장음표시 사용
31쪽
pluribus locis de veteris & noui Inm umenti patet,vti Deuteronomij cap. 9, Audi Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est. Et Ioannes in initio sui Euangelii, In principio
erat Verbia,& Verbum erat apud Deum,& Deus erat Verbum. In eo enim declarat Filium no tantum Deum esse,sed
etiam eiusdem cum Patre substantiae. Nam cum dixisset, Ee Deus erat Verbu. hoc erat inquit) in principio apud Deu, omnia per ipsum facta sunt,&sine ipso factu est nihil. Ne- que enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, scilicet omnem creaturam. Vnde limpide apparet ipsum factum non esse per quem facta sent omnia. Quia si factus non est, neque
creatura est. Si autem creatura non est, eiusdem cum Patre 4
est substantiae. Propterea alibi etiam per Ioannem loquitur, Ego & Pater unum sumus. Et Paulus ad Philippenses de eo ita scribit, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse squalis Deo. Hic pro Patre & Filio in diuinis. Porro Spiritum Sanctu ab utroque procedere coς- ternum, consubitantialem, &coaequalem ostedit idem Ioanes, his verbis, Quum venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem. Non enim loquetur a semet- ipse, sed quaecunque audiet, loquetur,&quar ventura sunt in nuntiabit vobis. Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, &annutiabit vobis. Post quς quidem verba Filius co-tinuo subiungit, Omnia quscunque habet Pater, mea sunt, propterea dixi, Quia de meo accipiet & annuntiabit vo vis. Quibus quia reddidit causam cur dixerit, De meo accipiet ait enim, Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt, propterea dixi, quia de meo accipiet) rcstat ut intelligatur Spiritus Sanctus etiam de Patre habere sicut & Filius, que- admodum alibi idem Filius per Ioannem pro catholico frInat, ita loquens, tuam venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me. Procedendo itaque a Patre & Filio Spiritus Sanctus, dicitur non loqui a semetipso, sicut & Filius, quia est a Patre dixit. Non potes Filius a se facere quicquam, nisi quod viderit Patrem facientem. FIis igitur aut horitatibus victique suasa sit hic unitas essentiae cum Trinitate personarum. Tum demum sanc Trinitatem
32쪽
tatem persenaru cum hac unitate essentiae ostendit Paulus
ad Romanos scribe , Quoniam ex ipse & in ipso & per ipsum sunt omnia. Et Ioannes in prima sua canonica, Tres sunt qui testimonium perhibent in caelo, Pater, verbum de Spiritus Sanctus,&hi tres unum sunt. Illa etiam Trinitas
in baptismo Christi innotuit. Pater quidem, in voce: Spiritus Sanctus, incolumbi specie: de Filius, in carne. Istiusmodi rei gestae testes sunt, Matthaeus, Marcus,& Lucas, qui &Trinitatem in personis,& unitatem in essentia suis scriptis asseuerant. Qi' quidem perisnae eo differunt, quia relationes opposite dis inguntur, scilicet ob predicata contra dictoria dicta de eis. Nec mirum quod talia de ineffabili natura diuina dicuntur, quandoquidem in his etiam rebus quas corporeis oculis cernimus,&corporeo sensit diiudicamus, Oe aliquid accidat. Nam quum de fonte interrogati, non possumus dicere quod ipse sit fluuius: nec desuvio interrogati, possumus dicere quod sit fons, & rursum potionem quae de sonte, vel fluuio est, nec fluuium nec fontem appellamus: ramen in hac Trinitate aquam nominamus:& quum de singulis quaeritur sigillatim, aquam
respondemus, nec tamen eas tres aquas, sed unam dicimus.
Ea analogia accipiatur pro ista unitate essentiae cum distinctione personarum, sicut in arbore radix non est nisi radix, nec robur nisi robur, neque ranaos nisi ramos possumus dicere, quamuis illa regula nominis semper maneat ut radix lignum sit,&robur lignum, & r uni lignum, nec tamen tria ligna dicantur, seclunum. Aut si haec habent aliquam dissimilitudinem, saltem illud concedendum: Si ex fonte tria pocula impleantur, posse dici tria pocula, tres autem aquas, nequaquam: sed omnino unam aquam dicere oportet: quanquam de singulis poculis inter rogatus, in quolibet vasorum aquam esse respondeas: licet nullus hic transitus sal,quemaclinodum de fonte in flumina accidere supra dici potuit. Istis igitur exemplis aliquantisper concipiamus fieri posse ut aliqua tria non tantum sigillatim, sed etiam simul unum singulare nome obtineant. Superest nunc declaremus quod hic dicit Deus pater ad Fi-
tu, Ego hodie genui te: & quomodo Filius est a Patre ge-
Rom. II. I. IOan. s. Matth. 3. Matth. 3.
33쪽
nitus, Deus de Deo, lumen de lumine. Istud aute quavis In explicabile, sicuti scripsit Esaias, Generationeni eius quis enarrabit )hac tamen breui similitudine, quoad possimus assequemur.Deus quum Verbii genuit, id quod est ipse genuit, neque tamen de nihilo, neque de aliqua iam facta conditaque materia, sed de seipso id quod est ipse. Istud vero
aliquo modo & nos quasi conamur quu verum loquimur, si diligenter consideremus nostrae voluntatis appetitum. Quid enim aliud molimur, nisi animii ipsum nostis, si fieri potest,cognoscendum dc prospiciendum animo auditoris inferre3vt in nobis quidem ipsi maneamus, nec recedamus a nobis, & tamen tale iudicium, quo fiat in altero nostra noticia , proferamus: ut quantum facultas c5ceditur, quasi alter animus ab animo per quem se iudicet proferatur. Ita Deus pater qui verissime se indicare animis cognituris &voluit & potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit quod ostipse qui genuit. unde Filius dicitur verbum Patris, quia per ipsum innotescit Pater: sicut idem Filius nominatur 3c virtus & sapietia Patris, quia per ipsum operatus est, & disposuit omnia Pater, de quo propterea scriptum est, Attingit a fine usque ad finem fortiter, & disponit omnia suauiter. Haec obiter pro generatione Filij in diuinis. Voca bulum autem istud, H o D I s, quod nunc litera resenat immutabilitatem, aeternitatemque Filij in diuinis significat. Nam Deus heri & cras non habet, sed semper est, uti loqui- itur ad Moysen, Ego sum qui sum,& qui est, misit me ad vos.
Tempus enim mensura est successivorum, sicut aeuum perpetuorum:&aeternitas nos ad Dei cognitionem adducit. Qua de re modo intellige Filium non posteriorem, no minorem, sed coaeternum & coaequalem Patri. Eisquae in Sacris authoritates aliud senant, eas accipe non quantum ad ipsam eius naturam diuinam, sed duntaxat per humanitate assumptam,qua primogenitus in multis fratribus non unigenitus dicitur. Hoc modo de Christo ob duas eius naturas &diuersa pr. edicatur. Sed quum Christus sit Dei patris filius naturalis, idcirco Pater Filiu magnificans, subnectit,
34쪽
postula i me dabo tibi gentes haereditateminam,stpossessionem tuam terminos terrae.
Hic praecipitur Filio ut petat secundum naturam inseriorem & assumptam, & accepta possideat: & ipse quidem Pater a Propheta introducitur monere atque instare ut Filius haereditatem suam petat Gentes, ut ostendat quamcuperet Pater humani generis instaurationem. Filius vero noimmerito etiam postulare id dicitur, quandoquidem & humanitate sumpserit,& Dei atque hominum mediator esse- I.TA Meius sit. Per petitionem enim seu postulationem, intellige oratione & meritu Christi secundu q, homo. Accepit ergo haereditate Gentiu qua poposcit, ut non tantu per oratione& meritu, sed & iure haereditario, quia Fili' Dei est, habeat Gentes subiectas. Ad Hebraeos, cap. I, Costitutus a Deo haeres uniuerserv. Poposcit aute, quum dixit Ioannis cap. I 7, Pater venit hora, clarifica Filiu tuu , ut Filius hominis clarificet te: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vita aeterna. Et rursum ibidem de suis
Apostolis loques, Non pro eis rogo latu, sed & pro eis qui
credituri sunt per verbum eorum in me. 3 in re conuersione Gentiu & orauit & exorauit.Sic impleta est prophetia, te qua Oseas cap. I, & Paulus ad Rom. cap. 9, Vocabono pleve mea, plebem meam,& non dilecta mea, dilectam mea,& non misericordia consequuta, misericordiam conse H quutam. Vtietia per Esaiam praedixerat Dominus, Dedite Es 'in lucem Gentiti, ut sis salus mea usque ad fines terrae. Primit enim ad Istaei Christus venit, sicut & ipse ait. Non sum M)xx xs missus nisi ad oves quae perierunt domus Istael: & quemadmodu annuntiauerat Propheta, primus ad Sion dicet, Ecce . adsum. Vnde Paulus ad Romanos, Vocat eum Apostolum Iudaeorum, ita loquens, Dico Christum Iesum ministrum fuisse circuncisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Sed quia excaecatum & induratu Rom. ii
fuit cor eo , illorudelicto salus fuit Gentibus, uti dixerutf,ostoli, Actoru cap. 13, Vobis oportebat primu loqui verbii Dei, sed quonia repellitis illud,& indignos vos iudica-aetanae vitae, ecce couertimur ad Gctes: sic enim praec
35쪽
pit nobis Dominus.Vide bonitatem&seueritate Dei. seueritatem quidem in Iudaeos, qui verbum Dei non susceperunt. Bonitatem autem in Gentes, quae Deum nescientes, a Deo vocatie sunt.uti de Gentili loquitur Paulus ad Romanos, Tu quu oleaster esses, insertus es in bona olivam, & socius radicis & pinguedinis olivae factus es. nequis tamen glorietur. Sed ad Rom. is, ait, Dico Getes super misericordiam honorare Deu. Istud enim, teste eodem Paulo ad Ro. cap. II . fuit mysterium, quia caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo Gentium intraret, &sic omnis Israel saluus feret. Vbi istud adverbium, o o N E c, teste Li-rano non causaliter, sed tantum consequutiue & occasionaliter accipiendum est: videlicet, in tantum Israel delicta& perfidia occuparunt, ut veniret tempus quo Gentes omnes admitterentur ad vitam, & ita omnis Israel per fidem saluaretur. Quo modo Gentiu plenitusso vita aequales essent in C H R i s T o, quia inaequales fuerant in delictis. Haec Hieronymus. Interim autem ut scriptum est in respo- sonibus ad excerpta Genuensium) quum aliis pr. Pparetur, alijs non preparetur voluntas a Domino,discutiendum utique est quid veniat de misericordia, quid de iudicio. od quaerebat Israel, hoc non est consequutus, electio autem consequuta est: caeteri vero excaecati sunt, sicut scriptum est, Dedit illis spiritum compunctionis, oculos ut non videant,&aures ut no audiant usque in hodiernum diem, Et David alibi dicit, Fiat mensa eorum in laqueum, & in scandalum,& in retributionem illis: Obscuretur oculi eorum ne videant, &dorsum eorum semper incurua. Ecce misericordam & iudicium. Misericordia in electione, quae consequuta est iustitiam Dei:iudicium vero in caeteros quiexc cati sunt. Et tamen illi, quia voluerunt, crediderunt: illi, quia noluerunt, non crediderunt. Misericordia igitur &iudicium in ipsis voluntatibus facta sunt. Electio quippe i stis gratiae est non utique meritorum, uti testatur Psalmo -'graphus, Pro nihilo salvos facies illos. Non praecessit eoru aliquid quod priores darent, & retribueretur illis. Caeteri autem qui exccaecati sunt, sicut prae lictum est, in retributionem facium est illis, scilicet quia offenderunt. Et ecce qualiter
36쪽
liter inuestigabiles sunt viae Domini. Nainuestigabilis missericordia qua gratis liberat, & veritas qua iuste iudicat.
Certum tamen semper est alios voluntate credere, alios voJuntate non credere. Et hoc sufficiet addiscernendum quid veniat de mi sericordia, quid de iudicio. Sed rursus ad Christum reuertendo Neque adhuc tantum haereditas Christi Gentes, sed possessio eius fines terrae.& no tam terra, quam ea quibus finitur, sic nunc donata. Hi vero fines terrae sunt caelestia & inferna, in quibus imperium habet redemptori E s v s. Cuiusce rei sacramentum beatus Apostolus Pau- Philip. 1 lus exposuit dices, Humiliavit semetipsum, factus obedies Vsque ad morte, morte aute crucis. Propter quod & Deus exaltavit illum,& donauit illi nomen quod est super omne nomen ,Vt in nomine i E s v, omne genu sectatur c testiti, terrestrium,& infernorii:&omnis lingua confiteatur, quia Pominus i E s v s in gloria est Dei Patris. Seu intellige opossessione omnis terrae habebit Christus veniens ad iudi- cadum, quit in fine, iam vocatis Gentibus, reliquias ctia Israel conuertet,& perfectissime omnia ei subdita erunt.
eos in uirga ferrea,'tanquam vadgub confringes eos.
Significare mihi videtur his verbis Propheta, Romanorum imperiti. Etenim quit Christi regnu negassent Iudaei, sub imperio Caesaris se esse affirmantes, Cesaris potentiam Ioan. immerito sustinuerunt: a qua proris pene perditi uint. Et modo regni Christi cosuetudo describitur. Virga, Dominu stagnificat: & omnis sermo, quo ex errore in veritate Dei trahimur, etia virga appellatur: uti Paulus Corinthiis stribus, i. Cor. . postquam eos ad poenitentiam adduxerat, ait, QMd vultis, in virga veniam ad vos, aut in charitate &spiritu mansuetudinis 3Iudicium insuper quo nullum malum impunitum relinquit Dominus, sed & de omni verbo otioso reddet ho- Mati. 32. mines rationem, aptissme per virgam significatur. prout
alio loco Psalmographus, Uirga directionis, virga regni Pal. 4. tui. Christus autem imprimis fac virga ferrea, isest dura disciplina, Iudaeos rexit, quos adhuc hodie in vindicta suae mortis, ubique vagos & inquietos esse sinit. Vti praedixit
37쪽
oseas, Qtua dies multos sedebui silij Israel sine rege δc sino principe, & sine facrificio,& sine altari,& sine Ephod, desine Teraphim. Quod his diebus fit, quando I udari passim
pro sagi, neq; rebe, neq; regnu, neq; ciuitate, neq; temptu, neque sacerdotiu, neq; vestem sacerdotale, neq; imagines
templi habent. Adde mala quae propterea eos in desolatione Hierusale per Vaspasianu & Titii inuenerunt. Siquide
De bello de fame, qua tune premi sunt Hebraei, ita scribit Iosephus, Iudai. lib. Per singulas domos ubi fuisset aliquid cibi repertum, con-γ.c P. Z. tinuo bella & eaedes inter charos, ipsosque parentes ac liberos nascebantur, du non Qtu e manibus, sed ex ipsis etiafaucibus inuice cibu rapere certabant. Fides aute nec mortuis erat, sed ipsi, quit iam spiritu exhalaret, perscrutabatura praedonib', ne cui forte intra gremiu cibi aliquid resedisset. Haec Ioseph ' de virga Christi ferrea ad Iudios. QDd vero sequitur, E T tanqua vas figuli cofringes eos, bene Gεtibus quadrat. Nasicut figulus quado ex massa formauit ali uod vas, de si illubostea efficitur tortu & iutile,tue ex eo racto ex eade massa fabricat aliud rectu & bonii. ita Christus, ubi primuin populo G Aili infidelitate, idololatria, aereliqua peccata deleuit, ipsum postea rectu & utilem fecit, per Dapti sinu eu mundando, ac perlege Euangelica illii iu satth. 3. stificando: sicq; ex eade massa filioru Adae,de lapidibus Getiliu suscitauit filios Abrahae. Si vis, etia totus hic versicu- Ius ad omnes pertinet: ut Virga, potestas regia Christi Ggnificetur, qua peccatoribus correctionis vindicta promittitur: sicuti Danielis cap. I. scriptu est, Aspicieba in visione noctis,& ecce in nubibus caeli quasi Filius hominis veniebat o H R. i s T v s scilicet Deus Sc homo) & usq; ad anti- ' uudieruperuenit,& in cospectu eius obtulerut eu:& de-it ei potestate & honor c & regnu:& omnes populi, trib
& linguae ipsi serviet. Potestas eius, potestas aeterna quae noauferetur,& regnu eius quod non corrupetur. Dicitur autεhqc virga eius, serrea quia rigori aequitatis deceter coaptata est:& propterea instar ferri i flexivile appellat, alioquin quantu flecteretur, tantu declinaret a recto. No enim cedit sertibus nitidi, nec miseroru facies despicit Deus. Respicestia in ipsa coparatione vasis fictilis reru causas decuter ex is pressas.
38쪽
pressas. Narecte quilibet homo vasi luteo coparatur, ut &confiactio eius facilis, & via lutea demostretur. sed ute in melius ressirmatur, quado in spirituale homine diuina gratia suffragate perducitur. Quippe ut figulo promptu est a missum vas ad eade vel qua volet specie resermare, ita Deo facile est, post vitioru casus voletes se erigi, per doctrinae suae institutione ad pietate ex impietate reparare, prout alibi per Propheta loquitur, sicut vas i manu figuli, sic de vos in manu mea,dicit Dominus. si vero recurras ad testae consuetudine, quae si semel fracta suerit, nequaqua in integrucompingi potest, tantii intellige costa tionc de qua nunc in peccatore in peccatis suis sine poenitetia moriete. Nam tunc ubi ceciderit lignit, ibi erit. Deinde vox est Prophetae exhortantis, Et nunc reges intelligite,&c.
Et nunc reges istelligite, erudimini qui iudica
Descendamus ad tertiit membra, in quo Ia propheta admonet ut sacramulis terribilibus patefactis, humansi genus humiliter obediat Creatori. Et dictio, N v NC, hoc in loco ratione reddit, ac si dictu esset, propterea vos o Romanoru& caeterarii gentiu reges, vosq; 5 Iudices, qui in uniuersa estis terra: vel vos, 5 qui terrenos homines iudicatis, ex quo addiscere potuistis quatis calamitatibus oppressi fuerint ii qui Christu huc temere reprobariit, & illva pariter nostis, va Deo in haereditate electi estis: vos omnes, inquam, moneo, sapietes estote,& abiecta priori illa ametia, erudimini tu ab iis , tu a diuinis Scripturis. Veru du reges ac principes admonetur a Propheta, ipsos etia populos eis subiectos a Gmoneri pariter arbitramur' ibiq; oritur pula herrimu deliberatiuudicedi genus. Naquu tali sacrameto vulgato obstupeficia fuerint corda mortaliti, saluberrimus ac necessa
rius suasor accedit,ut cuti more& tremore vero Domino
serviamus, ostendes ab utili & honesto quod in deliberationibus plurimum valet expedire quae alcha sunt. Utile siquide est id, nequando irascatur Dominus, & pereatis devia iusta: Honestum istud, Beati omnes qui co fidunt in eo. Nunc autem quid intelligere, & in quo erudiri oportet,
39쪽
quatum possumus, interpretabimur, si prius illum strupuludiscusserimus, quia ante tremuerint Getes, & populi meditati sint inania, astiterint Reges terrae, principes conuenerint in unii: nuc Gentiu ac populoru nulla fit metio. Equide opinor ideo Regu tantia ac Iudicii nuc fieri inutione, φ illis emendatis facile populus sequatur quae sunt optima: de tamen c. aeter u quoq; meminit generali clausula quit subiugii, Beati omnes qui cofidui in eo. Nuc igitur per ea qui dicta sunt, Regu est intelligere Christi regia potestate, a quo
Rom. 73, 3c sua accipiunt. Testante Paulo ad Romanos, No est potestas nisi a Deo. Neq; maiore ratione honoratur principes, qIa'etr. a. quod ministri Dei,quos qui contenit, spernit eu cuius sunt ministri. a ex re fit ut gladiu portent in laude bonoru Scvindicta maloru. Istud tame eos nequaqua extollere debet, sed quato maiores sunt, tanto magis sub omnipotentis Dei manu, a quo & pedet, humiliari habet:& magno orbis periculo superbiut monarchae, qucadmodu magno orbis bono humiles sunt. Vnde de his ita ludit tragoedus Seneca,
Vos, quibus Rector maris atque terrae Ius dedit magnum necis atque vitae, Ponite inflatos tumidosque vultus:
Quicquid a vobis minor extimescit, Maior hoc vobis Dominus minatur, o omne sub regno grauiore regnu. Quapropter nuc beMatth. 7. ne subiugit Propheta, Erudimini qiudicatis terra. Scilicet agnoscat principes se habere superiore iudice in caelis, qui& eos ac eoru facta iudicabit,& in qua mensura aliis mensi
herint, eade remetietur eis. Neque frustra eos sic eruditos desiderat. Solet enim fere magnae fortunae comes esse stultitia, qua semper fit ut seipsos ignorates magnates, quoscu-que despiciat,& tantii propriis in viribus fidat. Et tame operaepretiu est ut multu sapiat, qui tot hominii milibus sapiut: Vt plurimu animo cernat, qui tot urbibus prospiciut. Aut si hic Reges dicatur dominatores vitiorum, uti Paulus I. ad Corinth. 4, loquitur, Iam siue nobis regnatis, dc utinaregnetis, ut & nos vobiscu regnemus nuc intelligite Reges,
id est valentes regere quicquid in vobis seruile atq; bestiale est. Atq; erudimini.Eruditus aute dicitur quasi a rure Acrudi
40쪽
trudi sublatus. Erudimini igitur, nune recte dicitur illis qui
iam carnalia desideria domuerunt: quomodo asserebat Plato eum optimii imperatore, qui sibi ipsi imperaret. Itaque modis Reges intelligite, scilicet, ut sic semper vivatis quasi ad iudiciu quotidie venturus sit Dominus. Erudimini iudices, ut a Christo R ege & Messia i lege promisse, vero Deo, Coloss. 3 & vero homine, nuqua discedatis. Hac ratione spirituales, Phili p. 3. qui qu ae sursum sunt sapiut, quae sursum sunt quaeriat: quoruanimus & couersatio est in caelis, qui terrena calcat, amore cclestiit, merito Iudices terr dictitur.A e vertat in superbia m David nuc appellat eos Reges & Iudices, subiecit,
seruite Domino in timore, oe exutate ei cum . . .
tremore. Breuis & plena comonitio, ne scilicet Reges fieri potestate terrena, caeleste Dominu spernant, sed ei seruiat, veluti Domino, cui seruire regnare est. In Sacris literis, Seruire, pleruque est colere. Colitur aute Deus, obseruandis illius praeceptis,&hoc intimore, ut circunspecti semper caueamus ne qua i re ostendamus Dominu omniti. Et propterea nunc dicitur i N timore, quia ubi est timor Dei, illic S: ma- datorii obseruatio. Is timor retrahit a peccato, sicut fiarnu seruat equum a praecipitio. De quo timore loquitur Deus Malachiae cap. i, Si Dominus ego sum, ubi est timor meus si Pater, ubi est honor meusὶ Pater est per creatione, Domi inus per tutela, nutritione, ac defensione . His de causis omnes ei in timore seruire debent. Neq; noster timor seruilis
sit, de quo scriptu est, Oderint que metuant' sed sit castus &siliatis. Naaliter seruus dominum, aliter filius dominu &patre honorat. Seruus magis damnuq dominu timet: contra aute filius, qui potius amore quam pinnose aliquo reformidato mouetur: quemadmodu etiam dixit Horatius, II, Oderunt peccare boni virtutis amore, ad Quili- Oderunt peccare mali formidine poenae. tium. Verum ne dura videatur ista seruitus , subnexum est, E rexultate. Nam timor Domini, no ad miseria, sed ad gaudiu
lucit: quippe qui beatos essicit, &sanctos reddit Sed rursum ne hoc ipsum vergeret in essusione temeritatis, oppomcia iii