장음표시 사용
41쪽
tune adleest e v M tremore, ne scilicet siti. tiadi Gluta quin exultate propter spem, coiremiscite ob peccatum. Est enim diligetivim omniuexquisitor at , iuestigator Deus, Philip. q. & nemo latere eu potest. Quaobrequu dixisset Paulus ad Philipp. Gaudete in Domino semper item dico, gaudete, addidit: Modestia vestra nota sit omnibus hominibus. Nam
timor Domini no excludit laetitia animi,neque mutis laetitia, huc timoro abnegat, sed quasi cogenito vinculo seciantur. Propterea aute iustus inter lubrica huius via semper tir Cor. ro. mei. Na formidat ne mat gratia in qua stat ut ait Apostol'. Qui stat, videatne cadat. Tremit etia, ne forte inter opera
sua aliquid sit quod oculos Dei offendat: nepe nemo scit an odio vel amore digit' est. Et scribitur. Qisu feceritis omnia quae precepta sunt vobis, dicite. Serui inutiles suin'. quod debuimus facere, fecim'. sic igit opibus no fidit, nisi limul adsit gratia, quine illa Deo accepta faciat. Proinde sequitur,
Apprehendite disciplinam, nequando irascatur
Dominus pereatis de uia iusta.
Maoni ficu verbii, Apprehedite: quod est proprie veluti cursu Lgiente assequi. Et dictu est hoc ex metaphora eoru qui pugno aliquid costater tenet. Hoc igitur celeriter, hoc rebus omnibus omissis, agedur accipiamus disciplina fidei Christi, de quota ardore spiritus in ea feramur. Qujcquid teporis datur, hoc totu Christiano breue est apprehededat huiusmodi discipline, p qua Deo subiiciatur, uti prosperis timore,& in aduersis patietia & spe in eum habeat, ne per elatione aliquado nimiu extollatur, aut per pusillanimitate cito citius cedat, sed de Domino semp in bonitate sentiat. sic D. Paulus festinauit ut apprehederet huiusmodi domi-philip . . na, dices at Philippcses, sequor aute, si quo modo coprehedam, in quo & coprehcuas sum a Christo: videlicet qui eum ad fide sua vocaverat. Vtilitate vero huius facti pulcherrime Propheta subluxit, Ne quado irascat Domin ,& pereatis de via iusta. No enim absq; vindicta Deo relicto nos doctrinis hominu credimus. Audiamus Esaia cap. 29. scribete,
Eo P appropinquat populus isse, ore suo & labiis suis glorificat me, cor auia eius log E est a me:& timuelut me madato ho-
42쪽
to hominu & doctrinis. Ideo ecce ego adda ut admiratione. Peribit enim Matth. is
Iapictia a lapictious eius, ἐκ intellectus pruautium eius ab
sc5detur. Hoc modo ex ira me mittit Domin' no sanos doctores deprauato populo, iugu Christi sperneti, ut vicissimpe se sicut iustii est)pereant, Sc iuxta iniquitatem interrogatis iniquitas Propnete sit. EZechielis cap. I . Sed pra kns Christi disciplina cu omni humilitate assequeda est, ut
captiuates intellectu nostria,quasi csci in arcanis diuinis, ad 2. Cor. i . Clarita, metas chirurgu recurramus:&du aliquid supra acie humani ingenij occurrit, O Paulo dicamus, O altitudo di- Rom. Ir. uitiam sapientiae & scietiae Dei: quam incoprehesibilia sentiudicia eiu ς,&inuestigabiles vis eius. Vnde Ioannis nono, Iudaeis hanc regula non seruantibus, exprobrat Dominus, dicens, si caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc vero dicitis, videmus, idcirco peccatu vestrii manet. Ecce igitur semita per qua in peregrinatione huius viae ad patriam te damus, hoc est, ater per quod curretes nuqua in lapide osse- Romo. sionis ostendamus. Diuus Hieronymus in cometarijs admonet, apud Hebr os hic sermone este ancipite: propterea aliqui verterui, Ostulamini Filiu: prout ipse iuxta veritatem Hebraicam vertit, Adorate pure Filium: sed utraq; sentetia
qu. adrat, quando veteres osculo adorabant:& selemus osculandis principii manibus, nostra erga eos obseruantia testi-
sicari. Vnde semper aptissima de Christo prophetia est, &ῶdo pr pti, Adorate Dominu ne forte irascatur Domin ,α hoc est, Pater: dc pereati s de via iust. a, quoad modum Iudaei, quibus iratus est Deus, quia Filium non receperunt, sed occiderunt. At ne tarditas vindictae diuinae pariat audaciam peccandi, addit Propheta, Quum exarserit,&c.
Adest pene dies qui exardescete iraDomini significari intelligitur in quo, si no apprehesam a nobis disciplina tenebim' perditi de via iusta erimus.Du differt ultione, quoda- Rom. r. modo dissimulat iram sua Deus enhate sua nos multas ad poenitentiam, patienter expectans si sorte resipiscat pecca-
Quum exarserit in breui ira eius,beati omnes qui
43쪽
tor,&vluat. sed illud nobis incertum, an subito exardescet illius ira. Quod enim nunc dicitur, I N breui, repentinum quodda atq; inexpectatu significat. Na siue itelligas de die illo supremo, veniet & ille veluti nocturnus fur,& obrepet inexpectatus vii l. ad Thessaloniccues, cap. s, Q dixerint pax & securitas, tunc repentinus eis superueniet interitus, sicut dolor in utero habetis siue de die mortis cuiusq;. De- veter de ille opprimit inopinates, atq; inter oscitates. Ne - . mo tam iii uenis est aut validus, nemo tam potens, ut possit sibi crastinum polliceri. Iugiter itaque vigilandit ne quado. excidamus avia iusta. Semper habeamus bonam conscietia apud Deli, ut quandocunque venerit dies mortis, possimus. de illius bonitate confidere. Nam hic dicitur BEATI omnes qui confistut in eo. Notauit emphasim sermonis diuus Augustinus: quit enim Propheta terrore incusili et malis, dicens, et v v M exarserit in breui ira eius: non adiecit securos fore bonos, sed beatos. Non enim ii selii liberabutura periculo, veruetia terna beatitudine cosequetur.Decora aute conclusio post multa, dicere ad quos quis debeat Rom. 7. festinare: Confidere siquidem de illo iam pramitu est. Nam ipsa confidentia per Dei gratiam obrepit, teste Apostolo, Velle adiacet mihi, perficere autem bonum, non inuenio.. IN PSALMUM TERTIVM.
Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant.
me'multi insurgunt aduersum me.
Plurimorum sententia iste Pselmus inter habetes titulos primus est: qui& taliter praenotatur. Psalmus David quum fugeret a facie Absalon fit ij sui: unde patet David aut ho- rem esse huius Psalmi. Memineris autem quomodo Psalm Graecum nomen est a quod est cano, & respondet dictioni Hebraicae etiam a cantando derivatς, quam Latine dicimus Canticum: & est dictio haec appropriata omnibus hymnis huius libri: nam appellantur Psalmi, Lucae cap. vltimo, Necesse est impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi,& Prophetis & Psalmis, de me:& Actoru primo, Petrus Apostolus appellat hunc librii, libru Psalmoru. Veru- tamen si
44쪽
tamen si istud argumentum diligentius perscrutemur,lege quinquagesimi Psalmi titulum, & intelliges eum iuxta ordinem, priorem esse quam hunc tertium. Nam huius titulus talis est, Psalmus in finem David, quia venit ad eum Nathan propheta, quado intrauit ad Bersabaea. Certissimum autem
est istud factu prius fisisse, quam fami persecutionis Absal5 2. Reg.
ad David, que in ultione illius criminisviolato thoro& mor & is. te innocetis Uriae coligit. Propter quam Gia Dauid v1r On- 2. Reg. Is guinii dictus est,&iuxta prophetiaNatha, nore cessit post- 2. Reg. Ivhac gladius de domo eius usq; in sternu: sed statim Absalon 2. Reg. 13 Amno fratre interfecit. Posth c Absalon paternu iugulupe z. Reg. stiit. Tande ipse Absalon crinibus suspesus, a Ioab trisus la- 3- Reg. 2.ceis co fossus est. Porro Salomo Adonia fratre per manu B 3 Reg. 1 .
nate fili j Ioadae occidit. C teruRoboa gladiit Hieroboa expert' est. Quid plura3Id factu, causa fuit cur David lege qua
Hebrci Ahiascarim mpellat, codiderit, per qua minor natu seper ad regnandia assumebatur, quod coligit in Salomon et ut sic du no parceret hostes maioribus, salte iuniores le eius domo seruaretur,& ita semper duraret sceptru penes Sos. Qinare si accurati'singula rimemur, alia ratione hic Psalm pro virtute sua copoleti numero probatur aptatus. Tenere enim illum locu tertiit oportuerat, qui & sa iactae Trinitatis potetia,& triduane Resurrectionis in se mysteriacotinebat.
propter no se dii existentia teporia, sed pro qualitate diuorti, ordo plerunq; ponitur lectionii. Titulti vero istius Psalmi hac una sentetia explanare possumus: Persequut' est Absalo patre, stode a collo ligatur: Iudas tradidit Dominii, 3. Reg. 3 8 dc laqueo coartatur: quasi totus hic psalm' R de fuga Dauid Matth. γγ
a facie Absalo,& de Christo a filio sito Israel pulso & occis bintelligatur: taqua id quod coligit super passione & re suppe ctione Christi, in historia significatu sit quado fugit Davida facie si ij sui Abselon. Incipies vero David a coniurations
qua contra eu molitus est filius, posteaqua pater ei nimium 'indulges remiserat fratricidiu,&ab exilio ingratu reuocata 2. Re, uerat, reserique scributur 2. Reg. cap. s. scilicet quomodo facta est co spiratio valida cotra David, populusq; concurres in Hebron, augebatur cu Absalon, Sc venit nutius ad Dauid
dicens, Toto corde uniuersus I srael sequitur Absal on . Pro -
45쪽
pter quς nuch e verba ingeminat, Domine, quid multiplia cni sunt qui tribulat me Zimulti insiugut aduersum me. Si enim credimus sacrae secudi Regii hi riae, cap. is, Dauid fugienti occurrit Semei de domo Saul, dura haec maledicta
improperans, Egredere, egredere vir sanguinum, vir Belial, ecce premunt te mala tua, quoniam vir sanguinum rarmittens lapides aduersus eum, terramque spargens, ut suos, Ret i Redaret. Narrat etiam hic locus, Achitosel quodam Dauid
familiarissimum, factum Absalonis consulem, qui suasit ad stabiliendum Absalonis regnum. singulis Regis sociis parcendum, si tameipseDauid occideretur. Fecitq; idem, Absalon ingrederetur ad relictas in Hierusalem concubinas patris,ut quum audiisset omnis Israel quod foedasset fili uapaternum thorum, sic iungeretur secum omnium manus. Porro cap. II, legitur, Amasa nepos David, costitutus princeps exercitus Absalonis contra patre bellantis' erat enim
Amasa de patre Iether & matre Abigea progenit': Abigea vero δc Sarvia mater Ioab, Dauid sorores fuere. Quibus viis utique & suorum insidias passus est David, ac vere multos esse contra se insurgentes asseruit. Aut si ad c H R i s T v M hominem lice omnia referre velis, tot contra eum Mati. 1 f. insurrexerunt, ut etiam de numero discipulorum no defuerit qui numero accesserit persequentiu. Hoc modo per Abia salonem, qui pax patris interpretatur, Iudas pr. aefiguratus, cui Christus pacem ore dedit,tametsi ille cum Christo eam non seruauerit. Quum autem Christiis ad patrem loquitur de multitudine eum persequentium, quibus se tribulari dicit, ostendit quod de illorum caecitate magis ac magis doluerit, qui salutare suum obstinatis mentibus respuerunt Hal. 3 de quibus in Psal. Retribuebant mihi mala pro bonis,sterilitatem animae meae.Doluit adhaec praeuidens eorum peruicacem infidelitatem, qui gloriam maiestatis nusquam crediderunt posse ad humilia descendere, ac fructu in & lucrum mortis atque resurrectionis Christi nusqua seu facere cote-derunt. Quapropter sinsula haec accipienda sunt quasi sit vox saluatoris, quum ad saluandum venit,demiratis super hoc obstinata in elitate mortalium, &propterea acclamatis,Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me3 multi insur-
46쪽
ti in sergimi aduersum me. Quomodo autem insurrexerui
imprimis idololatrae, posth c perfidi Iudeti, tum demum tyranni ac haeretici, Sequitur,
Multi dicunt anima me non e salus ipsi in Deo
eius. Sicut historia libri Regum passionem David pra teritam indicat, ita mysterium passione Domini futuram annutiat, in qua omnes eum negauerui, dicetes, Si est ex Deo,li- Mati. 27. beret eu. Hoc modo Christus licet nondum incarnatus nec
passus) tamen iam loquebatur & coquerebatur prophetice per os Dauid ante aduentu situ, ut sit idem vectu, Dei filius, qui loquebatur in Prophetis. & postea locutus est in carne assumpta. Manifestum aute est, quod nisi infeliees Iudii desperassent resurrectum, non utiq; occidissent. Ad hoc vilentillae eorum voces, Vah qui destruis templum Dei, &intri- ' η' duo illud reaedificas, salua teipsum. Si filiusDei es,descende de cruce. Similiter tantundE tonat haec vox principu sacerdotia cum Scribis & Senioribus, illudentium. Alios saluos Ibidem. fecit, seipsum no potest saluum facere. Propterea quasi opinione stultorum desertus, de eis ad Patre nunc coqueritur, Vociferans, Multi dicunt animae meae, non es salus ipsi in Deo eius . Putabant sane miseri, Patrem non habere dilectione Filij, que carnali ter cernebant occidi. Sed heu nun-
uid haec redemptio muli infirmitati debuit applicari nonane, quin poli' gratiae&veritati: quia, ut inquit Ioannes, Ioan . r. Gratia & veritas per Iesum Christu facta est. No enim insatiabilis mors moli' poterat vinci, quam du vita illius tyrannidis ianuas interemit. sic tenebrςpmanere nequeunt, quupraesentia luminis excluduntur. m perfidorum excFatione recte declarat Paulus i. ad Corinth. cap. 2. ita loquens, si cognouissent, nunqua Dominu gloriae crucifixisset. Ignorabat siquide imprimis ii emones Lu regnii idololatrii nacChristi morte destruedii. Insuper no aduertebat obdurati Iudii id faciete eoru inuidia se posthac sanguineChristi in nocetis in danis & ςrunis perpetuo portiaturos. Neq; du Marcica. I. caeod ino Christo dixit, Quid nobis & tibi Iesu Narar ne scio 'sis Sanci Dei:hςc verba aliter qua subdubitatis per aliqu)s coiecturas nodu sibi omnino certas iudicatis,
47쪽
accipienda sunt. Videbat quide daemon nuc Christu miracula facietem, nuc infirmitates hominis sustinente: quibus neq; prorsus Deu esse iudicare audebat, & de comuni homine dubitabat. Vnde in passione, ipse illudete, uxor pilati Matth. ij. taliam arito mandat. Nihil tibi& iusto illi: multa enim passa sum hodie pervasum propter eis. Tunc enim diabolustrepidans per Christit se spolia amissis ru, sicut primitin perchis i muliere morte intulerat, ita tu demu nitebatur per muliere Christu de manibus Iud orii liberare , ne per morte eius. mortis amitteret imperiit. Qu9d secretu bene aperit Paul I. ad Timotheu, cap. 3. super hoc scribes, Magnu est pietatis sacramentu quod manifestatu est in carne ,apparuit angelis, praedicatu est Gentibus, creditu est mundo, assumptu
est in gloria. Aut redeudo ad historia angustiati Dauiuis quavis multitudo eu persequentiu non sit prorsus in libro Regii scripta, praesentia tame rite pro Achitophel, suisque
sequacib intelligi possunt. Ipse siquide Achitophel Lirani testimonio auunculus erat rapis a David Bersabeae. Nosercs itag. patruus adulteri u propria neptis, capitale cotraregem concepit odium. Cuiusce rei causa Absalonem co-tra patrem rebellante sequutus est. Dumque id moliretur, suadebat populo a suo rege deficere: asserens quod Deo inuisus esset, tum ob mortem innocentis Uri. ae, tum ob rapta Bersabea a neptem. Sicque statim eius susurro, in vulgus tale de David exiit prouerbiu, Et qui furatus est ovem, & interfecit pastorem, quomodo erit salus a Domino 3 Hac infami. ae notam publicabat per ciuitate Hierusale Semei, ad-χ.Reg. 72. debatque cominationem Nata prophetae, Non recedet gladius de domo David in aeternum. His dolis persuasi Hebrei credebant iam ipsi David paratum esse a Domino excidi d. , Sed quia pius & mansuetus Rex per Nathan prophetam intellexerat Deum transtulisse peccatum suum , illiusque ἀ humilitatis rationem habuisse, ideo subdit,
Tu autem, Domine Uceptor meus es,gloria mea
susceptor quidem Dauid hic Deus dicitur, quia consiliu Achitophel prudelia Chusai fidelis amici, infatuavit, ac ip-
48쪽
sum rege de manibus omniti quaerentiu vita eius, eripuit. Istorum testis est 1. Regu cap. 17. sacrata historia. Porro
nunc etiam his de causis David Dominu gloriam suam appellat:disssoluto siquidem consilio versuti Achitophel, statim praevidit abie iis rex se ad primam regni gloria cunda ceciderat breui rediturum. Quare accidit ut per filios Sadoch & Abiathar, Ionatan scilicet & Achumaan, sib1 deditissimos,otius nuntium acciperet de dissoluto consilio inimici, atque cito surgeret & transiret Iordanem. Tris a-tato vero fluuio Iordanis cum omnibus suis, & relictis ca pestribus deserti,nutu Dei venit in castra optima Sc munitissimam ciuitatem, susceperuntque eum libentissime Priores prouincis,& fugam illius temporis referentes, & honorem ei pristinet felicitatis exhibentes. Erant enim testa- Apsi . Iv- te Iosepho Berseticus Galaadites, Si siphas potctissimus, daic.lib. & Amanthias, & Machir, terrae Galaaditidis primus. Hi cap. s.
omnium rerum copiam David,& his qui cum eo erant,opulentissime pr buerunt: ita ut neque lecti strati deessent, nec panes, aut vinum, sed etia ubertate pecudum ministra rent: quatenus & quietem laborantibus, & ciborum utiliucopiam, ad satietatem esurientibus exhiberent. His prςsidiis adiutus rex, tande suis sortiter agentibus,& de ingra 1. Reg. isto filio,& de coluratis hostibus tritiphauit. Caesis enim viginti milibus de exercitu Absalonis , victoria penes suos mansit. Sic exaltatum est caput, id est regnum David. Nam ly. statim postea a tribu Iuda in Hierusalem honorifice reductus, tum demum a reliquis tribubus magnifice exceptus est: quatuor bella contra Philistaeos gessit, nec ultra de regno pulsus, nullorum minus oblitus quini praeteritaru iniuriarum. Memineris autem hic esse ordinem praeposterii: nam prius fuit eleuatio iacentis, auxilio eorum qui adiuuerunt, quam redintegratio regni. Hax omnia etiam obiter ad Cnristum reserendo, recte Filius, ob naturam hominis assumptam, nunc ad Deum dicit, Susceptor meus estu. Verbi naque incarnatio quid aliud sonat nisi assumptio . nem humanae naturae a Verbo in unitate supposita Hii qua quidem assumptione ipsa natura humana per unione hypostaticam quodammodo ineffabili videtur suscepta. Nam
49쪽
scut ex radice & ramo fit unum per insitionem, ita natura humana primounita est supposito Verbi, per qua unionem factus est unus Christus per incarnationem. Potuitque sievna persona sine altera incarnari, praesertim quu talis unio facta sit non in natura, sed 1n diuina persona. Vnde Iae oblcap. r. vocatur Christias Verbu insitum, In mansuetudine inquit) suscipite insitum Verbum,quod potest saluare animas vestras. Hanc tame analogia in creaturis damus, non Ioan. r, quod singula quadrent: fatemur quide Verbum factum esse carnem, melius fide teneri, quam per demonstrationε naturalem ostendi. Insuper hac numanitatem Christi in passione etiam suscepit diuinitas . Nam licet tuc per mortem naturale fuerit anima a corpore separata, semper tame mansit eadem diuinitas humanitati coniuncta: quia quod semel assumpsit Filius, nunquam dimisit , tametu gloria portionis superioria hoc tempore suspendebatur, ne redudaret in portionem inferiorem : ut sic Christiis infirmitatem assumpti hominis degustaret. Propter quod etiana testante Pau-Phil . 1. lo ad Philipp. postea & Deus exaltavit illum,& donauit illi nome, quod est super omne nomen , ut in nomine I a s vomne genu flectatur,c lemu, terrestriu δc insernom. Quapropter nunc hic Messias Deum gloriam sitam appellat. Et certe Dei verbum id facit ob formam serui hominis as. a. Cor. . sumptam, licet idc Deus esset. Vnde discat superbi, qui non Iubenter audiunt quum eis dicitur, Quid habes quod non accepisti Z si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis 3 Oportet igitur semper agnoscat homo se totu a plasmatore pendere. Et hanc Creatoris de mortalibus curam, ostendit versiculus qui sequitur,
Voce mea ad Dominam clamaui , exaudiuit
α Rest it si de Dauid sit sermo, vere ipse in sua fisa a facie Ab do eum sectis, nudis pedibus &lachrymis suffusus incedes, restituta archa per Sadoch& Abiathar in Hierusalem quod illius praesentia indignum se crederet dii in montem oliuarum sic ascendit, tunc voce propria non sacerdotum ad Deum clamauit. Proinde hic ait, Voce mea. d autem postulauerit
50쪽
lauerit, hanc unam illius petitione narrat sacrata secudi Regu historia, cap. is, Infatua quaeso,Domine,cosiliu Achito phel. Qu9d sane ita ut rogauerat, accidit:& de mole sanctosio, in quo erat tabernaculu, ad quod illi' praecepto archa Dei reportara fuerat,exaudit' est. Ibi quide per Abiathar de Sadocn, reliquosq; sacerdotes,oratio fiebat cotin uel David in ecclesia. Quare vide oratiois purae sanctissima effica . ,
cia: sicut hac voce Susanna exaudita est, Daniel de lacu leo D - ., de 'nu ereptus, tres pueri a fornace ignisBabylonioru liberati. De qua voce ipse Domin praecepit ut in cubiculis clausis, id est ut in secretis cordis une strepitu oretur. Hic Vero,cla blatta mor dicitur magnitudo affeci', quead modii sic etia loquitur Esaias, ca. 3o. dices, Ad voce clamoris tui statim ut audierit
Deus, respondebit tibi. Aut Christo ista singula coaptado, utiq; in passione,& pro sua resurrectione, & pro toti mundi salute clamauit, quemadmodum recte declarat Paulus ad Hebra os, his verbis de eo loques, Qui in diebus carnis sui Heb preces silpplicatione'; ad eum qui posset saluu illu facerea morte, cu clamore valido & lacnrymis offeres, exauditus
est pro sua reuerentia. Idq; fuit in monte sancto eius, id est in cruce, quς dicitur mos Dei, per qua videlicet est accessus ad caelu:vnde sibi gloria corporis, Sc carnis exaltatione Sal Matth. α'
uator meruit. Atq; quu circa horam nona, clamas voce magna, emisit spiritum, ostedit quomodo voles yraeuenit hora mortis, & assumptae naturae in primis paretib corruptae deplorauit miseria. Ia vero credita haec Domini passio magna ipe filicit fide nostra: ita ut certi ab eo expectemus miseria cordia, considerantes quantus quata pro nondu credetibus passus sit. Si enim, inquit Paul' ad Rom. quii inimici essem', recociliati sumus Deo per morte Filij eius, multo magis recociliati latui erimus in vita ipsius. Nemineris aute quomodo Hieronym' hic ad veritate Hebraica legit, Clamabo &exaudiet. Sed septuaginta ob certitudinem prophetiae posuerunt tempus praeteritum pro suturo. Subneait interim Propheta i quo ut exaudit' uterq;, Dauid scilicet & Christ'.