteris scriptum putes, audi quid saecularium litterarum et Romanae facundiae primi duces dicant. Alter enim moriendum inquit certe est, et id incertum an hoc ipso die, nec est aliquis tam stultus', quamvis sit adolescens, eiu sit
emplar atum se usque ad vesperam esse victurum. Alter ait: Stat sua cuique dies; breve et irreparabile tempus omnibus est Vilae.
Possem multos veri huius auctores in medium adducere Sed nota res est, neque egens testium ; ad haec
162쪽
LIBER VICESIMUS SECUNDUS. - EPISTOLA XII. 155
non numerus sed auctoritas testibus fidem quaerit. Quid liaec igitur sciens agam nisi ut expectem, Seu progrediar vel laetus certe vel intrepidus' Laetum mori enim nimis alta felicitas, trepidum vero nimis ima fragilitas est: importerritum inter terribilia quae videntur Stare, immotisque mortem Oculis speclare, id medium quidem et profecto Verum Viri opus. Fuga autem moriis cum in iuvene stulta, sic in sene ridicula, tum in cunctis inessicax esse deprehenditur. Sive enim nos
ad mortem imus, ut quibusdam placet, sive illa ad nos Venit, ut aliis visum est, fieri potest crebroque fit ut in illam dum fugimus incidamus, propterea quod non
Semper Sed perraro vel quae, vel ubi creditur mors est: quin Saepe alia, saepe alibi, maiorque pars hominum et alio loco et alio quam timebat genere mortis absumitur: et Verissime ait Flaccus quod: 'improvisa leti . Vis rapuit rapietque gentes.
Ut ergo pestem fugiam, quae hactenus urbem hanc terruit potius quam invasit, quot sunt alia, quam diversa mortis spicula, quibus a SSequitur fugientes, et quorum sorte plurimis subductum, uni caput obiicio' Hic serrum metuens naufragio periit, ille procellam dum vitat aequoream hosti iugulum dedit in littore. Illum praelio fugientem equi lapsus allisit, hunc parcentem laboribus sopor et requies oppressere. Vide ut Alexander Macedo pugnando invictus, bibendo vincitur. Magnus Pompeius Thessaliae superstes a se Optatam in AEgyptum incidit, tutiorque illi hostilis acies fuit quam clientis domus. Iulius Caesar externorum victor hostium a domesticis
163쪽
circumventus est. Augustum fulmina metuentem mor-hus ac senium resolvit, et Domitianum sungis abstinentem invenerunt gladii, et cessantem a gladiis Claudium bolotus sed medicatus extinxit. Africanus iunior, quem nulla acies nullus hostis fregerat, non Numantia non Carthago, mortem reperit in coniugali cubiculo
quod magno illi Graecorum regi Tr0iaeque Victori atque everSori tanto prius acciderat. Sed quo pergo' Quid
impraemeditate momentium eXempla cOBcervo, cum P tius in contrario laborandum Sit, et exemplorum non
copia sed raritas acervanda 8 Quotiens enim quisque mortalium ut opinatus est moritur, et non, ut dictum eSt, tempore, aut loco, aut ipso mortis in genere sallitur
et interdum salsi fuga in verum impulit discrimen' Unius fuga periculi alterius causa est: multos mali metus in malum trusit, iuxta illud propheticum Isaias: Qui fugerit inquit a voce formidinis eadet in foveam, et qui se e licuerit de μυea, tenebitur ae laqueo. Ut certissima quidem rerum omnium mors. sic circa illam incertissima omnia, nihilque tam ambiguo si quam quod non fieri non posse non ambigitur. Quaenam Vero haec cura est quando, ubi, Seu quibus peream in Strumentis, an sit ignis, an laqueus, an febris, an gladius, an rudis, an lapides, an sitis, an aequor, Bn stuVius, 3n Venenum. Non dico itidem an sames, an crapula, an honestus labor, an turpis inertia : quoniam intor haec praelargiter dissert. Sed dum cesset culpae virus, conscientiae Vulnus, febris assectuum, insolentiae tumor, livor infamiae, per Se ipsam Omnis mors una alque eadem est, illa quidem evitabilis nulli, aequaliterque omnibus impendens, et opulento regi, os inopi agricolae, et desecto
164쪽
seni, et praevalido iuveni, et florido adolescenti, ottenerae pueriliae, et lacteae communis insantis . Moriendum Omnibus: atque Omnia in hoc uno paria, cum in reliquis tam multa sint Varia. Nullum privilegium aetatis, nullum loci, nullum dignitatis aut gloriae. Mortum ipsam intueamur. Quid metiris ad Ventitia, moriturum ac mortale animal. quid trepidas, quid externa circumspicis' Apud veros ad Stimatores rerum apparatus extortor nihil ad retia: res nuda, si Verum rei pretium quaeritur, aestimanda e St. Si mors igitur una est, si statutus locus praefixusque nascentibus mortis. dies, quid de locis atque temporibus angimur ' De utrisquΘiam cautum. Si audirem dicentem nobis Ieremiam : γι cunque manserint in civitate hac morientur gladio et fame et peste, qui autem profugeτit ad Chaldaeos vivet, et eruanima eius sospes, non dubitarem ad Chaldaeos usquo profugere. Contra autem si Moyses Deo iubente loqueretur et diceret: Cavete ne ascendatis in montem, nec tangatis fines illius: omnis qui tetigerit montem morte morietur: auderem te hortari ut quam primum e monte descenderes. Νunc neutrum audio, sed mulierem illam Thecuitem dicentem David regi: Omnes morimur et quasi iure dilabimur in terram. Quod cum ita sit, nec eXeeptio sit ulla, quid nisi laborem irritum et peiorem morte mortis metum iuga contulerit ' Velox quidem metus, sed velocior mors est et fortuna. Honestius invenimur stantes quam profugi praevenimur. Expectemus ergo aequis mentibus in terra quid de nobis coelum statuit, ne velut aviculae visco seu laqueo implicitae volitando nitendoque amplius implicemur. Iam quod te perpetuum comitem lateri meo spondes, et hoc rursus amantissimo
165쪽
sacis ac gemino iure tuo, professionis tuae scilicet, amicitiaeque nostrae. Verum liercle medicinae ars, etsi saluti praeservandae morbisque minoribus aliquid consural tamen ubi ad extrema perventum est, illico metu
subsistit. Hinc illa modicorum fuga de Speratioque do rebus aeui olantium humanae vel inscitiae vel imbecillitatis inditium : quo monemur medico illi soli fidero qui
aegros suos non desorit in extremis, de quo Scriptum est: Et si ambulavero in medio umbrae =nortis non tim bomala, quoniam tu mecum es. Ohi potentem medicum qui mortis umhram discutit solo sacrae Sole praesentiae, eumque cum quo fuerit limuro aliquid non sinit: qui verbis curat et non horbis, noque curat modo, Sed suscitat. Non est enim illorum unus de qui hus scribitur: Νumquid mortuis faeies mirabilia aut medici sus itabunt 8 sed ille est unus altissimus, qui creavit de terra medicinam hanc in usus hominum, sibique aliam reservavit increalam, et divinae suae substantiae coaeternam, qua et quatriduanum sopientem ab insoris suscitaret, et humanum genus ab aeterna morte SerVBret. Amicitiam sane ingens vitae mortisque Sol alium non nego, atque illud absens praesens lue non reSPuo, Sed amplector ; et licet undique placeas, aliquanto tamen dulcius to ut amico fruor quam ut medico, Proin donon tam Iiericulo meo quam desiderio tuo consulens, neque tam medicum cogitans quam amicum, cupidi S- si me nunc VOCInli obsequerer, nisi et corporeo et alii Simpedimentis millo rotrahoror, et venirem te Visurus tuamque soli ludi nona mihi se in per optatum laudatumque Portum Vitae, non mortem fugiturus memor ut nuper et
Oli In , quod ost apud postiam, aprias Alpos et Norica
166쪽
159 castella pestis. saeva corripuit: alio lii in si morti imperviae Alpes essent, crede mihi, ut est vitae cupiditas innata inorialibus, multo et tu angustius habitares, et nos lutius. Vale.
Mediolani, VII. Kalendas NovembriS.
FRINCISCUS PETRARCA PETRO PICTAVIENSI S. P. D. Litteram, quae hanc sequitur, se in itinere scripsisse narrat, et suam de Fortuna sententiam aperit.
Anno altero, dum ad serenissimum omniumque mitissimum Francorum regem legatione fungerer, tanto licet impar muneri, colloquioque tuo, cuiuS insatiabilis sumi quotidie recrearer eo avidius quo diuturniorem eius penuriam passus, ex te didici regem ipsum primogenitumque eius illustrem Normannoru In ducem ardentissimi spiritus adolescentem in verbis uuae coram ei abueram, super eo maxime quod de Fortuna mihi mentio incidisset suisse permotos, quod ego ipse dum loqueror ex vehementi illorum intentione notaveram: sic erectos in me oculis animisque defixos ud Fortunae nomen vidi. Mirantur enim, ut intelligo, et quasi quibusdam magnis monstris attoniti sunt pro hac tanta varietate Fortunae, quae cum spepe parva et magn9, nunc maxima rerum sic afflixerit, ut regno selicissimo et multa olim invidia laboranti, nunc miseratio deberetur. Super quo iunc tibi respondi debere neminem admirari:
167쪽
quoniam seu Fortuna seu alius suisset regni largitor licitum sibi non tantum quod dedisset atterere, sed auferre : habendam tamen spem in Illo per quem reges regnant, qui suos non interimit sed castigat, et pro qualitate nostrarum aegritudinum saepe fortassis amarius, nunquam Vero ni Si pie ac Salubriter nos exercel. Coelerum orta hinc Occasio regio erat adolescenti ut die festo, quo cum collegis meis invitatus ad convi-Vium regis eram, tu ipse cum quibusdam clarissimis viris atque doctissimis ad hoc opus electis, me post prandii finem verbis aggrederemini, ut de hac ipsa Fortuna dicerem quid sentirem. Quod cum mihi sera iam nocte nuntiatum esset per hominem famae anxium solicitumque meae, quamvis et indispositus ad hanc rem et longe aliis implicitus, quia tamen non is erat cui facile posset obstari, no improvisa et subita re turbarer, recollegi animum quantum cum tot curis sine ullis libris potui, ut qui uno Verbo expodire sententiam meam possem: credere me Scilicet et semper credidisse dicentibus, nil omnino aliud quam nudum et inane nomen esse Fortunam, tametsi in communi sermone populum sequi, et Saepe Fortunam nominare SO- litus coloratius aliquid dicens, ne eos, qui illam Deam seu rerum humanarum dominam opinantur atque asserunt, nimis Offenderem. Sequenti autem die, ut vidisti, rege multum in nostris Seu Verius suis honoribus occupato, nuce quamVis in id unum quod optabat intento, regemque nunc Verbo nunc nutibus admonente, hora illi nostro destinata colloquio in aliis est absumpta: et ego respondendi onere liberatus abii, ut laetus quod contra publicam sententiam in publico loqui non essem
168쪽
LIBER VICESIMUS SECUNDUS. - EPISTOLA XIll. 161
coactus. Sic maestus quod iuniorum hominum do hoc
ipso sententias hora nudissem. Paralior Onim mullo oram discere quam docere : quamquam illius diei ipsius.quod reliquum fuit ab hora illa sexta ad Vesperam, lecum et cum eisdem magistris tribus in thalamo meo, quo VOS urbanitas Vestra contraxit, hoc ipso et alio quidem vario sermone traductum sit. Sed postquam inde atque ex illa regia urbe discessi per Alpes et glaciem hieme horrida, de te tuisque de rebus saepe mecum servide cogitans, dictavi tibi per hospitum thalamos inamoenos atque incommodos epistolam longam valde, quam idcirco non misi quia fidolis nuntii copia non sitit. Nunc tandem, oblato hoc religioso et insigni viro utriusque nostrum amantissimo, eam ipSam iam se
sitam ac neglectam non sine labore transcripsi, in qua quidem do Fortuna nihil, sed de causis quibus, ut reor, et vestrum' Galliae ot nostrum Italiae regnum in hoc statu sunt, multa dixi, non magna nec culta, lateor, Sed vera: tibi die qui nugollas meas diligis forsitan placitura. Vale mei memor.
Patavii, VIII. Idus Septembris.
FRANCISCUS PETRARCA PETRO PICTAVIENSI S. P. D.
Do militia volerum, et Romanorum praesertim, militiae sui temporis comparata.
Admiratio inexportentiae argumentum est. Miramur insolita : communium Stupor nullus. Pone igitur iam. StuporM : trita sunt et communia quae miraris : lnu-
169쪽
litiae glotia praeterfluit, ac do gente in gentem Sedem transfert. Deniquo una est horum quae Videmus Omnium stabilitas'. non stare: una fides, sallere: una requies circumvolvi. Non tu longo oculos reflectere iubeo, sed tuam patriam, tuum tempus aspicere. Adoloscentulo me, Britanni, quos Anglos sive Anglicos Vocant, Omnium harbarorum limi dissimi ' habebantur: iiunc bellicosissima gens Gallos diu hullica gloria floronios stravit tam crebris insperatisquo successibus, ut qui modo vilibus Scolis impares fuerant, praeter miserabilem et indignum summi regis casum, quem sino SuspiriD Meminis Se non possum, sic regnum omne igne ferroque Ontriverint . ut mihi nupser illac iter ex negotio agenti vix persuaderi posset rognum illud esse quod videram. Sic ubique solitudo infelix et inopi or et Vastitas; Sic ubique horrida et in culla arva, sic dirutae desertaeque domus, ni Si quae cinciae arcium moenibus aut urbium Vasissent; sic domum locis omnibus Anglorum ince- Sla V e Stigia et recenios laedaeque cicatrices gladiorum extabant. Quid tibi vis' Ipsa Pariseos regni caput usque Sub ipsum portae limen deformata ruinis et in- Cendiis tremero, extremosque casus horreScere; quinol ipso, qui muros interlabitur Sequana, non Sine Sen Suquodam quasi miseriae suae urbis eventum store mihi Simulque metuere visus est. Est e iterum in dies ignobilis illo tractus Illyrici sensim caput extulit, et diu hellaci Germaniae vult aequari. Nonne Vide S quod nomo unquam divinasset, ut sugaces Histri sagittarii Post votivum unum atque alterum Suce S Sum, non l3m irtute partum sua is iam dissidentia lonti hos lis inge-
170쪽
LlIBER VICESIMUS SECUNDUS. - EPISTOLA XIV. 1 iri,
si una, in eam fiduciam sunt evecti, ut Teutones contra stare audoant, et terrori esse illis incipiant; exlieri meritoque deprehenditur non lam Verum esse quod Lucanus ait: Ensis habet vires, et gens qiuaectimque Virorum
Bella gerit gladiis quam quod ait Iulius Capitolinus. quod scili set nulla
res magis contra Germanos valet quam expediti sagit tarii' Caelorum haec Fortunae con Stantia est, sic euntres mortalium : nil cuiusquam proprium sique perpetuum. Cuius rei si doctrina brevior aut antiquior desideratur auctoritas, Crispum audi : Fortuna inquit simul eum moribus mutatur, et imperium semper ad optimum quemque a minus bono transfertur. Ila est haud dubie,
oi quidquid hic latius dici potest, brevitas ista complectitur. Transferuntur ut Opes hominum sic et vires et ingenia et virtutes et nomina, quaeve unius fuerant, alterius. si ust. Nempe cum ponderosjSSima res aurum sit instabile quam putas fama ipsa Volatilis ac Vaga2 Est aura illa quidem inimis ac tenuis : hoc unum mobilis et incoria fixum rei tumque s rbi retinet: virtutem sequitur, ignaviam sugit. Hinc essectum, quod Iustinus ait, ut inter Vitia Graecorum sordidum et obscurum antea Macedonum nomen emergeret utinc Carthago, ab
oxilio et angustis sedibus pretio quaesitis, late omnibus tremenda littoribus; hinc urbs Roma o pastorali culmo mundi culmen et regnatrix gentium facta est. Harum Vero varie latum quaenam causa nisi unius gentis inertia de prosperitate oriens, et ex conscientia parti nominis priscae indoli luxus ohro pons, alterius