장음표시 사용
521쪽
4 AUR DE IN eo MM QUAE O M. quae rerum domini ut suis cupiditatibus satisfiat, cuncta caede, rapina, incendiis compleri vident, cum opibus omnibus exhausti vix miserum spiritum trahunt, num quaeso hoc sibi persuadere
Sed ipsi tamen haec sua mala augent.Luxuriae . . ωvoluptati eo usque plerique indulgent, ut cum conferre aliquid ad necessitatem debent,nihil su. persit amplius multi etiam commoda quidem ex republica capientes, incommoda declinantes, odiumque hinco indignationem erga imperantes animo concipientes, aut horum in se prouo. cant seueritatem, aut saltem iniuriae sibi factae sua spicione, se ipso torquent misere, excruciantue.
Nee felicior imperantium est conditio. His namque cum externis hostibus vim vi repet. lentibus, aut more recepto viminiustam illis inserentibus,ri cum ciuium frena nunquam non mordentium pertinacia, ierfidia insuper mi. nistrorum, semper est colluctandum. Si succum. hant aut insultibus hostium aut suorum fraudiis bus.quid miserius est eiusmodi mncipe disin vin. cant, superioresque evadant, in partis tuendis non minoi cura ac sollicitudo,non minora perircula, quam in iis acquirendis. Quaecunque auatim illos sola maneat, perpeti semper agitam, tur
522쪽
IN MN. 4T T. PREMVNτ. 4sstur fluctibus, domique semper habent, quod agant, quo se excrucient, si externo vel maxime hoste careant.
Eademo reliquorum hominum in quocunque statu degant, est conditio. Qui docent, pr fructu, vitae melioris animique grati documenisto, calumnias, obtrectationes, odia, inu id iam, Nab auli toribu siti a sociis reserunt; hinc pugnae, Contentiones, aemulationes, in quid peius ad humani generis perniciem cogitari potest. Tot hinc in eos, etiamsi suo probe fungantur mun re, incommoda, ut haec demum vere misera vita censeri debeat, si quis inconditis&esseratis horiminum moribus emendandis, praeficiatur.
Quanquam nec illis, qui aut eommercia, aut opificia tractant, sua incommoda desunt. Non dicam de labore&periculis,Ruae hos status comitantur, cum hoc per ipsorum statuum naturam aliter esse nequeat. Mox aliorum mnn Opnoliis, aut fraudibus sociorum,aut iniquis collegio rum statutis,in si quae alia sunt eiusdem generis obstacula, impediuntur, ne consequantur, quod cupiunt mox ignaviain perfidia suorum, omni spe honesti lucri priuantur, mox alia ratione exoptato excidunt fine.
523쪽
Haec quae singulos,in quocunque statu degant, premunt incommoda, in ipsas non possunt non edundare societates. Est enim haec mortalium stultitia ut ipsis societatibus haec mala imputent, uae sibi ipsis tamen tribuere debebant suisque ravis cupiditatibus. Cum enim, si non ad suum proprium, sed ad bonum totius ciuitam potius respicerent, euitari aut mitigari maximam paris tem haec incommoda possent, isti contrarii modo se gerunt,4 hinc locietatum omnium au.
um in iis degentium, cςrtissima
Sic si maritus sibi&non utraque coniugum, e vero amore, qui ex vera pietate fluit, consultum
supiat, neutri recte prospicitur, ordo α compage societatis laxatur, finisque, ad quem a DEO instituta est, euertitur, cinisiti alia inde se
quuntur mala. Dereliquis eodem modo cense no
speciatim aptem in statu ciuili hoe longetes manifestissimurn Quo magis enim is cornis positus est , eo maiori quoque prudentia rς-gendus est,in eo facilius quoque labefactatur x eo oro quod quisque sibi bene esse posio
putat,etiamsi rei publicae benen nit, non potin
ει non ea rerum facies oriri, ut quisque sui, nee
524쪽
m reipublicae rite erat curam. Hine legum nulla vis iudiciorum nulla auctoritas, iustulae v x species nisi cum ad opprimendos innocentes obtentui sumitur ciuis ciuem, urbs urbem, societas quaevis societatem circumuenire, supprimere, spoliare opibus, iuribus priuilegiis nemo suo consistere loco, efferre se supra alium,enit in altum quisque,AE coelum terra quadrata miscere rotundis, Hinc ne quies domi nec securitas foris lacerata, turbata, prostrata omnia apertismisgis aut occultis, pro circumstantiarum varie. tate, his vulneribus.
Iam si in causas horum malorum,quibuscum in omni statu hominum generi conflictandum est, inquiramuri non alias quam ipsas hominum cupiditates deprehendemus. Harum fontem &scaturigmem philautiam prauam alibi designanimus, perquam ut interna animi quiete homo priuatur, ita praecipua etiam omnium externorum incommodorum Deffectrix. Nimirum hac ipsa Minde resultante ambi. tione, voluptati cupiditate , ac auaritia, homi. ne impelluntur, ut in externis etiam bonam ianus praestantia praestantioribus, minus necessalia necessariis praeserant ut praepostere
gmndo statibus omnibus d societatibus
525쪽
438 A P. III. DE IN eo MM QUAE ROM.
ad augenda incommoda sua abutantur praecipue autem ut in societatibus constituti semper ad sua magis res iciant commoda, quam totius cietatis, qui fons est maximorum, que ubique regnant, malorum. Quorvitium tum maxime se exerit, cum diuersa, qui sustinet personas morales, in quibus ita se gerere, ut ad suam potiusquam aliorum quis respiciat utilitatem, prudentiae quidem esse creditur, reuera caput est omnis imprudemiae Omnisque miseriae.
Accedit vero, quod cum homines liberari in istommodis suis cupiant, simul vero obstante phi. lautia recto ordine hoc adgredi detrectent, ad fraudes praua que confugiant arte , iatus quanis
dam ratisvim, sed falsamin spuriam se sequi glo
riantes, quo ipso magis magisque in deviasse. ctentes incommoda, quae hac ratione effugere allaborant, augent, grauioribusque se illaqueant malis, in quibus exitum tandem non inueniuntiq. XIX. uria haec ratio flatus in omnibus uitae ge- .neribus in rusticis, Opificibus, mercatoribus eru,
ditis, phil tophis. medicis, iureconsultis, theoloisgis, docentibus, discentibus, ciuibus, ministris &magistratibus, principibus rerumque dominis,& omnibus cuiuscunque conditionis hominibus, deprehenditur, obseruatur, qua non tantum quisque suum, sed docietatis, cui praeest, aut
526쪽
IN MN. T A T. PREMUNT. 4 9 cuius res administrat, statum conseruare, sed per Peram, allaborat.
s. XX. Speciatim autem si in superioribus seu imperantibus, cuiuscunque demum status, hoc vitium deprehendatur, Machia uellis mi nomine insigniri pinest. Vt enim Florentinus ille piliticarum fraudum archi te ictus, principem docuit, malis artibus, infinitisque imposturarum generibus suis commodiri posthabita ciuium salute eonsulere, ita facili negotio ad omnes cuiuscunque status imperantes ea accommodari possent,saltem quae praui homines exspuria ista status ratione mollisuntur, iisdem prorsus innituntur fundamentis.
Inseriorum autem contra superiores molimina, ni fallor Asonarchomathim nomine reclade. signauero. Licet enim loc illorum demum proprium vitium sit, qui statum monarchicumferre non possunt,4 ad eum subuertendum, omnes cogitationes suas, omniaque consilia conserunt, non errat tamen,qui paulo altius huius vitii radices in ipsis animis hominum quaesiuerit. Innata omnibus haec est proterviain arrogantia, ut um incommodorum, quae illos premunt, causas in se ipsis agnoscere nol int, in imperantes statim eas conferant, illosque adeo accusare, aut contemnere auctoritatem, aut palam insurgere,
527쪽
Longe autem periculosi stimum est hocce vitium si sub religionis specie prodeat. Tum enim&eius foeditas tegitur A superstitio vires animis addit, specieque honestatis facile decipit incautos, ut nisi tempestiue huic malo obuiam eatur,
ultima tum rerum Omnium pernicies in omni
bus cuiuscunque generis statibus ac societatibus, non possit euitari. Id quod de Machiauellismo est obseruandum, si contingat,in illum sub religionis specie homines decipere.
528쪽
ιem si mi, quae non δε capiunι, β. XVI W: Di de rebus publicis Aueνum istorum est, aut ob Mealibus, I XV. imperfectionem omnia Non auιem damnandi ex damnant, β. XVlLhoc capite, qui ciues mo Auoram idem mesturribus christianis imbuta sententia, s. XVIII.
g I. CVm omnes selices esse cupiant, paucissimi
tamen, in quo Vera cuiusque felicitas consistat, intelligunt. Nec tantum infimma ista atque interna felicitate designanda cupiditatibus suis praepediti homines aberrant, sedis cum in externis plerique omnem felicitatem quaerant,in his quoque ita coecutiunt, ut q*d reuera sibi e pediat, non perspiciant.
s. II. In eo omnes consentiunt, ea, quae reuera ad
nostram conseruationem aliquid faciunt nobis etiam expedire,& ad extemam adeo aliquid conis ferre felicitatem. Sed si speciatim quid reuera ad nostram conseruationem aliquid faciati definiendum sit, multos iterum a recto aberrare tra-
mite videas,in ea eligere, quae noceant potiusquam prosint. ut ergo generatim definiamus, in quo vera cuiusque status felicitas consistat, cumprimis ad naturam hominis, indolem cuiusque sta. tus est respiciendum Seorsim itaqueo in se absque omni statu si homo considereω, nescio an aliud
529쪽
aliud quid desiderare queat, quam insanus sit
corpore, nec careat ulla re, quae ad victum amictum sunt necessaria. Haec autem necessitas non ex hominum cupiditatibus, sed ex ipsa naturae conditione est metienda. f. IV. Si ineerto statu honio sit constitutus, felix censendus est, si ea, quae ad finem istius status
consequendum requiruntur, ei suppetant. Sic felix diuendus paterfamilias,cui tanta constat auoctoritas. quanta ad familiam tegendam requirutur. cui eiusmodi familia contigit, in qua tramquille&quiete cuncta tegantur, denique quires suas ita administrat, atque tuetur, Vt nece ita non deficiant, extremaque, quantum fieri honeste potest, evitetur paupertas. g. v. 'Maritum, qui nactus est coniugem formosam, diuitem,splendido genere ortam, felicem omnes certatim praedicant, cum tamen haec ipsa plerumque eum summe miserum atque infelicem reddant. Ratio contra recta docet, eum felicem esse. cui coniux contigit pia, modesta, prudens,
reique familiaris intelligens. cum qua vero &constanti amore unitus,vitam tranquillam degere possit. I. I. Saeis de parentum selieitate longe aliter vulgus hominum, aliter vi sapiens iudicat.
530쪽
sTAT vs FELICITATE. 463 Plerique, quibus soboles contigit, nimisibi se lices videntur si in tenera aetate ea discat puer, quibu, aliis sit miraculo, si certa spes adfulgeat, eum virum eruditum, celebrem,potentem,diui-.tem futurum. maec sunt, quae stulte parentea optant, quae si consequantur, prae laetitia nec alachrymis sibi temperant. Et tandem si omnia didicit filius, non didicit esse vir honestus, si omnia consecutus est, virtute tamen caret, haud raro animo grato, quem erga ipsos parentes
De ceteris statibus idem prorsus est censen- dum. In veraautem imperantium felicitate deissilienda, nimis plerique politicorum aberrant. Etenim cum haec arctissimo vinculo cum ciuium totiusque reipublicae felicitate coniuncta sit, praecipue eo absoluatur, ut ciuium suorum amore veneratione temperato fruatur, ex quo
sinititas, ceteraque bona. quae saeptiis princeps optare potest, fluunt, plerique longe secus hie
sentiunt, ex diuitiis, potentia, auctoritate, qua aispud ciues exteros gaudeat, fama, gloria, Ouinem
imperantium selicitatem stulto profecto consi
Regis ad exemplum componunturin reliqui, qui eius vicibus funguntur , Omnem eis licitatis suae statum in potentia , diuitiis, facultat quidvis impuno studi, Ollocantes.