장음표시 사용
141쪽
EXERCITATIO XIX. II 'tentae, aliis igitur erunt imperfect iores: at
hoc est falsum,ergo S illud,ex quo id sequitur. ioris proposi tionis sequela probatiar,
nam occasionatum , ut nostri barbari loquuntur,nequit esse perfectum, Ut opus per se intentum, quare monstruosum animal
imperfectum dicitur a Peripatecis. Minor quoque diuino testimonio comprobatur,siquidem Psalmista regius ait, Mi-fricordia eius seper omnia opera eius, Masibi, Preciosa in conflectu Domini mors sanctorum eius. EtPeccatorum poenitudo, bonorum a Christo ipso iustitiae antefertur in par bola de ove perdita. Concedo virtutes has, ut praesupponunt
peccatum,non esse primariae contemplationis , quare nec perfectiores ; poenitere namque absolute melius n*n est, quam non po nitere,alioquin& Christum,& Mariam po nituisse necesse erat ; sed poenitere peccan- rem perfectius est, quam peccantem non poenitere: neque simpliciter melius ducimus , Ut alicui Deus indulgeat, quoniam id Christo contigisset ; sed praestat peccatori poenitenti indulgere, quam non indulgere. Consimiliter quid melius Videtur, Vt a peccato lapsos resuscitet, quam non, absolutEtamen melius est non erigere,quam erigere,
142쪽
D. O AMPHIT. PROVID. AETERNAE,
quia hoc supponit lapsu, illud vero minimε. - Neque sacrae paginae aduersamur , quan do in illa scriptum ita adinvenimus, miserencordia eius seper ownia opera eius , Hic tamen, non probatur misericordiam reliquis Dei virtutibus Unam antecellere , ut nostrates Homilistae exinde deducunt, apud incautam plebeculam exclamantes, Deum esse misericordem magis quam iustum,qua blas- phemia quid horribilius excipere Christianae possunt aures Θ Esset enim Deus non classimplicissimum;atque purissimum,sed coha positum,atque adeo principiatum, & rebus illud componentibus posterius aliquid.Dauidicsis autem versiculas non asscrit, misericordiam omnes ipsius superare perfectiones,esset enim idem super idem, nam quiC'quid in Deo est, Deus est , sed ait, Mistrico dia eius super omnia opera eius effulget nimirum) non quod sit maior persectio, sed quod persectio ipsa magis appareat: Mead modum artificis industria maior videtur, si ex rudi ,-informi materia pulchrum aliquod opus machinetur, quam si ex illustri - aeque praeclarum, Ita Deus maius quiddam' μ mirabilius praestare videtur, dum peccatori venia clargitur,quam in eundem si vin- . dice chri tamen in Deo tam hae quam illa summa
143쪽
summa sit perfectio: quinimo in Deo idem est misericordia,& iustitia: nostro vero mi tilo intellectu distinguimus nos & absu dissime quod unum cst simplicissimum. Dices,misericordia Dei supponit peccata nostra, non est igitur apud illum primariae considerationis, quare nec perfectionis, Ut patet in monstris, quae clun secundario sint intenta a Natura, imperfectum quid dicum
Pudet hanc insaniam toties refutare. ducimus diuina misericordiam hon respicere Peccatu,quia creauit,& conseruauit, dc nucConseruat quae nullum omnino habent defectiam. Sed hunc si primario respiciat, quid
indet crit imperfecta, ut e monstri exemplo deductum est. inscitissime quidem, quando in monstruosis species quaedam naturae apparet admirabilis,& sublimior quam in alijs, quemadmodum & Dei miserico dia multo nobilior apparet, cum ex malis bona, quam dum ex bonis bona clicit.
144쪽
Ciceronis sententiam atque rationes referem
aduersu Dei prouidentia ro liberi
Arcus Tullius in libris,quos deNati ra Deorum coscripsit, Divinam Prouidentia negauit,ea persuasus ratione, quod libero arbitrio unumquemque nostru praeditum agnoscebat, illudque in societatem diuinam prouidentiam admittere non posse existimabat: Quare Augustinus in lib. s. de Ciuit.Dei cap. 9. dixit, Cicero dum vult facere homines liberos scissacrilegos. Illius argumentum illud erat: vel liberum arbitrium non habemus,vel Dei prouidentia nulla est,at illud habemus, ergo nulla haec sit necessum est; Minor facili negotio probatur. Nam eX- perimur in nobis este velle,& nolle nullo e
Maior probatur a Ciceronianis tribus mediis,& iis,ut putant, validissimis. Primo, Dei Prouidentia debet esse cum certitudine,ut falli, & variari nequeat: liberum verb aritrium de contingeti est atque indeterminato. ab eodem igitur inuice sesce pellunt contubernio , quippe variabile ac
145쪽
sndeterminatum ab invariabili & determinato CXcluditur, Vt e contra : vel si1btilius Hinc in modum argumetemur. Si Deus via det,& certissime,ut illius conuenit Maiest
ti,esseistum futurum, hic n5 potest non esse, sed quod non potest 115 esse, necesse est esse,
ut patet. quod necesse est esse, contingens esse n5 est,ex Arist.1.Perierm.quod est igitur Contingens esse , non est contingens esse, quod implicat:quare dc aufertur liberum a bitrium , quod cum necessitate Conuenire, unirique nullo modo potest. Secundo , si Deus nunc scit cuncta quae Vctura stuat,immd ab aeterno praecidit, cum ad scientiam rei sequatur rem esse, quia non est scire quod non est, ut habetur in primo
Poster. necessario haec infertur conclusio, QuaecunqueDeus sciuit futura,erunt.Tunc sic: cum antecedens est necessarium, paria ter & consequens, sed antecedens, nempe Deus scit,& sciuit futura, simpliciter neces sarium est, ergo oc consequens tale erit Mincnecessarium est,sint omnia, quae erunt,quia non poterunt non esse: cum itaque actiones humanae erunt SI de necessitate, libertatem
Tertio Onane a Deo cognitum sit necessc
est scientia enim ipsius aliter certa dici non postat,
146쪽
posset,sed incerta,& mutabilis,quod diuinae repugnat perfectioni: at quaecunque futura sun a Deo Cognoscuntur, si cadiit sub ipsius
prouidentiam:omnia ergo fatura de necessitate euenient, S per consequens non ex libera nostra Voluntate.
t Ontra verbosum noli cotendere ver i bis Cato Romanae Oraculum sapient' ronunciauit, quare non orationis fuco, sed rationis certissimo argumento Cicero nis contumaCiam perstringam . quaeroque ab ab ipso,an Dei abneget prouidentiam, quia Deum credat esse nullumZan hunc confiteatur,ipuus tame regime in haec inferiora nullum esse dicere non vereatur 3 an Vtrumque
admittat, hominem vero solum a diuina exemptum putet tutela si primum asserit, quod verisimilius est, quandoquidem in libris de Nati Deorum,& in tota sua Philosophia,ridicula illa quidem, aduersus Epici rum disputat, perabsurdum esse probans Deum concedere, ipsius vero prouidentiae
oduersus Ciceronem probat Dei Prouidentiam.
147쪽
α. & 3. lib. DEi prouidentiam pernegauerit, proculdubionullam agnouit Diuinitatem, adeoque illum nos in Atheorum album referendum putauimus. Si non concedit Dei inquam Prouidentiam) quia nec essentiam, per primas entis partitiones Deum esse dilucide ostendam. Omne ens aut ensest a se, aut ab alio: omne ens aut est finitum,aut infinitum. nullum ens finitum a se,mundus estens finitum, a se igitur non est, sed ab alio primo,summo,& aeterno Ente, quod Deum
Si vero fatetur Cicero Deum esse, non tamen sublunaria curare, non modo sibimetipsi contrarium aduersus Epicurum saepenumero as erenti aduersatur, sed manise stae quoque rationi, Nam in C estibus cor poribus pulcherrima notatur ἐυτas a,elegantissima descriptio, magnificentifimus ordo: 'illorum igitur Rector aliquis & moderatorsit necessse est, cumque experimento, & usu quotidiano compertum sit Deum in haec inferiora agere admirabili quodam perpetuoque ordine, idcirco illa describens, haec inferiora quoque disponet , quippe propter haec illa sunt: dispositio aulcm & ordinatio ad prouidentiam spectant: sin autem assi mat Deuna haec inserio g regere, non tamen hominem
148쪽
hominem curare, Philosophiae sane Tyroni etia risui se sannisque proponet, ira si caetera
curat, quato magis hominem, quem horum omnium quae videmus tum spectatorc quasi quendam,tum etiam Dominum constituit, confirmauitque,adeoque prς caeteris ordine eget maxime S custodia: utpote prae reliquis constitutum sibi ordinem,& lineas cupiens transilire. Praeterea, ut supra probauimus contra Cardanum,& Aristot.in Σ.Phys.
adstipulatur, omnia haec in seriora propter hominem sunt tanqua ipsorum finem,quod si Deus eorum quae ad finem ordinata sunt curam gerit, quanto magis finem ipsum c rare putandus estὶ
Ad Ciceronias probationes adducit Boetiij, Aquinatu reflutioncs, quas
etiam conserat. Rimae rationi Diuina Providotia ce ta est infallibilis,& invariabilis, at his contrarias conditiones liberum arbitrum sibi vendicat, nullo igitur modo consentire possunt, Boetius in lib. s. de Cohsil .pros. 6. tres profert responsiones. quarum. Prima
149쪽
Prima haec est , non esse inconueniens scientiam in se esse certam,quanquam illud Ide quo scientia est , natura sua sit incertum, lquoniam cognoscens naturam cogniti ne- cessario non sequitur-
Sed hallucinatur Boetius , Quod si enim j
Deus posset determinath cognoscere indo iterminatum,cognosceret quoque impossibi- .lo,sed non hoc,quia implicat esE, & cogno sci,ergo neque illud: sequela maioris probatur, nam quod impossibile a Deo n5 cognoscatur,vel ex hoc intelligi potest,quod repugnet esse,& per consequens cognosci, Con- η similiter cum de intrinseco intellectu, & . formali ratione futuri contingentis indeterminatio sit,sciri non potest determinate, sciretur enim sub conditione repugnante principiis suis, quod implicat: Praeterea si determinate a Deo cognoscitur, ipsius intuitus fertur super unam partem determinatam, immo M illam determinate veram esse cognoscit, alteram vero determinate falsam, quare si.scit A determinath veru, A est determinate verum, ergo natura sua A est detei minatae veritatis .contra Boetiana responsio nem. Eius aute ratio scilicet cognoscens nosequitur natura cogniti,quare ille potest esὰ determinatus, hoc existente indeterminato)
150쪽
falsissirna mihi videtur, nam in Philos'phiae
tabulis scriptum adinvenio, ut sit vera CO-gnitio oportet esse similitudinem inter c gnitum,& cognoscens,& in hoc principia illius repraesentari, quare cum cogniti contingentis principia indeterminata sint,quin imo indeterminatio de conceptu futuri Contingentis, si huius principia Deo repraesententur determinata , diuina cognitio falsa dicetur,scire namque contingens esse verum determinalc,perinde est ac nosse indeterminatum esse determinatum, quod implicat contradictionem. Secunda Boclij responsio cum. priore coincidis,asscrit enim nihil inconuenire,es
quid relatum ad ynum habere dispositione
oppositam,ut ad alterum comparetur. HinCnon ducit absurdum, actiones humanas r , latas ad scientiam diuinam esse neces artas, in se vero contingentes. Q in responsio- hem commedat doctissimus, multisque nominibus colendissimus Magister Gregorius Spinota Theologus Carmelita,& acutissimo
demonstrat a Conclusione, quae ex maiori necessaria,& minori contingenti subsequia tur c5tingenter,Vt in I. prior. docet Arist. quare licet efffectus iste in oratiae ad maiorem sit necessarius, quia causam habet ne cessariam