Io. Francisci Buddei, p.p. Elementa philosophiae practicae

61쪽

ne assici moueri, seu ad aget dum stimulari. Quae & iipta voluntatem, facultatem omforamem, a nonnullis dictam obseruauimus. Certe longe aliud quid in se geri, quando rem aliquam cognoscit, longe aliud, Quando bonum aut ma-

tum percipit, quilibet fateri necesse habet id quod sussicit, ut intelligamus, bona, mala, . quorum repraesentatio affectum producit, ad voluntatem pertinere. g. XXX. Iam quod ad rem ipsam attinet, communi sere consensione philosophi docent, affectus esse commotiones. Nec male,si intelligantur activacEtenim 'uoad hosce motus corporis, qui ab obiectis gratis aut ingratis excitantur, voluntas vel passive se habet, motus hosce excipiendo, vel activa appetendo scilicet aliquid is uersando. Et hae eomniotiones activae demum affectum constituum, lieet passio quaedam siue motus e

centio semper praecedat. Vndς quo sense affectus, sisne vocari possint, liquet. g. XXXI. .

. Sunt etiam in corpore motus, qui omnem affectum comitantur,riuorum alii tamen mentis commotionem praecedunt, alii sequvhtur: Primo enim cordine namque affectuum generationem delineare iuuat quoties obiectum aliquod affectum excitare aptum, sensibus ex.cipituri statim spiritus aralyales agitantur, se que

62쪽

- . .

v v cvM ORPORE SENTF. 43que in cerebrum recipiunt, mentem velut de rei novitate certiorem eddituri.

XXXII.

Hinc itaque voluiitati nostrae imago istius rei offertur, re ad appetitum aut auersationem solli ocitatur,quae ipsa est voluntatis passio. Cum vero voluntas ex foederis, quo mens corpori iuncta est lege,, aliis etiam de causis, rnotibus corpo 'reis facile obtemperet, hinc in omni affectu. quamprimum imago ista obiecti, voluntati exhibetur, sequitur mm is voluntatis. Haec propensio, saltem in hocce hominum statu niaxime naturalis ea Maon potest tolli aut eradicari. Seneca eam premum gradum a FHus vocat, quo tamen plerique Stoicorum dissentiunt, qui eam plane non pro affectu reputant.

s. XXXIII. . si haee propensio non statim in prima herba suffocetur, vires acquirit affectus, voluntas non amplius propendet ad id, ad quod a motu corporis impellitur, sed approbat etiam hune

motum, plane cum so consentit Stoici alterum hunece affectus gradum συγκατα Θεσιν Vocant, communiter pro affectus initio vendi. tant. Perperam quidem, cum iam ipsa prope si sit quaedam voluntatis commotio.

f. XXXIV. Tandem ultimus quandoque gradus sequi

63쪽

tur, Stoicis ορ- dictus, quando voluntas iam eis lato cursu in praecipiti ruit spretoque omni r tionis dictamine, omnia ea approbat is vehementer cupit, ad quae per corporis motus abri

sed ipse oluntatis motus, in quo praecipue affectu, eonsistit, distinctius nobis explicandus est. Nimirum quemadmodum in D mni motu seminui a quo oeymisus ad quem considerari potest, ita quoque in hae Voluntatus commotione transitus fit a mais ad bonum siue verum illud fit siue apparens saςpius enim fit, ' id, quod σere bonum est, nobis, malum repraesentetur, adeoque voluntas ab eo ad aliud, quod illi vilo. num exhibetur, sed reuera malum est transeat.

Ita sane est, eum voluntati, quod illi gratum est, exhibetur priuatio huius grati, mala videtur rab ea itaque transit ad bonum siue gratum consequendum, illud appetondo Contra si ingratum sit q6od illi offertur,bonum illi videtur hoc amoliri, adeoque illud auersatur Transit itaque aptaesentia mali, ad eius absentiam. Non inepte ergo hinc insertur, affectus sem. per in bonum, aut malum aliquod Murum, tende Ceteroquin enim non possent com

64쪽

motiones vocari,cum omnis motus fiat a re moa quoad raminum ad quem Hoc autem obtemto, motus cessat.

Praetereavi illud sequitur, perperam nonnullos dolorem , luptatem ilia arietibus annum rare, licet illud certumst,quod affectus comitem tur, eosque consequantur.

9, XXXIX. Non magis etiam fames, Ais 3 alii motus

corporis qui appetituum naturalium nomine, miunt, affectibus sunt annumerandi. Non enim sunt commotiones voluntatis. Interim affecti

bus occasionem suppeditare possuntis. XL. Idem sentiendum de subitaneo terrare, ex sonitu vehementiori, similibusque de causis nos percellente. Hic enim voluntas nihil agit, ibcet spirituum animalium vehementissima sit agi, ratio. Potest tamen hinc secile oriri affectu si accedat obiecti cuiusdam sub ratione boni aut mali, repraesentatio.

s. XLLDenique nec eos motus, qui fNathiae

antFathrae nomine veniunt, & abessivitiis ex obiecis hosce motus excitare apto, in corpus nostrum transeuntibus, motumque sanguinis& piituum animalium ordinarium turbantiabus oriuntur, ad effectus referre licet. Nam

que hic mens nostra saltem aliquid patitur,

65쪽

6 c Ap. l. s Ecet. Il. DE MENTE adeoque illud, quod maxime affectum absoluit voluntaus actio deest x Id. Ad causas affectuum rite diiudicandas observandum, vocem istam vel strictiori significatu, solam voluntatis commotionem indicare, vel laxiori, ipso etiam motus corporeos praecede tes, connotare si priori modo sumatur. causi prox ma tactus erit ipsa spirisuum ammabam agitatio si posteriori modo capiatur, causap oxuna erit ipsa obiecti cuiusdam, μώ,atione boni aut mal repraesentaιψ, remota autem, pra ueter alias corporis dispositiones, cumprimiscit bpe amemum 'so qui qie gaudet. Qua desis deinceps pluribus exponemus.

Repraesentatio autem, quam pro causeir Nima venditauimur, vel ext inserars ab obiecto insensus incurrenis, vehementi que nobis imo 'presso vel inινλθω ab oblini renouatione, quelane non cuiusdam fictione opera imagintaι uis facta, prouenit.

Nimirum non tantum a veris imaginibus, perceptionibusque naturae rerum ipsarum eo gruentibus , sed a falsis etiam simia imagianibus affectus excitati posse, ipsa quemvis docet experientia. Id quod tum maxime eo tingit, cum mens aliunde impcdua de veri

66쪽

tate vel falsitate rei, quam sibi imaginatio sistit, non est sollicita vel ab ipsa voluntate, quo minus sollicita sit, prohibetur. . , XLV.

Bonum veroo malum,quod nobis repraese latur, ita considerari debet, prout ad nos refertur. Si enim ad alium referatur, isos existimemus, parum nostra interesse, sitne huth maI. an bene, nullus inde excitabitur affectus. ς XLVI. . , Ato uehinc istud etiam intelligere licet, malea nonnullis admirationi locum inter affectus iconcedi. Namque ut alia taceam, primo admiri ratio, ut deinceps docebitur, est operatio intellectus, nonautem voluntatis. Deinde admiratio ab eiusmodi etiam excitari obiectis potest, quae nec bona nec mala sunt. Id quod inaffectibus secus se habet. Accedi denique, quod

admirationem nult a sequatur in cordeo sangui ne mutati

Quae affectus consequuntur, partim ad memtem partim ad corpus pertinent, licet eorum, quae ad hoc spectant, mentio saltem in definitione facta fuerit. In mente conspicitur procliuia vis perpeνam iudieandi, quamdiu affectus durat. Non enim potest rem considerare, prout in se est, obstantibus, quibus a voluntate repletur, prae-

67쪽

I. XLII X. Aec lit intellectus determinatio. Cum enitri,

ut supra probatum, intellectus quoque voluntaritis iussui obtemperet fieri in vehementiori voluntatis commotione aliter nequit, quam ut intellectus obiectum illud,quod passionem excidat, auritervi sedulo contempletur sed eo modo, quo hoc vuli considerari voluntas Hinc hominum affectu abreptorum absurdissima iudicia quae ipsi motibus consopitis,is tempestate sedata, magnopere detestanturi. g. XLIX A phantasia autem siue intellectu imaginibus utente nihil sane hic expectari potest, cum vehe.

mentissimus spirituum animalium motus omniat cerebro conturbet in menti facultatem imaginibusrite utendi. plane adimit. S. L.

Vt vero ex affectibus saepius Epetitis proelia

ritas quaedamin propensio facilitasque nasciis tur, ita ut quo saepius homo eo affectu abreptus est, eo facilius abripiatur in posterum ita & ipsi menti habitus quidam perperam de rebus ad hune affectum pertinentibus iudicandi, induci .

tur, ut adeo tum quoque, cum mens ehementiori motu non agitatur, minime tamen verum

videat, sed id bonum iudicet, quod propensiona suae ex affectibus saepius iteratis ortaς, est con

veniem.

68쪽

S. I. In empore autem sequitur motus extraordinarius sanguinis, hoc est, vel semesentia δ eba o, vel figus quoddam Morpor, prout maior aut minor spirituum animalium praesto est copia.

s. vii.

Qui aee edit etiari membramo quopiandam positus si gulaxis affectui respondens Plerique enim spiritus animales in musculos faciei brais

Chi rum, crurum,&c citato derivantur cursu,

ut corpus in um componant habitum, qui ac- qui litioni boni , dc fugae mali inseruit. Nonis nunquam etiam,praesertim,ubi corporis mires ad finem passionis obtinendum non sufficiunt, spiritus animales certam illi exprimunt vocem ceristumque vultum & habitum corpori inducunt. quibus alii ad similem assectum facile comm . veri queant, ut laborantibus auxilio esse velint. Quod ipsum diuinae prouidentiae luculentissi. mum est argumentum.

ganorum versus grata clucunda e-tractio auo temin fuga ab obiectis ingratis Ec molastis, inoterventu spirituum animalium Tanguinis a. acta, ad passionum effetius iure meritoque rasero

tur.

69쪽

esse quandam delectarionem, etiam in iis, qui ab obiecto ingrato excitantur. Id quod inde pro. venire arbitror quod partim in omni motu sanguinis & spirituum animalium extraordinario, sit quaedam velut titillatio, partim quod intellectus, ut antea dictum, a voluntate in parres tractus, motum illum, ab obiecto hoc excitatum, conuenientem tamen iudicet. Atque haec haud ext ema causa est, quod affectus orientes non statim reprimantur, aut in ipsa, quod aiunt, suta.

centur herba.

iuuabit. Primo itaque constat, affectus ad diois minis facere conseruationem, sanitatem eius vendo. Non male nonnulli spirituum agitationem in homine idem praestare dicunt, quod venti in hoc terrarum orbe praestant. Queui- admodum enim hi aerem purgant, ita illi famguinem.quasi ventilant, ne stagnans uir

scat.

g. LVI.

Habent vero affectus talios usus, quos uni- eo complecta fasce. Extimulatur nimirum iis homo ad ea expetenda, quae ratio tilia Talutaria esse dicticat, praeterea ad prae sentis vitae felicitatem, aut miseriam, non alia magis res quicquam confert, quam affectus: maximopere etiam ad vitam socialem condu- eunt

70쪽

cunt, quia nullum fere virtutis est ossicium, ad quod prompto praestandum in diu nos non impellant.

f. LVII.

Habent tamen, praesertim si nimii sint is dumque excredant, sua incommoda, quae iam ex supra dictis patent Tenebras videlicet interulectu offundunt, iudicium corrumpunt, rationem de throno deiiciunt,' ad varia saepius crimina homines impellunt sed hae de re suolsco ex instituto dicetur.

g. LVIII. Diuidi affectus varie a philo siphic Ient, sed

mihi rem facillime tectissime expedire videntur qui ex obiecti &modi, quo circa illud affectus versatur, varietate discrimen aliquod inter eos constituunt.

S. LIX.

Nimirum versatur voluntas postra aut citra bonum vari circa malum, illud appetendo, hoc sugiendovi aversando,unde duos principes af ectus, ex quibus etiam ceteri omnes commode deis xivari possunt, appetitum tae amorem, auer ωιionem siue odium, constituere placeta quidem eo ipso, dum rem gratam siue bonam appetimus non possumus non absentiam eius odisse, vice versa, dum rem ingratam auertamur non possumus non absentiam eius amare nihiloseuus cum alteruter motus alte-