Io. Francisci Buddei, p.p. Elementa philosophiae practicae

371쪽

dum, an merces ad gentis alterius conseruati nem sint necessariae, an vero saltem ad volupta. rem, luxum, lucrum sint comparatae. Si priussit, tantum abest, ut transitus denegari queat, ut ad eum concedendum iure Perfecto obligati sint imperantes. Si posterius,rursus videndum, an foriste transitus eiusmodi rempublicam nostram iussigni quodam commodo,aut lucro,priuet. Si non priuet, inhumanum foret, eundem petentibus' denegare. Sin priuet, certa spes sit, me transitum denegando insigne commodum in meam xempublicam derivare posse, non puto aliquem ad eum concedendum obligatum esse. Licet enim ius pernetium ad eiusmodi lucrum nemo habeat,nemo tamen obligatus est, alterius commoda potius quam sua,promouere. Quod si vero videam transitus denegatione, & meam rempublicam,&alteram gentem lucroin commodo prumtum iri, rursus inhumanum est alteri inuidere. quod nos impetrare non possiimus.

s. V.

mee versa autem , ut officia humanitatis eum, aduersus quem praestantur, obligant ad animum gratum declarandum, a transeuntibus commeriaciorum causa si necessitas adsit, iure imperfelici exigere positim, ut tantisper in meo territorio subsistant,& merces suas venales praebeant. Atique hinc oritur iussapulae, quod ius cohsuetudine, aut pactis, in ius perfectum eualescere potest,

372쪽

Εκ eodem officio humanitatis reciproco fuisiuit vectigalia. Sane ubi transitus nihil oneris alia cui affert, vectigal exigere inhumanum puto Ast ubi imperanti, ut exteri eo commodius tranis,sre possint, sexit sumptus faciendi ad muniendas vias,adripas arcibu naunimentis, praesidiis, in struendas&α non modo nihil iniqui illum com- mittere arbitror qui vectigal exigit, sed , antimi ingrati crimine eum absolui non posse credo , qui istud denegat. Namque non minus adiossicia humanitatis praestanda, quam ad eadem

grato animo agnoscenda, iure naturae obligati sim iis, cuius maciiimunalocumentu in est, visumptus, quos alii in postrum, ommodum fecit, reis

Ad exteros sedita, suis pulsos, promiscue metuipiendosin flam gentem obligari arbitror, cum talis receptio cum recipientis pernicie coniuncta, si Quodsi ergo pauci sint, qui recipi cupiunt, iique agri nostri tanta sit fertilitas, ut eos alere pollit,praeterea si ea religione, iis moribus sint.

ut nullum inde nostrae reipublicae inimineat pe- , viculum lex nati rae omnino iubet, Ut recipian-itur. Quid de illis,qui ad littu accedunt, ut vale-atudinis, aquandi, aut alia de causa tantisper apud. nos Colia morentur sentiendum sit, ex hactenus diuis obscurum esse nequit r.et

373쪽

9. VIII.

' si etiam geno liqua a nobis ea emere cupiat, sine quibus mortales vitam degere nequeunt, ut alimenta, inlinenta c. is nobis tanta earum rerum suppetat copia, ut partem iis concedere queamus, commerciorum Pacultatem illis dene- are nefas erit. I iisdem rebus ipsi indigeamus. teus est pronuntiandum.

.:Nee tamen exteris statim concedendum, ut tua apud nos vendine possint, praesertim si exinde idamnum aliquod nostrae ciuitati afferri possi Quod si rebus quibusdam gens abundet, aliis Di tem ad vitam necessariis indigeat, inas nisiissis venditis seseomparare nequeat , saltem non

impedienda est, quo utinus aliis eas vendere pos st, si rerum nostrarum haec sit conditio, ut per mittere nequeamus,quo minus apud hos eas vens. X. Raeret hue inam let; bene matrimoniorum. Quoὸ tamenc tute capiendum. Nimirum, si qui matrimoniorumliberiarem expetunt,iisdein nobis in viatiam facris,nec seclestuna ustae gentis sectentetit,aut aliis vitiis status huius indoli aduer-1 daborent , saluo humanitatis iure illis non potest dari reptilia. Quod si nece stas insuper acco est populusque virorum, quippe qui unitis saltem . aetatis est, ceteroquin perirurus esset, iure perse Vcto hoc. bis exigere queunt

374쪽

Ceterum quod nonnullis populis concedimus ius illud non statim omnibus concedera tene 'mur. ut enim quibusdam saltem istud concedimus,4 quidem vel precario, vel per modum pa 5Η,α alius non sine impudentiae crimine, idem expetere potest, cum praegnans nobis ratio esse possit, cur uni denegamus, quod indulgemus alteri aut, si promiscue alicuius rei usum omnibus concedimus, possunt tamen res nostrae aliam hiaduere faciem, ut nostra magnopere reserat, non amplius id concedere , quod concessimus hacte-

I. XII.

Tandem ad ossicia humanitatis referre nullus dubitosepulturam. Video quidem non omnes idem de ea sentire, aliis ad ius gentium a iure naturae distinerim, aliis ad ius naturae, aliis ad ius diuinum postiuum prouocantibus. Ego vero illis plane subscribo, qui eam ad ius natuurae reserunt, quod quatenus ad integras gentes

pertinet, ius gentium vocatur.

g. XIII.

Nimirum licet post mortem corpus nihil senistiat, adeoque perinde esse videatur, quicquid ei ueniat: nihilosecius suffcit, quod homi ne duni iusint, horrore quodam percellantur, si intelligant, corpora sua insepulta abiectium iri Adeoque ut recte nonnulli per sepul turae denegationem puniuntur, ita per eius con-

375쪽

RvAE OB L IMPERF. HAB. 32scessionem humanitas exercetur. Contrarior nenim contraria est ratio. ccedit. quod moribus re consuetudine hominum, in sepultura signum isonumentum honoris positum fit. iii ergo honorem, quem iure licet imperfecto, ab aliis exigere poteriat, alicui denegat, citra dubium naturae lege migrat.

Nee obstat, quod regeri potest, hominem in

tuum non sentire, si hac ratione laedatur. Neque est ut hoc sintiat, aut intelligit,aut vindicare o sit. Namque ct infantibus nondum natis de furiosis iniuriam inferri posse, sauribus quibusdain priues tur, etiamsi hoc non sentiant, aut intelligant, apud omnes in confesso est. Accedit vero, quod cognati xamici defuncti eius vices velut suis stineant, xadeo ius habeant, hoc officium si forte denegetur, exigendi. XI. Ast necauillationi locus sit, haud praetermittendum, me sepulturae voce in latiori ambitu Vti, prout ossicia, quae cadaueribus praestari s lent, sue hoc per cremationem, siue per humationem, siue alia ratione fiat, id enim unice amoribus gentium pendet denotat. In hanc enim praecipua ista ratio . quod sit honoris nobis debiti declaratio, quadrat.

376쪽

OFFICIIS CONIVGVΜ. .

SArem hominum vel natu I. IIX. iralis est vel aduentiti A naturaliter imperiumus, I. I. nes maritum I. IX. De salibus aduentitiis e gradibus eo anguiniquid generatim obser , latis, o Q itatis, quia uandum i f. II. . censendum s. X. suid matrimonium secun suopacto iatrimonium sedum leges naturaef.III habeat secundum leges suod ad ineundum matri- uinaspostilinasumue monium homines bii fales, I. XI., gentur ri. IV. suo hodie coniuges assuando haec obligatio ces eandem matrimoniiDr- fel, I. V. mam ex pacto obligen-

matrimonii necessitas es tura. ML

VI. De matrimoniorum essecti Abysemitur eonsensu,I. VII. btu civilibus, ΠιI. Pol mamia diuortium an Osseisi irris coniu- iuri naturae repugnent' eum, β. XI di Q. Tatus hominurn vel naturalis est, vel adueno litius. Adventitii ideo introducendi fuerunt. quod sine iis holito aut plane non aut non comm inode vivere possit,unde uec approbantein iubetite Numine hoc factum esse, . recte inde colligitur. -Sunt autem eiusmodi status aduentiti quatuori coniugali , paternus, herius e uis

377쪽

s,8 e AP. IV.sECT. X. E OFFIC. statiun ex societate particulari prouenire,

quae aut a stis,aut lege naturali innititur: deinde ossicia hominum in statu quodam viventium, ex natura scindole,praecipue ex eis ius status,esse metienda. Hoc enim nisi esset,frustra eiusmodi status essent introducti.

S. III.

Matrimonium itaque, unde societas stat Gnrigalis prouenit, citndum lege naturae conis sideratum est pactum maris & foeminae, da corpore mutuo praebendo procreandae sobolis

causa.

Hocee pactum statini ab aliis in eo differt. quod homines ad istud ineundum, quandoque obligentur. Cum enim omnes status xsocietates minores, ad humani generis conseruationem tendant, dubium non est, quin huc etiam status matrim talis pectet. Per hunc enim genus humanum propagatur Deus ergo eius auctor est, ct omnino iubet, ut homines matrimoniuinineant. Accedunt stimuli non frustra a natura mortalibus inditi. s. V. Hoc tamen, eum sipraeceptum a malis- ita rapiendum ut illi, qui tum ob rationes εν- eas tum morales ad contrahendum matrimonium non sunt idonei, eodem minime obligari.

eenseantur.

378쪽

f. VI.

Equidem sint, qui putant, finem istum matri monii etiam citra tale pallaim. xstatum . obtineri posse: sed falluntur. Summa enim omnium rerum confusio oritura esset si quilibet ex qualibet suscipere liberos vellet quae ut communem totius humani generis perniciem secum esset trais ctura. ita naturae hominim sociali non potest non

repugnare.

g. VII.

Cum vero omne pactum requirat consensum sequitur quod sine consensi nullum possit esse matrimonium. Et hic quidem consensus ad matrimonium sussicit minimeque necesse est, ut corporum commixtio ad eius complementum

accedat.

Finis etiam huius pacti sobolis trocreatio . eum obtineri possit etiamsi unus vir pluribus iungatur foeminis, quin lege naturae istud li 'eitum fit, nullus dubito. Ast de matrimonio unius foeminae cum pluribus viris secus est sentiendum inii nec, ut perpetuum hocce pactum sit, necesse est licet ad sobolis educationem hoc valde conducat. Praeterea, ut cetera pacta, ita matrimoniale ditatui potest mutuo dissensu aut si alterutra pars tale quid committat quod legibus pacti aduers quorsum etiam mores asperosin incondi. os refero. Eod sciamen ea lege matrim

379쪽

nium initum sit perpetuum,&vt viro non liceat plures eminas ducere, omnino sancto isto pacto sandum est. Et hoc sensu omnis polygamia simultanea& diuortium, extra casum adulterii de malitiosae desertionis , iuri naturae repusnant.' g. IX. Nec finis huius societatis requirit, ut imperium sit penes maritum utut ratio dictitet, hoc esse consultius. Ergo si ex lege naturae tantum ma- trimonium spectemus, coniuges aut aequales esse, aut uxori imperium tribui potest. Interiinpenes quemcunque sit imperium, limites eius non ultri extendi decet quam finis matrimonii

g. X. De gradibus consanguinitatis, Massinitatis vehementer disputari selet. Ego ita sentior

ascendentium S descendeatimn matrimonia in tantum iuri naturali repugnant, inquantum inde confusio obligationum diuersae naturae orituri Quoad matrimonia fratruui vi sororu n vi cet rorum collateralium . hactenus nullam rationem

videre potui, qua rite proberi possit, ea iuri,

turae aduersari.

. I. Longe alia autem matri'oniorum est comditio si secundum leges diuinas positivas niversales considerentur. Secundum eas enim requiritur Rrius sui αvaius Demnae o

380쪽

sunctio,in quidem perpetua, nec quorumlibet, sed eorum, qui in gradibus lege diuina prohibitis se mutuo non attingunt talis denique coniun. stio, in qua imperium semper sit penes marituria: quinin finem nouum hae leges addunt, mutuum auxilium Secundum hasce leges positivas itaque definiri matrimonium poteti, quod iit legiturna,&indissolubilis unius viri Munius foeminae eoniunctio, diuinitus ad liberorum procreatio. nem, domutui auxilii causa, instituta.

Cum vero hodie inter illos, qui christianam

doctrinam profitentur matrimonia ex praescripto legum diuinarum tum naturalium,tum positi- Varum ineantur, patet, eodem pacto coniuges ad utrasque obseruandas; obligari, adeoque polygarniam multaneam,diuortium sc hodie semper,

non tantum legibus diuinis positicis, sed indirecto etiam ipsis naturalibus aduersari.