장음표시 사용
141쪽
pugnasse, abnuo,cum illi secundum tertium ita commotione volunthis gradum, hi vero priamum, arii nomine designauerinta Intersis, itaque sensu poterat asseri,affectus esse motus naturalesin voluntarios, bonoso malas, extirpa dos: non extispandos. Sed ulteriori expila tione rem istam dignam .arbitror. '
Ego, mirus ambagibus,assero assema dupta ter posset considerari, vel ratione essentiae siue a stracte, vel ratione existentiae siue ooncme.
Ratione essentiae affectus in se indisserentes se arbitror nisi ipsum nomen aliquid, quod moraliter bonum aut malum sit, connotet prius inde patet, quod affectus nihil aliud sint, quam . mentis commotiones. Motus autem mentis, voluntatis, in se spectatus, non magis malus de bonus est, quam motus manus aut pedis.
Posterius autem se intelligo: nonnulli affect is iam denomina uonem sortiti sunt a certo obiecto, circa quod si eo modo versentur, nota potest non illis adhaerere quaedam αταξία, adeoque neutiquam sunt indifferentes. Huc refero inruriam , quae odium hominis, cui bo nuin aliquod obtingit, semper secum coniun-dhim habet. Tale odium eum citra controversiam illi itum sit, sequitur, ipsum inuidiae
142쪽
affectum omnino malum esse. Et ita in aliis quoque se res habet.
Si autem assectus considerentur ratione ex flenιiaa, subiecta tradus sunt discernendi. In homine enim nondum emendato, sed suae unice, libidini voluptati, ambitioni litanti, quales omnes homines per naturam sunt, omnes quoque affectus malos esse necesse est, cum nec in obiectum legitimum ferantur, nec modus obser
In homine autem iam emendato, lectae r tionis praescriptum sequente, prima quidem Voluntatis propensio. siue primus gradus, vitio quidem non caret interim quoad eam imputandi rationem, quae in foro humano obtinet, cum inbius ille naturalis sit, homini non potest imputari. Idem tamen suis a flectibus certos limites ponit, ne unquam ultra secundum gradum excedant, cpraeterea in obiectum leguimum iusto ordine& proportione obseruata eos dirigit, ita quidem allectus, hisce limitibus cir mscri. Plor, neutiquam moraliter malos esse arbitror. S. C. Ex hactenus autem dictis, quanta sit vqluntatis mentis nondum emendatae miseria, ab un. de intelligitur. Namque primo ex hisce pro
143쪽
fectum in voluntate oriri necesse est. Id quod iam supra demonstratum est. s. I. Deinde augetur haec miteria per assim ast
levorem. Cum enim unicuique etiam rationis ductum sequenti, constet, mentem nostram esse immortalem, Deum quo ut iustum iudicem, vitae bene aut male actae rationem esse exacturum, sane homo infinitis vitiis ex prauo sui amore proinfluentibus, obrutus, non potest non aeterno eK
quisitissimosque cruciatus sibi polliceriis cli.
Quae autem ceteroquin hominem circumstant murerae, aut ma iniam partem hinc oriuntur, aves istum augentur paupertas multis non futura
esset. δέ nisi diuitiarum, aut voluptatis, aut
honoratac lapiditate flagrarent. Sed nonne plerique paupertatem, morbos & id genus alia mala suismet sibi attrahunt vitiis Sed quae ab aliis h. iminibus nobis inseruntur mala, ita ut pluriamum comprata si itit, ut aut nostra saltem opumone mala sint, aut nostris vitiis, ut hoc faciant, eos adducamus. Detecto igitur omnis miseria est,me,ad selieitatem veram,mentisque sanitate Horarumvε.
144쪽
Fos si inna felicitaris in uis non nisi e accirias hominis moliantata quae malae sint, s. X v. summa felicita asser mittit, scd. XVI. 'summo bono, I. liL mmunem inomi, bo-um Summum bonum es,ltimus potius quam malum esse, suis, non autem summa LXVi I. flicitas, . Iv. Solus Deussummum bonam Bonam est et absolutum est,f. xvuli vel relativam, s. v. characteres summi boni,s. me est vel indiuiduisle, et XIX. eommunionis, i l. Demonstrauru I.xx. XXI. Bonum ess vel actιuum, vel x iis colligitur, sim mpassuum LVII. bonum non eo flere in Alia boni diuisiones,s isti diuitui, hono=ibus, soluisPorro bonum est ed erum, ptatibui I XXIl. vel apparent, s. lx. Nec inanimi tranquisiitate, Istu unum, hoc multiphae uaeta Epicurum, si x xl l l. .' s. a. ' Nec in habitu inutis, aut Dantur quoque certi no operasione secuπdum re rum gradus, 3. X . iam rationem, . XXI v. Axismata generalia de bo Nec in erudiis./, I xxv. no, XII Aurfanitate corporis, A. vita smstri intest bona, xv an mala referenda Aut alii νebus quibusisis
. ala Ms extrahominem po probatur Ima Uitam ho insitae,exceptis malis Irin minu
145쪽
ia ea v. DE ANITATE MENTI HVM. minus praeflantissimam uodcire istae amoris speposcit,3. XXIX. e certo ονdine inter se tauia voluntatem sanitati coniunctae esse debeant,
restituit, I XXX. L XLV Lquia animum homini tram uae Dei erga homin su
istum reddit,s XXXI. operatio, i XLVII.
gQ perenne re aeternum Auid amo Dei I.XLVILLbonum est,s X XIII. Amoria huius effectus, ut ho- quia eius possessioab omnibus momes smilis madin, Lobtineri potast, ἔ.XXXII XLIX. et per se AEtiam Apetenda Suae homirus leuis Eos. I. XXXIV coniunctionem eousequan- quo pacto hocce summum bo oris L.
num possideatur,f.XXXV. Inter ea primum locum OMEx pars homini ad hoc tinet viso s. LLnon umere operatisne Virtutis vera proprium
intestinui, f. XXXVL . e I ULML requiri operatisne Diligentia, β.LULLIVLV. voianori/, seu amorem, Obedientia, g. LVI. LVILI. XXXVI Iustitia me is f. LIIX. Dio su i an piscentiae, LIX. I. XXXVu m=mlita/,I.LX.L M.LXII. me eo iacentiae, XXXIX. 62uod nica tantum Is in et hic vel amiculae ei obe tui I LXIII. . dientiae, XL. Mae tamen per diuersa fi Deus pro perfecti.num,qui inia se exsistit, I LXIV. sus gaude , diuersitare, es ab obiactis diuersas sortia
Hue mode nobis exhi ea denominatis nes: hinc letur,4. XLI. tres vivuses carrinale .
Cur amandus si amore com I. LXV. cupiscentiae Is XL I. De iustitia mometum,LXvLor amore amicis,ae8XLIII. . Decorum ινιο pacto ad vii cur amore obedieratae r rutem spectet, I LXVII. XLI v. De Stoicorum sator omnes AEn omnino amore coacu vis tes inter se vinculo scantiae Deus amandus inseparabili connexa es
146쪽
CUM PRIMI VOLUNTATIM Ur uod per virtutem mentis lus extra se posivi ree ereliquae facultates emen. utitur, si LXXX. dentur,s LX X. Necperfortunam adversem aperiatim inrast uti LXX. . ser euaditis LXXXI. Epuoad fingula ομνatis Multo minus moriem in
Consiuntia hominis virtuti Aster summae felicitari e dediti, qualis dis LXxi fectus est m/m tranquiAHropria quoque ei est pru ricasis LXXXlII. ensia. quae quatuor uam comitatur instasilis absioluuiar arrisuι suauisai, tu gaudium LXXII LXXX lv. Attentisne, I LXXIV. Ilinque tibertas, LYXXV. circumspectime, M. LXXV. Terein effectus est amicitia Frouidensia, . LXXu Anorum cum bonis , I Misi etione 6. LXXVII. LXXXVI. . , Emendatio venii Gudia uarix n elicitatem miria xii. I. LXXVIII. feaetet, . LXXXVII. Affectuum, I. LXXIX. Conclusio uius a diisae,
VT fontem ricaturiginem omnis mali in
voluntate.horninis & quaesiuimus, cin-Uenimus ita dubium non est, quin fons verae ct summae felicitatis ine dem sede sit quaerendus. S. IuEt nimirum, ut iam saepius dictum, voluntas nostra facultas bonis mis, quae infinito appetitu in bonum aliquod fertur. Si ergo in bonum eiusmodi incidat,quod dum amat,operationes suas naturales,hoc est, naturae suae perfictae con-Fen elues, edit, quod etiam reuera eam exsati are,
mentemque tranquillam reddere potest, vera hinc oritur feliciιag.
147쪽
vera enim& summa felicitas veri dum mi boni possessione absoluitur ita enim merito summa felicita aiummo bono discernitur, quod haei sit illius causa, dum eius possessio nos filices' reddit, licet vulgo, utut perperam, haed confvnti
summum bonum etiam recte dieitur nisi cum omnes hominum actiones non possint non collimare ad illud obtinendum, quod pro summo bono reputant. Ast summa felicitas si pro ultimo fine habeatur homo non tam sum. mum bonum, quam potius seipsum amare vi, detur, utut summi boni possessio sit ipsa summa
Quodnam ergo summum bonum sit, orvina
est inquirendum. Non una enim ratione aliis quid bonum dicitur. Namque t bonitatem, quae actionibus tribuitur, ad eam aliud bo ins abstitit tale, aliud autent etaliutim illud est quod habet essentiam sibi conuenientem. Et hoc sensu quaelibet tes bona, una tamen melior altera ob persectiorem essentiam, Deus autetri optimus recte dicitur. Bonum relatiuum a nonnullis iterum in bota dum inditriduale ommunionis dispescituti indiuiduale est, quod naturae huius vel illiva
148쪽
bominis conseru4ndae, Hrficiendae, aptum in Communionis quod nati ae alicuius societatis, o nseruandae, & perficiendae est comi
Homo etiam illud, quod sibi bonum est, vel
nude tantum recipit, vel agendo promouet, a que sibi attrahit. Hinc aliud bonum activum, aliud passivum vocari solet. Boni activi nomine veniunt omnes actiones nostrae, quae ad n stram conseruationem & perfectionem spectante pum autem, usus tercepti rerum naturae
st-ὸς eruandae perficiendae utilium. I. VIII.
Praeterea cum aliud bonum minus, aliud magis, ad nostri conseruationem faciat idque vel destructione in saltem auertendo, vel reipsa aliquid conferendo nos etiam in statu naturae nostrae conuenienti, vel non conuenienti via mus, diuersimode iterum bouiam dispesci solet.. i . s. IX.
Saepius etiam contingit, ut nonnulli aliquid naturae sua perficiendaevi conseruandae aptum putent, quod tamen eandem destruit,&detericiis rem reddit. Hinc bonum inierum, atque crρον em, diuiditur Vt autem bonum verae una n. est, licet ob dia
149쪽
rso caP. IV DE ANITATE MENTIS UM.
versos respectus mox honestum, mox utile, mox iurandum, dici possit ita bonum apparens contra multiplex eth, prout aliam aliamque in homine partem assicit , aliud decorum, aliud vitis, aliud autem iucundum appellitari potest. S. I.
obseruandum praeterea, cum homo ex mente .corpore constet, in corpore autem vitatum vegetativa, tum sensitiva sit, tria etiam in eodem esse, quae perfici conservari possunt, vitam scilicet vegetatiuam, senstituam,' ratum Iem, quarum una altera est praestantior, unde ipsorum bonorum certi gradus merito consti
s. XII. Ex hactenus dictis de bono indiuiduati, de hoc enim praecipue sermo est, eoque passu ,
certas formare licebit conclusiones , tam manifestas, ut a nemine negari possint. Nimirum: quo magis aliquid ad nostra conseruationem perfectionem confert, eo praestantiis bonum est: quod nostram destructionem a nobis auertit rprasantius bonum quidem est, quam quod nobis aliquid confert sed quod hoc ipso dum alia quid nobis conferes, simul impedit, ne destrua-
Inur, adhuc longe praestantius bonum est bonum apparens, malum potius quam bonum est quicquid vitam homanis aut vegetatiuam aut sensitivam, aut rationalem reuera perficit, di conseruat, verum homin est praestantius bianum
150쪽
num est, quod Vitam rationalem conseruat, perficit, quam quod vitam sensitivam perficit: si bonum aliquod minus praestans nos usuracs uitione boni praestantioris priuet, non amplius boni est, sed pro malo reputari debet: contra si boni minus praestantis priuatio, maius bonum secum trahat, pro malo reputari non
X III. Histe ita rite positis, quae homini aut bona aut mala sint, facile diiudicari potest. Ibimus per praecipuas rerum classes. Et primo quidem incipis homine sese nobis offert vita, quam
hoc ipso quod fundamentum omnis boni sit, nomo interres malas reputauerit. ins ergo in se spectata , quatenus vitae cuiusdam destructi nem denotat, omnino mala eae sed cum per eamsbia vita corporis destruatur,4 hoc ipso saepius vita animi insigniter perficiatur, pro mala profecto haberi nequit. In illis autem, quorum mens per mortem maioribus cruciatibus exponitur, sciscus se res habet.
Sanitas, sermositas , robur, scientia, Mid genus alia, itidem ad ipsum hominem pertinentin partim pro corporis, partim pro mentis perfectionibus merito habentur. Hinc et iam bonis ea annumerate non dubito, sed itavi etiam in mala haec degenerare posse, fatear, Propter allatas rationes: Vndes quid de de- a lata