장음표시 사용
161쪽
sormitate, morbis, ignorantia e sentiendum sie, patet, cum contrariorum contraria sit ratio. Iam si res extra hominem positas consider: mus, eas ita comparatas esse censeo, ut, si a malis geniis discesseris, de quibus tamen philosophia certi quid edfinire nequit, nulla per se mala duaqueat, nisi quod quaedam ex usu vel abusu potius
Hoc cumprimis conspicuum est in iis rebus, quibus homines ad cibumis potum utuntur. - cum per se ad naturam humanam conseria eandam aptae sint, malae tamen fiunt, naturamque hominis destrutini, dum homines iis non ri- temtuntur. Idem& de honore, diuitiisque, id genus aliis rebus, extra hominem positis ceniniandum est, quippe quibus homines aut ad su a seruationem, aut destructionem uti possunt.
Equidem alii hosn es , quibuscum nobis Mur ercim intem sit . ea videntur indole ita conditos esse , ut ex naturae suae conditi ne sibi inuleem proden, S aliorum comm da promouere debeant. Ergo dum nobis no
162쪽
eent, isdeo mali fiunt, hoc ipso naturae ordo in uertitur, quin homines esse desinunt. f. XIIX. Superest itaque ipse Deus , qui ut solus nobis spiritum largitur, solus quoque vitam omnem
conseruat, quin omnibus iis,quae bona vocamus, affatim nos cumulat, ita nemo adeo omnis mentis expers erit, qui eum pro malo reputare auis deaus. XIX. Multa itaque homini obuersantur bona id quodnam in hisce omnibus summum sit, ut ade 3 eius possessio homines vere felices reddat, id nobis nune accuratius inuestigandum explicandum erit.
I. XX. Nimirum si ulla res summi nititulo est condecoranda, eius hae sint proprietates necesse est: ut vitam hominis nobilissimam, rationalem scilicet, conseruet&perficiat ut voluntatem hominis tot morbis insectam, sanitati suae restituat ut adeo operationes sibi conuenientes edere possit Meisque, quod hinc consequi necesse est, ut mentem hominis quietam atque tranquillam res dat ut bonum istud perenne sit cuius amittem di non sit metus ut ab omnibus serio illud expetensibus possit obtineri dentove, ut tali si quod perse&propter se ita expetatur,ut siri percepti ne fruentem persecte beet.
163쪽
ι34 AP. IV. DE ANITATE MENTI HVM.
g. XXI. Atque haec omnia iunctim ad summum bonum requiri, facile demonstratur ' Quoad prumam . secundam, tertiam conditionem res vel ex desinitione boni manifesta est. Quartum autem requisitum ex tertio fluit, cum mens nostra tranquilla esse nequeat, si metus bonum, quo delectatur, amittendi eam agitet. . De quinto nemo dubitauerit, cum nubes Minania prensent, qui tale bonum hominibus depingunt cuius nemo possit fieri compos Vltimum denique ex eo intelligitur, quod summum bonum etiam viis timus mortalium sit finis, id quod itidem supra commonstratum est. g. XLI. Quae cum ita sint, in manifesto versantur errore, qui aut in horioribus, aut diuitis, aut corporis Nolaptatibus, summum bonum positum esse arbutrantur. Praeterquam enim quod haec omnia ne semper quidem hona sint,omnibus etiam sania mi boni requisitis destituuntur.
g. XXIII. Rectius quidem Epicurus animi voluptatem
huc aduocauit, si vera sunt, quae eius propugna tores disierunt: cum tamen ista animi voluptas saltem consequens, atque effectus summi boni sit, ex eius possessione fluens, perperam cum ipsostmmo bono confunditur.
Sic nec illorum probare sententiam possum, aut
164쪽
qui aut in habitu virtutis , aut operatione secum dum rectam rationem , summum bonum quaerunt. Namque ut virtus semper summum bonum, vel potius eius possessionem aut consequitur, aut comitatur, ita sane falluntur, qui eam
pro ipse summo bono habent manu g. XXV.
Multo minus eruditio aut multaris rerum finitia, summum bonum constituunt. Namque nee voluntatis morbis medenturi, nec animum tranquillum atque quietum reddunt. Et hinc adeo secundum, tertium, quin etiam quartum, quintum, sextum requisitum deest. g. XXVI. In sanitate corporis itidem summum bonum frustra quaeritur. Licet enim sanitas bona sit, pro summo bono tamen haberi nequit,cum etiam qui sanus est, miser esse possit. Contra qui summi boni factus est compos, licet aegrotans dolores sentiat, iis tamen non adeo rurbatur, urindeniiser vel infelix dici debeat. XXVII.
Atque idem de ceteris rebus omnibus, si a Deo discesseris , est pronuntiandum. Vnde tandem concludo, solum Deum pro summo bono, quod mortalibus obtingere potest, esse reputandum r or I. XXVIII. Ceterum esse Deum ' iis eum gaudere Perfectionibus, ut eius amor solus nos beatos
165쪽
r36 AP re hos AHI A TE MENTIS HUM. reddere pota, suo tempore ex instituto demonia strabitur, nunc autem tantisper hoc supponere liceat, cum nec ullus sanae mentis homo hac de
re dubitare possit. Id ergo potius dispiciendum, an omnia sumni boni requisita accurate in ipsum quadren
Vita hominum praecipua rationalis est, euius operationes, ut supra commonstrauimus, sunt intelligerein velle Cum ergo homo nec recte intelligit, nec recte vult, operationes istae cor ruptae, vitam ipsam eorruptam, deprauatam arguunt. aum autem recte vult, cum amore ordinato aliquid amat. Hic autem amor ordinatus alius esse non potest , ut itidem iam eui. Aum, quam amor Dei. Ergo solus Deus obiectum legitimum est, per quod voluntas amor. hoin corruptione sua liberari, adeo conseris vari, ac perfici potest. minc autem cumin ipse intellectus perficiatur, ut porro probabitur, soli Deo primum summi boni requili tuse conuenire,
Quemadmodum etiam, ut itidem ostensum, vitiosae voluntatis operationes de ipso eius morbo testantur et ita contra bonae operatio4nes Vt iustitia, temperantia, pietas, Cetera que virtutes, offeta non possunt non saniis latis documentum praebere. Iam vero hastope.
166쪽
operationes ex solo amore Dei fluunt, id quod, eundo per singulas, uincere possumus, ergo in amore Dei sanitatem voluntatis consistere, ipsum Deum summum esse bonum , necesse est. x XXI. Quod autem nulla res praeter solum Deum animum hominis quietum&tranquillum reddore possit, aut boni perennis titulum promereatur, apud Omnes, ut puto, in confesso est Eun.
do per Omnes rerum, quas homines Vt bona sapis
petunt, classes, demonstrare possumus, nullam esse, quae non aut lastidium afferat, aut metum, vel aliud quid, quod animum turbet, secum con- unctum habeat, praeter solum Deum. Nihil enim praeter eum perenne esse , is ignorauerit, qui qua eaducaeo fragiles res omnes sint, quibus homines delectantur , plane nesciuerit. Saltem per mortem, quae ineuitabilis est, quod-mnque demum fuerit bonum , eodem tamen privamur. st Deo tantum abest, ut per mOL-tem priuemur, ut potius eum eodem arctius vesamur.
Namque ita omnino de summo bono censeo , quod aeternum esse debeat. Ergo ut eius possessio post mortem quoque continu tur, necesse est. Iam vero ut de Deo nemo dubitat, eum aeternum esse ita ex parte hominum etiam requiritur, ut summo bono sem-
167쪽
per frui possint. Hic vero omnino suppono, quod alibi ex instituto euincitur , mentem nostram esse immortalem. Praeterea suppono, quod ab omnibus facile conceditur, Deum non velle, ut homines miseri sint praeter suam culpam, sed potius cum infinitae bonitatis sit, recte iraeclare facta , cum raro admodum in hac vita istud fiat, post mortem remunerari. Hinc porro conetudo Deum non posse mentem, quae ipsum amando, statum suum naturaialem iterum in hac vita acquisiuit, post mortem illo priuare, miseram reddere. Si autem statum suum naturalem retinet animus, non potis est non post mortem etiam Deum, ut summum bonum, amare adeoque Deus pro bono perenni merito habetur. Hoc equidem ex ratione cognoscimus sed cum peccata nostra&crimina hic se ingerant, media vera&suffcientia,aut statum istum naturalem mentis, aut eius post motatem continuationem, consequendi, philosophia ignorat. Qua de re suo loco ex instituto.
Atque hinc etiam intelligitur, quo pacto in Deum quadret, quod porro ad summum' num requiritur, ut ab omnibus serio eius possessionem expetentibus, possit obtinem os est enim me possessio ab omnibus obtineri , non per media, quae philosophia subministrat 'sed per a qua reuelatio suppeditati
168쪽
ad quam tamen philosophia nos manu dueit. g. XXXIV. 'Denique eum etiam Deus omnes perfectiones, , ut ta dicam, bonitates in gradu longe eminentissimo in se contineat, palam etiam est, eum per se propter se expetendum esse. Si enim propter aliud expeteretur, sequeretur, hoc ipsum Deo melius esse,quod ineptum,aut saltem a nobis istud Deo praeserri, quod philautiae prauae argumentum esset g. XXXV. Postquam itaque demonstrauimus , solum Deum summum bonum esse nunc porro quo pae istud bonum possideatur, ut hinc felices reddamur, est declarandum. Quod ut rite fiat, primo quae hominis hic sint partes, deinde quid Deus nobis conferat, ordine est edisserendum. s. XXXVI. In homine cum praeter corpus etiam mens sit,& haec rursus variis facultatibus gaudeat, sola tamen voluntas, ut Deustas boniformis, ad bonum hoc recipiendum, apta est. Licet enim actio quaedam intellectus concurrat, aut praecedat, non tamen qui Deum recte cognoscit, statim
pro selie est reputandus id quod experientia
g. ' XXXVII. Voluntati proprium est, amare. Ergo, .poratio voluntatis, qua circa Deum versatur,
169쪽
a cap. Iv. DE ANITATE MENTI RVM.
non alia erit, quam amor, sumta hac voce non
pro affeetia , sed pro propensione , saepius in
actum, siue affectum, erumpente. Sed cum amor non sit unius generis, quo demum amore voluntas Deum prosequi debeat, rite definiendum est.
Non male amor a nonnullis tu amorem concupiscentiae Sc complacentiae dispescitur Amor concupiscemiae est propensio voluntatis ad obiecta, cum quibus ad sui conseruationem perfectionem uniri cupit. Nimirum amoreloncupiscentiae aliquid amamus ideo, quoniam 11obis prodest, siue ut paucis dicam, est ipse amor sui, in obiectum extra nos positum ideo tendens, quia homo ad sui perfectionem hoc pertinere
Λst amor complacentiae vocatur, eum alium ob bonum aliquod amamus , non tamen pra eipue ideo, quod ad nostram perfectionem, conseruationem , hoc pertineat. Unde patet, amoris istam distinctionem unice ex obiecti diversitare prouenire. Id quod lueuientius patet , si nobiscum expendamus , bonum aliud absolute tale, aliud relatiuum esse in illussquidem praecipua quadam ratione amorem comis placentiae, in hoc autem amorem emcupiscemiae sim.
170쪽
L L. Amor complacentiae iterum diuidi selet in
amorem amicitiae. amorem obedientiae, quenso amorem denotionis dicunt Amor amicitiao denotat amorem hominis erga hominem , a menti erga mensem mutuum. Sed amor obedientiae denotat amorem,qui tendit in obiectum. cuius tamam praestantiam desexcellentiam esse agnoscimus quo tot in nos profecta sunt beneficia , ut voluntatem nostram eius volum
tali plane subiicere, parsit. Si tertiam amoris speciem addas, erga inferiorem, respondebit haec amoris distinctio illi, quam supra de affectu amo, xis proposuimus. Iam porro obseruandum, Deum ob multi. plices Hinfinitas quibus gaudet pς ectiones, non una ratione nobis repraesentari. Quando sque enim ut ipsa bonitas nobis exhibetur , hoc est, quivi possito velit nobis ea omnia conferre quae nos beatissimos felicissimosquo reddant, ni si ipsi reluctemuri aliquando autem ut ipsa petrafectio, hoc est, qui os es, que cogitari possunt perseetiones, in summo laminentissimo gra- au possideatri interdum etiam ut auctor eoia torque tum huius uniuersi, tum maxime homi num considerari potest, qui ex creationis iure perfectam numerisque omnibus absolutam obedientiam ab omnibus exigere possit.