장음표시 사용
111쪽
xo6 Tmet. de Incarnationer t. Ad s. R. Imo facile hoc est ostendere ex modo dietis , etcnim si ab an. Io. Artaxerxis in quo constituimus terminum a quo ad publicam Christi apparitioncm , quae ex Luc. m. r. incidit in annum i 5. Tiberii seu an. ab Umba Condita 78 a. numeremus an. 483. patet hanc appariti nem dissitam esse ab an. Io. Artaxerxis spatio LXIX. hel, domadum. Porro Christus, ut colligitur ex Ioanne qui qu inor a Christo celebrata paschata commemorat sa), eVang lium suum praedicavit per an. tres cum dimidio , donec scilicet in dimidio septuagesimae hebdomadis neci traditus
est. Hac autem hebdomada septuagesima confirmatum est pactum multis tum Christi Iesu praedicatione et morte , tum praedicatione apostolorum in tota Iudaea ; ac propte ea omnia adamussim completa cernuntur quae de Messia
praedixerat Daniel. t a. Ad 3. D. Facto C. jure N. Cum enim leviticus cubtus non esset nisi figura cultus inducendi per Messiam , et sacrificia levitica non essent nisi adumbratio sacrificii a
Messia per mortem suam ostirendi ae consummandi, ape
tum cst quod veniente Aurato, sive re figurae et umbrae Cossaro debuerint. Cum vcro mors Christi ex dictis in m dio septuagesimae hebdomadis contigerit , hoc ipso foedus antiquum por mortcm filii Dei abrogatum est , et cessa vit sacrificii Icvitici cultus quoad suum esse intrinsecum in dimidio ipsius hebdomadis : parum vero interest quamdiu
adhuc duraverit quoad actionem cxternam, quae tamen sal Primum quidem II. t S. se
re statim ac Christus Dominus in publicum prodiit; alterum V. I. ubi probaticae piscinae meminit: sub
nomine quiuem festi diei tantum
illud desi at: verum festus dies Μalth. XXVI. 5. Marc. XV. 6. Luc.
XXIII. II. per antonomasiam pascha nuncupatur e praeterea cum Galilaeam petens Samariam venisaei, quatuor mensium intervallo me
sus aberant do. IV. 55. Profectus inde in Galilaeam, Hierosolymam
ad sestum reversus est: nullum hoc temporis intervallo praeter paselia festum oecurrit: quare Irenaeus depaschate sermonem esse docet lib.
Il. e. 22. n. 5. ed. Massueti. Te
lium pascha VI. 4. non multo post celebratum a Christo est, quo ingentem multitudinem paucis, qui praesto erant, panibus ac piscibus multiplicatis aluerat. Ultimum XIII I. pridie mortis auae.
112쪽
. Par. I. ωρ. III. Iesu Naa. vero Mes. Io 7 paulo post et ipsa omnino desiit. Haec abrogatio lcgitima per veli scissuram manifestata satis suit. 1 3. Ad 4. Ν. Si Daniel loqueretur do ablatione peccati subjoctiva , Τr. vel C. si de objectiva Ν. Ρorro hic D, niel loquitur do romissione peccatorum omnimoda concedenda per Dci misericordiam , tanquam de dono Dei ob mortem Christi cum qua ejusmodi remissio connectitur , perinde ac justitia sempiterna adducenda velut fructus eiu dem mortis. Nempe causa patefit tum remissionis seu vinniau peccatorum humani generis , tum sanctitatis adipis scendae ab ipsis hominibus per Christi mortem eodem ac su quo L. LUL praenunciata suerant. Quanam aulam rationc homines singuli subjectivo bona haec consequi debeant hic non exponitur , sed aliunde peti debet. Nec enim, adveniente Messia , aut tollenda ratio meriti in honis op ribus , aut peccandi potentia erant , quod nullibi legitur, quin potius contrarium supponitur Ιs. LXV. 2 o. et alibi
passim , quod nec ipsi Iudaei dissitentur ia).
sia lib. VII. c. II. S. I 5. seqq. unum vel alterum speciminis gratia testimonium asteramus: Targum Is. LIII. 5. 6. ubi vi verborum C. I II. Io. expresse de servo Dei Me sia sermo est: Pro peccatis nostris ille depreeabitur, et delicta nostra in ipsum immissa sunt . . . et ille vulneratus est pro peccatis nostris, traditus pro iniquitatibus nostris: et per castigationem ejus pax multa
erit super nos, et Si audiamus Der hum eius peccata nostra nobis remittuntur . . . et eoram Deo beneplacitum est, ut remittat peccata
Propter eum In Iaikut Rubenisol. 5o. 4. et Alschech ad Is. LII. IS. Messias portat peccata Israelit rum Schemoth rabba sol. III. 5. Dixit Deus, sit benedictus, ad Israelitas: vos fecistis mihi operculum Ego expiabo peccata
Vestra ,, nempe tempore Messiae etc. Non omnes autem fruituros esse
hac peccatorum expiatione, sed eos solum qui Messiae adhaerebunt, ei obediendo, liquet ex Sanhedrin sol 58. 2. ubi legitur: Si sic est, c lito illum, seu, ne robelles ei, vel etiam, ne rebelles mihi in eo TR
enim sic est, non auferet PeC- Catum DEStrum. Reseondit Rabbianus: Fides est in manibus , Sed ta men eum tanquam legatum susci
xere noluimus D. Cf. etiam Raym. Iartini in Pugione sid. p. III. 1list. I. e. 5. S. 5. Ex his porro aliisque prol e innumeris Iuaaeorum testimoniis, quae asserri possent, patet non alio
113쪽
io 8 Π eL de Dearnallandi gi. Ad S. D. Unctione materiali, C. spirituali et mysti. ea N. I o spirituali aut in Messiae Unctione , quac Consi stat in os sione donorum Spiritus Sancti ipsi facta ut suum munus impleret loqui Danielem , planum sit ex Ρs. XLIV.
8. ιι Propterea unxit te Dcus Dcus tuus Olco laetitiac , , ct Is. LXI. r. Spiritus Domini super me L co quod unxorit Dominus me; ad annuntiandum mansuetis misit me , , cte. Quac cum de Messia exponant ipsi Iudaci, patet qua ratione accipi debeat Messiae unctio , ct in quo praecise consistat. CL ctiam Is. XI. I. scqq. Huco autem unctio in Jesu contigit in ipsa incarnalionc per assumptionem humanitatis in consortium divinae personae, ut Suo loco exponemuS,
ac donuo manifestata est publico in ipsius baptismo. 17S. III. Obj. Saltem Aggaei et Malachiac oracula in Christo Iesu adimpleta non sunt. I. Uterque enim propheta loquitur do advcntu Messiac ad sccundum templum, nem-po Zorobabelicum . Christus vcro non venit nisi ad tertium ab Ucrodo exstructum , quodque propterea Herodianum dictum fuit. Herodes siquidem illud o tandamentis orexit , sublatis prioris templi tandamentis , prout refert Josophus i. XV. Antiquit. C. XI. n. r. ubi scribit u Tunc igitur dc- imo octavo anno rcgni Herodis liost ca saeta , quac superius dicta sunt arduum opus aggressus cst , ut Dei tomplum sua opera acdificatum iret , eique ampliorem ambitum daret , ct in altitudinem magnificentissimam origeret . Itaque biennio postquam maioriam praeparasset prosequiturn. 3. in , sublatis vctoribus landa mentis , ct actis aliis super Cis tomplum crexit n sa). I. Dcinde juxta cosdem prophe-
sensu a Mess a peccata suisse delen da, et adducendam institiam, cluam quod per naortona ac vi trita sua id3tinere dei uerit homillibus eorum remissionem lum luoad culpam, tum quoad Poenam, ea tamen leWc, ut persidem et liona opera eadem merita
sibi applicent, quod suo loco ostendunt T. sa) Tοτε γουν εἰά τωκαιδεκατουτος βασιλείας τε νοτος
114쪽
Pur. I. Cap. III. do Iesu Naz. vero Mes. Iosias Messias venturus in scounctum templum desideratus diacitur cuncιis gontibus , at Voro Omnes gentes ' insurrcxc-runt advorsus Jesum. 3. Dcniquo intra modicum tempus , ac statim Venturus promittitur , sluingentorum laorro anu rum spatium fluxit a Zorollabelles temtili constructione ad Christum Josum ; nemo autem talom annorum sericin dicet modicum aut imminenlcm eventum; 4. addo nullam, nil- veniente Icsu, coeli terraeque commotionem Oontigisso qua
lis ab Aggaeo praenunciatur. Ergo. I76. R. Ν. A. Ad I. prob. N. Etsi cnim daremus , quod tamen non pauci cruditi negant a) , Herodianum aedificuum novam suisso templi molitionum , attamen neque sp Ctata rci natura , nequo in scnsu religioso ac populari tertium templum vocari potest quod ab Herodo cxcitatum est. Aoprimo quidem spuctata rei natura ; cicnim Herodes nonnisi destructo per partes voteri aodisicio novum molitus cst , ulcoque jugo scinper perscveravit sacrificium. Ipsa Herodis intentio postulavit idcntitatem templi sui cum Zorobabolico, hinc per partes singulares diruebat et acdificabat IM. 2. Ex consuetudine loquondi historica , omninoque populari templum illud Meundum et suit et recte appellatum eSt , Bopropterea ab ipso Josepho saepc sacpius Herodianum opus instauratio templi nuncupatur. 3. Templi noui nomon insensu religioso i non architectonico in tale templum requirit, cujus audificatio incidat in novam periodum historiac them
les ccclesiastici V. T. loin. VI. sol.
Plo, illud ex integro ab ipsis suu
damentis reaedificasse, is tamen , ut componat vaticinium Aggaei cum
Mossi te adventu ad templum herodianion, animadvertit, In CDI Sue
tudine lolluendi hi florica ac populari templum tib Herode per paries du'tructum restitulumque, a priori noli distingui, quod Iudaei a Chal
daea reduces ex tria xerant, Sed nomine atquc apiri liatione cum Eo
115쪽
IIo Tracf. de Acamatione craticae , ita ut haec nova periodus per novum templum extorius repraesentetur ; quare re latum est apud Hebra os , ut templum secundum vocetur totum illud aevum quod
a Zoroi,abete ad Vespasianum protenditur. Hinc paritur Ra,hini, templum a Messia juxta ipsos excitandum sub mundisinem , tertium appellant , et secundum templum decennio diutius Salomonico stetisse contendunt ain. Demum exploratum est illis temporibus omnes in expectatione Messiae fuisse. Quacumque ex parte propterea res ista spectetur patet in Christo Iesu haec vaticinia suisse compluta Φ).377. Ad a. D. Quamdiu ipsas latuit quinam fuerit, C. cum ipsis innotuit Ν. Nam ut primum Christus Iesus praedicari cooptus est , non modo innumeri prope homines in ipsum crediderunt , quod ex celerrima evangelii propagatione constat pcr universum terrarum Orbem , verum etiam eo amore erga ipsum exarscre , ut non dubitavcrint pro eodem sanguinem ac vitam profundere , ut suo loco osten
x78. Ad 3. D. In se, Tr. relative, seu rospectu loliu Spraeteriti temporis , quo expectatus est Messias N. Saepissime autem prophetae de brevi temporis spatio usque ad adventum Messiae loquuntur ut Is. X. 25. XL. seqq. I rem. XXX. 29.; quo sensu pariter Malachias usurpavit illud statim heb. CNnn , quod vatum hebraicorum non nostro more , sed prophetico , dictum fuisse ex Dan. VII. Egech.
IV. 3. H. LXXXIX. 4. patet d).379. Ad 4. D. Qualem sibi Iudaei fingunt, C. In sensu
prophetae N. Sensus enim verborum Aggaei non aliud pra sesert nisi ingentem universitatis rerum mutationem , seu immutationem totius naturae , quae in adventu Christi rin a CL Th. Good ini Moses
et Aaron cuin notis Hottingeri in Thesauro Ugolini t. III. P. I . not.
116쪽
Par. I. Cap. III. de Iesiι Naa. pero Mes. II ripsa conlisi per tot miracula in Christi nativitate , ac vitae ipsius scrie ct morte , in descensu Spiritus Sancti sub visibili symbolo , tum in religionis christianae promulgati no patrata , per reipublicae judaicae interitum , ceterasquc innovationes cx religione christiana in mundum inductas a); quo sensu Deus Ιs. LXV. 27. et LXVI. II. dicit u Sc novam terram pro dueturum n.
i8o. IV. Obj. r. Intelligi nequit qui factum lacrit, ut
in tanta vaticiniorum luco qualem Christiani comminiscuntur , Iudaeorum primores atque doctores , synedrium Univcrsum atquc Ρontifices Messianam dignitatem in Iesu munime agnoverint , sed ipsum ropudiaverint ac morte multa- Verint. Magnum sano praejudicium hoc esse contra Chri- Sli causam nemo est qui non agnoscat. a. Quod si illi quos vchomens incendebat Messiae desiderium cumque sum
ain Dan. Toben κ .pp. Omn.T. VIII. in nota ad locum ad Hebr. XII. 26. Verba ista, inquit, legi intur Agg. II. 7. Ηebr. 6). Asthaec citatio est secundum LXX. In hebraico habetur: adhuc unum modicum et ego commovebo etc. Sed hebr. potest quoque sic verti: adhuc fremet i sed modicum durabit in et ego commovebo. Per Com molionum coeli et terrae hic imi uiuidentur regnorum subversiones ,
quae inter hanc prophetiam Αggaei et adventum Messiae e cne runt : videlicet inipeiqi persici destructio per graecos , regni grae Cortim P r romanos , reipublicae romanae per Augustum. Ast scopus Pauli mandeste exigit, per hane commotionem coeli et terrae intelligi naturae lolius immutationcm, hoc est , miracula in promulgati ne religionis christianae facta, idol latriae eversionem, status judaici in
teritum, claristianorum persecutio nes, eorumque conflatiliam, ecte
rasque inno alionus per religionem christianam mundo inductas. Facit enim oppositioitum dicens: in Pro mulgatione V. L. tantum terram , hoc est, montem Sina, molam suisse; in promulgatione vero Novat
non terram tantum, sed coelum quoque concutiendum, hoc est, ma-'jorem rerum conversionem inducendam esse, ac tunc fuerit. Unum igitur de tribus dicendum, vel, quod
iste solus sit verus horum verborum 3ensus, adeoque Per hanc comm lionem non intelligantur regnorum subversiones Messiae adventum praecedentes ; Mel quod utrumqne iis
designetur . . . Mel quod lexium Aggaei Paulus scopo suo accomm darit ,, Hoc postremum membrum svalemati Protestantico accommυ tionis relinqueniluni est. Eodem enim sensu quo Paulus exponit Ag gaei vaticinium accepisse Veteres
IIaebreos ostendit de Volsin in observV. in proemium Pug. fidei pa3. I 66. luem cs. Sic pariter salsitatis arguit Rosciam illeri interpretationem R. Abarbanel comment . in Hagg. quaest. IV. cujus integer textus prostat l. c. Th. Goodisini, Seu P. tius Hotthigeri.
117쪽
Tract. iti Ineamations mopero cxoptatiant , quibus longe inclius perspectus erat divinorum oraculorum sensus, ante quorum oculos omnia iIlius actatis adjuncta et Christi facta obversabantur divortium adeo judicium tulerunt, concludamus necessc est in
Christo acsu Messiana vaticinia nullo modo esse adimpleta Quod vel ipsa sua agondi rationc Christiani palciaciunt 3. Etenim ut Messiac dignitalcm in Iesum conserant quacuumquc in antiquis oraculis do humillima re afflicta suturi Messi ac conditione dici videntur littorali sonsu accipicnda esse contendunt. In universum. Vero quae de Messiae gloriaue triumphis in iisdem exhibentur in sensu mystico , ut ajunt, ct spirituali seu improprie et allegorico exponcro coguntur M; 4. porro contraria omnino ratione rom so ha-horo vel lovis oraculorum Messianorum inspectio et vetoris synagogae sonsus traditionalis cuilibet suadebunt. 5. Ubi-
cuniluc cnim vel in Psalmis , vel in prosilieturum libris do Messia agitur , Semper nobis proponitur imago potentissimi: aegis , felicissimi herois , gloriosissimi rcipublicae restitui ris, colorilms ab imperii Davidici aut Salomonici floro, regumquo Orientalium pompa sumptis dopicta , varioquc Otmirifico ornata. Si jampridom dc Messia passuro et morituro constiterat intcr prophetas , qui tandcm factum est , pr ut scito advortit Rosenmidior aliique cum ipso b), ut omnes
Beriliuidi in Cluis lolog. Gubenius
ultique rationalistae passim. Qui lanien diversas vias inierunt; alii si quidem existimant in utroque capi te agi de universo populo iudaico tanquam Persona tui rati; alii de ineliori lanium et proba populi parte pejoribus et improbis os posita; alii
consent quidem singularem pera nam esse sermonis obiectum, sed hanc vel Mosem csse, vel regum OLia In, vel JOrsiam aut prophetam ipsum Isaiam aut Iurem aiu. In hi Seu inlei lii elationiblis lilii res iam praeivcrani ludaci interpretes ex iis qui post Solyniorum exc dium scripsi: rurit quom im antiquissimuS OC
curiit apud Origetium lib. I. couir.
118쪽
Par. I. ἶφ. III. de Iesu Naz. pero Mes. II 3 altum de eo silentium servarent, et quum totius eius glorium cccinissent , vix obscuro in uno vel altero loco priOris humilitatis ejus ac miseriae mentionem saccrent λ 6. ΡΟ-namus autem , apparere in quibusdam oraculis antiquis Messiam patientem et moriturum clare et perspicuo ; tum vcro
haud intelligitur , cur aetato Christi Judaei et Apostoli ejus
rei tam parum meminissent , ut apud inas spei Messiae cum gloria ct potentia regnantis unico deditos ejus humilitas ct miseria haberet maximam ossensionem. 7. . Posti ejus mortcm domum Gangelistac et Apostoli nonnulla ejus modi vaticiniorum dicta nil desu sata rutulerunt, 8. quae, tamen proprie non spectant nisi ad integrum populum ju daicum , quom passim prophetae per prosopopcjam velut personam moralem exhibent palientoni , amictam , morti traditam , ut Is. LIII. et Scq. Ergo
18 i. R. Ad I. D. Nisi perspecta osset illius populi indoles ac perpetua agendi ratio cum viris sanctis atque pro Photis suis , C. hac supposita Ν. Jam vero tempus deibCerct volentem Cuncta recensore , quae de rebelli et contu maci illius populi indole et agendi ratione cum Deo , ejus que ministris resert historia eique Oxprobrant prophetae. Non solum enim vocatur populus incircumcisus auribus et co do, Donm Oxteriori rituum apparatu colons dum corde ab eo alienissimus est , scd praetcrea constat in Mosom liberatorem et thaumaturgum saepius cum insurrexisso ot adversus D videm mitissimum regem facta rubellione arma sumpsisse ἔvexationibus , injuriis , contumcliis propbetas passim laees Bisso notissimum cst. Quare Ieremias H. 3 o. u Devoravit,
inquit, gladius Vestor prophetas vostros , quasi leo Vasta tUr v , qui praetcrea conqucritur M. I9. quod se ipsum ejusmodi populus quasi agnum mansuctum ad victimam duceret ; innocentem se acerbissima quaeque ab eo pati pro siclur XV. o. ai. iudicio iniquo plus semct condemnar
119쪽
D 4 Traef. de Deamatione tum fuisse XVIII. i 8. seqq. XXXVII. , IS. XIXIII. A Manasso co numcro intersecti proplictae exhibentur , ut corum sanguine publica civitatis loca redundarent IV. Reg. XXI. x6. Nehemias inter peccata , ob quae Iudaei e te xa sua ejecti essent Ix a 6. et illud numerat, quod vates a Deo missos , a quibus ut resipiscerent admoncha tur , intorsecissoni. Quid mirum igitur si populus iste , si ipsius pontifices , qui Jeremiae salso crimino mortem machinati sunt, si synedrium, quod pracscrtim Christi aetato ex hominibus constabat nutu potentium delectis et o optatis, quid mirum, inquam, si homines ejusmodi arroga tia tumidi , ambitione et avaritia insatiabiles in furorem acti fuerint conspecto homine , qui sanctissima praeeopta adserens vitam ipsis suam sola diversa vivendi ratione cxprobrabat , et majorum suorum excmpla sectati ipsorum mensuram impleverint ρ Hinc patet non majus praejudicium causae Christi inferri ex Judaeorum ipsorumque pontificum repudio quam tot sanctissimis viris attulcrint machinationcs et neces ipsis ab illorum majoribus illulac sa). 8a. Ad I. D. Si anticipata iudicia non obstitissoni, C. si haec et pessimi eorum moros aliud ferroni N. Tenebat prosccto omnos Iudaeos aetato Christi Iesu vehcmens d siderium et expectatio adventus Messiae , ut omnia illius aetatis documenta ostendunt , at in Messia ex adventitiis ac superinductis opinionibus tomporalem liberatorem pra stolabantur , qui ipsos e gravi romanorum jugo eriperet , nec nisi carnalia , ac mundanam gloriam sibi ex ejus ad Ventu promittebant , humilis propterca Icsu conditio eos graviter offendit , nec induci poterant ad agnoscendam
lib. V. Hoc item argumentum Plene evolvit De Rossi op. sit. cap. V II. S. 28. seqq. atque tu Clarissimo lumine collocat causas omneSquae influere debuerunt ex rerum
adjunctis ad repudiandum Christum dubum. Expcctatio potentissimi rugis qui eos e romanorum jugo eriperei ; odium doctorum in homines vulgares et illiteratos; hontemptus quem in Galilaeos illius aetatis homines prosilebantur ; liberias qua
Christus Jesus vilia et mores pha risaeorum et incerdotum inauctis tur utc.
120쪽
Par. I. CV. III. de Iesu Naz. vero ucs. in ipso Messiae dignitatem adeo contrariam praeconcineptis opinionibus. Accedebat etiam quod in Christi Jesu vita et doctrina reprehensionem vitiorum suorum habebant molestissimam ; quod tum ille , tum ejus discipuli a G lilaea erant ; Galilaei enim ponos Iudaeos in summo contemptu habebantur. Corruptissimos Iudaeorum ipsorumque procerum mores illius aetatis Iosephus instatur , qui prointerca censet Hierosolymam aut terrae hiatu , aut igno suisse absumendam nisi eam romani evertissent su). Hinc Deus ipse per prophetas suos . praedixerat fore ut Messias ipsis cederet in ruinam et scandalum , rcprobandus et occiden dus, adeo ut rejectio Christi Iesu novum suppeditet ipsius
dignitatis messianae argumentum , ut mox evincemuS. et 83. Ad 3. D. Ita exposcente oraculorum ipsa natura et factorum serio C. pro libito N. Certum est messiana v
ticinia ad speciem contraria de suturo Messia cnunciam , alia scilicet quae ipsum pauperem , dcspectum , novissimum virorum , doloribus ac infirmitatibus obnoxium , ignominiae , contemptui, ac morti deniquo ipsi violentae objiciendum fore praenunciant 'in , alia vero quae cundum glo- al Integri septem libri de Mulo iudaico legendi essent, ex quibus
luculenter patet quibus moribus, qua seritate non salum Sicarii, zE-ιOtiae , latrones praediti essent, sed ipsi sacerdotes ac summi Pontifices, qui fuerunt causa potior extremae cladis Sobmorum ac templi: Sane concludit Iosephus lib. vI. cap. Vt II n. 5. ed. Havero. denti bus autem Hierosolymis illuxit dies gο iaci mensis octavus ubi qu dem ὶ tot calamitates, cum obsideretur expertae quot honis si florui set ex quo fuerat condita plane invidenda ipsa esset; non tamen alias
tantis infelicitatibus digna, quam quod talem progeniem edidit a qua
Subversa est A. Sic in Walmudetraci. Sanhedrin, ketuboth et Sota B. Scelomoti ad cit. lit. Sanhedrin c.
uulec ; in Thalmud rursum tit. De ponderibus, ubi traditici R. Iehuda in
masoruta ad eundem tit. Sanliedrin c. Halec refertur: Quo temtore adveniet silius David, domus institutionis divinae. siet lupanar ,, aliaque eius' modi traduntur, quae perlubent m res illius aetatis corruptissimos, hominesque impudentia canina , BSinaria contumacia , ferina crudelitate donatos. CL hos troci. in Thesauro Ugolini. vid. t. XXV. p. 956. seqq.
Dan. IX; Zacch. XII. Io. etc. Sodquod caput est, negite Iudaei an liquiores disitarunt de Messia expOnere Scripturarum oracula in quiabus sermo sit de ipsius doloribus, amictionssius, morte denique violenta iuxta expositionem christianorum. Brevitalis gratia nos unum vel alierum locum adducemus; in Tr. San-