장음표시 사용
151쪽
Pater comprehendit Filium , Filius vcro comprehcndit Patrem : u Nemo novit Filium nisi Pater , ncque Patrcm quis novit nisi Filius u H. 8. Nihil donique de divina maj state cogitare possumus quod sibi Christus non atti hucrit. Dominum siquidem se perpetuo praedicat eo prorsus sensu , quo Judaei huno titulum Deo tribuebant, ut Ceteris omissis constat ex iis , quao assert Luo. VI. 46. u Quid autem v Catia me Domino Domine, et non facitis quac dico n Mὸ quae simillima sunt iis , quae apud Malach. I. 6. lcguntur et u Si
Dominus ego sum , ubi cst timor meus n Deum so etiam declarat sibi applicans Isaiae vaticinium XXXV. 4. a Deus vester ultionem adducet rotributionis : Deus ψω veniet et salvabit vos. Tunc aperiuntur oculi caecorum v 4 et Matth. - XI. 4. v Euntes renuntiate . . . Hic est de quo acriptum ost: Ecce ego mitto Angelum meum ante faciem tuam , qui praeparabit viam tuam ante in re , ad se refercns oraculum M Iachiae : n Ecce ego mitto Angelum meum et praeparabit .viam anto faciem meam ii M). Omnipotentem se exhibet in corporibus animisque curandis imo et mortuis ad vitam excitandis : siquidem non alieno nomine , ut Petrus Act.
III. 6. sed proprio edebat miracula , ac potestato sibi insita; Ieproso enim dicenti sibi: u Domino si vis potes me mundaro u respondit Christus : e) Volo; laudat centurionis sudem , qui ex suo in milites imperio sumnum Christi in rca creatas omnos dominium ci potestatem specialist sh; declarat se miracula oporari, et mortuos a so vivificari, ut viavificantur a Patre u). Eandem ostendit potentiam in animis curandis dum se auctorem gratiae portlibet ; it operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam acie
152쪽
Par. II. cap. I. de disina Christi natura a 4 nam , quom filius hominis dabit vobis is sa): hino mulier
Peccatrix ab eo animi salutem postulat eadem fiducia ac alii salutem corporis , eique Christus eam importitur , quinimo utitur exemplo creditoris a quo debitum omne gratuito dimittitur duobus debitoribus . et huno se esse creditorem ostendit ac doctarat dicens: u Vides hanc mulierem etc. 8 n b Utramque potestatem in corpus et animam egregio demo atravit cum sanum sucit paralyticum ; etcnim cum dixi set ei r u Confide fili dimittuntur tibi peccata tua D murmurabant pharisaei intra se dicentes. it Hic blasphemati quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus p . Assentitur Christus peccata a solo Deo dimitti, sed hao ipsa de causa hanc potestatem sibi vindicat; nam ut probet se tali pollere pο- restate ideoque et Deum esse et ait paralytico: tibi dico su ge v H. Suremum se cxhibet iudicem qui vel praemia vel pomnas decernat; praemium quidem cum do ovibus suis: n Et ego , inquit, vitam aeternam do eis, et non peribunt in a ternum , et non rapiet eas quisquam de manu mea n '; surplicia vero dum ait: u Mittet filius hominis Angelos suos . et mittent eos in caminum ignis n e) . Domum Christus in sermonibus suis quos coram Iudaeis habuit non sc- mel testatus est debitum sibi esse triplex officium quo e
ga Deum obstricti sumus fidei , spei et charitatis ; λdei quidem illis verbis: u Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit illo. Qui crodit in me habet vitam actor- nam n '; spui: ii Si ergo filius vos liberaverit vero liberieritis η n alioquin nulla inde evadendi ratio et spes suin
153쪽
i48 Trant. δρ Inca matron8 petiti charitatis: u Remittuntur ei peccata multa quia dili xit multum n H. Et haec Christus de sc , quil us sibi proprio dictam divinitatem , Dei scilices .nomon , nativit tem , naturam , potestatem, professionem sit , ectoraquo omnia vindicavit , quae nonnisi in eum qui natura Dcus sit, cadere possuntia28. II. Neque alitor ac patefecit discipulis: etenim sibi sempor constans dicebat cacco nato quem sanaverat: it Tueredis in Filium Deip . . . et dixit ei Iesus: Et vidisti eum, et qui loquitur locum ipso est. At ille ait: Credo Domine otprocidens adoravit cum , , H. Item Marthae: u Ego sum, inquit, resurrectio et vita: qui credit in me , etiamsi mo tuus laurit vivet, et omnis qui credit in me non mori tur in aeternum : credis hoc ii p respondit autem ei Ma tha cohacrenter ad Christi expostulationcm : u Utique D mine , ego credidi, quia tu es Christus Filius Dei ini, qui in hunc mundum venisti v d). Apostolis vero ante passio nem suam: u Creditis in Deum et in me crudito v se), nee qua, Iemcumque fidem exigit, scd eam, quae per ch ril tum operratur. Postulpi cnim ut eum super omnia diligamus, et ejus mand*ta custodiamus : u Qui amat patrem aut maircin pluβquam me , non est me dignus v '; et rursum: u Qui habet
bὶ Ad haec praecipua capita s. Hilarius revocavit argumenta omnia , quibus veram et proprie dictam Je,u Christi divinitatem adversus artanos aliosquo illius aetatis haereticos vindicavit. Sic enim disserit s. Doctor lib. VII. de Trin. n. 9. Deum isitur Dominum nostrum Jesum Christum his modis novimus,
nomine , nati itate , natura ε P cestate , Profossione is . Haec V
m singillatim toto libro suse proκ-quitur. lvj do. IX. 55. Seqq. m
154쪽
par. II. civ. I. Δ Auina christi natrura i 49 siligit me, sermonem meum servabit i, sa). Discῖpul rum mentem ad divinitatis suae fidem erigit ; dat enim eis u potestatem calcandi supra serpentes et scorpioneget super omnem virtutem inimici n h) ; promittit eis u os
et sapientiam cui non poterunt resistere omnes adversarii ejus η H; n Quodcumque petieritis Ρatrem in nomine meo hoc faetam η d) ; promittit se missurum spiritum veritatis. Et ego mittam eum ad vos ii H; neque ut Μoyses aut pro phetae mandata annuntiat, sed ea in cordibus nostris i sculpit et dat virtutem ea executioni mandandi : u Ego sum vitis vera, vos palmites , manete in me η s); suam pariter omnipotentiam et immensitatem luculenter commendat dum Matth. XVIII. Io. eisdem pollicetur: u Ubi enim sunt duo aut tres congregati in nomine meo ibi sum in medio eorum s sn; ct c. XXVIII. u Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem seculi is et alibiu Si quis diligit me , sermonem hicum servabit, et Ρater meus diligot eum , et ad eum veniemus , et mansionem apud eum faciemus h hJ. 229. III. Videndum superest quonam sensu verba Chri
sti intellexerint Iudaei et Christi discipuli. Porro Iudaei in
sensu obvio acceperunt, et Christus hune ipsum sensum confirmavit. Ρrimum autem evincunt Iudaeorum querelae
Jo. H. v Nonne hic est Iesus filius Ioscph , cujus nos novimus patrem et matrem p Quomodo ergo dicit hic , quinde coelo descendi u iὶ λ Non igitur ut sociniani de dono coelesti Christi verba intellexerunt, quod evincit ipsorum furor
155쪽
asso nae . de Incrematione Io. V. Cum enim pro certo haberent Christum vocasse Deum patrem Proprium u Propterea magis quaerebant eum inter ficere u ; ipsum accusarunt blasphomiae , volebantquo impidare , re quia tu homo cum sis facis te ipsum Deum n M. Si igitur Christus non fuisset vere Deus ac proprius et naturalis Dei Filius, debuisset omni modo vel ipsam hujus rei suspicionem o Judacorum animis ovellcro sive ut e rum furorem compesceret , Sive ut scandalum amoveret, prout ipsius veracitas et charitas exposcebant; porro I sus non solum ca verba non emollivit ac temporavit quia bus de sua divinitate opinionem ingesserat Iudacis , scd constantor eamdem sibi vindicavit et eo magis perstitit in ea asserenda , quo magis illi exardesccbanti Nam Jo. VIII. x6. n Qui mo misit, inquit, verax est , et ego quae audivi ab eo, haec loquor in mundo . . . ego quae vidi apud Patrem meum loquor n b). Utitur quadruplici argumentorum genere a. Ioannis Baptistae testimonio , qui eum Filium Dei et o coelo venisse testatus fuerat H; a. ipsius etiam Patris testimonio , cujus haco vox audita est: α Hic est Fialius meus dilectus η dino; I. ipsa etiam miraculorum voco ad frangendam Iudaeorum improbitatem aptissima io ;4. scripturarum auctoritate. Quae quidem argumenta coli eta extubet Io. V. 33. seqq. dicens : a Vos misistia ad Ioamnem, et testimonium perhibuit veritati . . . ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera enim , quae dedit mihi Pater ut faciam ea , ipsa opera , quae ego facio testim nium perhibent de me , quia Pater misit me . . . et qui misit me Pater ipso testimonium perhibuit de me . . . . serutamini scripturas . . . et illae sunt, quae tostimonium perhibent de me u '; hoc autem dixit cum ipsum vellent
156쪽
Par. II. cap. I. δε disina c litti natura a Ia Iudaei interficere eo quod proprium patrem diceret Deum .
et traducerent blasphemiae reum eo quod aequalem se s ceret Deo. Cliristus demum . hoc ipsum iureiurando et sanguine confirmavit ; interrogatus enim : u Tu es filius Dei Respondit : ego sum n a , quod dictum ut blasphemiam Judaei acceperunt : u Quid adhuc egemus testibus , inquiunt , vos audistis blasphemiam: omnes clamarunt: reus est mo tis η b); ac coram Pilato hoo crimen ipsi intulerunt: α Νos logem habemus et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit η H; ea ratione propter quam paulo ante voluerunt eum lapidare eo quod dixerat: α Filius De; sum n. Ergo patet non solum Christum suam divinitatem proprie dictam pracdicasse , sed Iudaeos Ita eum intellexisse , et Christum Eam confirmasse omni argumentorum genere. Quod nisi admittatur, concludi deberet totam controversiam ob quam Christum Iudaei voluerunt lapidare , interficere , et prorter quam accusarunt blasphemiae, et reum ex lege declararunt ot morti addixerunt, in eo fuisse , quod se hominem praestantissimum diceret et Iudaei noluerint credere.
Consequeretur praeterea rem totam stetisso In verborum
Iogomachia , quam cum Christus dirimere paucis voculis potuisset totamque solvere , voluerit potius in salsa hae opinione obstinate eos relinquere. Quis eiusmodi absurda in animum inducat suum λα3o. Sed de divinitate proprie dicta verba Christi intablexerunt insuper discipuli ejus, quod triplici ex capite eruitur et 1. ex eo quod numquam lenierint aliqua interpretatione quae Christus tam magnifice de sua divinitate protulit; a. ex eo quod ejus ellata mirifice confirmaverint ; 3. ex
157쪽
xsti Tinet. de IncarnationBeorum proposito in scribenda magistri vita. Ad primum enim quod attinet, nonnulla obscuro dicta summa semper diligentia explanant c. g. cum dixit : Soti te reuelam hoc ἔUnde ememus Panea ; La rus amicus noster dormit aliaque ejusmodi ; jam vero , admissa contorta unitariorum explicatione , longo obscurius Christus locutus suisset cum do praestantia sua acmoncm instituit , quam in adductis locis , quae ab evangelistis explanata sunt ; attamen numquam exponunt, quin potius arguunt interdum Judaeos , quod non intellexerint verba Christi cum de sua loqueretur dia vinitate . Nam cum Jo. VIII. interrogassem Judaei Chri Stum : a Tu quis es v ao rcspondisset Christus : u Ρrincipium , qui et loquor vobis is addit: et Non Cognoverunt,
quia patrem ejus dicebat Deum M sa); ex Ioanno igitur non errabant Iudaei dum Christi ossata accipiebant do eo, quod
sibi tribueret Deum patrem suum naturalem; vcrum idem adnotat cos potius errasse cum Christum non intcllex .runt dicentem patrem suum esse Deum.
23r. Hinc est quod evangelistac singuli exordiantur Evangelium ab alliquo praeclaro Iesu Christi divinitatis testim nio. Matthaeus cnim reserens Christi conceptionem ei ainplicat verba Isaiae VII. x 4. u Ecce virgo concipiet. . . et vocabitur nomen ejus Enuna nuci , quod est interpretatum nobiscum Deus η bὶ ; Marcus vero incipit : u Initium Evangelii I. C. Fuit Dei; sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce ego mitto angclum Incum v cto. c); sic Ilucas inducit Angelum dicentem Zachariac : u Multos filiorum Israci converint ad Dominum Deum ipsorum et ipse praecedet ante
illum Dominum Deum ) in spiritu ci virtuto Eliae n Q.
Sed prae ceteris s. Joannes de quo supra dictum est. I32. IV. Sed non minus splendide certatim scriptores
reliqui saeri divinitatem Christi praedicant, ex quibus nova lux accedit iis , quae in Evangeliis habcntur. Paulus cnim
158쪽
Par. II. Cap. I. de disina Christi nahira x S3m ep. ad Hehr. III. S. 6. cum vocat Dominum domus suae ad discrimen Moysis , qui sidclis famulus tantum in eadem domo fuit: c. I. Filius Dei ab eo dicitur, splendor gloriac et sis gura substantiae Patris ; eum exhihel Dcum creatorem omnium tum ibi tum e. III. 4. u Qui autem creavit omnia Deus cst v a) ; acternitatem, immutabilitatem, omnipote tiam ei tribuit: u Iesus Christus heri et hodio : ipso et in so- eula bὶ. Tu in principio Domino terram landasti , et opera manuum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt, tu autem permanebis ii etc. 4. Rom. VIII. 3 a. eum vocat Filium Dei proprium n Coloss. I. 16. u Omnia , inquit , per ipsum , et in ipso creata sunt ; ct ipso est ante omnes , ct omnia in ipso constant v Q; I. Tim. III. I 6. vocatur u Dcus manifestatus in carno 1, et Rom. IX. I. u Deus honodictus in s eula n; ad Tit. II. r3. eum dicit magnum Detim ; ad Philipp. II. 6. u Qui cum in forma Dei esset non rapinam arbitratus est esse se acqualem Deo n c). Sio etiam apostolus Ρει trus diserte declarat Christum esso cum Patro summum
illum Deum , qui Iehorta in scripturis vocatur ; ad illum enim refert illud Ps. XXXIII. u Gustate et videte quoniam suavis est Dominus heb. I, n inquiens : u Si tamen gustastis quoniam dulcis est Dominus ad quom accedentes I pidem vivum ii elo. s); sic quod legitur Is. VIII. 33. a D
minum mercituum ipsum sanctificate n ad Christum refert scribens r u Dominum autem Christum sanctificate in com
dibus vestris v g). S. Iudas egregiis coloribus pingit ha
sal 'O δε πάντα κατασκευά σας , Θεός.
τον Θεόν ἁγιάσατι ἐν ταις καρδίαις
159쪽
a Troxos. de Inea natione reticos a Dei nostri gratiam transserentes in luxuriam , et solum Dominatorem et D. N. J. C. negantes u sa) et v. S. inducit Christum Iesum praemisiuntem et supremam exedi Centem potestatem : a Quoniam Iesus populum de terra A gypti salvans , secundo eos, qui non crediderunt perdiditi Angelos vero qui non servaVerunt auum principatum , sed dereliquerunt suum domicilium in iudicium magni diei vinculis aeternis sub caligine reservavit v b) . S. I annes passim id ipsum inculcat vocans I. C. Atam aetemnam, quiae enat via Patrem et πρaruit nobis , verbum vitae .
ismum Detim si ; in Apocalypsi eum dicit A*ha et Omega, Priseipium et om , Dominum taminantium , Verbum Dei idi.
Apostolus item Incarnationem vocat magnum uerium , sterium Maeonatum a seeulis in Deo etc. d.
α 33. Quibus praemissis istud iam exurgit ineluctabile
Brgumentum a quo numquam se poterunt sociniani , uni tarii, ac rationalistae subduceret Christus se ipsum Filium Dei proprium multiplici ratione dixit et declaravit , ad hanc inculcandam veritatem direxit miracula sua , eandem Sanguine ao morte obsignavit. Hanc inculcavit Iudaeis et discipulis suis ; de vera ac proprie dicta divinitate Chrbati verba intellexerunt Iudaei et discipuli, hanc ei vindi- Carunt evangelistae , et scriptores omnes inspirati, qui huius articuli professionem veluti praecipuum sundamentum Constituunt fidei a se praedicatae. Ergo vel in Christo Iesu vera ac propria dicta divinitas agnoscenda est, vel nun- Cius remittendus toti christianismo , qui totus illi articulo innititur.
κυeιεν 'Hero Xρισπεν 'vot Ηνοι. Ille rursum patet Christum vocari pariter Deum in V. text. Dominum Deum.
160쪽
Pin. II. car, L disina Christi natura a S Ss 34. rei nuncius remittendus toti christianismo , quia tota qua late patet christiana religio huno articulum surponit ac neccssario postulat; postulat reconciliatio Dei cum genero humano lapso ac redintegrato , postulat ossicium mediationis et satisfactionis a Christo praestitae, postulat
oeconomia gratiae , et Sacramentorum , praesertim Euch ristiae ; postulat ipsa sutura e mortuis excitatio sa). Sane dogmata ista omnia sociniani et rationalistae omnino e in dio sustulerunti Omnis spes nostra corruit; corruunt pra cipua incitamenta ad Deum colondum ac diligendum. Hino non immerito ariani, sociniani ac rationalistae passim deia alae aut semideistae audiunt, cum vix umbram christianismi
α35. Urgenda hic esset perpetua Ecclesiae traditio unanimis et constans circa hunc ipsum articulum ; verum cum Pra cipua capita suse jam prosccuti simus in tract. do Trin. sc); ubi ex publica fidei professione , institutionc Catechum norum , fidei nostrae symbolis , ex consessionibus virtD
rum, ex consensu ipso ac testimonio omnium haeretio rum , Judaeorum atque Othnicorum luculentissima documenta in medium protulimus ; ad eum locum nostros a.ditores remittimus , ne eadem rursus repetamus I Cum Pra
sertim haec propositio aliquanto longius excurrerit , quam
instituti nostri ratio postulabat s).
bl In istorum systemate christiana religio non evasit nisi religionaturalis mythis ae formis hiblicis involuta, prout polytheismus atque idololatria ipsa iuxta eosdem non sum runt aut sunt nisi rellis naturalis mythis poeticis vestita. Totum propterea discrimen inter religionem christianam et polytheismum atque idololatriam unice pendet a diversit te mytborian atque sormarum alve symbolorum quibus eiusmodi rei
se N. 2Q. Seqq. idὶ CL Prud. Maran Divinitas D. N. I. C. manifesta in scripturis et traditione Paris. 3746. lib. I. P. II. c. I. seqq. in quibus collegit et illustravit omnia N. T. testim nia quibus Christi Domini divinitas adstruitur. Tum lib. II. III. et IV. in quibus late id ipsum praestat quo ad universam traditionum.