Elementa philosophica de ciue, auctore Thom. Hobbes Malmesburiensi

391쪽

R E L I G I oc Cap XVII. pter inobedientiam possunt excommunia cari. Quod autem dicat aliquis . Principes, cum Ecclesiae Universalis membra sint, viversalu Eecisae autoritate excommunicari , locum non ha-' bet, propterca quod Ecclesia unizer alis ut dictum est articulo 22.) non

persona, de qua possit dici, quod fecerit ,

decreverit, statuerit, excommunicaverit,

ab istiserit, A si milia persenalia; neque habet rectorem ullumia terris cujus jussu convenire de deliberare possit. Nam rectorem esse Ecclesiae universalis, & possise eam convocaret,idem est, ac rectorem

esse&dominum omnium per universum orbem Christianorum, id quod nemuni conceditur, praeterquam soli Deo. I reerpre- XXVII. Ostensum est supra arti-ς ti i 8 , autoritatem interpretauri Scri-δ pluras sacras non consistere in eo, quod ut m possit impune sententiam ,

quam inde elicit, aliis vel scripto vel

eo, quod non sit aliis contra sententiam ejus faciendi aut docendi jus; ita ut interpretatio de qua agimus, idem sit quod Potegas in omnibus controversiis perscripturam sacram determinandis) definiendi Nunc ostendendum est, autoritatem illam pertinere ad singulas Ecclesiis , de dependere ab autoritate ejus, vel eorum qui habent summum impe

392쪽

Cap. XVII. RELIGIO. 31 et imperium, modo sint Christiani. Si

enim ab autoritate civili non dependeat, dependere eam oportet vel ab arbitrio singulorum civium, vel ab aut ritate externa. Ne vero ab arbitrio dependeat singulorum, prohibent inter alia, consequutura inde incommoda &absurda. Quorum praecipuum est hoc, quod non modo omnis tolleretur contra praeceptum obedientia civiblis sed etiam omnis societas&pax humana contra leges naturales)di sibi veretur. Cum enim Scripturam Sacram singuli

interpretentur sibi, id est, unusquisque judicem se faciat,quid Deo placeat quid

displiceat, non ante Principibus obedire possunt, quam ipsi de mandatis eorum, utrum onformia sint scripturae necne. judicaverint. Atque sic vel non obe diunt, vel obediunt propter judicium proprium, hoc est, sibi obediunt, non civitati. Tollitur ergo obedientia civilis. Rursiis cum unusquisque propriam se

quatur sententiam, necesse est, contro. versas quae oriuntur,inumerabiles fore,

neque determinabit ei: unde inter homines qui natura sua dissensionem omnem habent pro contumelia) nasceretur primo odium, deinceps jurgium, a bellum; atque ita omnis periret secietas de

pax. Habemus praeterea in exemplum,

id quod sub lege vetere circa librum te gis

393쪽

tsi RELIGIO. Cap. XVII. gis observari voluit Deus, nimirum scribi quidem, publice haberi & Cano. nem doctrinae divinae e sis voluit: sed non inde a singulis, sed a selis Sacerdotibus definiri controversias. Est denique praeceptum Servatoris nostri, ut si quid

oriatur ossensionis inter singulos, ut audiant Ecclesiam. Itaque Ecclesiae munus est controversias determinare. Non ergo singulorum , sed Ecclesiae est Scripturas sacras interpretari. Ut sciamus autem , autoritatem interpretandi Verbum Dei, hoc est, omnes quaestiones de Deo& Religione determinandi, non spectare ad persis nam quamcunque externam ,

perpendendum inprimis est, quid momenti ea potestas habeat in animis civium , civilibusque actionibus. Memini

enim ignotum esse potest . adtiones hominum voluntarias necessitate naturali

ipserum sequi opiniones quas habent de

bono & malo, praemiis Zc poenis; ex quo fit ut obedientiam illis quorum arbitrio vel felices vel miserrimos in aeternum futuros se credunt, praestare necestario velint. Quorum autem arbitrio, quae do strinae dc quae astiones necessariae uini ad salutem, statuitur, eorum arbitrio exspectant homines felicitatem vel perditionem aeternam; iis igitur in omnibus rebus obsequentur. Quod cum ita

sit, manifestissimum est, cives qui stobligari

394쪽

Cap. XVII. RELIGIO. 313 obligari credunt, circa eas doctrinas, quae ad salutem necessariae sunt, autoritati externae acquiescere , non constituere civitatem perse, sed esse externi illius subditos. Neque ergo, etsi Princeps aliquis summus tantum autoritatis alii cuicunque scripto concederet, ita tamen ut imperium civile retinuisse intelligeretur, scriptum tale validum erit ;nec quicquam transferet, quod ad retinendum , dc bene administrandum imperium, sit necessarium. Nam per cap. a art. transferre jus nemo dicitur, nisi dederitagnum idoneum moluntatu transfe- freni. q ut verb voluntatem retinendi i perium aperte significavit, non potest dedisse lignum idoneum transferendi media ad imperium necessat ia. Non erit igitur huiusmodi scriptum signum voluntatis , sed ignorantiae in contrahentiobus. Secundo, considerandum est quam absurdum sit, civitatem, vel summuni imperantem conscientias civium regendas committere hosti. Sunt enim, ut supra ostensum est cap. s. art. 6. inter se in statu hostili, quicunque in unitatem persenae nou coaluerunt. Neque obstat

quod non semper pugnent: nam & inter hostes induciae fiuot susicit ad hostilem animum, quod dissidentia sit, quod civitatum, Regnorum , imperiorum fiues, praesidiis armati, statu vultuque gla-

395쪽

gladiatorio se mutuo, etsi non feriant, ut hostes tamen intueantur. Postremo, quam iniquum est id postulare , quod ipsa postulandi ratione juris alieni esse confiteris 4nterpres tum Scripturae Sacrae,tibi qui civitatis alienae civis es. Qua ratione i quibus pactis inter me dc te pAutoritate divina Unde cognita λ ex Sacra Scriptura. en librum,lege. Frusta, nisi&eandem mihi interpreter mei ergo juris est, di caeterorum singulorum ci vium, ea interpretatio ι id quod negamus ambo. Restat ergo in omni Ecclesia CHistiana, hoc est, in omni cimitat. Cbri ana, Scripturae Sacrae interpretatio, hoc est, jus controversias omnes determinandi dependeat & derivetur ab autoritate illius hominis, vel coetu, penea quem est summum imperium civitatis. ebras μ' XXVIII. Quapropter omnino duo

OiMιὸvi genera controversiarum, unum cira hoc est, circa quaesti nestis hν fidei,quarum veritas ratione naturali in-pretari vestigari non pote it ; quales sunt qua debere pe/ stiones de natura dc ossicio C H R i s T IN 'Vrei praemiis oc poenis futuris , dhresurrectione Ecclesi corporum , de natura Sc ossi tu Angelo' In ρ --, de Sacramentis δc cultu eaeterno , ec similia ; alterum circa quaestiones scientiae humanae, quarum veritas ra tione naturali, & Syllogismis elicitur,

ex pactis hominum di definitionibus id

est,

396쪽

s :Cap. XVII: R E L I G I s est, receptis usu, & consensu communi, vocabulorum significationibus ) quales sunt quaestiones omnes Iuris &Philosophiae. Exempli causa, quando injure quaeritur, an sit promissum M pactum. necne ' id nihil 'aliud est, quam quae rere an verba talia, tali modo prolata, apPellentur communi usu & consense civium pro sum, aut Pactum; quod si sic appellantur, verum est pepletisse ; aliter, falsum. Veritas ergo ea dependet' a pactis de consensu hominum. Similiter quando quaeritur in Philosophia, an idem possit esse totum in pluribus simul locis; determinatio quaestionis dependet a cognitione communis consensus hominum, circa significationem vocabuli Totius , fiquidem enim homines quando dicunt, totum esse alicubi, signi-ricant communi consensu, intestigere se, nihil esse ejusdem alibi; falsum est. idem esse in pluribus simul locis. Ueritas ergo ea dependet a consensu hominum, eademque ratione in caeteris omnibus Iustis A Philosephia quaestionibus. Et qui contra hunc communem circa rerum appellationes consensu nahominum, ex obscuris scripturae locis

aliquid statui posse judicant, tollendum

judicant it sermonis usum, id una omnem fiscietatem humanam. Dicci enim qui vendiderit totum agrum, esteitO- tum

397쪽

316 RELIGIO. Cap.XVII. tum uno cespite, & reliquum tanquam non venditum retinebit : imo ipsam tollit rationem , quae nihil aliud est prae- ter veritatis per talem consensum factae investigatio. Hujusmodi itaque quae- istiones non necesse est ut determinet civitas perbinterpretationem . Scripturae sacrae. non enim pertinent ad Verbum

Dei, eo sensu quo sumitur Verbum Dei pro Perbo de Deo , id est , Doctrina Euo- gelica. neque obligatur, qui habet Ecclesiae Imperium, ad hujusmodi judicia adhibere. Doctores Ecclesiasticos. quaestionibus autem fidei, id est, de Deo , quae captum humanum superant,decidendis,

opus est benedictione divina ne possimus falli, saltem in necessariis) per--

positi stram minuum ab ipse C H R i STOderivanda. Nam cum ad salutem aeter nam obligemur ad doctrinam superna turalem, dc quamptopterea intelligere

est impossibile, ita destitui, ut fallimus in necessariis, repugnat sequitati.

In ossibilitatem hanc promisit Servator noster in iis rebus quae ad salutem sunt necessariae) Apostotis usque ad diem judicii, hoc est, Apostolis & Pastoribus ab Apostolis successive per impositionem manuum, consecrandis. Obligatur ergo quatenus Christianus, is qui habet civitatis imperium, Scripturas sacras, ubi quaestio est de mysteriis fidei ,

m per

398쪽

Cap. XVIIL RELIGIO. 33 per Eccis illicos rite ordinatos inter- .pretari. Et sic in civitatibus Christianis judicium δρ ί'iritualium M temporalium pertinet ad: autoritatem civilem. Et is homo vel coetus qui summum habet imperium, caput est & civitatis & Ecc&sae: una enim res est Ecclesia dicivitas Chrisiana.

r . Proposita dii cultas de repugnantia obe isendi Deo hominibus . tostenda pre distinciis neminter necessaria non necessariit adflutinet. I r. Omnia incessaria ad Palutem eonfiseri in fide cr obedientia.'r 1 G Ρlis sit ea qua requiritis obedientia. 3 v. SIQuidsie Fides , in quomodo distinguatur professione, a scientia, o ab spinione. y Muid ι

399쪽

Λ Utoritatem omnem in rebusf-LI eularibtu derivare ab autoritate gnaritia Uus qui summum habet imperium, sive . di iis unus homo sit, sive unus coetus, in Deo cr consesso semper fuit. Eandem in 'iri mishomini- libus ab autoritate Ecclesiae dependereb-,tu' ex proxime antecodentibus manifestum est & praeterea hoc, civitatem. ' omnem Christianam esse Ecclesiam hu- 'jusmodi autoritate praeditam. Ex qui oriis colligere etiam quantumlibet ingenio tardus potest, in citata te rari. ad salu- sit na , . sqc est , in civitate cujus sum-m tam impertu na habet princeps vel coetusi Christ Rus) qmem viri Iuue Chrs' 'potesinem tam is uularem Dynm stiritua, om; ideoque in omnibus, ii Nesie Jobc-diendum . Contraeautem , iquiuoportet Deri, magis quam homniibus . orta

rant ,

400쪽

Cap.XvIII. RELIGIO. 339rant, sit contra imperata Dei, necne, id nesciunt, sed fluctuante obedientia inter poenas mortis temporalis, &tualis, tanqtiam navigantes inter S L lam&. Charybdin incurrunt tape in u-ltramque. Qui vero necessaria ad salutem , a non necessariis redi e distinguunt, nullam hujusmodi dubitationem habere possiunt. Siquidem enim man-s datum Principis vel civitatis tale sit, ut 'obediri ei possit sine jactura salutis aeternae, injustum est non obedire. det locum habent praecepta Apostolica: Ser-

mi , obedite per omnia Dominas carnalibus. Silii, obedite parentibus per omnia . COl. 3. v. 2O. 22. dc mandatum CHRI

STI : 'per Cathedram Moin sederunt Scribae ct Pharisaei, omnia ergo quaecura e dixerint vobis, servate ct facite:

Matth 23. v. 2. Contra si iacere jusserint i quae puniuntur morte aeterna , insinum est, non potius mori mortem naturalem, quam obediendo mori in aeternum. Et locum habet quod dicit CARI sTus; Nolite timere eos , qui occiduint corpus .inimam asiten, non possint '. Meidere . Matth. Io. v. 28. Videndum itaque est quae sint ea omnia , quae ad salutem Rint.

I L Sunt autem necesaria omnia omnia duabus virtutibus cbmprehensa,Fiab, dc Obedientia. Harui posterior

. . Ac