장음표시 사용
51쪽
LReg. Is . Multiplicatis cu Absalo cospiratorib', statim Dauid eluitate regia perdidit, sugies. Et quia uti scribitus 2, Reg. is. dum sors iniqua talia moliretur , Rex abscondit se in campestribus, dicit, Dormivi, de tanqua non sentius ille habui: Postea congregata aliquata multitudine, utpote sexcento- . rum Virom, quasi euigilauit,& vires pristinas resumpsit ad resistendum Absalon. Et haec omnia ita contigerunt, quo niam Dominus suscepit eum. Vnde quasi somnus eius persequutio fuit:.s pluscule enim in Sacris semiius pro magna tristitia sumitur: veluti Gen . cap. s. de Patriarcha Iacob,
du a filiis audiuit Ioseph filiu situ adhuc vivere, & dominari in omni terra AEgypti, quasi de graui somno euigilas, reuixit spiritus eius, qui per longu animi moerorem prius
ferme mortuus fuerat. Quapropter nunc tantiidem intellige per dormitionem David, xanquam absorptus prae minstitudine de afflictione sua & populi eius peccato afflicti,
haec &similia effuderit. Verula mei nonulli etiam existi- . mam ipsum David sua in persecutione dormisse,&praelabore & angustia soporatum fuisse. In quo quidem sopore, factus in extasi, vidit in spiritu totum suturum passionis Icresurrectionis Christi mysterium ad instar suae persecutionis. Sed de hoc tacet sacra Regum historia: quare id opinare si lubet. Ad Christu autem sylum conuertendo, nunc dicit, Ego ad significandum quod sua voluntate mortem& cruce sustinuit, prout Io. cap. Io, ipse loquitur, Propte ea me diligit Pater, quia ego pono animam meam, Sciterusumam eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipse: potestatem habeo ponendi animam meam,& potestatem habeo iterum sumendi eam . Hic vero dormitio morientis, somniii autem mortui accipi potest:ut dormitio sit qua trasitur ad somnii, velut est expergefactio qua traia itur ad vigiliam Dormitione etiam pro morte naturali postam, innumerabiliter cotinet Scripturς:vt r. ad Thessal.
ca. 4, Nolo vos ignorare de dormietibus, &c.& Marci ca. , Non est mortua puella, sed dormit. itidem Matth. 9. Naquemadmodum dormit is quem certum est postea euigilaturum, ita in Sacris quum dormientes audimus, euigilaturos &resurrecturos minime desperemus. Nuc igitur Christus triduo
52쪽
stus triduo mortuus, & tandem surrecturus, dicit, Ego dormiui, & Qmnum cepi. Huius rei figura fuit Ionas, de quo
Matth. cap. 12, Qvj in utero mortis mortem vicit. Portauit sic mors mortuum, ut tempestas mundi conquiesceret, &Niniue nostra illius preconio saluaretur. Fugitiuus propheta, qui reliquit domum,dimisit haereditatem, dedit dilecta
animam in manibus quaerentium eum. Illius morte mors mortua est,illius morte nos vivimus. Gratias Saluatoria-gat creatura, quod tam potentem aduersarium dum occideretur, occidit. Regnauit enim mors ab Ada usque ad Christum etiam super eos qui non peccauerunt, in similitudine praeuaricationis Adae. Nam ante Christum, Abraham apud inferos, post Christum Latro in Paradysb. Vnde per Cnristum aperta caelorum ianua est, quae tanto tempore antea
clausa mortalibus fuerat. Tuc impletum est illud elogium, de quo ad Ephesios cap. s, surge qui dormis & exurge a mortuis, & illuminabit te Christus. Istud idem aperte facto praemonstrauit Nazsariis Samsen, quum meretricem uti Christus Ecclesiam ex Gentibus) adamavit:& multo plures hostium moriens, quam viuus occidit. Unde etiam hac de causa Num. cap. 2i, Exaltavit Moyses serpetem aeneu in deserto, in typum, videlicet, Saluatoris. Nam sicut is habuit similitudine veneni, quia dicebatur serpens, caruit ta- me veneno, quia aeneus. Sic Christus in cruce eleuatus habuit similitudine peccati ob carnem passibilem, fuit tamen sine peccato. Et ideo sicut aspectus illius serpentis aenei saluauit a morte corporis, ita fides Christi crucifixi & mortui
liberat a morte spiritus, & restituit hominem vitae aeternae. Porro hunc Christum nostrum triduo mortuu canunt Scripturae, Matth. cap. I 2, Sicut fuit Ionas in ventre ceti tribus
diebus & tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus & tribus noctibus. sed aduerte quod quia ubi dies est, copulatur & nox, & ubi nox est, computatur & dies. Propterea sic numerando, inuenies tres dies Zenoctes istius mortis. Incipe quide computare de nocte diei Veneris in qua filii Christus traditus, & a Iuleis coprehe-sus. Qui enim scit se ad hoc captiuari ut occidatur tempus illud, in morte computat. Est dies sequens, qua accusatus de
53쪽
crucifixus est, noxque cepit in sabbato: in & ipsum sabbatum, est etia vesper post sabbatum, in quo Dominus surrexit, quod coplectitur die Dominicu, quia nox non copulatur line die, neq; dies sine nocte. Quare patet veru esse illud quod in Matthaeo scriptu est cap. 17, Et post tres dies
resurga. Neque propterea ibi necessario legendum est, Per tres dies resurgam, licet aliter opinentur plurimi, omnia enim per Synecdochen intelligentes. Declarata vero sic exinanitione hominis Christi, sequitiir postea illius exaltatio, dii dicit, Exurrexi: Naqueadmodii monumetu praebuit Luc. 23. Christo testimonium, quippe i in monumento illo nullus ante nec post sepultus est, veluti nec in utero . Virginis quierua mortale vel antὶ vel post conceptu est, ita haec admir1a resurrectio Messiam C H R I s T v M usq; adeo magnificat, ut ipse propterea sit primogenitus in multis fratribus. Ad Rom.cap. 8.& hoc quidet primus sine peccato natus, & primus impassibilis resurrexit. In qua denominatione habet fiatres omnes, videlicet qui per eius primatum iri Dei gratia renascutur. Licet secundu unigenitus, id est, Filius Dei, fiatribus careat. De die aute & hora illius resurrectionis, nos cu Augustino,& concilio quarto Toletano, sentimus Christu in aurora diei Dominicae surrexisse. Iux-Pal. 1 c. ta illud Psalmographi, Exurgam mane, exurgam diluculo. Q propter forsan postea factu est ut sicut primi dies propter futuru hominis lapsum, a luce in nocte, ita isti dies resurrectionis & mortis propter hominis reparatione a te-blati. 28. nebris ad luce c5putetur. Nec obstat quod scribit Matthae', Vetere Sabbati illucescete in una Sabbati, Dominu surrexisse. nec . a iod Marci cap.vltimo legimus, eundem valde mane orto iam sole suscitatu, etiam pugnat. Nam aurora media est inter tenebras noctis Se luce perfecta diei: & ideo ab utroq; potest nominari, sicut mediu ab extremis denominatione recipit. Vnde Ioannes cap.ro, scribit Dominusurrexisse, quu adhuc tenebrae essent super terra. Aurora enim media est inter tenebras noctis & luce perfecta diei. Narc. is. d miru ergo si Marcus has tenebras, valde mane dicit Nec est i quis propterea dicat hoc ultimum capitulum notae Marci, dc in codicibiu Graecis illud no inueniri. Na in
54쪽
eo multa reccsentur, quae approbat catholica Christianori fides. Deinde hoc in veruculo subnectitur causa resurrectionis Saluatoris, his verbis, Qvpnia Domin suscepit me. Humana quippe natura viribus suis no potuisset surgere, nisi eam diuina omnipotetia suscepisset: tametsi docto tu sit iudiciti, Christit, resiurgedo, etia nobis carnis resurrectione. promeruisse. Hieronymus, aute hic legit, Quynia Domin sustelauit me. Q verba clariore senium factui. Tu demuChristus de morte ereptus,& factus impassibilis, intonat,
Non timebo milia populi circundantis me: exurge Domine aluum m ac Deus meas.
Et David potest hoc de Absalon & exercitu eius dicere,& Dominus de Iudaeis Demetibus aduersum se, & clamania I ''tibus, Tolle, tolle, crucifige eum. Voluntas enim Absalonis de suom, erat ipsum Dauid ita undiq, vallare, ut nec eoru manus effugere posset: sicuti patet 2. Regii cap. i7. Sed ut ostendat fidelis Rex, sua victoria fuisse potius a caeloquirit, 'humanis, idcirco ait, Exurge, Domine, salvu me fac Deus meus. Haec particula potest etia esse cosequutiua ad Christu. Nadu dormiuit in sepulchro, Iudaei petierunt a Pi Mati. 27. lato iuberet custodiri tumulu usq; in e teritu, ne venietes discipuli furaretur eu, dc diceret plebi, Surrexit a mortuis. Sed Christus dii surrexit, n5 timuit milites Pilati, custodes sepulchri. Navi scribit Matthaeus cap. 28, Christo resurgente, ecce terraemotus factus est magnus. vii & in passio ne terra tremuerat. Angelus vero Domini descendit de cae- Mati. 27
Io,& accedens reuoluit lapidE, & sedebat super eum, non quasi praeparauerit exitum de sepulchro Domino resurgeti, quia Cnristus exiit clauso sepulchro, sicut intrauit ad Di Ioan. io scipulos ianuis clausis, & clausi natus est Virginis utero: sed prae timore illius angeli, exterriti sunt custodes, & n- Mati. 28.cti sunt velut mortui. Erat enim aspectus eius sicut fulgur, ut in eo ostenderet Dominus se futurum in iudicio terribilem reprobis. Quare nuc dicit Saluator, Exurge, Domine, effective videlicet, id est, Fac me resurgere. No m tanquam dormienti aut iacenti Deo dicatur, Exurge: sed moris est diuinaru scripturaru, personae Dei tribuere quod in nobis
55쪽
Descendit ad inferos.& ad Ephesios, odaute asccdit, quid ς' iliu eaptiua duxit capxiux partes terr*tra descenderat, tale.quam indς, Wy'' - aspoliato purgatorio
traxit. An vero simul tuc Phoe ita factum iVyRςP'. mori pro redemptione eisione volui x xi qμ fremium extraordina
ptati,ibi praeton Π y r meipsum. A tem- si exaltatusquero λ Christus rini ibus fuerit, probabiliter dixerim eum etiam eum suis somyxidψ' sie illius victoria ibi' Paradysum resurrectione corPOredem apparςrςx P shduit immortalitate,Osten' immortali,&dum 'ς ρος - .idelieet Ouonia,&ς-dit Christus cur amplius no timeat, Videlicet,
a viam tu percumi omnes aduersantes mihi
seri armiger dc dux exercitus Regis interfecit Absalonε,
56쪽
res, vires ipse intelligit. Trasiatum est aute hoc a seris, quae in dentibus summum habet robur. Ad Christum instiper hunc versiculu couertedo,& pro Iuda,& pro Iudaeis Christi persequutoribus, couenit. Na vides is Iudas φ Saluator
innocens damnatus estet, conscientia remordente, ait, peccaui tradens sanguinem iustum: proiectisque triginta arge-teis in templo, recessit, & abiens laqueo se suspendit sicuti
scribit Matthaeus, cap. 27. Hoc modo condignas sui peccati luens poenas, ac tanto sceleratior & in silicior, quanto poenitentia tauquam eum reuocauit ad Dominu, sed desperatio traxit ad laqueum. Consultius quide expectasset propitiatorem in crimine,& donec sanguis Christi pro omni-Dus effunderetur, immunis lethi suspedium distulisset. Porro & alij Iudaei, qui sanguine innocetem perdiderunt, similiter percussi, ablato scilicet ab eis regno dc sacerdotio, ac ciuitate & teplo per Romanos destruciis. d sibi aduersantiu exterminiu Christiis etiam praedixit sua in passione: nam,ut scribit Lucas, tunc conuersus ad filias Hierusalem, Luc.13 dixit, Filii Hierusalem, nolite fiere super me, sed se per vos. ipsas flete,& super filios vestros: quonia ecce dies veniet, in quibus incipiet dicere motibus, cadite super nos, & collibVoperite nos. Refert autem Iosephus lib. 3. de bello Iudaico, cap. i3, Iudaeos, infestis sibi Romanis, cauernas montium, colliumque certatim petiisse speluncas, ita ut testetur, destructa vine Iotapata, se in profundo puteo cum quadragiata comitibus biduo latuisse: tertia vero die per quanda mulierem, quae cum eis fuerat, proditum,& ab hostibus cap tu. Quapropter ex his videat lector, anne vere detes sacerdotum, Scribarum & Pharisaeorum contriti sunt: ablata siquidem ab eis iudicandi potestate, consumptis insuper illo rum bonis fortunae, dentes eorum perierunt. Nam nihil apud eos remansit quo amplius aut pauperes aut pupillos aut viduas roderent. Sed ut agnoscat quisque fidelis semper suum auxilium a Deo pendere. Ideo sequitur,
Domini est super populum tuum, ben die his trad
Contra illos haec sententia profertur,quorum dentes s
57쪽
philip 2. perius dixit esse contritos: & uno sermone Propheta praecI-pit hominibus ouid credant,& sperent. Nam a Domino est salus. Nempe Christi incarnationem, a qua totum nostrum bonum pecet, nusquam quis mortalium meruit. Sed ut in quit Ioanes gratia & veritas per I EsVM CHRIs Tu Mfacta est. Et Paulus ad Ephec Gratia estis saluati,& hoc non ex vobis: Dei enim donum est,non ex operibus, nequis glorietur. Vnde prima gratia nusquam cadit stb merito, nisi Christi, qui nobis solus illam promeruit, testante Paulo ad Rom. modo, no etiam cum illo omnia nobis donauit Et quum de beata Virgine canit Ecclesia, Quem meruisti portare, resurrexit,&c. istud accipiendum est non quasi ipsa Christum incarnandum promeruerit sic quippe redemptrix mundi diceretur sed id solu sonat quod a throno Dei diffinita incarnatione Christi c5plenda, ipsa promeruit esse illius mater. Quare neq; Patriarchaz, neq; prophetae,neque alij patres veteris Instrumeti sitis studiosis actibus aliud
impetrarunt, nisi forte istius incarnationis accelerationem, uti Esaias cap . s, his verbis, Rorate caeli desuper,& nubes pluant iustum, aperiatur terra, & germinet Saluatorem. Ite cap. 64, Vtina aisrumperes caelos,& descederes, a facie tua moles defluerent, &c. Sicut autem curatio, via est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos,reficiendo'; suscepit. Et quemadmodum medici,quum alligat vulnera, noincoposite sed apte id faciunt, ut vinculi unitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: Sic medicina sapietiae Dei, per hominis susceptionem, nostris est accomodata vulneri-Dus, de quibusdam contrariis curans,& de quibusda similiabus: sicut etiam ille qui medetur vulneri corporis, adhibet qu da contraria, sicut frigidum calido,vel humidii sicco,vel quid aliud huiusmodi: adhibet etia ques m smilia,sicut linteolum vel rotundo vulneri rotundit, vel oblongu oblogo: ligaturamq; ipsam no eandem mcbris omnibus, sed simile similibus coaptat. Sic cilestis Sapiἴtia homine curas, seipsa exhibuit ad sanadu, ipsa medicus, ipsa medicina. Quia eigo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. Serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. QSemadmodum illa sapientia vocabatur, erat
58쪽
eutem mittitia contemnentibus Deum,sic ista quae vocatur stultitia, sapientia est vincentibus diabolum..Nosim mortalitate male usi sumus, ut moreremur: Christus mortali tate bene usus est ut viveremus. Corrupto animo Remin , ingressus est morbus: integro corpore foeminae,processit si ius. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo vi tutum eius, nolitia vitia curantur. Iam vero similia quasi ligamenta membris de vulneribus nostris adhibita, illa sunt, quod persteminam deceptos, per foeminam natus homo
omines, mortalis mortales,morte mortuos liberauit. Sed
de his hamnus. C. aeterum populo credentium nunc in- i; fundit Dominus benedictionem suam,transmittens eis Spiritum Sanctum,& in futuro similia repromittit, ut Matthii cap. et , quando dicturus est, Venite benedicti Patris mei. . possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi.
Haec est paterna benedictio, qua in finem benedicit populo suo Altissimus. Benedictio quidem haec in Sacris abundantiam & temporalium & spiritualium significat. Proinde per benedictionem intelligere possumus pacem & diuina beneficia,quae benedictionis sunt causa.
IN PsALMUM A R T V M Vum in carem, exaudiuit me Deus iussi meae,in tribulatione dilatasti mihi.
Secundum Hebraeos titulus huiu psalmi talis est, Vicctori, siue Ad victoriam, in organis, Psalmus David: unde patet quis sit author. Sunt autem diuerse opiniones quid nunc significet hoc verbum, Ad victoriam, siue Victori Alij
putant hgniscare modum musici catusseu seni, scilicet certatim, cu ornatu mutuo ad superandu, quasi is Psalmus achoro Levitarum in organis decataretur. Ita ut organa imprimis inciperent, choro vicissim voce humana respondente: usqueadeo olim consona vociferatione Deo maximo sacrificabant, quomodo& in templis in cantu alicuius hymni quotidie sic unus chorus incipit, & mox postea alius nititur alium exaltatione vocis vincere . Alij exi-
59쪽
stimant Ista vocabula significare praesidentem instrumen to musico, vel tali speciei cantus aut soni, ut scilicet deno tetur praesidens, cui assignabatur canticum sic vel sic canen - dum, seu tali sono musico supponendia. Argumentum autem istius Psalmi est, quod Dauid hic loquitur de tempore
su persecutionis a satile. Hic in principio expresse meminit iustitiae suae. Satis excluditur ab hoc Psalmo tempus persequutionis Absalon, quae ei contigit propter suum peccatum:&relinquitur intelligendum de prima afflictione per 1. s. ii Saulem innocenti filio Iede, facta: de qua I. Reg. cap. 13. videlicet auxiliantibus Ziphaeis & repromittetibus, quod duangustias eorum David apprehendisset, non posset ulterius alio aufugere. Inde tame eo abeunte, adhuc Saul in deserto Maon ita cinxit David & viros eius, in modum coronae, ut desperarent se posse euadere. Sed tunc venit nuntius ad 'Saul, dicens, Festina,& veni, quoniam infuderunt se Philistari super terram. Reversus est ergo Saul, desistens persequi David, & perrexit in occursum Philist rum. Propter hoc vocaverut locum illum petram diuidente: na ibat Saul& viri eius ad latus montis ex parte una: Dauid autem, dc viri eius seruati, in latere montis ex parte altera. Nam cognosces Dauid malitiam Ziphaeorum,oc Regis inuasione, angustias quidem illius regionis dereliquerat,&fiigerat ad hanc Petram maxima in deserto Maon constituta. Sic ergo inopinabiliter declinauit periculii propter quod edidit huc Psalmu, Deo gratias reddes pro sua liberatione. Hortaturq; subs ut sciatquΘdDe' solus qui elegit eu, audiet causam iustitit eius,& adimplebit promissione sua, neq; interim dubitent, sed vacet iustis operibus, & sperct in Deo, a quo erit expectatum bonii. Vocat autem hic Deu suae iustitiae, quin omnis iustitia Christiani de Deo sit: uti testatur Paulus ad Rom. cap. 9, Non est voletis neq; currentis, sed miserantis Dei. Neque sapiamus Iudaeorum supercilium, qui dicebat, Nos Abrahae genus minus: Abraham patri nostio,loquutus uς' i' Deus, & propterea credebant operibus sitisper se consideratis, deberi ex codigno mercedem gloriae eternae. Quoru falsam opinione reae refellit Paulus eodem capite. R stat ergo ut totu imprimis Deo detur,qui homin volutatem
60쪽
tem bonam & praeparat adiuuandam, & adiuuat praepar
tam :volentem praeuenit ut velit, volentem sequitur ne frustra velit. Sunt enim, teste Esaia, in conspectu Domini om- Ea.c .nes iustitiae nostrae quasi pannus menstruatis. Nisi ergo maculas iustitiarum nostrarum riuas obscuritates & umbras quasdam sicut in Luna recte dixerim spletar charitatis obtexerit, illustrauerit, aut depulerit, nihil valent apud Dominum nostrae iustitiar,ut eis de praemio aeterno aliquid debeatur. Hinc Hieremias, Novate vobis nouale,&nolite super Hiere. 4. spinas peccatorum serere. Exortae enim spinae suffocant semen. Matth. I 3. Sequitur, I N tribulatione dilatasti mihi quia ab angustiis tristiti , in latitudine gaudiorum eum duxit, videlicet ipsum liberando a conspiratione Saulis detecta per Ionainan, &a periculo mortis in domo Michol: de quibus I. Regum, cap. I9. tum demum a proditione seruorum Achis, regis Geth, coram quo furiam fingere coactus est: postres' o & ab exercitu Saulis in deserto Ziphaeo- I. Reg-χώrum. Ad Christum, illiusque membra etiam hoc verba re ferendo, Christus orauit Patrem pro sua resurrectione, quia dixit, Clarifica me Pater,&c. 3corauit pro suis membris, Io annis cap. Ir, Salua quos dedisti mihi:&non pro iis oro tatum, sed pro omnibus qui credituri sunt in me. Hoc idemorauit & in horto,& in cruce. Et quia fuit exauditus pro sua reuerentia, ideo hic appellat Patrem, Deum iustiti suae: c5- ςby stra quem irascentes Iudaei peccant usque hodie, qui no peccarent irascentes, si vere Des non esset Filius quem negant. Sequitur, i N tribulatione dilatasti mihi. Prolactis tribulatio est,qu.ae maxime dilatat Ecclesiam Christi.Nam ouanto plus vel a Tyrannis vel ab haereticis agitata, tanto plus creuit,& more palmae, ponderi persecutionum restitit. Vnde Paulus 2. ad Corinth. cap. 4, In omnibus tribulationem patimur, sed non angustiamur, quasi dissidentes de auxilio Dei: aporiamur, sed non destituimur: persecutionem patimur,sed non derelinquimur: humiliamur,sed non consuli dimur:deiicimur, sed non perimus, semper mortificatione
I E s V in corpore nostro circunferentes. Sic tribulatio te
poralis membris Christi. est quaedam pr paratio seu eleuatio ad coronam aeternam, quando eodem tempore conseia