장음표시 사용
171쪽
importans. Recte i quodam observatum; Semagno cum labore ad exiguas, & nullo fere ad magnas pera enisse. Pol t-
quam enim res alicujus nummaria sic increverit, ut nundinarum & mercatuum
opportunitates praestolari possit; atque eos contractus super/re , quibus ob sum e magnitudinem perpauci admodum homines apti sunt; atque etiam in laboribus alioru participare , qui minus pecunia abundant , fieri non potest,quin pra modum ditescat. ex Profesonibus, honesta certe sunt & duabus rebus promoventur maxime. Diligentia, & Fama bona propter probirnem in negotiando. At lucra ex contractibus maioribus plerunque naturae magis ancipitis; Cum quis icilicet
aliorum necessitates Nangustias obsideat; servos de ministros alienos in damnum do minorum corrumpat; emptores alios, qui in majora sorte pretia eonsensissent, arti-
si ei e & vafre summoveat; & hujusmodi
fraudes exerceat; quae omnes merito damnandae sunt. Quantum vero ad Emptiones, animo, non retinendi, sed rursus di- .endendi illae ex utraque sere parte m lunt ; tam Venditorem, quam Emptorem prementes. Iocupletant astatim; si cautus adhibeatur delectus eorum, quibuscum societas initur. Foenm ex certissimis
172쪽
niis tueri generibus est, licet ex pravissimis i utpote quod hom inem panem suum
comedere faciat in sudore vivism alienio atque in Sabbatho operui non cessat. Αttamen certum licet sit,noaearet rimis suisseeretis: siquidem Notarii, & Institores. ad eommodum proprium, homines fortu narum dubiarum quandoque extollent, PFimumesse in inventione aliqua nova, aut, Privilegio, inundationem quandam opumanterdum largitur: Sicut contigit primo Mechari Exeo rori in Canariis. Itaque siquisse peritum Dialecticum praestare pos- sit, ut addat Inventioni Iudicium, magna haud dubie effetet; praesertim si tempora sint propitia. Qui lucra tantummodo ceria' ta captat, aegre ad magnas divitias assurget: Contra, qui totus in incertis est, vix tortunarum dispendia vitabit: Bonum igi- . tur fuerit incerta lucra certis munire j ut damnis subveniatur. Aran opoba,& Me cium Coemptiones ad revenditionem, ubi Lege nulla prohibentur, ad divitias viam sternunt facilem; praesertim si quis prospi-eere possit, quae merces in aestimationem venturae sint, atque eo modo se illis abunde instruat. Opum acquisitio per servitium Regum, aut Magnatum, dignitatem quandam habet, tamen si assentationibus& servilibus artificiis, sese ad omnes nutuqHa. M-
173쪽
flectendo, parentur, inter vias vilissimas
poterit numerari. Qi antum ad venatio- nem Testamentomm . Legatorum , quemadmodumTacitus Senacans in lim-lat ; Testamenta orbos tanquam inda.
gine capi; ad buc pejor est haec res, quanto cum hominibus conditionis humilioris
rem habemus, quam in servitio. .
Fidem illis nimiam ne adhibeas,qui praese ferunt eontemptum -r Eris enim opes despctiunt, qui desperant;neque invenies usquam tenaciores, ubi incipient ditescere. Ne sis in minutis tenax, Divitia alas habent, & aliquando ex sese avolant, aliquando emittendae sunt, ut ampliores congregent. Opes suas moribundi relinquunt; aut usui publico; aut Liberis, Cognatis, dc Amicis: In utroque genere L sationes paulo moderatiores melius cedui. Distria magna haeredi relictae, aves rapaces undique ad eas convolare invitant, nisi haeres suerit aetate & judicio confirmatior.
Similiter Fundationes gloriosae & splendidae, in usius publicos, sunt instar Sare ei/rum sine sale, dc nihil aliud quam dealbamaeleemo Tnarum sepulchra; quae ab intus
cito corrumpentur & putrefient. Itaque dona tua, magnitudine ne metiaris, sed commoditate G & ad debitam mensuram Iedigas: neque opera Charitatis in mortem
174쪽
Dg A ME ITIONE. I 3 tem usque disras i Etenim , si quis rectere in aestimet. qui id iacit, ex alieno potius donat, quam e proprio. XXXV. ''
nus humoris, activos, vehementes, alacres . & promptos reddit ; nisi obstructionem patiatur. Quod si obstructione coneludatur, adeo ut libere permeare non
possit, fit adusta, & inde maligna & venenosa. Simillier Ambitiosi, si in ambitu &petitione sua reptilias non patiantur, sed temper sint in progressu, polypragmones portus sunt quam periculosi: Sin in cupiditatibus flamentur, & abinde frustren-tar , malevolentiam & invidiam in eorde vent, & iniquo prorsus oculo, tum res, tam homines intuentur; ac tum demum in sinu laetantur eum res male cedant:Qui quidem animi affectus cum servis Regum se aut Rerum publicarum pessime congruit: Bonum itaque Priseipibu/ fuerit, li ambitiosis utantur, ita rem disponere,ut perpetuo directi . nunquam retrogradi sint.
Quod quia sine praejudicio fieri non po-.test melius esset, ab huiusmodi ingenii ho minibus omnino abstinere. Etenim, si ipsiarum servitio sito non assurgant, operam
175쪽
dabunt ut servitium suum cum apsis coris ruat. Verum . quia modo diximus, ia
osos non adhibendos, nisi urgente neces sitate , operae pretium fuerit jam dicere, quibus in eas bus necessarius sit eorum
Imperatpres & Duces In bello boni, utcunque ambitiosi sint, omnino recipiendi:
Etenim utilitas ipsorum, ut praeficiantur, caetera compensat: Militem autem deligere,qui ambitione vacet perinde est,aesi
calearibus eum spolies. Quin& alter usus Ambitioso es, ut umbellae loco P in emibus sint,contra invidiam & periculum: Nemo enim eas partes subibit, nisi sit in-sar columbae occareatae, quae ideo in fursum volat, quia eircumspicere non potest. Est etiam alius usus Ambitiosorum noti parvus, ut praefrandibus alas amputent, &eorum potentiam labefiustent; Quemadmodum Macronem Tiberisu adhibuit , ad . dejiciendum Quandoquidem isitur, in ea sibus me- moratis, necessarii sint, superest ut ostendamus, qua ratione sint starnandi de coertendi,ut minus ab illis impendeat periculi. Pernitiosi minus sent, si natalibus ignobiales, quam si Nobiles: si ingenio paulo truciores de asper tyres quam si gratiosi & populares ; denique si nuper honoribus admoti,
176쪽
DT A Ma IT IONE. II smoti , quim si veteratores facti sint , & in honoribus suis muniti. Signum infirmianimi in Principibm.i plerisque ducitur sitrariosos & intimos sibi adjungant; atta.
men, si verum dicendum est non aliud reis peritur remedium praestantius contra potentiam nimiam Procerum, aut Magistra ruum. Siquidem , quando juvandi di nocendi potestas penes gratiosum residet,vix fiet, ut aliquis ex Proceribus magnopere potentia turgeat. Alia ratio Ambitiosos
coercendi non mala est , si per alios aeque Ambitiosos, & protervos, liberentur: Sed tum opus est Consiliariis aliquibre mratioribus, qui partes medias teneant, ne sactiones omnia pessundent: Etenim absitque illa saburra navis vacillabit nimis.Saltem allicere poterunt animaret aliquos humilioris e ditioni qui Ambitioserum veluti flagella sint. Quantum ad ingenerandam illam mAmbitiosis opinionem , ut se ruinae proximos putent, atquς eo modo contineantur: si metieulosi fuerint bene sorsitan eedet; Sin animosi de audaces, praecipitabit conatus de machinationes eorum; neque est sine periculo. Quod si neeessitas flagitet, ut revera reii ciantur , neque id simul, dc sibito, facere. Iulum seret; optimum erit, siνoribus de repulsis eos alternis exeipere, unde alto.
177쪽
niti & confusi haereant, nescientes quid expectent, de veluti intra sylvam ambulent. Ex Ambitionibus, minus est nociva, cupiditas praevalendi in rebus majoribus, quam se immiscendi rebus omnibus: istud enim confusionem consiliorum parit, &negotia destruit. Et iam minus periculi in-eumbit ab Ambitioso in negotiis acri, qua
ab eo qui gratia & clientelis pollet. Qui
inter strenuos, & negotiis pares, eminere
studet, magnam prosecto luscipit provinciam et verum hoc Publico utile est : Qui vero illud machinatur, ut Viros cordato saepi in et i , Ac apse setius inter Ciphras Numerus sit, seculi alicujus lues est & ea lamitas. Honor tribus insignitur commodis; 'Potestate bene merendi: Aditu Deili ad VAros Principes ; & Fortunarum propriarum in melius evectione. Qui optimam ex histribus Avet intentionem, cum aspirat, vir probus est: Princeps quoque qui hujusmodi in servis suis intentiones dignoscere valeat & distinguere , Princeps est prudens. Verum in genere. praeoptandi sunt Prisci-
hujusmodi servi, qui ossicio magis
ducantur,quam Ambitione: quique negotia amplectantur de ament, potius ex conscientia bona, quam ex ostentatione : De
nique distinguant Principes eum judicio. inter ingenia, quae sese omnibus negotiis iuge
178쪽
DENAT. & IN P. NAT. in Ilo M. I Iisgerunt, dc animum promptum seu au-
NAtum oecultatur saepenumero, interdum vincitur, raro extinguitur.essicit magis impetuosam eum recurrit; Doctrina & praecepta effectus naturales reddunt minus quidem importunos, sed non tollunt; verum Consu tudo sola ea est, quae Naturam plane immutat & subigit Qui victoriam de natura sua reportare cupit, sibi nec nimis magna, nee parva nimis pensa constituat : Priora enim animum dejicient, propter frustrationes crebras ; Posteriora non multum attollent, etiamsi saepius praevaleat. Atque sub initiis exerceat se adminiculis quibul-dam , ut Natatores recentes, vesicis aut juncis; deinde eum impedimentis, ut Salistatores solent,ealceis gravioribus.Etenim.
persectionem in re qualibet indueit, si exere itatio dissicilior sit,quam usus. Ubi Nais rura admodum potens est, & proinde victoria dissicilis,opus erit per gradus quoiadam procedere. Qui rates sint: Primo, Naturam sistere ad tempus aliquodue more illius, qui cum irasceretur, Literas Alphaes
beri,priusquam quicquam saceret, recitare
179쪽
r 8 DE NAT. & IND.NAT. ia Ho M. solebat: Secundo, Naturam moderati, & ad minores portiones deducere; Ut si quis, abstinentiam a vino exercens,a majoribus haustibus ad minores deveniat; Postremo autem, Naturaran penirus sub jugum mittere, & domare. Verum si quis eo Animi robbre de eonstantia polleat, ut se subito eximere & vindicare poterit, hoc opti-naum fuerit: timm ille animi uod Iadentia pectus Vincula Drupis, ridoluitque semel. Neque antiqua Regula rejicienda, Ut Nais ruram, ad instar bacilli, in eontrariam partem gestas; quo recta tandem deveniat. Verum intellige hoe, ubi Extremum illud alterum , in vitium non ducat. Insuper &hoe advertas , ne Habitum sepet inducere eontendas, nixu eontinuo, sed intermisso Nam intermissio impetum redintegrat, Madaugeri Et si quis, dum tironem agir,
perpetuo se exerceat, eveniet, ut errores,
non minus quam facultatem, imbibat. --que bule malo siccurri ur, nisi per tempestivas intermissiones. Praeterea, victoriae . in Naturam non nimium cito triumphum accinas; Natura enim , ad longum tem pus sepulta 1acebit, de tamen occasione data reviviscet r Id quod eontigit Puelia apud ἁ σum,exstae in em1herem e verissae; eiviliter Munoeam; debar,
180쪽
eurreret.' Itaque occasiones tales, aut omnino evites', aut iisdem frequentius in .suescas, quo minus retioνeant. Indoles cuis
jusque naturalis optime deprehenditur in consuetudine familiari; in liac enim nulla intervenit affectatio: in perturbationibus siquidem illae Praecepta ic Regulas penitus excutiunt: denique, in casu aliquo novo & ivsolito; quia tum a consuetudine deseritur. Felices dixerim, quorum Iadoses naturalis eum vitae suae genere congruit : Alias vere dicere possint: Multumineo uit anima mea. In studiis,quicquid a natura tua ad alienum repereris, stata tempora tibi praefigas ad ejustam Exerci- ration*s & Meditationes; Sin autem cum Genio tuo eoisvenerit,de statis horis ne sis sollieitus; Cogitationes enim tuae sponte illuc convolabunt, prout negotia & studia
caetera permittent. Natura cujusque, ex vi innata,aut bonas aut malas herbas,pr
ducit: Itaque sedulo S tempestive illas irriget, has evellat.
Ogitationes hominum sequuntur ple. runque inclinationes suas ; Sermones