장음표시 사용
161쪽
t KL DE PLANTAT. PopvLO R. v M. senex factus, pauciores. Etenim , non immerito Colonias novas, tanquam liberos Nationum antiquiorum duxerim. Plantationem Populorum proba in solo puro: in , telligo, ubi Populus non destruitur,ut Populus inseratur: Hoe enim cum fit, Exti patio prorsus est, non Plantatio. Planta regionum non absimilis est Plantationi
sylvarum: in quibus de Utilitare capienda nihil cogitandum ante annum vice um: Verum fiuctus uber & loeuples, in fine operis, expectandus. Illud certe, quod praecipue Colonin , alias bene sueeessuras, evertit , fuit, sordida illa & avida tueri ea .
pinio, sub initiis Coloniarum. Verum est. Lueri segetem aceeleratam non negligendam, modo eum bono Colonia conjun
cta sit, sed non ultra. Indignum quiddam
Be infaustum est, eum sex Populi, exules,& damnati, in Coloma seminarium sumuntur. Quin 3c Coloniam ipsam eorrumpit 3e perdit. Hujusmodi enita homines prostia pati instar erronum degent; nec operi acis
cingent, sed otio se dedent; quia & scelera
perpetrabunt, fruges consiiment, & Colmnia fastidio assieientur: Actum demum nuneioς & literas in patriam mittent, ita Plantationis praejudisium 3e dedecus. P pulus, qui in Coloniam sumatur, praeeipumitat Artifices generum sequestium: Ho
162쪽
tulani. Aratores, Fotares, Fabri serrarii, Fabri lignarii, Piscatbres, Aueupes, Chirurgi Pharmaeopolae, Coei. Pistores, Cervisiarii, 3e huiusmodi. In Regione, ubi plantare instituis, circumspice primo,
quod genus esculentorum poculent Ium, terra ex sese. sine cultura,edat: Veluti Castaneas, Juglandes, Nucet, Pinus,
. Clivas, Dactylos, Pruna, Cerasa, Mel si vestre, dc similia a Atque illis, ut par em. urere. Dein disquire, quod genus Victu
liorum, Solum proferre possit celeriter i tra annum: ,Veluti Pastinacas, Caricat, Brassieas, Cepas, Raphanos,Melones,P --pono,Cucusneres, Atripliem de Hiems
Iem,Mai2,3c alia. Quantum ad Triticum. Siliquam,Hordeum, de Avenam, nimiam Grana haee poscunt culturam: Attamen .a Fabis 3e Pisis etiam inchoare lieet: tum quia minore opera indigent;tum quia non minus cibi loco, quam panis, inserviunt. Etiam ab oryza multiplex provenit seges,quae dc cibi quoque copiam faeit. Α
te omnia, magna copia transportanda pa-ῆ nis Biscocti, Farinae ex Avena. Pollinis, .Farinae omnigenae, de similium, ut sib initiis praesto sint. donee panis eonfiei possit. Pecudes, de Aves, delige eas, quae a morbis praeeipue immunes sunt, εc praecaeteris prolifieae: Quales sunt Porci, Capraes
163쪽
prae, Gallinae, Gallinae Indieae, Ansereti Columbae domesticae Cuniculi,& similes,
Praecipue auten Piiscationiblis incumbendum, tum ad sustentationem Colonia. tum ad lucrum exportationis. Commeatus in Coloniu adeo parca manu sere distribueniadus, ac si in Oppidis obsessis esset; hoc est,
pro rata. Maxima autem pars soli, quod in hortos aut segetes convertitur, horreis publicis assignetur, in quibus fruges reponantur,& mensura certa distribuantur: Ita tamen ut supersint nonnullae iandi por...tiones, in quibus industria singulorum se exerceat. Circumsipice insuper, quas mer ces nativas Regio illa producat, ut exportatio earum, in loca ubi maxime in pretio sunt, sumptus levet; Ut usiuvenit in Nicoriano apud Virginiam ς modo non sit sue
jam dictum in praejudicium intempestia
uum Colonia ipsius. Sylvae in Regionibus desertis, ut plurimum , abundant; Itaque ligna, ad aedificia, naves . aut ejusmodi usus
apta . inter praecipuas merces numeranda.
Si inveniatur vena ferri. & rivuli ad molendina serraria idonei,serrum e mercibus quaestuosis est, in Regionibus sylvolis. Salis; nigri consectio per calorem lis, si Clima serat, digna res est quae tentetur. Etiam Sericum vegetabile , si adsit, merx est lucrosa. Pix cujuscunque generis, ubi proveniunt
164쪽
Da PLANTAT. POPVLoRvM. reniunt pinus 3c abietes, semper praesto est. Quin & pharmaca, &ligna odorata, si reperiantur, haud parvum commodum praebent. Etiam eineres, quibus ad sapam utuntur, non modicum utilitatis asserent;
similiter & alia ; quae perquiri possunt. Verum Adinis ne confidas nimium, prae sertim a principio. Fodinae enim fallacessunt. & sumptuosae; & spe pulchra lacta
tra,eolanos reddunt circa alia socordes .Regimen colonia committatur uni,eui tamen
assideant Consiliarii aliquot; atque muniantur auctoritate , ad exemplum Juris militaris, sed aliquantuIum restricta. Ante omnia , hune sibi decerpant homines fiuctum , vivendo in eremo; ut Deum ser per . ejusque cultum, prae oculis habeant. Ruris, Colonus a numerosiote Concilio intelligo in regione, matre cotinia, residenre non pendeat; nec ob contributiones exiguas multitudini nimiet subjietatur; sed sit numerus eorum,qui negotia colonia procurant & ordinant, moderatus: Sin que potiusex Nolusibi ,3e Geneross,quam Mercatoribus; Hi enim luero praesenti plus satis inhiant. Sit plane immunitas a vectigalibus de portoriis . donec colonia adoleverit: neque tantum immunitas a soluti nibus pecuniarum concedatur, sed etiam
liberras merces in quascunque velint par-
165쪽
iss D g PLANTAT. POP vLORVM.tes exportandi; nisi gravis aliqua caussa obfuerit. Coloniam populo ne farcias aut superone res, alios post alios mittendo: sed potius informationi diligenti intende, quot capita de tempore in tempus minuantur; eaque numero conveniente, prorata, suppleas; ita tamen, ut coloni bene victitent, nec penuria affigantur. Magnam
jampridem salubritati complurium colo niarum detrimentum intulit , aedificatio juxta Mare & fluvios , in locis paludinosis& aquosis. Itaque, etsi ab hujusmodi locis incipiendum , propter vecturae & aliarum
rerum commoditatem, paulatim tamen insuperiores regionis partes . & ab aquis remotiores ascendendum. Interest etiam sanitatis colonia, ut salis sat bona copia convehatur ; quo cibi, quos verisimile est putridos aliter saepe futuros, condiantur. Si Coloniam plantes, ubi Barbari sedes suas habeant, neutiquam eos nugis tantum, &tricis, toncilies; sed justicia.& modis gratiosis, demerere; nihil tamen de praesidiis
minuendo. quae ad securitatem pertinent ;Neque etiam Benevolentiam eorum au-
pare auxiliis contra hostes suos ; sed auxiliis de sensivis non ineommodum erit subvenire. Interest etiam , aliquos ex indigenis , saepe in regionem , unde colonia migravit, mittere; ubi videant conditi
166쪽
ses hominum suis multo praestantiores ;idque fissi reditu anter suos divulgent. Postquam adoleverit, & robur aeceperit, tempestivum erit mulieres sum- mittere, ut μυ- ex sese propagetur,nee semper in externis pendeat. Super omnia flagitiosissimum est,eoloniam semeldeduis oam, deserere δe destituere; praeterquam enim quod dedecori est. nil aliud est,quam . proditio mera , profusioque sanguinis, complurium homidum miserorum. XXXIV. ' .
Da Di v I Ois D itiaι eognomine magis proprio
vocare nequam queam, ut eas appellam raripedimenta Virtutis. Sicut enim se habent impedimenta adi enitum, ita divitia ad Virtutem. Necessariae si*iidem sunt, sed graves; minetiam cura illarum victoriam saepe disturbat, divitiarum ma gnarum nullus est usias, praeterquam in iis expendendis, Carterii in opinione versam tur. Idem dissit Salomon Vbi ita sun
opes, multi qui eis,dunt eari Et, istas risi minori; nisi quod e mat divitias ovium suis r PURm divitiarum, nulla Ro-Iuprate dominum persendit, quantum ad senium i Est sane custodia ipsarum: est etiam potestat dotiativi aut aistributionis: est
167쪽
est 3e fama, & inflatio ab ipsis; Sed non
datur solidus ipsarum usus, oui ad dominum pertingat. Annon vides ficta illa pretia, quibus gemmae, & huiusmodi rariora, aestimantur a de quam inania opera suscipiantur, ad ostentationem meram, ut us aliquis divit rum magnarum videri ἀ- sitὸ sed dicet quispiam. usum earum vel in hoc maxime cerni posse; Nod dominos experieulis & ealamitatibus redimant: Ut ait Salomon; Substantia divitis ubri robo-m eseu, c, quas murm esevaim in imaginatione sua. Sed caute Salomon , quoa imaginatione .non reipsa, tales sunt. Plures enim , sine controversia, divitiis suis magnis vaenierunt, quam redempti sunt. M-
vitis ae magnas ne feceris ι sed quas parare possis juste, impendere sobrie. erogare hilariter . & libenter dimittere Neque ta-Fen contemptum ipsarum, instaru lonaias alicujus, aut a seculo abstracti, foveas, sed de usu distingue i Sicut Cisero optime de Rabirio P. umo; In sudio rei amplificanda apparabat. non avaritiapradam,sed infrumentum bonitati 'quari. Ausculta et iam Salomoni nec praeproperae opum a
eumulationi inhia, Quis inae ad divitias, non erit insons. Fingunt Poldita, Pim
168쪽
DEDI v ITII s. Issione autem, currere. & pidibus celerem. Innuentes. bonis artibus,& justolabore pastas,tarde accedere;sed per mortem aliorum advenientes veluti ex haereditatibus, testamentis, aut similibus praecipitanter ruere. Nec minus poterit Fabula ea de Plutone intelligi, si Plutonem pro accipias. Cum enim opes a Diabolo fluunt. veluti perfraudes. Oppressiones, iiij usticiam, dc scelera rapido cursu
ad ditescendum variae, & pleraeque
earum Aedae. Parsimonia inter optimas censeri possit, neque tamen ipsa omnino innocens est: opera enim liberalitatis &Charitatis coarctat. Soli Cultura, quasi addiυitias maxime genuinamr pote quae benedictio magna matris Telluris sit. Verum Ienta est haec via. Attamen ubi homines insigniter opulenti, se ad Agriculturam, &Iuera rustiea. submittunt, divitias in immensam coacervant. Noveram ex Proce
ribusAnglia laenadam cui maximi reditus Proveniebant, e re rustica, supra subditos
caeteros quoscunque aetatis meae. Dives erat armentis, ovibus, sylvis, tam caeduis,
quam grandioribus: lithanthraeibus; stumento, plumbi & ferri Adinis;&compluribus aliis proventibus rusticis. Adeo ut terra ei iustae maris esset,inerces perpetuo ii impor
169쪽
r 'o DE DI v lv Irs. importans. R :cte a quodam observatum; Se magno eum labore ad exiguas, & nullo fere divitias, pera enisse. Postquam enim res alicujus nummaria sic increverit, ut nundinarum & mercatuum
opportunitates praestolari possit; atque eos contractus superare , quibus ob summae magnitudinem perpauet admodum homines apti sunt; atque etiam in laboribus alioru participare , qui minus pecunia abundant; fieri non potest,quin pra modum ditescat. Lucra ex Prosi nibus, bonesta certe sunt; & duabus rebus promoventui maxime. Diligentia, & Fama bona propter probitatem in negotiando. fit lueraex contractibus maioribus plerunque naturae magis ancipitis; Cum quis scilicet aliorum necessitates &angustias obsideat; servos & ministros alienos in damnum dominorum corrumpat; emptores alior, qui in maiora sorte pretia coniensissent, artiset e dc vafre summoveat; & hujusmodi
fraudes exerceat; quae omnes merito damnandae sunt. Quantum vero ad Emptiones, animo, non retinendi, sed rursus di- .endendi illae ex utraque sere parte m lunt ; tam Venditorem, quam Emptorem prementes. locupletant assatim; si cautus adhibeatur delectus eorum . quibuscumsecietas initur. Faenm ex certissimis
170쪽
mis lueri generibus est , t icet ex pravissimis k urpote quod hominem panem suum comedere faciat o sudore vultus alienio atque in Sabbatho operari non cessat. Αttamen certum licet sit, non earet rimis suisseeretis: Siquidem Notarii, δι Institores. ad commodum proprium, homines fortuis. narum dubiarum quandoque extollent, P=imumesse in inventione aliqua nova,aut, Privilegio, inundationem quandam opum
interdum largitur: Sie ut contigit primo Mechari Exeoctori in Canaris. Itaque siquisse peritum Dialecticum praestare poc sit , ut addat Inventioni Iudicium, magna haud dubie essetet; praesertim si tempora
sint propitia. Qui lucra tantummodo cerista captat, aegre ad magnas divitias assurget: Contra, qui totus in incertis est, vix tortunarum di endia vitabit: Bonum igitur suerit ineerta lucra certis munire j ut damnis subveniatur. Monopolia, δc Memcium CoEmptiones ad revenditionem, ubi
Lege nulla prohibentur, ad divitias viam sternunt facilem; praesertim si quis prospi-eere possit, quae merces in aestimationem venturae sint, atque eo modo se illis abunde instruat. Opum acquisitio, per servitium Regum, aut Magnatum, digni atem quandam habet 1 tamen si assentationibus& servilibus artificiis, sese ad omnes nutust. H α . M-