장음표시 사용
101쪽
1oo L ANNAEI SE NICAEditi ponet se extra jus dicionemque Drtunata secunda temperabit, advetia comminuet,& aliis asmiranda despiciet. Magni animi est, magna contemnere , ac mediocria malle, quam nimia. illa enim utilia vitaliaque sunt: at haec , eo quod sci perfluunt, nocent. Sic segetem nimia sternit ubeo tas: sic rami onere franguntur: sic ad maturitatem non pervenit nimia secunditas. Idem animis quoque evenit, quos immoderata selicitas riimpit: qua non tantum in aliorum injuriam, sed etiam in
--suam utuntur. Quis hostis in quemquam ram contumeliosus fuit, quam in quosdam voluptates suae sunt 3 quorum impotentiae atque insanae libidini ob hoc unum possis ignoscere, quod quae fecere,
rapatiuntur. Nec immerito hic illos furor vexat. necesse est in immensum exeat cupiditas, quae naturalem modumetransiliit. Illa enim habet suum finem : inania, & ex libidine orta, sine termino sunt. Necessaria meritur utilitas. supervacua qu6 --- redigis 3Voluptatibus itaque se mergunt, quibus in consuetudinem adductis carere non possunt: Si ob hoc miserrimi sunt, quod eo perveniunt, ut illis quae supervacua fuerant, facta sint necessaria. serviunt itaque voluptatibus, non fruuntur: & mala sua, quod malorum ultimum est, amant. Tunc .. autem consummata est infelicitas, ubi turpia non
solum delectant, sed etiam placent: δc desinit esse
remedio locus, ubi quae fuerant vitia, mores sunt.
Hortatur seribere , quia ibi imago mentu. tum de Serapione, prompti O profus sermonis:quod n gat Philosophum decere.' Gravis O tarda oratio magis intras ct descendit. QVod frequenter mihi scribis, gratiaI ago. nam quo uno modo potes, te mihi ostendis. Nun,
102쪽
quam epistolam tuam accipio, ut non protinus una simus. Si imagines nobis amicorum absen---tium jucundae sunt, quae memoriam renovant, ecdesiderium absentiae falso atque inani solatio levant : quanto jucundiores sunt litterae, qua vera amici absentis vestigia, veras notas afferunt Nam
riuod in conspectu dulcissimum est, id amici manus epistolae impressa praestat, agnoscere. Audisse te scri sis, Serapionem philosophum, cum istuc
applicuisset, solere magno cursu verba convolvere, quae non essendit una,sed premit & urget. plura enim veniunt, quam quibus vox una sussiciat. oc non probo in philosopho, cujus promintiatio quoque, sicut vita, debet esse composita: nihil autem ordinatum est, quod praecipitatur reproperat. Itaque oratio illa apud Homerum concitata, ic sine intermissione in morem nivis superveniens, oratori data est: at lenis de melle dulcior
iami profluit. Sic itaque trabe, istam vim dicendi
rapidam atque abundantem, aptiorem esse cire Ianti, quam agenti rem magnam ac seriam, docentique. aeque stillare illam nolo, quam currere. nec extendat aures, nec obruat. Nam illa quoque inopia re exilitas, minus intentum auditorem habet,
taedio interruptae tarditatis: facilius tamen insidit quod exspeetatur, quam quod praetervolat. Denique tradere homines discipulis praecepta dicuntur: non traditur, quod fugit. Adjice nunc, quod quae veritati operam dat oratio, incomposita debet este& simplex. Haec popularis nihil habet veri. movere vult turbam, dc inconsultas aures impetu rapere : tractandam se non praebet; aufertur. Quo modo autem regere potest, quae regi non potest
Quid quod haec oratio , quae sanandis mentibus adhibetur, descendere in nos debet remedia non Prosunt,nisi immorentur. Multum praeterea habet ς 3 inani-
103쪽
rox L. ANNAEI SENT CAEinanitatis, dc vani: plus sonat, quam valet. Lenien-da suiu quae me exterrent, compescenda quae iri Drant, discutienda quae filiunt: inhibenda luxuria, corripienda avaritia. Quid horum raptim potesh eri quis medicus aegros in transitu curat Quid, quod ne voluptatem quidem ullam habet tins verborum sine delecta ruentium strepitus 3 sed ut pleraque quae fieri posse non crederes, cognovisse satis est: sic istos, qui verba exercuerunt, abunde
est semel audisse. ciuid enim quis discere, quid
imitari velit 3 quid de eorum animo judicet , qu rum Oratio perturbata dc admissa est, nec potest reprimi Quemadmodum per proclive currentium, non ubi visum est, gradus sistitur, sed incitato corporis pondere se rapit, ac longius quam voluit effertur: sic ista dicendi celeritas nec in sua potestate est, nec satis decora philosophiae. quae Ponere debet verba, non projicere, dc pedetentim procedere. Quid ergo non aliquando re insit ut 3 Quidni t sed salva dignitate morum: quam violenta ista dc nimia vis exuit. Habeat vires magnas , moderatas tamen: peremtis sit unda, non torrens. Vix oratori permiserim talem dicendi v Iocitatem, irrevocabilem, ac sine lege vadentem Quemadmodum mini iudex sil,sequi poterit, aliquando etiam imperitus ac rudis: tum quoque cum illum aut ostentatio abstulerit, aut aflinus impotens sui3 tantum festinet atque ingerat, quan--tum aures pati possunt. Recte ergo facies, si non videris istos, qui quantum dicam, non quemadmodum, quaerunt: dc ipse malueris aliquando si necesse est, vel juxta P. Vinicium dicere. qui, cum quaereretur, quomodo diceret, Asellius ait, Tractim. Nam Geminus Varius ait: Quomodo istum diserrum dicatis, nescio: tria verba non potest jungere. Quidni malis tu sic dicere, quomodo Vinicius
104쪽
tactus Aliquis tam insulsus intervenerit, quam qui illi singula verba vellenti, tanquam dictaret, non diceret, ait: Dic, vel nunquam dicas. Nam Haterii cursum suis temporibus oratoris celeberrimi, longe abesse ab homine sano volo. Nunquam dubita it, nunquam intermisit: semel incipiebat , semel desinebat. Quaedam tamen & n
tionibus puto magis aut minus convenire. In Graecis hanc licentiam tuleris: nos etiam cum scribimus, interpungere conterimus. Cicero quoque
noster , a quo Romana eloquentia exstitit, grada- rius fuit. Romanus sermo magis se circum picit,3c aestimat, dc praebet aestimandum. Fabianus vir
rems & vita& scientia, & quod post ista est;
eloquentia quoque, di*utabat expedite magis ;quam concitate: ut posses dicere, iacilitatem esse illam, non ceseritatem. Hanc ego in viro sapiente recipio. non exigo,ut oratio ejus sine impedime to exeat : proferatur tamen malo, quam profluat. Eo autem magis te deterreo ab isto morbo, quod non potest tibi ista res contingere aliter, quam si te pudere desieriti perfrices frontem oportet, Mipse te non audias. Multa enim inobservatus ille cursus feret, quae reprehendere velis. Non potest, inquam, tibi contingere res issa, salva verecundia. Praeterea exercitatione opus est quotidiana, dc a rebus studium transferendum est ad verba. Haec autem etiam si aderunt, bc poterunt sine ullo tuo labore decurrere , tamen temperanda sunt. nam quemadmodum sapienti viro incessus molestior convenit ita oratio pressa, non audax. Summa ergo summarum haec erit: tardiloquum te esse
105쪽
Io4 L. ANNAEI SEN Te AEE v I s G XLI. opulchram, aliamque epistolam i Teum in nobis habitare , bonum virum ne eo nullum esse. Glamus ipsum, O amimum, qui ab illo descendit. In eo propria nostra bona sunt: alia omnia
aliena. Bonum autem, recta Ratio.
ΓΑcis rem optimam, & tibi salutarem, si , iu
scribis perseveras ire ad bonam mentem: quam stultum est optare, cum possis a te impetrare. Noniunt ad caelum elevandae manus , nec exorandus aedituus, ut nos ad aures simulacri, quasi magis exaudiri possimus , admittat: prope est a te Deus, tecum est, intus est. Ita dico, Lucili, sacer intra nos spritus sedet, malorum bonorumque nostr Ium observator & custos: hic prout a nobis tr ctatus est, ita nos ipse tractat. Bonus vir sine Deo nemo esti An potest aliquis supra fortunam, nisi ab illo adjutus, exsurgere ille dat consiliam N fica, & erecta. In unoquoque virorum bonorum s Quis Deus incertum est in habitat Deus. Si tibi occurrit vetustis arboribus & solitam altitudinem egressis frequens lucus, dc conspectum caeli densitate ramorum aliorum alios protegentium iu movens: illa proceritas silvae, & secretum laci,& admiratio umbrς,in aperto tam denis atque comtinuae, fidem tibi numinis secit. Et siquis specus
saxis penitus exesis montem suspenderis,non manu factus , sed naturalibus caussis in tantam Iaxitatem excavatus: animum tuum quadam religi nis suspicione percutiet. Magnorum fluminum capita veneramuri subita dc ex abdito valli amnis eruptio aras habet. colunrur aquarum caleutium fontes: & stagna quaedam, vel opacitas vel im---ensa altitudo sacravit. Si hominem videris in-
scrotum periculis, intactum cupiditatibus, inter adversa
106쪽
adversa selicem , in mediis tempet alibus placidam , ex superiore loco homines videntem, ex αquo deos: non subibit te veneratio ejus t non dices : ista res major est altiorque, quam ut credi similis huic, in quo est, corpusculo possit Vis
istac divina descendita animum excellentem, moa deratum, omnia tanquam minora transeuntem, quidquid timemus optamusque ridentem, cael
stis potentia agitatinon potest res tanta sine adminiculo numinis stare. Itaque majore sui parte illic est, unde descendit. Quemadmodum radii solis contingunt quidem terram, sed ibi sunt unde mittuntur : sic animus magnus dc sacer,dc in hoc d missis ut propius divina nossemus, conversat quidem nobiscum, sed haeret origini suae. Illinc pendet: illuc spectat ac nititur: nostris tanquami melior interest. Quis est ergo hic animus qui nullo bono nisi suo nititur. Quid enim est stul rius, quam in homine aliena laudare quid eo do. mentius, qui ea miratur, quae in alium procinus transserri possint i Non faciunt meliorem equum --aurei fraeni. Aliter leo aurata juba demittitur,dum contractatur, 3c ad patientiam recipiendi orn menta cogitur setigatus : aliter incultus, integri - *iritus. Hic scilicet impera acer, qualem illum .esse natura voluit, speciosus ex horrido, cujus hic decor est, non sine timore a ici, praesertur illi languido, dc bracteato. Nemo gloriari nisi suom debet. Vitem laudamus, si fruitii palmites oneracsi ipsa ad terram, pondere eorum quae tulit,admianicula deducit. Num quis huic illam praeseret vitem, cui aureae uvae, aurea solia dependent Pr -- pria virtus est in vite, sertilitas: in homine quoque id laudandum est, quod ipsius est. Familiam-sormosam habet, & domum pulchram: mutam
serit, multum foenerati nihil horum in ipso est, sede s circae
107쪽
irca ipsiim. Lauda in ipso, quod nec eripi potest. νnec dari: quod ptatrium est hominis. si eris iquid sit 3 animus, bc ratio in animo perfecta. Itionale enim animal est homo. consiummatur it que ejus bonum, si id adimplevit cui nascitur. . Quid est autem quod ab illo ratio haec exigit remiscillimam secundum naturam suam viverer sed hanc difficilem facit communis insania. In vitia alter alterum trudimus. quomodo autem ad sal tem revocari possimi, quos nemo retinet,populus
EPIs T. XLIL Non cito eradendum da viro bono: rem magnam
Use. Et stam praeferre,aut utare; malos futuras , s si occasio. Exemplo cujusdam docet. Tum non laborandum in externis; incommoda, aut falsa commoda, habent.
-TAm tibi iste persuasit, se virum bonum es.. Α 3 qui vit bonus tam cito nec fieri potest, nec intel- Bigi. Scis quem nunc virum bonum dicam hujus
secundae notae. nam ille alter Hrtasse, tanquam phoenix, semel anno quingentesimo nascitur: nec est mirum, ex intervallo magna generari. Medi cria 3c in turbam nascentia, saepe soci a prod cit : eximia vero, ipsa raritate commendat. Sec
iste multum adhuc abest ab eo, quod profiteturὶ & si sciret quid esses vir bonus, nondum se esse crederet nasse etiam fieri posse desperaret. At m te existimat de malis. Hoc etiam mali iaciuntinec ulla major poena nequitiae est, quam quod sibi aestis displicet. At odit eos qui subita & magna po--entia impotenter utuntur. Idem iaciet, cum idem, poteriti multorum, quia imbecilla sunt, latent vitia: non minus ausura, cum illis vires suae placuerint, quaeri illa quae jam felicitas aperuit. Instr
108쪽
aerita iIIIs explicandae nequitiae desunt. sic tuto peris etiam pestifera tractatur, dum riget frigo-- non desunt tunc illi venena, sed torpent. Mul- , Tum Cindelitas, Zc ambitio , & luxuria, ut pa- a Pessimis audeat, sortunae faVore deficitur. ea-em velle eos, Cognosces et da posse, quantum v tanta Meministi, cum quemdam affirmares esse inua potestate, dixisse me, volaticum esse ac le- em , ec te non pedem ejus tenere, sed pennam. Mentitus sum: pluma tenebatur, quam remisit refugit. Scis quos postea exhibuerit tibi ludos,quam multa in caput naum casura tentaverit. Non vide bat,se per aliorum pericula in suum ruere: non cogitabat, quam onerosa essent quae petebat etiam sissipervacua non essent. Hoc itaque in his quae asse ctamus, ad quae labore magno contendimus, inspicere debemus, aut nihil in illis commodi esse, aut plus incommodi. Quaedam supervacua sunt, quaedam tanti non sunt. Sed haec non providemus:& gratuita nobis videntur, quae carissime con---stant. Ex eo licet stupor noster appareat, quod ea sola putamus emi, pro quibus pecuniam solvimus : dc gratuita vocamus, pro quibus nosipsos Gmpendimus.- emere nollemus, si domus nobis nostra pro illis esset danda, si amoenum aliquod fructuosumve praedium: ad ea paratissimi sumus pervenire cum solicitudine, cum periculo, cum jactura pudoris, & libertatis, di temporis. indeo nihil est cuique se vilius. Idem itaque in omnibus eonsiliis rebusque Sciamus, quod sol mus lacere, quoties ad institorem alicujus mercis accessimus: videamus, hoc quod concupiscimus, qaanti deseratur. Saepe maximum pretium eit, pro quo nullum datur. Multa postlim tibi ostendere
quae acquisita accistaque, libertatem nobis exto
struat, nostri es us, si ista nostra non essenta
109쪽
168 L. ANNATI fruge ARHaec ergo tecum ipse versa, non solum ubi de in icremento agetair, sed etiam ubi de jactura. Hoc periturum est nempe adventicium fuit. tam
cile sine ista vives , quam vixisti. Si diu illud habuisti, perdis postquam satiatus es: si non diu,
perdis antequam assuescas. Pecuniam minorem
habebis3 nempe dc molestiam gratiam minorem -nempe & invidiam. Circumspice ista, quae nos agunt in insaniam, quae cum plurimis lacrymis amittimus: scies non damnum in his molestum
esse, sed opinionem damni. Nemo illa perisse semit, sed cogitat. Qui se habet, nihil perdidit. sed
quoto cuique habere se contigit EPIs T. XLIII. 2An latere, qua faciat: rumorem omnia perferre. Ergo viυe, inquit, ut in publico. βuid setiam lateas ' animus tuus scit O videi. 'Vomodo hoc ad me pervenerit, quaeris: quis mihi id te cogitate narraverit, quod tu nulli narraveras. Is qui scit plurimum, rumor. Quid crgo, inquis, tantus sum,ut possim excitare rum Tem non est quod te ad hunc locum respiciens melictis: ad istum re*ice, in quo moraris. Quidquid inter vicina eminet, magnum est illic , ubi
eminet. Nam magnitudo non laabet cerrum modum : comparatio illum aut tollit, aut deprimit.. avis quae in flumine magna est, in mari parvula est:gubernaculum quodnavi alteri mamum, alteri exiguum est. Tu nunc in provincia, licet contem- nas ipse te, magnus es: quid agas, quemadmodum cames. quemadmodum dormias , quaeritus, initur. Eo tibi diligentius vivendum est. Tunc is licem te esse judica, cum poteris in publico vivere, cum te parietes tui tegent, non abscondent:
quos plerumque circumia os nobis judicamus,
110쪽
inon ut tutim vivamus, sed ut peccemus occitu citas. Rem dicam, ex qua mores aestimes nostros, vix quemquam invenies, qui possit aperto ostio ivere. Ianitores conscientia nostra, non superbia
posuit. Sic vivimus, ut deprehendi sit, subito indipici. Quid autem prodest recondere se,& oc
Ios hominum auresque vitare Bona conscientia
turbam advocat, mala etiam in solitudine anxia atque solicita est. Si honesta sunt, quae iacis, omne sciant: si turpia, quid reseri neminem scire, cum tu sciasὶ O te miserum, si contemnis hunc testem.
Pulehra epictola. Nemo se a stirpe eontemnat , si ad Sapientiam,id est Virtutem, venit. Hae sta n bilitati T Terum tu mihi te pusillum iacis, & dicis, mali--gnius tecum egisse naturam prius, deinde sori nam Zcum possis te eximere vulgo,&ad felicitatem omnium maximam emergere. Si quid aliud esξ in philosbphia boni, hoc est, quod stemma non in- ω spicit. Omnes si ad primam originem revocenrur,adiis sunt. Eques Romanus es, dc ad hunc ordinem tua te perduxit industria : at mehercules multis quatuordecim sunt clausi. Non omnes curia addimittit: cas in quoq: quos ad laborem bc periculum recipiunt, lastidiose legunt. Bona mens omnibus patet: omnes ad hoc sumus imbiles. nec rejicit quemquam philo phia, nec eligit: omnibus t --cet. Patricius Socrates non fuit: Cleanthes aquam traxit, ic rigando hortulo locavit manus: Platonem non accepit nobilem philosophia, sed secit. Quid est quare desperes his te postis fieri parem omnes hi ninores tui sunt, si te illis geris dignum. eres autem, si hoc protinus tibi persuaseris , a nullo te nobilitate superari. Omnibus nobi& toti-