Archaeologiae philosophicae sive doctrina antiqua de rerum originibus. Thomas Burnet Libri duo

121쪽

et saetcRυκλου ποιητά τι,έασι. Sed de hoc opere plura V m infra. Denique Chao nilail antiquius in hoc mundo, 3'- tque ortum rerum ex Chao myιhologice tractassem Gnaecos, per modum Genealogia eorum, satis alibi Li a. c. et

demonstrabitur a re ipsi physiologiae coaevam esse . in Graecia hanc Mythistoriam, eosdem habuisse.

authores, non negarem.

Sed a Barbaris mutuati sunt philosbphiam Graeci; id igitur praecipue quaerendum, quam antiqua sit Mythologia Barbarica De Egypto vero agitur hio praecipue, quae pristinae sapientiae nutrix habebatur. Apud Egyptios autem nihil sanctius, nihil antiquius philosophia Hermetis, quare eo redit disquisitiois sira, aut ipsius pars prima, Sub quo genere doctrinae traulita fui primum lutosophia Hermetis Nimium multa sunt dubia circa hanc doctrinam, si discutienda essent singula ; quibus monumentis inscripta suit, Libris, an Columnis, an utrisque s Quibus literis,

Hieroglyphicis proprie sic dictis, aut aliis Quo scribendi genere, simplici an allegorices Sed missis

caeteris, de hoc ultimo impraesentiarum breve examen instituamus.

Imprimis illud non dubito, utroque modo conseriptam fuisse hanc philosophiam, diversis temporibus; nam de libris Hermetis allegorichscriptis fit mentio,&de interpretatione horum librorum, de eorundem in allegorias iterata conversione quare Varias subiisse vices dormas quoad stylum ti modum scribendi, negari non debet. Sed quoties&quo ordine hoc factum, nimio plus incertum mihi videtur. Duo

122쪽

tantum nobis suppetunt authores, quod si iam, aut authorum fragmenta, unde haec colligi possunt. μι. -M8 mi in Hos neque horum alteruter eiudistincte explicat. Maneu

H K ingua in Graeanu literisit, tam Hieroglyphicis, vera suit: clariptis commendata in Templorimi AEgyptiorum adytis ab Agat inione, secundo Mercurio, patre ac Sta praeter illa duriuscula, de columnis

ante Hluvianis, de Terra Serrai dua nemini nota, laeliteris Hieroglyphicis in Graecanica Hagua praeter haec, inquam, u sermo propositum nostrum non attingit nam de traductione in aliam linguam agit, non in aliud styli genus; neque explicat quo genere styli, simplici vetallegorico, Autographa illa

mereariatia siue monumenta Seriadis conscripta J-b. s. erant. Propius accedit ad rem nostram Philo Byblios;

Σ μφ Filius Thasionis, inquit, primus dicitur Libros Mercuriales in allegorias convertisse atque ea forma ad Graecos postea descendisse hanc coctrinam qui pro innato sibi ingenio varie eam Ornando & amplificaniado ex aliena propriam fecerunt. Post multas a tem generationes, Surmurilum ignota mihi capita, ita obumbratam denuo illuminasse. e ba Philonis ultima haec sunt, Μεμ γενεά πλώσας. ovan σαῖε, κε Ῥοιμ ita τῆ --,8 ιλλι γοεδεαι,

123쪽

σκιπινέμω ario λο αν ψοί- αν. Praeterea dicit Saneboniathonin ante Trojana tempora hanc doctrinam conrauisse caim Misse reperta erant in adytis, posita, uanu Ammoneorum iteris, atque eo modo

suis fabulis eam repurgasse. Sed iter iam iterumque a iacerdotibus reductam esse ad ambages Mythologicas. Hic quidem de stylo mutato, i modo explicationis, non de lingua tantum aut literis, aperte agitur; Et licet non admodum clare haec a Philone deducta sint, aut ab Eusebio inde descripta, utcunque hinc patet Philosophiam Hermetis varias metamorphoses

subiisse, primamque ipsius larmam fuisse nudam simplicem, atque a filio Gabioni quisquis ille suit, sive Manethonis Agathodamon siive alter aliquis in methodum& institutionem artificiosam per symbola, aenigmata, allegorias mythologias, e imagines hi . roglyphicas, primosuisse transpositam. Atque hac mihi videtur orig0 philolapbiae larvata, ut ita dicam, in uis pio atque forsan totius mythologiae Barbaricae Grae Mue saltem ex eorum sententia qui caeterarum gentium Dilosophiam ex AEgyptiaca dero vasdam esse sentiunt unde omnem gentem antiquam ouaesitam habet thologiam suam olim diobuisse pnilesbphiam puram, aequum erit supponere; cui, tanquam nucleo circumobductus erat diaco rex fibulosis studii enim .artis opus est Mithologia, aut quaevis doctrina allegorica non primus ingenii impetus, sed secundus tertiusve, cum res jam inventae suerint,in celandae sint aut ornandae.

De sabulis Mallegorii philosephicis hie loquimur, iisque priscis, quibus semper aliquid subest fundamenti loco. Caeterum in hujusmodi allegoricis aut Mythistoricis interpretandis maxima cura ccautioo adlib

124쪽

adhibenda est. D aterquam muni quod sua naturai uxurient, o ornatus causa in propter το πρέπονος το πιθα-ν, multa habeant quoad interiorem inisum: influa, toties mutantiar&resu ntur, uti utiliauerint ui prima sua origine non sinis est digno caeri as, e in, anptiorum iis lis exilia Pa n απιατῶν sar vera in 'set. His igitur mi fini mirustatutum est ab hurusmodi argumentis rustalthoritatis mutuari sed cis res aliunde mini estit, probata suerit liquida ratione aut historia veraci, non abs re erit severiorem philosophiam hisce condi,

mentis quandoque temperare.

De Philo2phia AEgyptiaca haec dicta sunto. da qua explicanda eo magis abundavimus, quod haec

gens caeteris sapientior habita sit, Mab hoc exemplo dereliquis omnibus in eodem genere literaturae idem iudicium heri possit. At videor mihi subaudire albquem dicentem, Qui poteli explicari lapientia gyptiaca sitne explicatione Obetii coruns, Herogl phiso rum, Tabuiarum mysticarum, ut Smaragdi , Isaica, Mmonumentorum conssimilium t In his latent mysteria AEgyptiorum naturalis scientiae arcana, aut et -

inus id ni gni aut miri contulentinue pompos monumenta Quid nos docent, it notum antea aut abscondituris, sive in Scienti sive in Theologia anti 'qua med quemvis late Uetem. Ex iis qui hoc niuinis sita eperunt, re e rudim optini inmem. aequumidducant Inter inausia M. ue uitii teriam

125쪽

iaeum incertae aetatisae originis authorem. Hunc

ex AEgyptiaco in sermonem suum transtulisse dicitur Philippus quidam, sequio is aevi Graeculus. Sed exigui ponderis stant quae nobis e Xplicantur Hieroglyphica in isthoc traciatu. Recentiores dein, quibus nominandis abstineo qui de Symbolis, Hieroglyphicis, abulis, obeliscis, alitique AEgyptiacis, scripsere, quid magni aut egregii, ex his nio

numentis eruerunt, vel ad elucidationem naturae vel scientiarum quarumcunque augmentum Ludunt plerumque in minutis, aut nerose udant in

obscuris aut inutilibus. Proinde, si philolbphiam spectes, non aliunde repetenda est sapientia Agyrtiorum, quam ab eorum discipulis, Philolaphis Grae=cis Idque potissimi imabantiquissimi', netam. O phici , Ionicis Pythagoricis, Platonicisque Patrum 4magines in filiis, nepotibus intuemur: coralis alumnis distiplinae Egyptiacae, ipsius si qualitercunque licet depingere vel adum Asia praeterea diluenda est objectio, antequam huic dissertationisne imponamus scilicet, si tanta esset, ut a nobis sertur,aEgyptioriam sepientia tanta rerum dianarum a naturalium cognitio qui fieri potuit ut iii Id atriam crassiun, omniumque foedissimani haec gens laberetur am, inquam, clari non

tantum Solem Lunam,& Coelestia Corpora non tantum homines illustres, beneficos sed etiam bestias&animalcula imo ipsa olera, pro numinibus haberent 8 venerarentur. Respondeo, uti divina sapientia, ita humana stultitia est imperscrutabilis neque ideo negandae sunt res certae .constanti fide tradita, quod Rationi non consentiant, aut aliae aliis et oppo'

126쪽

opponantur: siquis tibi: i iisset doctrinam Chri

manam cultumque purum&simplicem Dei invisibilis ovem sitis imperat atque in hoc cultu vetita esse limulacra praeterea dixerit populum Christianum literis& scientiis florere, e viris ingenio prae. stantibus prae cateris humani generis. Alter autem subaudiensa subridens, Haec ita se habere posse prorsus negaret, hoc fretus argumento, Quod ipse I,pius . vidisset hunc populum Christianum in suis Templis adorare, non quidem Solem aut Sydera, nec Bestias, aut Herbas, sed his omnibus inferiora, albi panu stu- uia, aut placentas sarinaceas. Atque ea empla praeterea defunctorum hominum Simulacris referciri. Denique se vidisse iterum iterumque, hos bonos viros coram his simulacris coram nae placenta panacea venerabundos prosterni, elatis in coelum oculis

manibusque, ductis ex imo pectore suspiriis, datisque signis omnibus quibus numinis praesentiam cultum. ve testari selent homines. His utrinque auditis, Quid facies, quas, cui potius credo huic aut illi, Philo. Opho aut Historices aut neutri 'aut utrique Z Utri, que certescredendum est, neque ob res incongruentiam neganda est fides. Nam adeo vaga res est, subdola, natura humana, ut nec rationi, nec sibi conm stet, in sitis moribus sepe absurda facit, saepe,d-sa: contrariis motibus sertur, aut ex imbecillitate, aut ex malitia. Et cum haec domi videas, hodieque,

quid miraris olim nota Disse non dissimilia apud

gentes barbaras Praeterea quid nobis exprobras kgyptiorum nostrorum Idololatriam, cum totum genus humanum, exceptis paucis Judaeis, insecerat cicer . 1 illa labes neque artium& scientiarum vis, auto, Π stare potuit aut mederi, huic pesti Graecos in ιι. manos invasit Tub)ugavit, perinde ac gentes incultiores:

127쪽

Doctrina antiqua de Rerum origis citatiores atque illis minus insaniisse Egyptios, ibi aeri

losophi Theologi ostenderunt. - - , s. Sed quoad malum illud Idololatriae, apud majores nostros epide micum, ut jam licet dicto Comoedi,

Facile omnes cum valemus, recte confiitium aegrotis damus. mos sanatiis immunes ab hoc morbo, mira mur alios eodem tam diu laborasses cum tam facile esset aut venienti occurrere, aut praesenti mederi.

Sed a nobis ad patres nostros, quam dis arsit ratio, male interim reputamus. Iudaei primum, viva Dei voce, repetitis miraculis, mille minis,ac mille poenis, ab Idololatria depulsi& deterriti erant. Nos Judaeorum oracula amplectimur, suis Prophetarum vestigia premimus atque insuper, a Christo postolis ipsius, itum adhuc puriorem docemur, ua sensibus magis abstractum. Quibus ccumentis,

tanquam sortioribus antidotis, contra omnes vires istius veneni munimur corroboramur. His tamen non obstantibus, Eccles Christianae partem maximam, aut eminentissimam, ad cultum idololatricula prolapsam esse querimur veteremque morbum, sub nova specie, invito omni coelo, recidivum. Haec una ita sint, quid miramur, Naturam humanam sibi, ut olim, permissam, atque suis tenebris involutam, in eadem, aut minora, incidisse crimina atque sua vi malum repellere non potuisse, quod supremo numinis auxilio nondum repulsum vidimus Age vero,Mdepositis praejudiciis, de rebus humanis humanitiis loquamur : non ex voto nostro, sed prout rei fert natura, multorum Saculorum usu deprehensum est

Deus Philosophor uiri est Numen invisibile Sed Numen populi, gentisque humanae sibi relictae, em per erit aliquid aspectabile. Audi, si vacat histori se

am Arabicam de Dahamo: Traditio est apud illo I. I.

128쪽

miratione summa Dinem ri- rarpis viri De estam Veneris sene exorientem se caetera Δ-inea Mendore, ociaritate, lonresuperantem, ait, HIC EST DEUS MED S, ET CREATOR MEUS . Sed .m non malae,po , Lana apparuisset, mutata sententia, dixi'. HI EST DEUS MEUS, ET UREATOR

MEUS iem,m, orto Sole, attonit exetimavit;

Sed hae dicenti, apparuit adstititque viam Ariel, eumque docuit erum Deum, eramque religionem Genus humanum, religionis flamma correptum, idolo latria prohibere, sine miraculisa caelesti auxilio, tam tum noα impossibile est. A defunctorum hominum, adimalium, olerumve cultu, ut cohibeamur, si cere

videtur ratio natiiralis Haec enim nihil habent a gusti aut stupendi, quo animum effascinent. At Lu. minariae elastis, niniuiri omnino, quae aspectui si, jiciuntur, praestantissima, tam magnitudine quasti splendore oculos primum percellum dein mentem, admirandi sui motus constantia, ordine ri rapiditate, concinuunt denique, multiseriis virtutibusat bis ficiis, totum hominem sibi devinciunt,&quasi obruunt. Ab horum corporum coelestium admiratisne quibus etiam Aiiurias dedere veteres' nemo se temperare potuit, a debuit Et ab admiratione ad ve

129쪽

ii erationem, in rebus magnis, stupendis, Silvii ista,

At vero, inquies, non Idololatriae selum, sed etiam Genethliace Maoiae Huic improbae, illi vanissimae, arti, deditissimi eiani AEgyptii nee AEgyptii tantum, sed omnes fere veteres. Recte mones se quoad Genethliacam,q uid mirum Gentes Illas, quae Coelum, Solem, Gydera, pro C Numinibus laabuere, eadem rebus laumanis dominari, Quum cuique fa- ausi praescribere aut revera credidisse, aut, quo lue iam sibi facerent, voluisse ut id crederet populus. Hudonagis nitror, reperiri etiamnum inter homine es Christianos in eandem artom colant aueantur Etiam nunc, an tuam, et non tantum ab omni superstitione magis abhorrere debemus, 2 cuinimiotuit in luce clarita, Coelorum nati imi

cina, in Seientia naturi sandari, es fiuidari. Quo id Magiam, multa sim a fgenero: nobis..quidem mistianis fossises interdicta, ob mutatum krsan mundi invisibilis reginien Phlege naturae 4nterdietiam esse quesecunque cum ianus commercium, non tam facile patet. Hoc autem commercio si abusi sint nonnulli, sive in damnum humani generis, simae ad fastum M ostentationem, malitiae quidem id arguit authores, aut vanitatis, non autem. ignorantiae. Denique facile assentior iis, qui,utramq; artem, Astrologicam ti magicam, primum edoctos .esse homines, aiunt, a malis Angelis. Videntur enim mihi cum utriusque apparatum intueor, Inventa vet

130쪽

Cum haec ita se habeant, salva si antiqua AEgyp- , sorum fama quoad literas ti scientias, qua ratione periit, inuando tandem haec pri sica sapientia pau- latim extincta fuit, ultimo jam loco explicandum.

. Quanta est rerum humanarum inconstantia, quam mirandae vices Non tantum Imperia mutantur, sed literae, mores, religio, ex aliis in alias terras mi , grant; cum omnibus non liceat his simul frui, alternatim fruimur. Ita res humanae comparano tur, ac si inter praestituti temporis ambitum, singulas Wrras populosque, suas habituros esse vices, tam in bonis quam in malis, decretum esset Aboriente, instar Solis, cursum suum incoeperunt literae: ad occulantem vergentes, ubi earum luce jam distgaudemus: Quis novit si, relictis his sedibus, ut eruus progressurae imi vel si undique ditasae, totum rese ramin orbem sitis radiis simul illustrabunt. Quoad AEgyptum, floruit olim omni disciplinarum genere, 8 iam extrema barbarie obruitur. Usque ad Pe

serum tempora sistas literas atque sua saera inviolatai tenuit,primusque Cam se Templi syptiaca spo--ιi liavit,diruitque; , uuierato Deo Api sacerdotes omnes contemptui habuit. At extistio Cambyse, Darius non tantum humanissim tractavit AEgyptios, sed erudiendum se tradidit sicerdotibus, ut earum

ita doctrinam sacram addisceret. Ita D---,οαιγλ. σαι φαεν- αυτο, de Dario loquitur, si lipse stat e ταὼ υραῖ βίcλοu ἀναγεγρα ut μένων προάξεων. Sed non eodem animo affecti erant erga AEgyptiosi eo rum sacra Reges posteri, nam petente AEgyptum Alexandro, libenter se sine belli discrimine, in ipsius dominationem venerunt Egyptii, idque, ut ait Hi storicus, quod eosin eorum sacra male tractassent Peris.

라틴어 텍스트