장음표시 사용
61쪽
stres fiunt,martyres coronantur,totaq; turba iustorum c5- tritionibus semper augetur. Porro ad Deum, qui tam abunde beneficus est,haec verba sequuntur,&c.
Miserere mei, exaudi orationem meam.
Aduerte quod sic David iustam suam prosequitur causam coram Deo, ut semper ad misericordia confugiat diuinam. Multi enim suoru uti probabile est) dubitabant m nunquaseret Rex,&ob id credebant se frustra illius partes sequi. Nam quum vidissent quod noluit uti opportunitate sibi a Deo tradita,occidendi Saulem persequentem ipsum in spelunca dicentibus illis, Ecce dies de qua Dominus locutus
est ad te, Ego tradam tibi inimicum tuum, ut facias ei sicut placuerit in oculis tuis: & similiter quum restiterit iis qui volebant Saulem occidere, ut patet. I. Regum cap. 24, increpabant electum Dei Dauidem, quod noluisset uti beneficio praeualendi super inimicum. Tantudem imprope- r. abant, dum quum Abisai descendens in castra, Sauli dormienti lanceam abstulit, neque Abisai permisit volentem
eum trucidare, & in hoc vehementer instantem sicuti scribitur I. Regum cap. 26. sed patiens futurus Rex,Dei praesidio confisus,prudenter distulit quod nondum iustitiae erat. Existimauit enim ordinatum a Deo Regem occidere, esse nimis iniquum, licet ille esset malus, venturamque sibi poena opportuno tepore timebat ab eo, qui ei praeberee postea regnia. Quapropter vide quado licet subdito tyrannum occidere non quidem eum qui duntaxat regnando trranniis erat, sed utique eum qui per usurpationem talis fuerit quomodo Delbora sancte Sisaram interfecit. Iudicum cap. 4.Dauid autem ante morte Saulis non fuit verus Rex
in populo Israel, licet antea dixisset Samuel Sauli, scidie Dominus regnum Israel a te hodie, & tradidit illud proximo tuo meliori te. I. Regum cap. IS. quod iuxta Augustinum intelligitur tantum de stirpe Saulis, & non de Saule. Et quum I. Regum cap. is. fuit ipse David a Samueleunctus in Regem, hoc certe factum est, non quasi statim postea Dauia acceperit regnum Israel possidendum, sed quod solu tunc illud in ret comissione a Deo habuit. Tolerauit
62쪽
Ierauit autem in terim Dominus saulem in possessionem regni, quoad vixit: ut ex iniusta persequutione Dauidis, magis atque magis malitia Saulis,& innocentia sui generi innotesceret. Ad veru enim Regem in Israel olim-duo concurrebant: primum, erat electio Dei r alterum, acceptatio populi: uti legimus Deuteron. cap. II, Ipsum ponas super te Rege que Dominus Deus tuus elegerit. .apropter imprimis iussu Dei fuit ipse saul a Samuele unctus r. Regum cap. IO. tum demu sortibus missis, sors cecidit super tribum Beniamin, deinde super domum patris Saul. re quum duntaxat post mortem Saulis fuerit ipse Dauid ab Israel receptus Rex,& id quide primum in Hebron super tribum Iuda. 2. Regum cap. 2. ubi septem annis δίsex mensibus regnauit: deinde post mortem Isboseth a reliquis tribubus in Hierusalem. 2. Regum cap. s, satis apparet cur semper David quandiu vixit) ipsum Saul dominum suum appellauit, & illi assidue hunc tantum honorem detulit, ut nunquam in eum manus iniicere ausus sit. Non enam erat nescius futurus Rex, diuinam esse traditionem in officio ordinis regalis, & quod Dei imaginem habet Rex, sicut & Episcopus Christi .Quibus de causis forsan Pharaoni futurae famis somnium reuelatum est. Et Nabuchodonosbr aliis secum assistentibus, solus filium Dei vidit in camino ignis, non utique merito suo, qui in idolo se orari voluit, sed merito ordinis regalis. Quid miru igitur si nuc afflictus electus Dei, & nodum regnum assequutus, ad misericordia Dei confugit seque semper exaudiri posulat, qui semper clementia diuina indiget 3 Aut si
ad Christum, eiusve Ecclesiam h c omnia verba conuertere velis, nunc nuc ipsa mater Ecclesia sese exauditiam dicit. Adhuc tamen hIc iterum deprecatur audiri, significas perfectae orationis hunc est e modum, ut licet nobis postulata desideria concedantur, recta tamen semper ambitione audiri nos iugiter postulemus, sicut dicit Paulus ad Thessa-- lo. cap. s, Sine intermissione orate. tanquam omnis actus noster talis sit, ut pro nobis semper Deum oret. Aut si iterum rogat, quum iam se exauditam significauerit: hoc
forsitan propter inchoantes fit, ut in quo non est perfecta,
63쪽
gitis uanitatem, oe quaeritis mendacium'
Quod ait vates, Filij hominu: periphrasis est & circuloquutiol eo quod est, homines. Estq; idioma Hebrates lin uar. siue ad suos persequutores de Israel, qui fuerunt fili j ominu quia seme Abrahae, Isaac& Iacob ratione ac fide
utentiu,nuc David couertit sermone arguitq,cos cur tam
graui atq; obstinato animo ipsum persequi n5 destiterint.. Ostendit quod vane ei insidias parauerint mam sicut medicina diciturvana, quae frustratur fine suo ita quu toties ta ei decipulas tetedisset, seper tame iustus Domini euasisset,his satis sibi persuasum habere debebant, quod nihil in eu praeualerent:neque voluntas Dei erat ut in manus eorum aliquando inciaeret. Porro coqueritur quod quaesierint aduersus eum mcdacium:in quodeclarae causam sui exiiij. videlicet, quia aliqui adulatores falso impingebant Davidi, quod Saulem vellet occidere. Super qua re pulchram ipse habuit ad Saulem orationem ,du ei in spelunca summitatem chlamydis duntaxat abstulit: de qua sic scribit Iosephus Antiquitatum lib. s.cap.r3, Q mi Saul de speluca fuisset egressus, accedens David, exclamauit a longe, petens ut Saul audiret. Conuerso autem rege , adorauit eum,secundum morem prostratus in facie,& ait, O Rex, non te oportet malignas & falsas derogationes co fingentibus, aurem accomodante illis credere, & in suspicione diligentes te viros habere, sed magis operibus affectum considerare cunctoru. D rogatio nanq; multorum est, deuotionis vero clara probatio, actuu veritate consistit. Et sermo quidem cuius ibet in utroque habet similitudinem veritatis &fallitatis: operavero nudum habet veritatis intuitum . Considera igitur ex istis qualis ego circa te, tuamque sim domum, & quod mihi oportet credi, & no accusantibus & dicetibus ea quae neq; animo concepi, neque sacere potui. Cur apponis persequi anima meam, & nihil diu noctuque aliud cogitare nisi animae meae interitu, qua iniuste persequeris i modo enim
64쪽
non saliam opinionem de me sumpsisti, quasi occidere te
voluerim aut quomodo non impie agis in Deum me occi dere concupisces, & inimicum tuum credens homine, qui
potestatem hodie habuit punire te , & a te poenas exigere.& noluit, quu tempore ad haec usus est opportuno 3 Qusdsi contra me tibi idem licuisset, nequantiam sic abiens prς-teriisses. Quando enim tu vestis incidi parte, potui etiam
caput auferre: & ego a iusta ultione me retinui: tu vero iniustum cotra me habere odium non vereris . Sed Deus haeeiudicet,& utriusque nostrum arguat voluntatem. Quibus
David satis declarat suam innocentiam, & se sine causa criminis argui. Potest etiam hic esse vox Christi, genus humanum alloquentis, ne in cultu daemoniorum, grauissimo errore, permaneat. Et merito homines diutius graues corde filisse dixit, qui post veritatis praedicatione, adorare adhuc elegerunt idola falsitatis. Salte usque ad aduentum filii Dei illorum error durasset. Quando habituri finem fallaciarum, si veritatis praesentia non mouentur Merito autem hieidololatria;vanitas dicitur: nam teste Paulo ad Cor inth. ca.s, Idolum nihil est. Falsum autem, Jc non eis conuertuntur.
Quare consimili ratione & hic vere idololatria appella- tur medacium. Materiam enim idoli Deus formauit, sed miltitia hominum forma dedit. Vnde Varro, licet agnouerit commentitium esse figmentum deorum, scripsit tamen utile fore ut se viri series ex diis genitos fingant, ut eo modo animus humanus velut diuinae stirpis fiducia gerens, res magnas aggrediendas praesumat auticius, agat vehementius, 3c ob hoc impleat ipsa securitate felicius. Sie Alexander apud Lucianum magnum sibi ad res geredas dicit suisse, qudd filius Iouis Ammonis sit habitus: timebatur enim. nec aliquis repugnare ipsi audebat, nempe quem crederee Deum. Sic primi in religione idiotas deceperunt, quo populis uterentur se dioribus. Sed nunc super his admones regius Propheta, subiungit, Et scitote, dcc.
' Etscitote quoniam miri carit Dominus ansi suum, Dominus exaudiet me quum clamauero ad
65쪽
Hic David se se naum appellat, non per iactantiam, sesper humilitate, omnia Deo tribues, a quo fuit ipsius innocetia seruata. Vocabulum insuper Hebro quod interpres
tinus, Graecum sequutus, sancti verbo exprimere selet, proprie in his hominibus ponitur, qui sunt animo benefico &liberali,& ad iuuados omnes admodum propenso. Talem aute decet imprimis eum esse qui regnum administrat. Sed&nunc David etiam suae sanctitatis atque innocentiae hae unam refiteat rationem, ex pranerita videlicet electione diuina, qua elegit ipsum, in fiatribus iuniorem, in Regem, &per Samuelem in Bethleem unxit: vocando degregibus ovium ad regni iura. Sic quide mirabilis fuit imprimis iuuenis repertus secundum cor Dei, & pulcher, qui pietate,iustitia simul & sortitudine,necnon obedientia ex omnibus unus splenderet. Caeterum ob id etiam factus demirandus cunctis, quod totiens eum Dominus de manu
Saulis ac exercitus eius clementer eripuit. Vnde conclu-dεdo ad suos aemulos loquitur, dices iAgnoscat quod Deus audiet,& clamanti ac confugienti ad eum in periculis situris sicut Jc in praeteritis, semper aderit. sed quidam hic ad veritatem Hedraicam legunt, Mirificavit Dominus gratiosum suum, quod proprie significat beneficum gratuite: qui aerecte Davidi quadrant. Itaque omnia haec,ut vera ,recipiamus. Porro lide Christo nostro sit sermo, que verius Deus pater mirabilem fecit, nisi eum que suscitauit ab inseris, Min caelo ad dextera sua collocauit, hic demirandus fuit incoceptione: quia no opere Adam, sed de spiritu Sancto c5ceptus, dc seper naturam natus: insuper in natiuitate iuxta hanc Aggari prophetiam, Ego commovebo caelum & terram, & mare & aridam,& mouebo omnes gentes,& veniet desideratus cunctis gentibus. Dicimus enim caelum Sc te ram miraculis ac prodigiis circa Christi natiuitatem commota fuisse,dum & in caelo & in terra plurima ac maxima visa fuere miracula. Nam in caelo quidem ut omittam tres soles qui circa Augusti tempora, sub quo Christus natus est, Romae simul exorti, paulatim in eundem orbem coierunt mox Christo nato nova ae mirabilis Stella illa apparuit, quae ab extremis regionibus ad eius ortum,tribus re
66쪽
gibus ducatum praebuit.De qua Calcidius super Timarum Platonis , Stella illa inquit non fuit morbos aut mortem denuntians, sed aduentum venerabilis Dei :qua quuChaldaeorum quidam viri profecto excellentes, Sc in rerum c. Hestium icientia admodum experti, inspexissent, recentis Dei ortum quaesiisse dicuntur. Terra quoque timc mota fuit, non solum portentis, quae eisdem serme tempo ribus toto orbe facta sunt bobus scilicet loquentibus, serpentibus per aeravolantibus, pueris ex matrum uteris verisba quaedam proclamantibus, foeminisque in masculinunx sexum mutatis, ac Romae, eodem die quo Christus ipse naritus est, fonte olei e terra abunde manante atque in Iudaea.' de cuius terra specialiter Propheta loquitur in geli terr motu facto, verum ob victoriam quoque quam Romani
ubique terrarum obtinuerunt. Tunc igitur terra, tunc mare, hoc est maris insuis, tunc omnes gentes commotae sunt,
quando Christo nascente, edicto a Caesere Augusto egressis ut uniuersus deseriberetur orbis, singuli in ciuitatem suam proficiscebantur, & tunc Christus nit natus. Lucae 1. Sic mirificavit Dominus Sanctu seu, qui est sandi' sanctorii, in se fandi', & alios sanctificas. 1 Sed si que mouet coiuctio illa superaddita, E T , Et scitote &c. facile est ut in scripturis animaduertat lector huius loquutionis genus familiare es se illi Linguae qua Prophetae loquuti sunt. Nam saepe inuenies ita ceptu. Et dixit Dominus ad illum &c. sequitur,
Dominus exaudiet me quu clamauero ad eum. Hic nos admoneri credo ut magna intentione ac interno & incorporeo clamor puxilium imploremus Dei, quoniam sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, ita orandum pro requie post hanc vitam. subnectit Propheta, Irascimini
Irascimini nolite peccare: qui dicitis ineordibus ue1bis oe in cubilibus uestris,c panem
Hoc bene trahitur & ad Iudγs Christi persequutores,&ad Dauidis aemulos, ut etsi eos irasti contigerit, saltem ab illicitu ausibus abstineret. Pater enim iret dc cuiusuis pe
67쪽
cati, ut plurimum est motus sensus ad illicitum: filius, cogitatio illius illiciti: nepos, exequutio exterior, pronepos, gloria in delicto. Vnde testante Augustino, quum sensus ingerit animae quandam illecebram, venit serpens & allo-
qititur mulierem. Huic autem illecebra consentire, est de ligno vetito manducare. Sic peccatum inchoatur in cogitatione, manifestatur in loquutione, perficitur in opere.
apropter nunc dicit, Irascimini & nolite peccare: innues utu forsita obrepit aliquis subitus motus animi circa illicitu, qui iam propter poena peccati non est in potestate
nostra, no ei consentiat ratio & mens quae intus regenerata est secundum Deu,ut semper mente serviamus legi Dei, si adhuc carne seruimus legi peccati. Paulus ad Roma. r. Natth. 7. Hae occasione oramus quotidie, petentes, Et ne nos inducas in tentationem. Induci siquidem in tentationem, est no solum tentari, sed a tentatione superari, siue consentire in obiectum huiusce prauae tentationis. Q apropter etia peccata sunt hi diuturni motus circa obiectum prohibitum, n5 quidem diuturni a mora temporis, sed a mora obruentis periculi peccati, cui sic nos exponimus: nam tunc qui amat periculum, perit in eo. Ecclesiastici 3. Et sicut ignis in sinu.& mus in pera male remunerant hospites suos, ita quisquis huiusmodi tentationes statim non reiicit, frequenter consu, - sionem sustinet. Porro siquandoque ira a studioso assumen p0ςΦ' Α' est ostendit Paulus ad Ephesios scribens, sol non occi- ,e dat super iracundiam vestram. Ira enim per zelum non est δε ς' - ' peeeatum quomodo sic Phinees iratus dicitur, zelatus le-pem Dei: sed illa prohibetur quae vindictae fuerit: de qua
Horatius, Ira, iuror breuis est,animum rege. Quapropter nunqua sol super hac occidat, ut si sorte contingat a rationes er hanc aliquantisper deficere, tamen cito transeat. Vnde egimus de Platone, qui seruum suum peccantem tradidit alteri puniendii, ne forte modum hunc rationis iratus excederet. Qui enim ita irascitur furore excaecatus,statim grauiora mala excogitat. Et hu iuste caecitatis prognostica fuit Gene. caecitqs Lamech, qui putans occidere feram,occidit homine. Hoc modo scientiae lumen in nostra indignatione de
cit. Eiiciam igitur illam de corde, antequa occidat lux nostr
68쪽
sti a visiuilis, ne nos deserat lux illa inuisibilis. e se Nauli. .rit Christius, sol iustitit, in homine habitare per ta,no itatum in eo viteat iracudia, quae in eo nascitur, ut occidat s per iracundiam eius: id est deserat Christus mentem illius, ruta non vult habitare Christus cum iracundia nostra.Vi- rietur enim quasi ipse a nobis occidere, quum nos ab ipis occidimus. a ira, quu inueterauerit,odium fit: quum factum fuerit odiu, iam homicidae sumus. Omnis enim qui odit fiatrem suu m, homicida est, inquit Ioanes Apostolus. a.Ioan. Homicidae vero partem in regno Dei no habent. Postea hortatur David Iudaeos poenitentia agant super malis quae in cordibus & cubilibus suis machinati sunt aduersiis Cnristum, Sanctum Domini: & monet quod licet haec fecerint cogitando,tamen nolint peccare exequendo. Sic ostendes Deum secretas hominum cogitationes intueri . Agnoscant veritatem, non effundant sanguinem iusti, sed strutentur 'Scripturas,quoniam illae testimonium perhibent de eo. Iu ιψδη F dari enim peccant usque hodie, qui non tam grauiter peccarent irascentes, fi vere Dei non esset filius que negant. Deposito autem vetere homine, nos si nos in nouum sacrificium salubriter iubemur offerre. Sacrificate, &c.
sacrificate sacrificium iustitiae, sperate in Domino:multi dicunt,quis ostendit nobis bonat
Vt recte nos Deo sacriscemus, imitemur quod Genesis cap. 4, scribitur, Respexit dominus ad Abel& ad munera . . eius. scilicet ut imprimis nos Deo placentes faciamus, quo postea illi munera nostra placeant, qui mentem osserentis, non oblationem attendit, quae placet ex munditia mentis.
Neque sacrificemus quomodo Cain, de quo dictum est, Ad Cain verὁ & ad munera illius non respexit. Sed unde hoc potuit scire Cain, nisi vera sit interpretatio Theodotionis 3 Et inflammavit Dominus super Abel & super sacrificium eius, super Cain & super sacrificium suum non inflammavit.Ignem enim de caelo venire solitum ad sacris- 1. para. cium deuorandum,& in dedicatione templi sub salomone x. Re.i s. legimus, & quando Helias in monte. Carmeli construxit
69쪽
. . . stare. Non absurde igitur nunc insinuat Propheta transs- tum de vita veteri ad vitam nouam, ut extincto vel instr-mato per poenitentiam vetere homine Ad. sacrificium iustitiae secundum regenerationem noui hominis offeratur Deo: quod fiet, si renouemur spiritu mentis nostrae,&in-Ephec duamus nouum hominem, Christum videlicet, per ipsius imitationem. Insuper, hoc est deponere veterem hominem, & induere nouum, dum deponimus mendacium, de . . n oi . . loquimur veritatem ad proximum. Proximus autem pmnis ille est qui nobiscum natus est ex Adam& Eua. Omnes proximi sumus non soluna conditione terrenae natiuitatis, qua in hanc terram eadem sorte deuenimus, sed etiam spe aeternae haereditatis. Qui sic semel ita sacrificauerit, speret a Domino utique & suorum peccatorum remissionem, & pro sancto cacrificio, vitam aeternam. Nam ut in-y.Ioan ouit Ioannes)ille iustus fidelis est:sdelis quidem in red- ..dendo promissa, iustus etiam, quia promissum seruat.Nam quum promissum sit aliquo modo debitum ipsum reddere, est iustum. Ad Christum itaque merito fiducia nostra, a quo sic certissime & mundari & saluari expectamus .
. Quare testatur Paulus ad Romanos capite 8, Spe salui facti sumus. Haec enim adiuuat infirmitatem nostrae operationis, qua redemptionem corporis nostri praestolamur, facitque de hoe certi simus,quasi iam salui simus. Quibus fievi nunc regius David arguat incredulos, qui hanc futuram immortalitatem non recipiunt, his verbis, M v L T r. dicunt, quis ostendit nobis bona 3Taliter loquuntur hi qui I ridentes dicunt , Putasne mortuus homo rursum vivat. Et quum nullum existiment ab inseris reuersum, qui quae repromittuntur in futura patria se vidisse asseveret, noa.Cor. Iz. omnia fabulas esse dicunt. sed heu miserit agnoscant Paulum usque in tertium caelum raptum, ubi vidit arcana quae non licet homini loqui. Intueantur etiam Dominum I A svM CHRIs Tu Me caelo ad nos descendisse, ut no-α.pere. i bis caelestia patefaceret. Fateantur insuper non spiritu humano allatam fuisse Prophetiam, sed Spiritu sancto inspirante, loquutos fuisse nomines Dei & Prophetas. Porro Natt.11. cur mminus suo in Evangelio dixit, Deus Abraham, Deu
70쪽
Deus Isaac,Deus Iacob,non est Deus mortuorum, sed viuentium, nisi tunc vere adhuc viverent Abraham, Isaae &Iacob,&hoc quidem non vita corporali Quare superest id tantum de vita animae intelligamus. Quapropter stultae istorum interrogationi nunc respondens Propheta, subnectit, signatum est seper nos, S c.
signatum e Uuper nos lumen inlius tus, Domine,dedisti latitiam in corde meo.
Quidam sentiunt quod diuina beneuolentia erga Dauidem & suos, nunc assimilatur luci diuini vultus, sicut e conuerso voluntas puniendi, assiimilatur irae seu indignationi diurnae. Quandoquidem lucida facies,benevola, gratiosaque est, sicut iratus seu indignatus vultus vindiciam prae se fert. Hoc vero frequentius de unoquoque homine intelligitur, ut totum Sc verum hominis bonum sit, hoe lumen, quod non oculis, sed mente conspicitur. Nain in cuius facie hoc lumen signatum est, iste reuelata facie gloriam Domini contemplatur. Tale signum in gementibus frontibus Ezechielis cap. 9, notari Dontinus praecepit. De suo paulus ad Ephes. Nolite contristare Spiritum Sanctum Dei, in quo tignati estis in die Redemptionis. signatum autem dixit in nobis,tanquam donarius signatur Regis imagine, & cera sigillo eius. Homo enim iactus est ad imaginem & similitudinem Dei. Genes cap. I. quam tametsi peccando corrupit, non tamen deperdidit: sed haec imago resultat in anima, per has proprietates homini natura inditas, memoriam videlicet, intelligentiam & voluntatem. Nunc autem illa imago dicitur lumen vultus Dei. Nam scientia gloriae Dei est, qua scimus lumen esse, quo tenebrae nostrae illuminantur. vii loquitur Paulus r. ad Corinthios, ita scribens, Deus, qui dicit de tenebris lucem splendescere, ipse illuxit in corilibus nostris ad illuminationem scientiae claritatis De; . Et ad hoc credo pertinere
quod quidam prudenter intelligunt, illud quoa Domi
nus viso Caesaris nummo, ait, Matthaei cap. 22, Redditerae sunt Caesaris Caesari,& quae sunt Dei Deo. Tanquasiiceret, Quemadmodu Caesar a vobis exigit impressionem, e. q. 1.Cor,