장음표시 사용
181쪽
I ergo eum ut fontem omnis bonitatis & QR scientiae, ex quo omnis nostra felicitas& beatitudo promanet, spectamus , non potest non amari amare concupiscentiae. Cumque ipsa ses citas,&beatitudo, quam nobis conferre potest αvult, summa&infinita sit, amorem etiam istum, summum esse, necesse est. Ex obiecti enim eo ditione amor quoque augetur, aut imminuis
s. XLIII. Quod si autem eum tens persectissimum, quicquid pulelirum ac praestans est, in se contunens, contemplemur, non possumus non amore amicitiae eum prosequi. Licet enim amor amucitiae ut plurimum ita capiatur, ut amantium aequalitatem denotet, hic tamen vocem istam
ita accipimus, prout amorem eius, quod in se bonum 4evictum est Qquod iterum nos amat, denotat. Hunc amqrem itidem sum 'mum esse debere, nemo, qui perseetiones infiniatas. quibus Deus gaudet, considerauerit, dubit s. XLIV. Tandem etiam amore obediemiae Deus est complectendus. Nos enim tum quoad O Pus, tum quoad mentem, plane a Deo pendere, nemini, se ipsum opsideranti, dubium esse potest. Ergo ut omnibus viribus in id incumbamus, ne voluntati nostri conditoris,in con
182쪽
seruatoris, ςluctemur, necesse est. Atque ex hoc amore, ceu ex primo fonte, omnes obligationes, omnia officia hominis fluunt. De amore concupiscentiao, an es a mandus
Deus sit, nonnullos dubitare video. Sed cum amor concupiscentiao, in se spectatus, nihil aliud quam amor sui ipsius sit, hic autem quamdiu ordinatus est, non sit illicitus, patet omnino, Deum amore concupiscentiae, si ordine hoc fiat, amari posse. Quod ut recte intelligatur, obseruandum , in amore concupiscentiae duci velut obiecta concurrere, ipsum Deum, felicitatem quam Deus confert. Equidem felicitatem,quam Deus confert, amare, neutiquam illicitum est, cum hoc ex amore sui, quem Deus rebus omni hus indidit, proueniat. Sed si felicitas haec&heatitudo plus quam ipse Deus, aut Deus propter hanc felicitatem ametur , iam ordo, quem in amando tenere debebamus, migratur. Ergo ne amor concupiscentiae in philautiam prauam degeneret, primari quidem Deus, quatenus nostra conseruatio felicitas ab eo pendet, secundario autem ipsa felicitas est amanda. Praeterea tres istae amoris species, concupiscentiae micitiae, obedientiae, ut semper in ter se coniunctae sint, necesse est. Amor enim amicitiae, aut concupiscentiae, sine amore obedi-
183쪽
I CAP. IV DE ANITATE MENTIS HUM.bedientiae, fietiis salie fucatus amor es . Contra amor obedientiae sine amore amicitiae,&concupiscentiae, ad metum seruilem vicimque accedere videtur. Est tamenin hie obse vandus ordo, ut amor amicitiae quidem primum,
locum occupet. Hoc ordine enim, si rem ace rate aestimes, attributa Numinis, quorum consideratio diuersas amoris species etait, sese eracipiunt '
' Expositis ita voluntatis operationibus, quae Dei operationes erga hominem sint, est edis serendum. Licet enim Deus bonum passivum vocari possit, dum ab hominis voluntate velut recipitur, idem tamenin activum recte dicitur, eum: ipse si ab homine ametur, eundem rursus amet. Hi vero cogitandum, quaecunque eqtribuimus, infinitae perfectionis esse adeoquq cum homo se amantem non possit non ri dam re, multo minus fieri posse,ut non Deus se amaniates rursus amore infinito Mineffabili, iterum
mitur et videtur tamen in summa limmut bili voluntatis erga rem amatam propensio, ne consistero. Et liuet amor obedientiae con- eupia
184쪽
cupiscentiae, Mamicitiae in Deo locum non veniant, propius tamen ad amorem amicitiae amorem Numinis accedere, recte nonnulli arbitrantur. Pro diue a obiectorum conditione, diversa etiam sortitur nomina, ct mox amor in mnere, interdum 'ti quandoque erri rem, dicitur.
Effectus autem huius amoris alius esse non potest, quam ut hominem felicem reddat Mnon potest hominem feliciorem reddere, quam si eum sibi similem reddat. Ipse enim Deus est beatissimus, felicissimusque Reddit autem
hominem sibi similem, tum intellectum, prae-Epue voluntatem, ab omnibus vitiis di morbis purgat, siue intellectili diuinum lumen, amorem purissimum voluntati, qui impertit, aut si haeciam adsint, magis magisque auget. Atque in eo sanitas mentis, praecipue volumatis, ipsum summae felicitatis enirnm consistit. Quare autem homines huius felicitatis, praesertim iii hac vita plane non reddantur, c si reuelatione silerint destituti aut reddi plene non possint. Pes, in sequentibus ube
Emmis, qui hunc mentis per amorem cum Deo coniunctionem, summamque felicitatem consequuntur, tres sunt minimum d inde
185쪽
x46 Ap. I DE sANITATE MENTI Hvinlinitatem diuinam componendi, summa&ineffabilis animi tranquillitas. amicitia bonorum
u. I. studium istud se, suas actiones, ad voluntatem Numinis componendi, ceteroquin virtus appellitari solet. Ita enim virtutem definio. Et verbis saltem , non re ipsa, a nobis dissentiunt, qui virtutem per amorem rationis, aut per constans animi propositum vitam ad legem componendi, aut simili ratione
Ne cui autem falsa virtutis illudat imago,verae virtutis proprietates se des sunt obseruandae. Eiusmodi proprietates quatuor esse puto, dimgentiam obedientiam, iustitiam correctricem, de hqmilitatem. Jn quo quidem recentiorum qu rundam placida, haud immerito sequor.
Diligentia est studium toto animo attendenssi ad voluntatem diuinam,in injam inquirendi. Nisi enim hanc fuerimus edocti, non etiam n strasad eam componere possumus aetiones.
Hoc ut rite sat primo animus auertendus est ab iis rebus, quae hane cognitionem impedire possunt, quales sunt, quae sensus extem
186쪽
-CvMPRIMIs VOLUNTATIL 47 nos mouent, iraua propensiones in nobis excitant. Huc praeiudicia, errores, opiniones volgo receptae, alia eiusmodi obstacula. sorialiter remouend/, spectant.
Deinde vox ipsius Dei, de sua voluntate nos certiores redden is, sedulo est auscultanda. M mifestat autem Deus uiam Voluntatem, primo perrectam rationem, deinde per diuinas iteras ad nas recta ratis nos ducit visio tempore demonstrabitur. Ergo ratione recte utendum. in, quod inde consequi necesse est,quae nobis im- vertitur reuelatio, summo scindefessis studio est Pertractata
Altera virtutis proprietas effvsedientia, hoe est, executio ems, quod Volivitati diuinae con- brin esse, sine ex dictamine rectae ratista siue
ex verbo reuelato, accepimus. .
Duae obedientiae huius panes sunt primo, sacere ea, quae Deus Vultis praecipit; deinde .
Somittere ex quae non vult di vetat unde sequitur, nihil ex consuetudine, aut ideo, quia apologecepti ita ferunt, omnia autem ideo menda vel omittenda esse, quia diuinae voluntati Miconformia.
Tertia victutis proprietas est si uia correctrix. hoc est studium actiones ad voluntateu, hui-
187쪽
I48 CAP. IV DE ANITATE MENTI A v nam tam accurate conformandi, ut ne in desectu, nec in excessu peccetur.
Nimirum bouitas actionum moralium consistit in puncto, adeo ut si vel minimum a lege voluntate diuina deflectas, non amplius sit bona sed evadat mala. Et hoc sensu verum est, nam actionem non magis bonam aut malam esse, altera. Iustitia ergo correctrice opus est, ut haec conuenientia cum voluntate diuina accurate o
Quarta virtutis proprietas est humilitas, hoe est, incuria ieglectus sui prae amore diuino. Ita enim nos actiones nostras ad voluntatem divinam componere decet, ut huc omnes cogita itiones, omnia consilia referamus. Qui enim sui ipsius, non Dei, causa virtuti operatur, φιλαυτος est, se ipsum potius, quam Deum amat.
Absoluitur humillitas itidem duabus partibus , in jectione Di d despectionesui. Illa hominem
ad sui ipsus notitiam ducit. Deprehendet autem homo, seipsum considerans, se multis δὶα nitis miseriis circiimvallatum, quicquid boni ha ber, id bonitati diuinae esse imputandum.
Hinc sequitur despectio fili qua homo imbecil
188쪽
illitatisin miseriae suae conuictus, nihil omnitio sibi tribuit, sed ad bonitatem diuinam se unice recipit, seque per eam solam saluum incoluinein esse, semper grate agnoscit.
Ceterum ex hactenus dictis liquido constat, unicam saltem esse virtutem. Unicum enim est nudium, seri suas actiones ad voluntatem diuinam componendi. Ast haec virtus tamen peractionesvarias sese exerit, quae a iurisprudentiatum naturali, tum diuina diriguntur, do cia
Patet itaque, quodnam inter virtutem dc o rium intercedat discrimen Obsecuandum tamen vocabulum ossicis quin ipsius virtutis, 'natenus pro ossicio, quod multis solenne est, sumitur iis aliquando actionibus tribui, quae tamen ex viris tute, hoc est, studio suas aetiones ad voluntatem diuinam componendi , non fluunt. Sic si quis voluptati deditus offensae det veniam, de vindicta abstineat,qnia naturia mollis, effoeminatus, timidus, famae prodigus est actio quidem legi conformis videbitur, quia tamen non procedit ex studiose&suas adtiones ad voluntatem diuinam componendi, qtsiduis potius quam ossicium erit. Eadem ratione sese res habet cum temperantia, ct vigilantia hominis auari. aut superbi,fimilibus. que ossiciorum imaginibus. -
189쪽
IS CAP. IV DE SANITATE MENTIS UM.
Nihil ecius licet virtus unica sit, non tamen obstat, quo minus diuersi circa quae versatur, obiectis diuersa sortiatur nomina. Obiectura autem personale virtutis eiuli tripIe fit, Deus. homo ipse, qui secundum virtutem vivit, in alii homines noniiDpro illorum sententiam, qui tres virtutes cardinales,'etatem temperantiam, di iustitiam ei illuutinia
Iustitiae autem vocem; in latiori hic accipici ambitu prout tum in genere omia erga alios. fue perfecte, siue imperfecte ad ea obligemutatum in specie ossicia ex certostatu resultantia de notat. Si enim rite capiatur, non adeo ineptum est Stoicorum effarem, lam sapientem, hoc est. ex studio suas actiones ad voluntatem Dei coma Ponendi cuncta agentem, regem irineipei addo & dominurn, seruum,ci subditum, αρο- trem, matrem. filium, esse
Sed decori quoque non est negIigens homo virtuti deditus, quin . quantum honestatis &di vini amoris ratio permittit . eius est obseruan-
tisi mus, citra omnem ostentationem aut asse clutionenti Probe enim scit, quaedam ossicia ita comparata esse , ut hoc vehiculo indigeant. Humanus itaque est, xcbmis, urbanus,
affabilis, investitu cultu in diuem , sed nom
190쪽
ad excessum, in incessu grauitatem, sed citra superbiam, obseruat. In ceteris eodem modo sexes habet.
Ex hactenus allatis etiam patet, non male Stoicos docuisse , virtutes esse inter se inseparabili vinculo connexas mures enim sunt virtutes, dum una eademque virtus plures sortitur deno- Dainationes eae tamen sunt inter se colligatae, quia studium suas amones ad voluntatem diuidam componendi, omnes continet. Et qui vel in unica actione non studet, se ad voluntatem divinam componere , is omnem virtutem amisit. Pugnant quippe haec fecum , voluntati diuinae obtemperare velle . de eidem tamen repugnare. Qui autem de ossiciis externis, ct virtute vacui
hoc effatum capiunt, non possunt noni id pro
Quemadmodum autem praua voluntatis pro pensio, ut demonstrauimus, ceteras menti s cultates corrumpit: ita vice versa voluntate sanitati restituta, eriomae secum decernente , --Iuntati diuinae in omnibus obsequi, ceterae etiam mentis facultates conualescunt.
y UX X. Equidem ad intellectum quod attinet, licet quandoque voluntatis opesationes praecedat, exuendo praeiudicatas opiniones atquo