장음표시 사용
61쪽
sidem rerum esse volunt,cuius interuentu in aeternum,quod nue credimus obtinemus. ita Beda in expost.Pauli ad Rom.c. I .Quuautem beati sunt in patria caelesti, non amplius fidem habere di- mori hac untur, quia tunc clara luce fruuntur, quae fidei epugnat, sed agnitionem habent, ut Gregorius censet in sua homil. in Evang. imis .lara Ioan . c. ao. Quae agnitio tamen non est plena diuinitatis, & Dei scientia, sed certa quaedam de Deo cognitio, quam habet mens Dia agni iahumana soluta corporis huius vinculis,& compage.Nam Deus,& diuinitas ipsa talis qualis ipsa est, nec videri, nec cognosci ab -m i. M sulla creatura potest, sed eo modo cognoscitur, & videtur, quo--i re modo videlicet & quo visionis genere creaturis copetere aequu ista .ra est. Ipsis enim creaturae no habent nisi quandam agnitionem re- ω pitu
rum diuinarum,ut Gregorius asserit in supradicta homilia. Sed ut aliqua nunc etiam de illa daemonum credulitate, & quid il- Iast loquar. illud maxime cognoscendum est, daemones ipsos
& credere, & Christum esse scire, atque eius nomen valde hor- De rimosi
rescere, ut Papa refert in c. si enim de paenit. distinct. a. quippe g
cuius audito fugam faciunt, atque eorum corpora, quae ingrcs- e nis ,
se sunt, deserunt exorci Eata per Christum. Christum itaque si 'daemones esse sciunt, non tamen in ipsum credunt teste Augu- Foram fastino de verbo Domini strin.61.Iliua autem multum differt credere Christum,& credere in Christu qui locus tamen apud non- νa in Usa nullos obscuritate habet, quae si recte consideres, nulla est. Quia ipsum esse Christu daemones quoq; credunt, non tamen in Chri- -ν δε stum. Ille enim credit in Christum, qui & sperat in Christum,& GMissu δε- illum diligit ex toto animo, atq; ex tota mente sua,ut nos Chri----stiani facere debemus, atq; ut hac fide, legeq; tenemur. Credo CH μη Antoninum Caesarem esse, & Rom. rei p. imperi u gerere. tamen
nihil est quod sperem, quod expecte boni ab ipso vel quod sp intrem
rem me ab eo aliquam esse dignitatem cosecuturum, immo p tius odio habeo,& persequor ut tyrannum. Quae res longe secus Christum.
se habet apud nos Christianos,qui & Christum esse credimus, &qui in ipso omnem salutis nostrae spem positam habemus, & qui christis sidillum toto ex animo, ac tota mente diligere, & ut veru Deu ad est rare non desistimus, ac vita saepe, & sanguine pro fide profundia Qui dira, mus. Has aute virtutea tres,ac tria optima bona habet in se,atq; zia . y a comple
62쪽
complectitur viva fides,salutaris Dei cognitionem, fiduciam, de amorem in Deum cognitum . nam si fidem habet quis sine spe,&sne dilectione, is Christum credit, sed non in Christum, sicut daemon facit, qui cognoscit Christum filium Dei esse, ut 37. diastinct. cap. si quid veri. non autem credit in Christum, sicut de damnati scelerum a iudice, ipsum iudicem credunt,& sciunt esse, tamen in ipsum non credunt, quia nihil boni sperant ab eo sibi, nisi supplicium. Ita daemon Christum credit, sed non credit in Christum. Iacobus dixit , ipse daemon credit,&co tremiscit etiam, quia non ex fide facit, neque ex pla, animi a fectu, qui in fide requiritur, ut in ipsum credat,&speret, sed ex perspicacitate, quae summa est intellectus suus naturalis, a que ex perspicuis, & euidentibus signis, quae omnem naturae s cultatem excedunt, in testimonium doctrinae Christi adhibitis, necessitate compellitur, cogiturque assentire firmiter, & credere Christum,& doctrinam Christi, Apostolorum, ac ecclesiae esse a Deo, & si ipse res, quas Ecclesia docet, non videat, ac sibi valde displiceant illa signa adeo perspicua, & euidentia, Vt credere ipsum impellant, & hac de causa illius malitia, & improbiatas ex hoc quod credit, in aliquo non minuitur, sicut etiam in damnatis, in quibus ut dicit Augustinus magis potest esse fides informis, quam spes non tamen re ipsa est fides ipsa informis, sed dicit potest esse quam idem Paulus fidem mortuam appellauit, ut ab ijs differant, &distinguantur, qui nihil credunt, α isti peiores sunt, quam daemones, & tardiores, ut Augustinus in lib. 1 o. de Caritate dicit. & illa fides insormis seu mortua, multum differt ab illa sormata, & viva, qua credimus, &quae per dilectionem operatur quae vera fides est, ut de paenit. dist. r. in c.firmum Dei firmamentum ; De qua etiam Paulus II .c. scrupsit, uti dictum est. Quae qualis sit, & qualiter capiatur, & qu modo definiatur, seu describatur, multorum opinionibus recitatis deinceps dicendum videtur. Fides igitur qua credimus, Sequar per dilectionem operatur secundu Apostolum c. I I. ad Hebraeos , est substantia sperandarum rerum argumento non apparentium . Sed ut aliquo ordine, ac ratione doctrinae loquar. Fidei virtua est, qua ea, quae ad fundamentum religionis pertia
63쪽
nent, recte, firmiterq; creduntur. Credere autem ut Paul. ad Rom.c.3I. dixit nihil aliud est,quam credere,& assentiri verum esse quod dicitur. consentire enim cu Ecclesia, est credere quς-cunque sacrae litterae loquuntur, ac testantur, cum dilectione& caritate, & cum expectatione futurae salutis r gratiam domini nostri Iesu Christi, ut in caelo vita fruamur sempiterna. Haec addi solent, ut intelligatur ipsum credere in rebus humanis hac ratione distingui ab eo, quod dicitur in diuinis quod credere in humanis simpliciter dicitur, alio uid esse,vel futurum es.se, vel fuisse,quod ad actiones pertinet humanas,& de quo constat . Sed credere in diuinis duo sibi potissimum adiuncta habet, sanctissimam Trinitatem esse quomodo credit Ecclesia, atq; expectationem salutis animarum, & ista fides est una ex certissimis illis rebus, quae fidei attribuuntur, quas sacrae scripture loquuntur, ista inquam est fides vera,& format qui; cum sit principium actus perfecti absoluta virtus necessario est. vi sanctus Thomas dixit secunda et . art. s. q. . non autem fides informis. glos. vero in hac praesenti rubr. more etiam atque instituto eo, quod M gistri tradunt eam diffinit, ut sit voluntaria certitudo absentium infra scientiam, & supra opinionem. Dixit autem certitudo v Iuniaria, ut distinguatur ab ea certitudine, quae fit duce ratione, vel aliqua mente, & intellectu, ut differat ab ea certitudine, de qua constat, cum certum proprie dicatur illud, de quo propria& indubitata circumloquutione constat. Vt not. glos. in capit Io. Cum dc plantare. de priuil. ex. & in g. nominatim instit. de exhaered. liber. vel dicit voluntaria, quia ex imperio volunt iis tendentis in bonum, quae voluntas a Deo mouetur, atque Vidisserat a fide inlarmi, quam in daemone esse supra dixi, quq c acta est, & non voluntaria. Cogitur enim daemon ex euidentubus signis inniti diuinae authoritati. absentium dicit quia longe absunt a nobis, cum ea, quae credimus, supra hominis naturam sint,& quibus assentiendo supra suam homo naturam extollitur, alteq; ascendit. Itaque qua ad assensum, necesse est, sit a Deo intrinsecus mouete per gratiam, & non ex nobis,quippe qui ex nobis inutiles, ac parum efficaces sumus infra scien
tiam dicit, quia quae communiter & simpliciter sub fide conti
Credera in diuinis 3 ἐν credere famosi. Trani rare uissi mpectationem salutis animarii et duo
hae tori mu heiadiuncta fiden Fido formata j princiis pia adius t-fecti e necessario virtuιε or no fidis informis.
des rerum. do volum ris . Certitudo voluntaria
64쪽
d nentur sub scientiam non cadunt, neque scita sunt. Nam si scitaremus, eaquq per causam cognosceremus, &quasi videremus, esset potius scientia, quam fides, & nullum inesset fidei mei itu , rideressere Qua ratione adductius Augustinus dicit, fides est credere, quoa '' non vides,ut de paenit. dist. . c.in domo. Atq; haec est laus fidei, Lamoestra prς mihi vero,adeptione creditorum gaudere.vel sinfra scientiaI n. dicit,quia illa cognoscimus, & scimus, ac credimus non ex veraei a Ddria. scietia & proprie, sed ex aliqua causa,quq a sacris scripturis exi-A I, stit, lilia hic sacrae scripturae ex ore diuino loquuntur,unde qua- . nisii, quam fidem ipsam no perfecte,& vere per causam cognoscimus. cana tamen cognita, perspectaq; habemus, ex his videlicet quis Prophetae loquutur, sancti viri praedicant, & sacrae scriptura d cent,& miracula aperte demostrant. nulla enim alia secta, ut in gitur,liab et miracula ad confirmanda religionem sua,quam qua Nuta νεὼ- nulla praeter Christianam religio habenda est. Et hoc verti fidei PI, 1Va lunae est, quod in sacris litteris,quod in Prophetis, quod in Eu habes fi . gelijs,& in Apostolicis documentis,& ecclesς traditionibus, &Vero Fidei c5cilijs,decretisq; cotinetur, & miraculis, hac de causa dicit verbu illud, infra scientia.Dicit etia supra opinionem,quia firmiter
Da vinis credere pluS est quam opinari. Unde Arist. q. Top. Fides est ve-- α -- hemens opinio, & non dixit simpliciter opinio, sed vehemes, &Ω radicit plusqua opinio,& sic supra opinionem . Vel dicet infra scientia,
- & supra opinione, quia medium locum tenet infra scientiam, &opinionem. opinione. vel quia fides ut infra demo strabitur, utramq; particiae .s i iis fit pat. Sed S.Bernardus in lib.de consec.haec verba scripsit. Fides ii ii Ber est voluntaria quaeda,& certa praelibatio nondum propalatae v I ω ritatis. vel sic etia & secudum August. Fides est illuminatio in iniim ADt tis ad summam veritate. Vel fides dici potest lucerna,quam Dei
sapientia accendit per recuperatione animarum deperditarum. Th olub=ῶ Vel ut ex dictis Theologorum colligitur; est certa,& firma animi
adhesio, qua toto animo assentimus Dei promissionibus ob quas nobis si memores beneficij gratiq; erimus in Deu,illiq; obsequetes per Christum offertur remissio peccatorii, & iustificatio, vel fides vitia est habitus charitate informatus illuminans metem ad erededu.Scotus vero de fide simpliciter sine charitate loques,di
xit in 3 . lib.sent. 2 3. dist. dissiniens fidem, fides est virtus intellectualis
65쪽
ctualis super naturalis, immediata, a Deo infusa, inclinas intellectu viatoris in assensum credibilium reuelator i, vel in propo- :stiones Theologoru . Vel sic,sides est donum Dei instruentis,& η mouentis homine ad credendum ea,quq non videt. Sed secundu lAugust. in lib.de praedest.fides actus interior est, ideoq; fides est Alia ἀώδcogitare cum assentione totius animi ea,quae ad cultu, Christi et ' i' naq; pertinent religione, Christum videlicet verum esse Salua se' 'tore in lege promissum,& iam venisse,ut in c.omnes quos de co- sec.dist.3. & in c. I .eX.eo.tit. le sum.Trinit. Qua in re tota Chri- ill ra
stianae fidei professio cosistit. quare tota illa pars,quae Christum '
Saluatorem confessa fuit, & illum recepi fecit hac consessione. Saluatorem Benedictus qui venit in nomine Diii. Pars vero illa, quae nega- uit,dixit,non habemus Rege nisi C sarem. Et quoniam dicit, est f- cogitare cum assentione, non dicit cogitare, ut cogitatio ad vim spectet cogitativa, sed ut coiter pro qualicumq; actuosa mentis νε aliter is consideratione sumitur. Sed ut mens,& ilite licetiis ipse conside- : ' φratione infert cum aliqua inquisitione vol untatisq; co sensu. Vt Vero placet S.Tho. 2.2.q. 8.art. I. Fides est habitus virtutis, qua Di finitis Hinchoatur vita sterna in nobis, facies assentire intellectum non Γῆρ apparentibus. Vel fides est proprie dictorii,vel conuentoru constantia dicta eori fiat, quod dictum est,capiendo fide simpliciter, ut Abb. dixit, hic in rubr. non loquendo de viva fide, & de illa, quae per dilectionem operatur,de qua Paulus in sua diffinitione,
seu descriptione loquutus fuit, quae est fundamentum omnium Virtutum, ut in c.cum Paulus I. q. I. & ut dixit quoq; S. August. vel fides dici potest donum Dei, ac lumen, quo illuminatur ii mo, ut firmiter omnibus assentiatur, quae Deus reuelauit, & n bis per ecclesiam credenda proposuit, siue illa scripta sint, siue non scripta, neque ullis consignata litteris. Vnde regula est sudet , seu omnium quae in ecclesia credenda sunt summa, symbo- ἰ
Ium Apostolorum in duodecim distinctum, distributumq; articulos. Vel fides catholica dici potest assensus, uel credulitas quaeda optima ex libero animi arbitrio Spiritu sancto una opera nte, & adiuuante, credentiu cordibus impressa,ad ea crededa, quς sancta mater Ecclesia statuit,cesuit,&decreuit. Assensus au- te dicitur, uel credulitas.i.facilitas, atq; animi affectio propensa M.
66쪽
ad credendum, quia per ipsam credimus quae non videmus. Vn- puri L is de Augustinus fides est credere quod non vides, fides enim, ut 4 vise I supradictum est, de re non visa, neque apparente dicitur, ut det,. .. 2 paenit. distinct. q. c. in domo. Quare dicitur fidem non habere Mi merita meritum, ubi humana ratio praestat experimentum. Et est virtus 2: . ipta fides cathoIica, quia virtus est instrumentum aptum, id operi--- neumque ad ea credenda,quae fidem catholicam efficiunt, atqueeza; .s constituunt, ut in symbolo Athanasij. Quod autem maius atque . . ,-δ efficacius ages esse potest, quam Deus ipse, a quo omnium pri NuM ma- cipe fides oritur. Ipse enim intrinsecus mouet nostram me 'o TU. . tem per gratiam quantum ad assensum, qui actus fidei princip1Iis est. Deus enim est principale agens, virtus vero, quae ab ipso Deo infunditur instrumentnm ad fidem, quae ab ipso primo so te emanat, & oritur, & cuius ipse principium, & causa est, veri εὐ- sanctus Thomas a. a. quaest. 6. dixit. Atque etiam est liberi a bitrij, ac liberae voluntatis ipsa fides, quamuis & donum Dei fias. etiam dicatur, ut de consecr. distinct. q. c. gratia . quod donum oritati . non datur inuitis,& nolentibus, sed ipsum desiderantibus,&cupientibus. & dicitur, Spiritu cincto cooperante unaq; adi uante, idest per inspirationem Spiritus sancti corrigentis v Iuntatem nostram, & in viam bonam reducentis ab infidelitate ad fidem, ab impietate ad pietatem, a viiijs ad virtutem. Qui I - enim fidem, qua in Deum credimus, naturalem esse dicunt, de nobis natura insitam,& ingenitam, quodammodo fideles eger in ossa olnnes illos dicun i, qui ab ecclesia Christi alieni sunt, & qui in I . . stitutis Apostolicis, atque dogmatibus aduersantur, dc qui con- ω in trarii repugnante'; sunt sed his opponitur Apostolo ad Philip. I. Corint. dicens confidimus. quia qui incepit in nobis bonum z- is'. opus, perficiet usque in diem Christi, & illud, vobis datum est pro Christo non solum ut in eum credatis, verum etiam ut pro illo patiamini, cuius gratia salui facti estis per fidem,& hoc non ex nobis Dei enim donum est, & Spiritus sancti opus . Vel Ddes virtus est diuinitus infusa ad credendum firmiter ea, quae non apparent,& sacrae scripturae loquuntur,&ad sperata operibus consequendum, quia fides est de ijs quae non videntur, &- ideo habet meritum, ut in c. in domo de paenit. distinct. Ideo Beati
67쪽
Beati in patria non dicuntur habere fidem, cum sint in clara vi- ηjam, a sone; pdes quoque dicitur seminarium quoddam beatitudinis super naturalis, & quoddam praesuppositum ad fratiae, & chari- νὸμ M.tatis usum. Sed sanctus Thomas a. a. q. I. art. I. sex modis fidem definit,qui omnes tamen ad illam definitionem reducuntur,qua his fabri. Paulus affert inversectam&absolutam. Quam tenendo Abb. s. patitidis.
hic bene declarauit, docuitq; fidem a spe, & opinione differre, MUNI 'θ- ruamuis Abb. faciat distinctionem fidei a spe tantum, quae est in m., a s. efinitione, seu descriptione Pauli, ut dixi, de qua etiam ple- in qnius dicetur,sed hic de spe,& opinione pauca prius dicetur,quq
ad rem videntur interesse. Spes igitur est virtus, qua spiritualia Do ε& aeterna bonasperantur, idest,cum fiducia expectantur. & semmo est de viva spe,non de vana,de qua sanctus Petrus in sua epiastola scripsit dicens, regenerauit nos in spem Vivam. Et conue- uis G fidenit spes cum fide, quia inuisibilis est sicut & fides, idest utraque
& spes, & fides est earum rerum, quae neque cernuntur, neque videntur. Nemo enim est qui speret, ea quae videt,nam fides cre Oidis. dit,spes & charitas orant, quae sine fide esse non possunt, ac propter hoc etiam fides orat. Differunt autem inter se fides, & lpes. rinia ιν M. quod spes est tantum de futuris, fides autem habet se ad omne tempus, praesens, & futurum , hac de causa quaelibet simpleX pM P iis, e3 ctio dicitur fides, Quare veniens cotra promissionem, venire dicitur contra fidem data, ut in I. I .ff. de pact.& in I. I .sside constit. . , fid/.pecu. Dicitur ergo hac de causa fides quasi fiet. & hoc ratione, respectuq; promissionis de futuro, Alia est,quae cosensus de prς- , ' senti dicitur, & h c facit matrimonium, ut in c. I. de spon. dii ruin, quae sic generaliter sumpta habet se ad utrumque tempus. Et ita Abbas illam in hac rubrica intellexit. Spes autem quae uoaliter definiri potest, est virtus diuinitus infusa, per quam certa Σ - , cum fiducia nostrae salutis, & aeternae vitae bona expectamus, o Mi is unde modum recte sperandi, & petendi didicimus ex illa Dominica orationc, quam Christus proprio ore protulit. Vel secum ea omino.
dum Augustinum in libro qui est de Ciuitate Dei, Spes est qua quis ad id quod credit, se peruenturum presumit. Sed ut censet GA
Thomas 3 .i enten. dictinet. 2 6. q. I. art. I. Spes est extensio appetitus excellentis boni cum fiducia obtinendi. Obiectum enim . . G spei .
68쪽
spei quatuor habet conditiones, bonum videIicet, arduum , si turum, & possibile, idest quod consequi possumus. Opinio a tem est actus mentis, siue intellectus declinantis, in unam partem contradictionis cum formidine alterius. Et opinio, fides, omis V i scientia, dubium, & scrupulus inter se differunt. Sed fides quota sep si media est inter opinionem, &scientiam, quia opinio se habet
Disti ai se ad unam partem contradictionis cum formidine alterius partis, & sine causae cognitione. Scientia vero se habet ad aliam partem contradictionis sine formidine reliquae,& cum catas; cogni- se tia es tione per media necessaria. Quare scientia est necessiariorum, F - - vi Philosophi dicunt, & ita constat fidem utramq; participare. Diui Pauli Nunc ut ad illam Pauli descriptionem redeam, a qua Paulo an te recessi, quae nobilior est caeteris. dicitur fide esse substantia Di ista rerum sperandarum argumentum non apparentium ; substantiam ponit hoc in loco pro fundamento, ut alibi etiam Paulus declarauit ijs verbis. Fundamentum nemo potest ponere pra
ter id, quod positum est, quod est Christus Iesus, hoc est, Iesu Christi fides, ut ibi glos. dec Iarat. Hoc idem Origenes, dum de
virtutibus fidei, spei, & charitatis loquitur, arbitratus est, cum ait, puto prima salutis initia, & primum fundamentum nostraeri ramimo salutis fidem esse. In hanc sententiam ut hoc etiam animaduerus .ia. tas omnes sere TheoIogi loquuti sunt Rerum sperandarum ab se ',a- dicit hac de causa, quod rersi omnium, quae in fide continentur, a b L..p e3pectatio spes est, Vt Hieronymus dixit in sua quinta epistola issisad sit primae partis, id etiam Apostolo afirmante ijs verbis, spe enim ιωπω - salui facti sumus. Vnde glos in hac rubr. in eo verbo descri- post f. ptionis Pauli exponendo sic dicit. Fides est substantia, idest 2 a r. in fundamentum rerum sperandarum, quia per ipsam sperare&kZa s. ais bemus, quod dictum est a Prophetis, & Apostolis esse futurum LM-- Christum, videlicet esse venturum, & iudicaturum vivos,&mortuos. Quae omnia in fide catholica continentur,& inter fidei articulos connumerantur, ut in quatuor symbolis, de qui-Ε - biis latius deinceps sermo erit habendus. Et haec sunt, quae duo nobis fides credenda proponit, & haec inter alia, quae speranda declarat, quae alium modum cognitionis non habent, quam
L . . per fidem ; & haec est natura ipsarum , quoniam futura lunt, de
69쪽
de quibus alia eognitio haberi non potest. Praeterea Deus de D intus quo principalis est cognitio, lucem inhabitat inaccessibilem, quem nullus unquam hominum, vidit nec videre potest qua- Iis re ipsa, ac maiestate sua est. Reliqua illa verba, quae deinceps sequuntur,&quar in illa extrema parte descriptionis p sita sunt, plana sunt, faciliaque ad intelligendum ,& consequenter demonstrantur, & declarantur, quia si fides est fundamentum, quo nitimur ad ea speranda, quae dixerunt Prophetae, quae non Videntur , neque ratione comprchendi pos-lunt, consequens erit, Vt argumentum sit non apparentium, a id est probatio quaedam non autem conclusio. quae nos compellit ea credere, simulque illa sperare quae non Videntur, nec retium.
ratione aliqua probari possunt, dum credimus, d fidem habemus. Hac de causa facile Chrysostomus in hanc sententiam verbum illud argumentum, interpretatur : quum dicit, argu-
mentum non apparentium, id est conuictio carum rerum, quae Rio nia non videntur, fides cst, propterea quod peream conuincimur, arguimur,& cogimur ea credere. Per eam quoque quae sub mn anare- aspectum nostrum non cadunt,& penitus oculos effugiunt, a nobis quodammodo cernuntur quasi posita ante conspectum sistomum nostrum. ipsa enim fides rerum inuisibilium certitudo est, ut 'Ldicit glos. super Galat. s. Ipsa quoque ea est , quae probat, c& non id quod probatur. Itaque conclusio non est . quibus ritudo est. ex rebus vera inspicitur sententia totius descriptionis Pauli, atque etiam verborum omnium significatio, & expositio , & iast abas. quid ipsa descriptio demonstret, facile cernitur. Demonstrat Ambula- etiam ipsa nos per fidem ambulare debere, ut ad spem peruenire possimus, ut dixit Augustinus etiam in sermone I 8. AN sumire posque ea gratia credimus , ut credendo speremus, & sperando C . cum dilectione etiam postea saluemur, ut Apostolus Corinth. I. cap. Is . ne vana sit fides nostra,& spes, ut idem Aposto-
Ius Roman. cap. I 3. Vnde Dominus in Ioann. cap. II. dixit. qui credit in me, non morietur in aeternum. Is est finis praecepti verae religionis, is Christianae, & catholicae fidei terminus bE oconstituitur. Quare in Apocalypsic. I r.ea verba leguntur. Esto sit.
fidelis usque ad mortem, & dabo tibi coronam vitae, quae praeuia
70쪽
fide nobis conceditur, sine qua non ambulamus, neque salu mur ullo modo. Quare hoc etiam te scire volo, spem sine fide non esse, sine fide etiam charitatem Veram non inueniri nihil baptismum prodesse, nihilque confirmationis sacramentum, de nihil paenitentiam, nihil Eucharistiam, & nihil extremam vnctionem, atque etiam alia sacramenta nihil possunt, remota Gde . Immo poti us ut cognoscas quantam vim fides habeat, ubi baptismus, vel aliud sacramentum haberi non potest, ipsa fides supplet. ut de consec. distincti q. c. Baptismi. Et nihil bonorum
operum ad vitam aeternam cosequendam exercitatio iuuat abs que fide. Ut enim quis omnem pietatem colat, iura humana, atque diuina seruet, neminem vioIed, & omnem iustitiam tue tur, quia tamen bonis operibus non bene operatur, nullo praemio, c merito i ternς salillis dignus iudicatur. Certu est enim, ut inquit Paulus ad Corint. c. I r. nos sine fide Deo placere non posse, Peccat enim, & cotra Deum est, qui a fide catholica aIi nus est, & cum Deo non manet, ut in l. caelicolarum C. de Iudae. de caelic. Et frustra sperat quis aeternae bona etiam si bene oper tur, qui in eum non credit, a quo aeternae vitae gaudia est habit rus . credere itaque decet, & fides cum charitate, & dilectione , ut fundamentum praecedat necesse est. Vt idem Paulus acl Rom. c. I r. Vt quae speranda sunt, sperare possimus. & sperando Iu mur; & ideo Apostosus dixit fides substantia est rerum speran- caruna arguinentuna non apparentium . Et ista Apostoli hoc in Ioco, ut rem penitus ab Iuam, & ab ea nunc recedam, descriptio magis dicitur, quam definitio. Cum Apostolus non procedat eo consilio, ut proprie eam definiat, ac rem per substantiana, ut sta dicam, demonstret, ac Iegitimam docedi viam rationemo instituat . aliter enim virtus esset in definitione, & non substantiae, seu fundamentum, sed ea gratia procedit ut describat tantum, atque eius vim notam faciet, ac declaret, cum dicit, ipsa
est substantia,idest fundamentum rerum sperandarum. Id quod etiam sensit glos. hoc in loco, quem Hostiensis quoque in sua summa sequitur, cum dicit, illa Pauli magis est notificatio , quam definitio, quia dilucide, atque expresse nobis demonstrat Paulus, non quid sit Hes propris, atque eius Propriam vim, &