장음표시 사용
371쪽
FRANCISCUS PETRARC IOII ANNI DE CERTALDO S. P. D. Cur Mediolani constiterit. Do vulnere quod codex Ciceronis in suum cmis cadens intulerat. De quibusdam maginis , viris sui gi alia. honorabili excelitis hospitio. De Homeri poematis a Leontio latine reddendis.
Iucunctum negocium tuae mihi semper asserunt opistolae: sed tum maxime dum Solatii egens Sum, quae mihi egestas inter vitae. taedia frequens est. Non
POSSU In Sane praetervehi primum illud ambiguum ubi
ais: videre te satis e successu rerum mearum Mediolanen Sem me perpetuum fore; de quo quod sentias Siles, silentii causa expressa, quae ipsa certe non Silet, quod videlicut in sententiam meam nil audeas dicere. Ita dum nihil dicis. plura dicis, quam si Intilla dixisses. Saepe hercle silentium artificiosae eloquentiae magna pars est. Video ego in his verbis iam paucis multiplicem et ingentem solicitudinem ac praevidentiam tuum, nec tuam modo Sed mullorum. Amici enim sermo omnes, his exceptis qui hic Sunt, quique niui abitus mentionem cuia infaustum aliquid e X horrent. Omnes, inquam, alibi me terrarum mallent. In hoc enim absque ulla prorsus haesitatione conveniunt. Sed ubinam' Hic discordia multa est. Pars Pata Vitam, parS tranS AlpeS, pars in patriam Vocat. Hae tu Stis Simae voces essent, nidissicultatem impossibilitati proximam ros haberet. Alii autem alio: pro desiderio suo quisque mihi praestabit
hunc vol illum hahitandi locum. In quo ego non tam iudiciorum dissonantiam, quam amori S el piorum as-
372쪽
soctu uin harmoniam miror: dum quo acrius causas tant DVarie talis examino, ipsa lateor Varietas me delectat, et glorior ita me meis carum esse, ait alioquin praeclara
et peracula iudicia perstringat atque hebetet amor mei. Ego quidem' inter amicorum opiniones, si quid ipse de
rebus meis sentiam interroger, ubi solitudo, ubi otium, ubi quies ac silentium sint, etsi magnae opes, honoreS, polentia, Voluptates absint, eo me su Spirare reSpondeam. Sed ubi ea sint lateor me nescire. Solitudo illa enim mea, ubi intordum non solum vivere sed et mori
optabam, non his modo quibus abundare solita est, Sed securitate etiam caret. Testantur triginta Vel eo Bm-.plius librorum volumina, quae olim' ibi reliqueram nihil uSquam tutius credens, quφque non multo poSt praedonum munibus vix elapsa mihique ex insperato reddita, pallere nunc etiam et tremere 'Videntur, et turbidum loci statum undo evaserant fronte portendere :ita mihi diversorium illud amabile ot ruris optatissimi spes aufertur. Oblatam lamen arripio manibus et tenere si possim nitor; et nescio an adhuc sperem an simulem quo me fallam et Vana cupientem animam spe oblectem: Nondum illuc me aspirare desiisse cum diurnae ac nocturnae cum iamicis sabulae , quibus sere nil aliud loqui soloo, tum suUiria indicant, quae in litteris ad locorum praesulem nuper inserui. Mirum certe, nec cur novi: sed sic mihi persuasum scito: non posse
alibi quam ubi 'coeptum fuit nostrum illud, etiam 'vulgi ore iactatum, opus perfici : qiaasi principio et fini satalis ille sit locus. Nam quantum attinet ad reliqua. de loci
electione vitaeque modo dubius. variante fortuna, multa cum multis varie, ante alios tecum, sed plura mecum
373쪽
loquutus sum. Ubi, mihi crede, non tam prompta rerum definitio est quam verborum disputatio: propterea quod futurorum praesagium non modo dissicile, sed iti certum est. Itaque etsi Successus selix esse possit, electio non
fortuita esSe non potest. Nam quid eligas ubi quidquid
elegeris consilii lancibus excussum par vertigo Fortunae rotatibus applicet' Unum est in cuius electione nemo sallitur, ut ubicumque nos vel necessitas locaVerit, Vel Voluntas, illic aequo animo ac secundum Virtutem Vi-Vere, non secundum Fortunam eligamus, haud ignari quidquid in longum . modo nos Solicitat esse breviS-Simum. Transeo autem memor me de his tecum anno altero, dum nos haec eadem urbs et domus haberet, multa disseruisse, nosque Omnibus, quantum nOStro
consilio fieri potest, haud negligenter excussis, in hoc
demum resedi Sse, ut, Italiae atque Europae rebus hoc in Statu manentibus . non modo non alter Mediolano tutior rebus lite meis aptior, sed nullus omnino u Squam praeter Mediolanum plene mihi conveniens locus esset. Unam excipiebamus urbem PataVii: ad quam postmodum. prosectus, ac de proximo profecturus Sum, ut utriusque loci accolis desiderium meum, non dico tollam aut minuam, quod nolim, sed alternatione leniam. Quamobrem an tu sententiam mutaris, nescio: ego enim in proposito sum, ut huius magnae urbis strepitum, haec laedia aliis taediis urbanis in totum permutare boni nihil, mali sorte aliquid, et laboris haud dubie plurimum habeat. Sicubi vero solitudo tranquilla Se ostenderet, quam ego, ut dixi, animo pereurrenS cuncta, non video, non ivisse' sed volasse me
audies. Haec tam multa de nihilo, quoniam et tibi ot
374쪽
367 amicis de rebus meis omnibus, de quibus haec praecipua, satis lactum cupio; quae mihi cura frequentibus amicorum litteris excita, suggerit ut quum singulis respondere dissicile eSt, eoque magis quod in unam Sententiam multi saepe coincidunt, simul omnibus respondeam, et de ratione vitae meae integro Volumino disputem, quod ante me, ut arbitror, secit nemo. Sed quid vis 'Nunc intelligo : magnus labor est Vivere. Quod proximum in tuis litteris erat elegantisSi me cavillaris, quod
a Cicerone scilicet, etsi non merear, propter Coniuncti O-nem tamen nimiam laesus sim : coniunctiores enim Saepe nos, Ut ipSe ais, in sestant, rarumque est valde et
insolitum ut Indus, Hispanum laedat. Sic est utique; undo sit ut Atheniensium et Lacedaemonum bella. dum
legimus, et nostra cum proximis dum cernimuS, non miremur, multoque minus bella civilia motusque do-
meSticos, quos adeo non mirabiles usus secit, ut sit . potius concordia ipsa mirabilis. At dum Scythiae regem Egyptio regi concurrentem, dum Alexandrum Macedonem Indiae ultima ponetrantem legimuS, Stupor Subit, quem in nostris historiis consuetudo notissima et spectata longinquis expeditionibus romana virtus extinxit. Hac tu igitur arte me solaris, quod ab ipSO, quo cum
percupide Versor, Cicerone sim Ossensu S quem nunquam Hippocrates, nunquam Albumasar offendet ut auguror. Sed ut omissis iocis rem ipsam plane noVeris, Vulnus
illud Ciceronianum de quo ludore solebam, ludum mihi vertit in luctum. Parum deo rat anni circulo dum in dies peius habens, inter taedia et angores, inter medicos et
lamenta senescerem. Ad extremum, dum non modosastidii, sud vitae quoque perlaeSum esset, Statui Sine
375쪽
inedicis quemcumqne rei exitum opperiri, meque Deo ac naturae potius committiere, quam his unguentariis in meo malo suae artis experimonia captantibus. Atque ita factum est. Illis exclusis, coelestis ope medici, ac unius adolescentis qui mihi servit et in meo ulcere
meaque, ut dicitur, impensa medicus eVasit, lamentorum memor, quae mihi Ox Omnibus salubriora nota-Veram, USuS Opern, et adiuta per abstinentiam natura,
ad salutem ipsam, unde magnis passibus diSeeSSeram, pedetentim redeo. Hahes rei summam, hoc addito, quod cum vita haec laborum dolorumque sit paleStrB, in qua ego Saepe casibus miris exercitus sum non in Se inquam miris, sed in me quo nemo quietis' vppetentior, nemo fugacior est laborum talium , nunquam Certe hactenus seu rei causam, Seu animi dolorem, Seu temporis spatium consideres, simile aliquid passus eram. Indelebilem memoriae meae notam et Stigma
perpetuum Cicero mihi meus astixit. Memineram sui, sed ne unquam oblivisci possim, intus et OXtra consultum est. Et hic iterum quid vis dicam' Nunc sentio: m3gnus dolor est vivere. Caetera transiens, ad id venio
quod ad magnam mihi glorium et gaudium cessit. Tales
enim illos et tot viros certo italiae principum non ultimos, in extremo terrarum, nocte, hieme, imbre, bello, magnis rerum angustiis coarctatOS, ad meum nomen et Oppidi moenibus . exceptos - et honorificoliabitos, obstupui primum suspicatus errorem nominis.
Indo vix in memoriam redii temporis illius, quo ibi adolescens sui secutus oum qui sereni SSi ' nutu frontis facito trans Indiam me duxisset. Ab ea tempe-Stalo tricesima, ab illius aulom viri obitu ui acerbo
376쪽
agitur. De tam longinquo igitur ad me reversus intelligere coepi, quisnam hic, qui post tantum tempuStam bene mei memor esset, qui eius, ut Verum latear, pene iam prorsus oblitus eram. Sibique per literas, ut vidisti, bone merito gratias egi, ut qui nullo unquam ingenio tantum me quantum in tantorum cultu atquOhonore hominum promereri pol erat, et ipSe qu0que non minus sui memorem me mirari posset, ni Si Semihi memoriam excitasse recenti merito memini S Set. . Quod petis extremum est videlicet Homeri librum qui venalis erat Patavit, si, ut reris, emerim, tibi aeCO-modem, quando, ut ais, alter ab olim mihi est, quem Leo noster tibi ai pio aliis studiosis conlerraneis D Stris e graeco in latinum vertat. Illum ego librum vidi Sed neglexi, quod meo impar visus esset. Haberis utem facile poterit, illo agunto qui mihi Leonis ipsius amicitiam procuravit, cuius apud illum esticaces erunt litterae, et ego meas adiiciam. Si is sorte nos frustratur liber, quod non suspicor, tunc mous praesto erit. Nam et ego eius 'translationis in primis, et graecarum omnium
cupidissimus literarum semper sui, et ni Si meis principiis invidisset Fortuna, et praeceptoris eximii haudquaquum opportuna mors, hodie sorto plus aliquid quam
elemontarius Graius os Sem. Et nunc coeptis VOStri S Pro
virili parto libens savco, ut qui translationem illam veterem Ciceronis opus, quantum intelligere est, cuius principium, Arti Poclicae Flaccus inseruit, latinitati perdilam , ut multa alia, et doleo et indignor, et in hac tanta solicitudine rerum pessimarum, hanc laniam OP timarum negligentium aegre sero. Sed quid agam '
377쪽
Ferre Oportet; quod si externa industria nostrae forsan ignaviae succurri potest, Musi S sa Ventibus, nostroque sat Apollino. Nulla mihi vel Serum, Vel Arabum Rubrique litoris merx gratior. Nec ignoro quod dixerim:
scio hunc rectum in communi usu nostrorum grammaticorum hodie non esse; sed fuit apud Veteres, non dico illos primos quorum ductus iampridem ignorantiam istam pudet, Sed hos tempore proximos, doctrina atque ingenio longe primos, a quibus nondum est ausa divertere loquax et caeca superbia. Apud hos inquam, et quod nunc occurrit, apud Horatium, nominatim est hic ipso de quo loquor rectus : reducamus euis, oro, si possumus in medium, et nescio cur latinis finibus pulsum nomen ab indigno exilio revocare in linguam cui omne tempus impendimus, non etiam BudeamuS. Unum sane iam hinc praemonuisse velim ne post sactum siluisse poeniteat: nam si ad Verbum, ut dicis, soluta oratione res agenda est, de hoc ipso loquentem Hieronymum audito, in prooemio libri De temporibus quem ab Eusebio Caesariensi editum in latinum transtulit. Verba enim ipsa posui viri ipsius utriusque linguae aliaruimque multarum periti SSimi, et in ea praesertim facultate famosissimi. Si cui, inquit, non videtur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad verbum e rimat in latinum: plus aliquid dicam: eumdem in sua lingua prosin et erbis interpretetur: videbit ordinem ridiculum, et p0etan' eloquentissimum viae loquentem. Haec dixi ut, dum tempus est, Videas ne tantus labor irritus sit. Ego rem utcumque fieri cupio : tanta enim mihi litterarum nobilium fames est, ut valde esurientis in morem, qui coci artificium non re luirit, sonitum ov
378쪽
Π his qualemcumque cibum animae magno cum desiderio expectem. Et profecto quoddam breve, ubi Homeri principium Leo idem solutis latinis verbis olim mihi quasi totius operis gustum obtulit, etsi Hieronymi sententiae faveat, placet tamen; habet enim et suam delectationem abditam; ceu quaedam epulae, quas gelari . oportuit, nec successit, in quibus etsi forma non haereat, sapor tamen Odorque non perdunt. Pergat ergo bene iuvantibus Diis, et Homerum nobis perditum restituat: quoad alios, pium propositum divinitus prosequetur. Nam quod Platonicum volumen, quod ex illo transalpini ruris incendio, ereptum domi habeo, simul P0Scitis, Vestrum mihi commendat ardorem et id ipsum paratum erit tempore. Νec omnino aliquid tantis cceptis per me deerit. Sed videndum vo his est, ne hos duos tantos principes Graiorum uno fasce convolvere iniuriosius sit, et mortales humeros praegravet divinorum pondus ingeniorum. Aggrediatur, Deo auspice, e duobus alterum, et illum primo qui mullis saeculis prius scripsit. Vale.
Mediolani, XV. Kalendas Septembris.
Gratulatur ob pacem eo procurante initam inter reges Galliamim et Angliae.
Lox triumphalis Romae fuit multis servata saeculis nequis triumpharet, nisi quinque hostium millia saltem
379쪽
una licie cecidisset: cuius legis causa fuit ne moro
ingenii humani ad gloriam saepe non rectis tramitibus aspirantis, ob quaelibet levia praelia immaturae quemquam laureae cupiditas ad triumphi spum praecipitanter attolleret, neVe aliquando Virtus exigua indigno donata praemio, et indignatione dignos accenderet, et Populum Romanum impensis impertinentibus praegravaret. Quid nunc dicam' Adulatio omnis sortibus viris invisa ost: sed reddundum vero testimonium. At non aliter, dicat aliquis, nisi dum alteri scribas: illum enim ipsum,
quom alloqueris, laudare muliebre nimis ac tenerum, ipsique nonnunquam vel laudanti damnosum Vel laudato. Credo si adulator laudet, aut si laudetur stultus. Inter doctos autem ac prudentes Viros, vera laus Vera virtutis est stimulus. Inardescit qui laudat, accenditur qui laudatur: neque aliquando metuendum est ne in
animos altissimos Serenosque terrenarum nebula Sordium possit obrepere. De quo alibi pluribus. Nunc ad tu reduo. Si ergo belli victor susor hostium et quinquem illium interfector triumphum merebatur, quid non meretur centum millium e suis aut multo plurium conservator, conciliator hOStium, pacis auctor, patriae sospitator ΙIaec pro te, pater Optime, dixerim: nec insisto, ne sorte solida laus incipiat nimium tractata mollescere. Id dixisse ausim, et Siluisse noluerim: nullum armalum belli ducem, quantum te inermem pacis nuntium, patriae contulisse. Quotiens in undassent campi caesorum sanguine' Quotiens flumina rubuissent' Quotiens vester rubuisset Oceanus et lacerata cadavera litoribus reddidisset Τ Unus tu venturis malis ac pr0po iam praesensibus Occurri Sli. POSSOS utinam Ol
380쪽
praeteritis succurreret Sed irretractabile est quodcumque praeteriit, et humanis consiliis exemptum quidquid a tergo est. Fecisti quod homini licebat: homini, inquam, non cuilibet sed unico, ad mullorum hominum, imo ad innumerabilium populorum compescendas finiendasque miserias coelitus destinato. Iure igitur, quod nulli unquam accidisse scio, de multis magnisque Consectis bellis miro prorsus honoris privilegio, Sine curribus, Sine armis, Sino captivorum pompa, Sine tumultu circum Strepentis exercitus, sed togatus ac tranquillus inter flavontium Galliae Britanniaeque Voces, atque inter plausus multum gaudentis Ecclesiae gloriosissime triumphabis. Heu cur nunc absum Sed certe, quod mihi praeripero Fortuna non poterit, animo praeSenSero . In reliquis sane quae me et Statulum meum tangunt, Oro te, dominorum Optime patrumque mitiSSime, ut et Socrati meo erodas, et libertati meae faveaS , ut Spero. Vale, gloriosiSSi me prae Sulum, decu S DOStrum.
Mediolani; VII Kalendas Iulii.
FRANCISCUS PETRARCA PETRO BONONIENSI S. P. D.
Se bene valere. De obitu Pandulphi Malatostae ot Iohannis Pepoli. De rebus suis familiaribus.
Litterae tuae, compater et amice Optime, tertiomen Se pOSi quam datae erant ad me pervenerunt ita madefactae et lacerae ut vix legi possent. Quod idcirco Praesalus Sum, .ne de re Spon Si Stu ΙΗ'a S larditate. Porve-