장음표시 사용
171쪽
g. XLII. Si ergo eum ut fontem omnis bonitatis & QR scientiae, ex quo omnis nostra felicita q& beatitudo promanet, spectamus, non potest non amari amare concupiscentiae. sumque ipsa selia vult, summa&infinita sit, amorem etiam istum summum esse, necesse est. Ex obiecti enim conis
ditione amor quoque augetur, aut Imminia
g. XLIII. Quod si autem eum tens persectissimum, quicquid pulelirum ac praestans est, in se contianens, contemplemur, non possumus non amore amicitiae eum prosequi. i Licet enim amor amicitiae ut plurimum ita capiatur, ut am/ntium aequalitatem denotet, hic tamen vocem istam ita accipimus, prout amorem eius, quod in se bonum perfectum est Qquod iterum nos amat, denotat. Hunc amorem itidem summum esse debere, nemo, qui perfectiones infiniatas. quibus Deus gaudet, considerauerit, dubit biti
Tandem etiam amore obedientiae Deus est complectendus. Nos enim tum quoad o Pus, tum quoad mentem, plane a Deo pendere, nemini, se ipsum opsideranti, dubium esse potest. Ergo ut omnibus viribus in id incumbamus, ne voluntati nostri conditoris,in con
172쪽
-- seruatoris, ςluctemur, necesse est. Atque ex hoc amore, ceu ex primo fonte, omnes obligationes, omnia officia hominis fluunt. De amore concupiscentiao, an eo amandus
Deus sit, nonnullos dubitare video. Sed cum amor concupiscentiao, in se spectatus, nihil aliud quam amor sui ipsius sit, hic autem quamdiu ordinatus est, non sit illicitus, patet omnino, Deum amore concupiscentiae, si ordine hoc fiat, amari posse. Quod ut recte intelligatur, obseruandum , in amore concupiscentiae duo velut obiecta concurrere, ipsum Deum, felicitatem quam Deus eonferti quidem felicitatem,quam Deus confert, amare, neutiquam illicitum est, cum hoc ex amore siti, quem Deus rebus omnibus indidit, proueniat. Sed si felicitas haec&beatitudo plus quam ipse Deus, aut Deus propter
hanc felicitatem ametur, iam ordo, quem in amando tenere debebamus, migratur. Ergo ne amor concupiscentiae in philautiam prauam degeneret, primario quidem Deus, quatenus nostra conseruatio felicitas ab eo pendet, ecuudario autem ipsa felicitas est amanda.
Praeterea tres istae amoris species, concupidificentiae , micitiae, tabe uriae ut semper imtex se coniunctae sint, necesse est. Amoreissimamicitiae , aut concupiscentiae, sine amore mbedi-
173쪽
bedientiae, fictus saltem QRcatus amor est. Contra amor obedientiae sine amore amicitiae, dc concupiscentiae, ad metum seruilem vicinisque accedere videtur Est tamenin hic observandus ordo, ut amor amicitiae quidem primum, obedientiae secundum concupiscentiae tertium locum occupet Hoc ordine enim, si rem accurate aestimes, attributa Numinis, quorum consi deratio diuersas amoris specie essicit, sese e cipiunt
Expositis ita voluntatis operationibus, quae Dei operationes erga hominem sint, est edisserendum. Licet enim Deus bonum passivum vocari possit, dum ab hominis voluntate velo recipitur, idem tamenin activum recte dicitur, cum&ipse si ab homine ametur, eundem rursus amet. Hicvero cogitandum, quaecunque eqtribuimus, infinitae persemonis esse, adeoquς cum homo se amantem non possit non redamare, multo minus fieri posse,ut non Deus se amaniates rursus amore infinito, Mineffabili, iterum
Equidem quid amor Dei sit, rectius ex effectibus intelligitur, quam descriptione expri-
initur et videtur tamen in summa Wimmutabili voluntatis erga rem amatam propensione consisteria a liae amor obedientiae con-
174쪽
cupiscentiae, lamicitiae in Deo locum non inveniant, propius tamen ad amorem amicitiae amorem Numinis accedere, recte nonnulli arbitrantur. Pro diuersa obiectorum conditione, diversa etiam sortitur nomina, ct mox amor in minere, interdum alia,quandoque miser ordia, dicitur
Effectus autem huius amoris alius esse non
potest, quam ut hominem felicem reddat Mnon potest hominem feliciorem reddere, quam meum sbi similem reddat. Ipse vini Deus est beatissimus, felicissimusque. Reddit autem hominem sibi similem, tum intellectum, praecipue voluntatem, ab omnibus vitiis & morbis purgat, siue intellectui diuinum lumen, amorem Furissimum voluntati, qui imperiit, aut si haec iam adsint, magis magisque auget. Atque in eo sanitas mentis, praecipue voluntatis, ipsum summae felicitatis enirnm consistit. Quare autem homines huius felicitatis, praesertim in hac vita plane non reddantur, c si reuelatione fuerint destituti aut reddi plene non possint . participes, in sequentibus uberius edisseretur.
Effectus, qui hqnc mentis per amorem cum Deo coniunctionem, summamque felicitatem consequuntur, tres sunt minimum re indosesium studium omnes suas actiones ad vo- lunin
175쪽
x46 Ap. I DE ANITATE MENTI Hvinluntatem diuinam componendi, summa&inis effabilis animi tranquillitat amicitia bonorum cum bonis. 4
studium istud se, suas actiones, ad voluntatem Numinis componendi, ceteromun virtus appellitari solet. Ita enim virtutem definio. Et verbis saltem, non re ipsi, a nobis dissentiunt, qui virtutem per amorem rationis, aut per constans animi propositum vitam ad legem componendi, aut simili ratione definiunt.
Ne cui autem falsi virtutis illudat imago,verae virtutis proprietates sedulo sunt obseruandae. Eiusmodi proprietates quatuor esse puto, dilia gentiam obedientiam, iustitiam correctricem, de humilitatem. In quo quidem recentiorum qu rundam placida, haud immerito sequor.
Diligentia est studium toto animo attendendi ad voluntatem diuinam ct in earn inquirendi. Nisi enim hanc fuerimus edocti, non etiamu serasad eam componere possiimus actiones.
Hoc in rite sat primo animus auertendus est ab iis rebus, quae hane cognitionem -- pedire possunt quales sunt quae sensus exter
176쪽
-CvMPRIMI VOLUNTATI, I47 nos mouent, iraua propensiones in nobis excitant. Muc praeiudicia, errores, opiniones vulgo receptae alia eiusmodi obstacula, forutiter remouenda spectanti
Deinde vox ipsus Dei, de sua voluntate nos certiores reddentis, sedulo est auscultanda. M mifestat autem Deus suam Voluntatem, priino per Tectam rationem, deinde per diuinas iteras ad quas recta Tatii nos ducit ut suo tempore de--onstrabituri Ergo in ratione recte utendum. in . quod inde consequi necesse est,quae nobis im- vertitur reuelatio, summo scindefessis studio est Pertractanda.
Altera virtutis proprietas es obedientia hoc est, executio eius, quod volimtati diuinae con- forme esse sue ex dictamine rectae rationi siue ex verbo reuelato, accepimus.
Duae obedientiae huius panes sunt primo, lacere ea, quae Deus Vultis praecipit; deinde . . omittere ea, quae non vult di vetat unde S . siquit , nihil ex consuetudine, aut ideo, quia Notes recepti ita ferunt: omnia autem ideo menda vel omittenda esse, quia diuinae voluntati Mi Mnformia, Tertia virtutis proprietas est iustitia eorrectrix. hoe est studium actiones ad voluntaten diutis
177쪽
I4 CAP. IV DE SANITATE MENTIS v M. nam tam accurate conformandi, ut ne in desectu, nec in excessu peccetur.
Nimi umbopitas actionum moralium consistit in puncto, adeo, ut si vel minimum a lege voluntate diuina deflectas, non amplius sit bona sed evadat mala. Et hoc sensu verum est, unam actionem non magis bonam aut malais esse , altera. Iustitia ergo correctrice opus est, ut haec conuenientia cum voluntate diuina accurate o seruetur
Quarta virtutis proprietas est humiliras, hoe est, incuria tegieetus sui prae amore diuino. Ita enim nos actiones nostras ad voluntatem divinam componere decet, ut huc omnes cogitationes, omnia consilia reseramus. Qui enim sit ipsius, non Dei, causa virtuti operatur, φίλαυτος est,in se ipsum potius, quam Deum amat.
Absoluitur hi diras itidem duabus partibus, in pectionesui 'despectionesui. Illa hominem ad sui ipsus notitiam ducit. Deprehendet auistem homo, seipsum considerans, se multisci inmnitis miseriis circumuallatum, quicquid boni ha beri id bonitati diuinae esse imputandum.
Hinc secuitu despectio sui, qua homo im -- becia
178쪽
I49hecillitatis & miseriae suae conuictus, nihil omnitio sibi tribuit, sed ad bonitatem diuinam se unice recipit, seque per eam solam saluum incolumem esse, semper grate agnoscit.
Ceterum ex hactenus dictis liquido constat, unicam saltem esse virtutem. Unicum vitim est studium, seri suas actiones ad voluntatem ditii- nam componendi. st haec virtus tamen peractionesvarias sese exerit, quae a iurisprudentiatum naturali, tum diuina diriguntur,in incia
. Patet itaque, quodnam inter virtutem Ἀσcium intercedat discrimen ObsePuandum tamen vocabulum ossicii quin ipsius virtutis 'vaten pro ossicio, quod multis solenne est, sentitur iis aliquando actionibus tribui , quae tamen ex Iris tute, hoc est, studio sitas actiones ad voluntatemdjuinam componendi, non fluunt. Sic si quis voluptati deditus offensae det veniam, sc vindicta abstineat,quia natura mollis es eminatus, timidus in faniae prodigus est actio quidem legi conformis videbitur, quia tamen non procedit ex studiose di suas a stiones ad voluntatem diuinam componendi, qisiduis potius quam ossicium erit. Eadem ratione sese res habet cum temperantia, ct vigilantia hominis auari, aut superbi,similibus. que ossiciorum imaginibus.
179쪽
33 CAP. IV DE SANITATE MENTI Ilum
errores, voltuitatis sanitatem proinoueat nihilo- secius yt multi praecipui morbi, quibus laborat, voluntate originem trahunt,ita voluntate emendata intellectum etiam emendari in corrigi, necesse est. q. ΛΛ I. Nimirum emendatae voluntatis homo, constanter xdiligenter vi sine praeiudicii in veritatem inquirit, hinc ignorantiam , quae illi vicio verti poterat, facile depellit, erroremque exuit: Praecipitantiamin inaduertentiam. auctoritatis opinionem vi si quid praeterea caliginis pravae, quibus hominis voluntas laborat, propensiones, inbellectui ossundunt, dum fugit, iudicium emendat, nihil quidem quod non habeat exploralym adfirmat aut negat, nec tamen sine ratione dubitat, aut temere quid admiratur Suspicio in illum plane non cadit hominibus tum credit, cum illis credere oportet diuinae autetit auctoritati fidem sine mora adhibet.
Conscientia gaudet tenera, cum valde sellicitus sit, ne quid , quod diuinae aduersetur vo- luntati, admittat fimul tamen laeta tranquilla, cum certus sit, cuncta eo se egisse animi proinposito, consilioue, ut diuinae voluntati fieret
Cumprimis autem in eo elucescit prudentia,
180쪽
sumpta hac voce non pro actu practice ratiocinandi , aut pro habitu, sed pro Virtute, quae voluntatis correctionem sequitur, quatuor velut inrtibus,attentione,circum pectione,prouidentia. α discretione absoluitur.
. Attendit nimirum vir prudens semper ad regulam vitae, voluntatem scilicet diuinam: itemque ad facta praeterita, obseruando, quo successu hoc vel illud fuerit susceptum, re denique ad vires suas, ne onus subeat, cui ferundo par non sit.
Cireunt pectio πιν τάσεων omnium habet rationem,idque in omnibus actionibus,ne ex earum neglectu aliquid admittatur, quod diuinae repΗ-gnet voluntati.
Promi lia autem actionis euentum, quid ex ea tum sibi, tum aliis futurum sit, prospicit.
Discreti denique bona a malis accurate distin guit, ea etiana, quae speciem saltem boni praeseferunt, scrutatur, illorumque malitiam detegit. Cuncta vero eo tendunt, ut finis bonus sit dimedia etiam, fini huic consequendo conuenientia, adhibeantur.
Praeterea dum ham virtuti operans animi viribus, secundum rectam rationem titur,