장음표시 사용
151쪽
-mitate, morbis, ignorantia dcc sentiendum sit, patet, cum contrariorum contraria sit ratio. s. v. Iam si res extra hominem positas considera. mus, eas ita comparatas esse censeo, ut, si a malis geniis discesseris, de quibus tamen philosephia certi quid edfinire nequit, nulla per se mala dici queat, nisi quod quaedam ex usu vel ab usu potius malae fiant.
g. XVI. Hoc cumprimis conspicuum est in iis inbus,
quibus homines ad cibum & potum utuntur. o, cum per se ad naturam humanam conseria vandam aptae sint, malae tamen fiunt, naturam-oue hominis destruunt, dum homines iis non rite utuntur. Idemo de honore diuuiisque, id genus aliis rebus, extra hominem positis, cenissendum est, quippe quibus homines aut ad sui conseruationen , aut destructionem uti possunt.
s. XVII. Equidem ali homunes , quibuscum nobis inmmercium intercedit , ea videntur indoleelse, ut cum non raro bis noceant, pro ἔμlis censeri debeant. Sed re Ccuratius Xperiissa, deprehendes, eos a sapientissimo Numine ita conditos esse , ut ex naturae suae conditione sibi inuicem prodesse, Maliorum comm is da promouere debeant. Ergo dum nobis no
152쪽
eent, adeo mili fiunt, hoc ipso naturae ordo inuertitur, quin homines esse desinunt. f. XIIX. Superest itaque ipse Deus, qui ut btus nobilspiritum largitur, solus quoque vitam omneri
conseruat, quin omnibus iis,quae bona vocamus, asiatim nos cumulat, ita nemo adeo omnis me tis expers erit, qui eum pro malo reputare a deat.
g. XIX. Multa itaque homini obue santur bona r sed quodnam in hisce omnibus summum sit, ut adeleius possessio homines vere felices reddat, id nobis nune accuratius inuestigandum expli
XX. li ulla res summi boni titulo est con
decoranda, eius hae sint proprietates necesse est: vivitam hominis nobilissimam, rationalem scilicet, conseruet&perficiat ut voluntatem hominis tot morbis infectam, sanitati suae restituat,
ut adeo operationes sibi convehientes edere pos-lit adeoque, quod hince insi vimentem hominis quietari atque tranquillam refl-
ut bonum istud perenne sit; cuius amitteridi non sit metus vi ab omnibus seriti illud expetentibus possit Mimeri dehi ue vitalis quod 'ropter se ita expetatur,ut se preceptis perse&propter se ne fruentem perfecte beet g. 2XI.
153쪽
II CAP. IV. DE SANITATE MENTI HVM.
Ataue haec omnia iunctim ad summum bonum requiri, facile demonstratur. Quoad prumam . secundam, tertiam conditionem res vel ex definitione boni manifesta est. Quartum autem requisitum ex tertio fluit, cum mens nostra tranquilla esse nequeat, si metus bonum, quo delectatur, amittendi eam agitet. me quinto nemo dubitauerit, cum nubes Minania prensent, qui tale bonum hominibus depingunt, cuius nemo possit fieri compos Vltimum denique ex eo intelligitur, quod summum bonum etiam viis timus mortalium sit finis, id quod itidem supra commonstratum est. g. XLI. Quae cum ita sint, in manifesto versantur err re, qui aut in honoribus, aut diuitis, aut corporis voluptatibus, summum bonum positum esse arbitrantur. Praeterquam enim quod haec omnia
ne semper quidem bona sint,omnibus etiam stummi boni requisitis destituuntur. f. XXIII. Rectius quidem Epicurus animi vo talem huc aduocauit, si vera sunt, quae eius propugnatores disserunt cum tamen ista animi voluptas saltem consequens, atque effectus summi boni sit, ex eius possessione fluens , perperam cum ipso
Sic nee illorum probare sententiam possum,
154쪽
qui aut in habitu virimis , aut operatione secum dum rectam rationem , summum bonum qua runt. Namque ut virtus semper summum bonum, vel potius eius possessionem aut cons quitur, aut comitatur, ita sane falluntur, qui eam
pro ipso summo bono habent. g. XXV.
Multo minus eruditio aut multari rerum fientia, summum bonum constituunt. Namque nec voluntatis morbis medentur , nec animum
tranquillum atque quietum reddunt. Et hinc adeo secundum, tertium, quin etiam quartum, quintum, sextum requisitum deest. g. XXVI. In sanitate corporis itidem summum bonum fiustra quaeritur. Licet enim sanitas bona sit, pro summo bono tamen haberi nequit,cum etiam qui sanus est, miser esse possit. Contra qui summi boni factus est compos, licet aegrotans dolores sentiat, iis tamen non adeo rurbatur, rindeniiser vel infelix dici debeat. . XXVII. Atque idem de ceteris rebus omnibus, si a Deo discesseris , est pronuntiandum. Vnde tandem concludo, solum Deum pro fiammo bono, quod mortalibus obtingero potest, esse r putandum , g. XXVIII. Ceterum esse Deum Aciis eum gaudere perfectionibus, ut eius amor solus nos beatos
155쪽
reddere ponat, tu tempore exinuisum aemonis
strabitur, minae autem tantisper hoc suppretata Ileeat, eum siri mentis hredubitare possit. Id 4σpotius an omnia summi boni requisita aecurate quadrem h
arguunt gum autem eme vult, eum amo' iam alium dei raso solus
Quemadmodum etiam, ut itidem ostensum, vitiosae voluntatis operationes de ipso eius morbo testantur cita contra bonae operatio nes, ut iustitia, temperantia, pietas, cetera
que virtutes, officia non possini hon sania alis dolumentum praebete ubiti vero hae
156쪽
operationes ex solo amore Dei fluunt, id quod, eundo per singulas , uincere possumus, ergo in amore Dei sanitatem voluntatis consistere,
ipsum Deum summum esse bonum , necesses. XXXI.
Quod autem nulla res, praeter solum Deum animum hominis quietum&tranquillum reddere possit, aut boni perennis titulum promereatur, apud omnes, ut puto, in confess,est Eundo per omnes rerum, quas homines ut bona sappetunt, classes, demonstrare possumus, nullam esse, quae non aut fastidium afferat, aut metum, vel aliud quid, quod animum turbet, secum com unctum habeat, praeter solum Deum. Nihil enim praeter eum perenne esse , is ignoraue. rit, qui quam eaducae& fragiles res omnes sint, quibus homines delectantur, plane nesciuerit. Saltem per mortem, quae ineuitabilis est, quod-eunque demum fuerit bonum, eodem tamen privamur. Ἀst Deo tantum abest, ut per mo
tem priuemur, Ut potius cum eodem arctius Vma
Namque ita omnino de summo bono cem seo , quod aeternum esse debeat. Ergo ut eius possessio post mortem quoque continu tur, necesse est Iam vero ut de Deo nemo dubitat, eum aeternum esse ita ex parte ho- bono semperminum etiam reo uiritur . ut summo l
157쪽
non alia erit, quam amor, sumta hac voce non pro affecti, sed pro propensione , saepius in actum, siue affectum, erumpente. Sed cum amor non sit unius generis, quo demum amore voluntas Deum prosequi debeat, rite definiendum est. g. XXXVIII. Non male amor a nonnullis in amorem concupiscentiae Sc complacentiae dispescitur Amor concupiscentiae est propensio voluntatis ad obiecta, cum quibus ad sui conseruationem perfectionem Vniri cupiti Nimirum amoreloncupiscentiae aliquid amamus ideo, quoniam nobis prodest, siue ut paucis dicam, est ipse amor sui, in obiecitum extra nos positum ideo tendens, quia homo ad sui perfectionem hoc pertinere putat,
Λ amor complacentiae vocatur, eum alium ob bonum aliquod amamus , non tamen prae cipue adeo, quod ad nostram perfectionem, conseruationem, hoc pertineat unde patet, amoris istam distinctionem unice ex obiecti diversitare prouenire. Id quod lueuientius pa- re, si nobiscum expendamus , bonum aliud absolute tale, aliud relatiuum esse is in illuet quidem praecipua quadam ratione amorem complacentiae, in hoc autem amorem eme piseensi
158쪽
o complacentiae iterum diuidi solet in amorem amicitiae, lamorem tardioriar, quem is amorem duotiom dicunt Amor amicitias denotat amorem hominis erga hominem , aut mentis erga menvem mutuum. Sed amor obedisntiae denotat amorem,qui tendit in obiectum. cuius tamam praestantiamin excellentiam elle agnoscimus quo tot in nos profecta sunt beneficia , ut voluntatem nostram eius voluntati plane subiicere, par sit. Si tertiam amoris speciem addas, erga inferiorem, respondebit haec amoris distinctio illi, quam supra dc affectu amω-ris proposuimus.
Iam porro obseruandum, Deum ob multiplices infinitas, quibus gaudet perfectiones, non una ratione nobis repraesentari. Quandoque enim ut ipsa bonitas nobis exhibetur , hoc est, qui&possit&velit nobis ea omnia conserre, quae nos beatissimos felicissimosque reddant, nisi ipsi reluctemur is liquando autem ut ipsa perfectio, hoc est, qui omnes, quae cogitari possunt perfectiones , in summo eminentissimo gradu possideat : interdum etiam ut auctor condi
torque tum huius uniuersi, tum maxime homi num considerari potest, qui ex creationis iure perfectam numerisque omnibus absolutaui obedientiam ab omnibus exigere possit. g. XLII
159쪽
versos respectus mox honestum, mox utile, mox iurandum, dici possit ita bonum apparens contra multiplex est, prout aliam aliamque in homine partem assicit, iud decorum, aliud utile, aliud autem iucundum appellitari potest. S. II. Obseruandum praeterea, cum homo ex mente .corpore constet, in corpore autem vitatum vegetativa, tum sensitiva sit, tria etiam in eodem esse, quae perfici&conservari possunt, vitam scilicet vegetatiuam, senstituam, & ratian Iem, quarum una altera est praestantior, unde.& ipsorum bonorum certi gradus merito consti
s. XII. Ex hactenus dictis de bono indiuiduali , de hoc enim praecipue sermo est, eoque pM-ν, certas formare licebit conclusiones , tam manifestas, ut a nemine negari possint. Nimirum et quo magis aliquid ad nostri conseruationem αperfection em confert, eo praestantiu bρnum est: quod nostram destructionem a nobis auertit: prasantius bonum quidem est, quam quod nobis aliquid confert sed quod hoc ipso dum alia quid nobis confert, simul impedit, ne destruamur, adhuc longe praestamiω bonum est: cinum apparens, malum potius quam bonum est quicquid vitam ho ivinis aut vegetatiuam aut sensitivam, aut rationalem reuera perficit, di conseruat, verum homin est praestantius bo
160쪽
humest, quod vitam rationalem conseruat, α perficit, quam quod vitam sensitivam perficit: si bonum aliquod minus praestans nos usu fiuitione boni praestantioris priuet, non amisplius bonum est , sed pro malo reputari debet: si boni minus praestantis priuatio, maius bonum secum trahat, pro malo reputari non
XIII. Histe ita rite positis, quae homini aut bona aut mala sint, facile diiudicari potest. Ibimus per praecipuas rerum classes. Et primo quiadem in ipso homine sese nobis offert vita, quam
hoc ipso quod fundamentum omnis boni sit, nomo inter res malas reputauerit. Mon ergo in se spectata, quatenus vitae cuiusdam destructi nem denotat, Omnino mala est sed cum per eam
sela vita corporis destruatur,4 hoc ipso saepius vita animi insigniter perficiatur, pro mala prosecto haberi nequit. In illis autem, quorum mens per mortem maioribus cruciatibus exponitur, sc-eus se res habet.
Sanitas, sermositas, robur, stientia, de id genus alia, itidem ad ipsum hominem pertianentin partim pro corporis, partit pio mentis perfectionibus merito habentur. Hinc et iam bonis ea annumerate non dubito, sed itavi etiam in mala haec degenerare posse, fatear,