장음표시 사용
41쪽
N IACOBI FONTANIdore & ebullitione humorum, nigra lethalis censetur excoacis praenotionibus. Quo enim pluries partes aque principes in vitio sunt, eo grauius la- morat aeger et atqui symptomata prius descripta, quando simul iunguntur, significant non tantum cerebrum male astici, sed partes etiam respirationi
dicatas,&iecur ipsum una cum ventriculo,ergo iure pronunciauit Hippocrates eos lethali ter habere, citra vero signum malum licet vehemens sit , pertinax, continuus,qcum febresiquidem vigesimum diem sup ret suom sanguinis,aut paris ex naribus, vel absces- in partes inferiores significat. Adiungit Hippocrates distinctionem ab aetatibus sumptam , cum inquit. Maxime vero iuuenibus suor Ianguinis sui annum I. agunt , senioribus autem abscessus exspectandi sunt, non quod pus aut sanguis ante illud tempus non possit
fluere,contingit enim saepe nono, undecimo,decimo septimo, &alijs: & etiam potest post vigesimum contingere, sed frequentius anno trigesimo quinto.
Signa vero symptomatum propria desumuntur ex capite de modo criseos, quorum aliqua subnectit Hipp. eodem loco cum ait, Si circa frontem in tempora fuerit ista dolor pertinax , fluxiones sunt ex pectandae, his enim significatur appulsus materiae tenuis & acris quae per meatus exiguos ad frontem perreptauit, qua parte venae narium aperiri solenr,
atque proinde fluxio expectanda:huius autem signa prodit alio Aphorismo cum scribit,in dolore a teriore capitis , grauitate, san inem profundunt, in maxime si quid tenditur in ceruice, tenduntur autem ibi vasa, quando sanguis per collum in caput se tur per venas iugulares, & alterias carotidas, &
42쪽
hinc ad frontem ubi excitatur dolor cum grauitatea copia sanguinis. Vigilia autem quae illa symptomata comitatur, signiscat materiam esse calidam, ct tenuem: Quocirca posse sanguinem esiluere per
si Di capite Alent stupore detenti, praerubra oculosinguianem profundunt e narib s. Nam rubedo oculorum signincat dominium sanguinis in capite,a quo dolor propter intemperiem &distentionem: Tum stupor, non a frigore, sed a copia iusso cante calorem natiuum . quocirca fieri potest in taliter constitutis sanguinis fluxus per nares. Quibus capitis dolor ab humore pituitoso, aut melancholice, qui totam substantiam cerebri, ita opplosit,aut meatus cerebri,& spinalis medulta intercipiat , ut neque spiritui animali pateat ad inseriora exitus , neque vitali aditus ad superiora ; ρ- nitus aurium sine febre, a flatu commoto,& conuo - , luto per cerebri meatus, & potis inium ductum auditorium ; tenebricosa vertigo, exagitatione illa flatuum , voci tarditas instrumentis vocalibus resolutis ob copiam humoris: Manum torpor, irrigata spinali medulla, qua nerui seruntur ad manus, hos vel apoplecti coi proprie dictos, aut taralyticos, vel Oilipticos, si e expecta, vel denique obliuiosos prout humor occupauerit diuersas partes cerebri, aut laeserit diuerso modo cerebrum,& multus, aut paucus fuerit. Dolor capitis curatur generalibus remedijs, de topicis: Si adfuerit Plethora , aut cacochymia totius corporis, vel si per consensum generetur ais eius,a generalibus remedijs auspicandum est,dein- de ei parti topica remedia su ni applicanda, a qua nascitur causa morbi antecedens.& cerebro ea quae
43쪽
3α IACOBI FONTANisorroborandi facultate praedita sunt. Quare ne materia quae a partibus inferioribus ascendit ad caput, aut quae in capite manet detrahi possit, oportet per in seiores partes purgare, & sanguinem detrahere. Quod ad Topica pertinet, Gal. I. de me dic. sec. locos scribit Ilupefacietia, quae vehemeter astringunt refrigerando vitanda sunt in dolore capitis,ut papaueris succus, mandragorae vel cicutae,intelligendum est,tantum simplicia. Nam composita correcta possunt administrari: Secundo, si distillatio, seu catarrhus adfuerit, fotus & capitis lotiones praetermittantur, oportet, & maxime ante purgationem antecedentis materiae : Illis enim augeretur. Si nulla fuerit plenitudo, S si prima affectione dolet caput, i aia sectione calida, tuto venam frontis secabis, statim, ex Apho. 68. lib. I.parte postrema capitis laborante, recta in sente vena prodes incis. Si dolor non possit sedari ijs quae euacuant, & causam doloris auferunt ut contrarijs qualitate, aut anodynis proprie dictis, ad narcotica est progrediendum, cum cautionibus descriptis. aestus solis causam esse potest doloris capitis,in quo dolore, sola topica sunt usurpanda, dummodo cum hac causa externa, nulla interna coniungatur. Quare si solitaria sit,initio adhibebuntur refrigentia mixta cum astringentibus, ex Gal. cap. I. lib. 2. sec. loco , Deinde anodyna cum repellentibus. Tandem Diaphoretica, &discutientia. Quare in principio utemur oleo rosato recenti, si vis refrigeras timeatur, Oseum chamo melinum est admiscendum cum to iaceo: timetur autem refrigetatio in fluminis, pueris, eunuchis, & quibus caro mollis
est, & alba cutis, & ijs qui radijs Solis non sunt ascsueti:
44쪽
sueti: Oxyrhodium praestantissimum est remedium , ex Gal. cucurbitae recentis succus, ramenta
corticis illius capiti apposita ex Plinio: Erasistratus commendat spongiam aqua inbutam,qua foueatur caput: Mulieres nostrates quo dolorem ab aestu
solis ortum sedent in phialam aqua frigida replet,
cuius apertum os lyncipiti applicant; hae dum aut aere ingrediente , aut ab aestu capitis vident aqua aliquas partes, ad summam phyalae partem efferri, dicunt Solem e capite auferri & euelli: Non negligendum tamen remedium; nam aqua suo frigore aestum compescit. Arnaldus de Villa noua mire sequens unguentum commendat. V maluar, althaeae, brancae ursinar,volubilis an . m. I. seminum lini,sce-
nugraeci, an. gij, haec omnia trita in aqua & oleobulliant, quousque tota aqua consumatur, deinde per pannum colentur addita mj g. axungiae recentis liquefactae, cerae J iij. Iterum coquantur perfecte & eo ungantur frons, caput, ceruix, tempora, . Codlum,dorsum 57 genitalia. Suffumigium paratur ad eundem dolorem ex aqua rosacea,mastice, & ladano coctis simul, quod excipitur capite cooperto. A bluantur pedes ex decoctione somnifera suo descripta loco : odoret aquam frigidam, si fieri possit vomitus concitetur. Capiti nocent antipathia dactyli, aromata, praesertim crocus,& inyrrha, olivae nigrae, grana sabinae, grana paradisi,eruca, foenugraecum,mora rubi, vinum fulvum.
45쪽
INVM ad Caput emittit vapores calidos &acres, qui cerebrum siue eius men inges feriunt , & copia interdum distendunt: fit etiam non raro ut calefaciendo corpus, & agitando humores sursum compellant, hinc fit saepe vi in biliosis vigilias & furores commoueat,in frigidioribus naturis soporem& placidam dementiam excitet. Ebrietas ergo in qua dolor adest ab aegro perceptus sine sopore est, in illo enim dolor non percipitur, & licet aeger dormiat, aut deliret, causa tamen doloris adest, sed somni prosunditate, aufertur sensus, &delicio : nam qui delirant &si causam habeant do-Iendi, non dolent ramen, quia mente aberrant; Quare si ue sentiatur dolor ab aegro, siue non, semper remedia sunt adhibenda ad doloris causam auferendam,& ad euitandum periculum quod describitur ab Hipp. Aph. s. lid. 1. Si ebrius quispiam repente obmutuerit conuulsius moritur, nisi febre corripiatur aut qua hora crapula soluitur vocem recuperarit, vocis enim priuatio est indicium obstructionis magnae cere bri, & eorum instrumentorum quae voci edenda
sunt dicata 1 qua repletione nascitur conuulsio,nisi febre superueniente ditatuatur illa repletio , dc obstructio: & si crapula soluatur nec ille temulentus recuperauerit vocem, indicium est superstitam esse obstructionem & repletionem a qua adhuc impendet conuulsio a repletione, adhibenda ergo
Verum alia sui pr6phylactica;alia curativa operael aetium, itaque duximus ea medicamenta re-
46쪽
MEDICINAE PRACT. LIB. I. 3Icensere breuiter, quae vim habent arcendi ebrietatem : postea describemus illa quae pollent vi eripiendi vini usum illis qui saepe solent temulentia affici.
Brassica arcet ebrietatem, eam ob causam AEgyptij ante omnia edulia, brassicam coctam comedendam offerebant. Quidam ex Auic. fingunt sy-rupum ebrietatem arcentem, ex Vna parte catalium alborum , & una succi granatorum acidorum lcmedia parte aceti cum saccharo. Sumitur autem ad
Li. in principio pastus, ferunt exoro Astyliorum
rege cinerem rostri hirundinis cum myrrha & vino arcere temulentiam: Succus granorum haederae idem praestat: ex Plutarcho amygdalae amarae comestae prohibent Orietatem : Allium ex Hipp. lib. . de victus ratione in morbis acutis succurrit ebrietati. Vini usus eripitur multis remedijs. Suffocatur anguilla in vino & praebetur temulento bibendum. Miscetur Galbanum cum vino,&datur filix cocta , exhibita aufert usum vini. Abstemium faciunt oua noctuae elixata, & exhibita. A qua Cli torij fontis oppidi Arcadiae idem praestat. Item ex Democrito si propinetur aqua vitis quae manat ex
illa amputata aufert usum vini. Curativa remedia sum ut capiti deraso oxyrho- dinum applicetur , aut oleum rosaceum , mistum cum succo hederae aut brallicae. Nam & huius folia grandia in aqua frigida infusa, & apposita capiti ebrietati mire aduersantur, Alexandri Benedicti sententia. Item succus amygdal. amararum cum oleo rosaceo, flores agni casti , cauculi & semen eius decoctum, & eius decoctio
47쪽
U IAcos I FONTANI sumpta ad gii; . Sedat etiam dolorem hunc decoctum centaurij minoris. Si ijs remedijs non cesserit desor,oportet uti babneis & victus ratione refrigerante. Vomitus prouocaoitur digitis aut penna, in os missis frictiones
stomachi parte sinistra apponentur, vel τί semianum a triplicis raphani 3 ij. ab synth ponticim. j. fiat decoctio in colatura j viij. dissolue syrupi
aceto si simplicis *i . capiat: Si non vomuerit purgandus est ebrius. dia pruni solutivi, & diaphenici asi. Syria pirosar. soluti ui giij. aquae ab- synth. q. s. fiat potio. Balneum parabitur tepidum ex aqua sola: partes extremae vinculis ligandae, quo fiat reuulsio. De dolore Capitu trato a sanguine C A P. I x.
Doron capitis , sanguine natus cognoscitur signis demonstrantibus sanguinem dominari in capitie; Quod fieri vix potest, nisi abundarit sanguis in reliquis partibus corporis, ex quo sequitur Hethoram adeste: Quare viribus constantibus venam secare oportet, praemisso hoc clystere. maluae, bis maluar, parietariae, cichorij, en di- uiae asi. m. j. seminum frigid. maior. 3 vj. seminum anisi, sceniculi afi. 3 q. florum rosarum,violar. mal- Uarum, anthos, chamo millae an. p. h. fiat decoctio in collar. m. hy. dissolue catholici, & calliae cum
saccharo an . hj. olei & mellis violati asi. Lij. fiat
clyster: Redito deinde clystere detrahatur sanguis ex brachio partis dolentis , in interno dolore ex
basilica, aut mediana. In externo ex cephalica ob consensum harum venarum cum partibus cere-
48쪽
MEDICINAE PRACT. LIB. I. 37bri , secundo ad purgationem accedendum. At cu sanguis peccet in hoc doloris genere,no debet purgari, ut disputatu est cap. de purgatione; nosunt enim remedia ad sanguinem euacuandum per se. Respondemus hunc dolorem contingere exsanguine inflammato, cuius tenuior pars vertitur in bilem, crassior in succum melancholicum praeterea bilis quae est in corpore inflammatur. Quare ea sunt exhibenda medicamenta quae bilem purgant, & eius feruorem cohibent, ut rha barbari
electi , infusi in aqua cichorij si j. expressioni ad dethamarindorum. syrup.rosiar. solui. an. 3 j. fiat potus. vel si malit pilulas vorare,aut bolum. τί pilu- Iar. de rhabarb. aut de hiera simplici an. 3K. formentur pilulae cum syrupo violato, capiat duabus horis post mediam noctem, vel V diapruni solutivi, & castiae recens extractae an. 3 g. sacchari q. f. fiat bolus. Si perseuerauerit dolor , praeparanda erit illa materia,syrupis refrigerantibus bilem,ital pis,& a poetematibus descriptis capite de curatione intemperiei cerebri calidae & siccae: deinde purgare
bilem dominantem oportet rursu S. Verum quo tempore celebrantur ista remedia, oportet repellentia capiti admouere , quo deorsum sanguis, & bilis pellantur, & eorum retundatur calor: ea sunt aqua rosacea, succus rosar. endi uiae, portulacae, lactucae, cichorij , plantaginis, quae adhibentur sngula per se, aut mixta cum aceto rosaceo quod tutius est: Quare radatur caput Scsuturarum regioni applicentur, aut ungendo , aut
embro cando Si fuerit sebris vehemes,vsus illorum repercutientium est suspectus , quia impeditur egressus fuliginosorum excrementorum , quibus
49쪽
3g IAco BI FONTANI plus incommodi quam ex repercussione commodi, oritur.
Post purgationem poterimus tundere vena frontis , & cucurbitulas humeris applicare cum scarificatione ad materiam in sitam parti euacuandam& resoluendam: Ad eum scopum poterit parari sequens semetatio. V seminum althaeae foenugraeci ,lini asi. 3 ij. flor. rosar. chamo milli, meliloti, anthos an. p. ij. foliorum betonicae, rorismariniati. m. I. fiat decoctio pro fomentatione capitis derasi, oleum chamomellinum idem praestat. Postremo intemperiem calidam relictam reme- dijs frigidis extinguere oportet, quae a repellenti
bus frigidis non differunt nisi gradu: Quare V olei rosati Lj. olei violacei δ si mucilaginis , seminis psiliij j iij. aceti rosati parum , cerae q. s. fiat Vn
guetum &capiti raso applicetur,vel oxyrhod inuri solum applicetur, poterit parari frontale refrigerans iam descriptum. Victus ratio instituenda refrigerans: Aer ergo refrigeretur pauimento cubiculi resperso aqua frigida vel aqua rosacea, herbae fluuiales frigidae spargantur per cubiculum,lectus ramulis arborum frigidarum circundetur, ignis nullus in cubiculo accendatur,hominum turbae vitandae, ut qui expiratione aerem calefaciant: Cibus sit frigidus & qui Parum sanguinis generet, qualis caro pulli, hordi, iuscula ex illis parata cum lactuca, endi uia,Oxalide,
borrag. cucurbita, melone. In secunda mensa comedat pira,poma cocta faccharata,bibat aquam leniter coctam cum syrupo de limonibus, violato, aut alio refrigerate, sub finem pastus,sumat ea quaesumos ascendentes ad caput reprimunt,ut cytonia
50쪽
tum,crionium coctum, pyra, poma iam dicta, co- mandram praeparatum saccharo incrustatum, atque in primis iram vitare debet,& omnem prosundam meditationem. De dolore capitis a bile , C A P. X.
IN dolore capitis a bile si sanguis peccauerit
cum illa detrahendus est praesente virium robote , sed minore quantitate, quam in cephalalgia a sietnguine, praemisso semper clystere, si aluus astri cti sit detrahatur autem ex diuersis partibus & veni: secundum indicationes iam dictas: deinde purgetur bilis, & praeparetur remedijs desicriptis, sed paulo maioribus,ob maiorem bilis copiam:eodem
tempore repercutientia, cerebro applicanda praesciipta, quae etiam poterunt intemperiem calidam, si clam relictam auferre. Naribus admoueatur frigi a vi aqua rosiacea, cichorij, Oxalidis cum pauconcito ad penetrationem. In extremo dolore υ olei violati , & rolati an . 36. opii P quartam partem, misce, & illine digito partes interiores narium. sed id antum robustis & prouectis aetate applicetur. Aut adde lactis muliebris vel aquae rosa cede 5v . nucis mosc. gr. iiij. Vt corrigatur opium, di
corroboretur cerebrum. Castoreum no est addendum nec myrrha , ut in alijs correctionibus opij, quia dolore capitis mouent. Balneu tepiduex aqua fata, paratu summo est remedio post purgationes.'Victus ratio non est dissimilis ab ea quae praescri-p: afuit. Quando aut e dolor capitis a pituita natus,ab hu.mbribus crudis proficiscitur ', oportet aute conco- chamedicari non cruda,ex Hippianecessariu erit pri-mdillos praeparare: Qityd fiet attenuatibus & inc,