L. Annæi Senecæ philosophi opera omnia; ex ult. I. Lipsii emendatione. et M. Annæi Senecæ rhetoris quæ exstant; ex And. Schotti recens L. Annæi Senecæ philosophi tomus secundus. In quo epistolæ, & quæstiones naturales. 2

121쪽

xio L. ANNAEI SENE c Agdunt. cui accedo in utram ire partem jubes 3 Illi homo pro amico est, huic amicus non est pro ho- imine: ille amicum sibi parat, hic se amico. Tu

mi hi verba distorques, & syllabas digeris. Scilicet

nisi interrogationes vaserrimas struxero, & con-Husione falsa a vero nascens mendacium adstrinxero, non potero a fugiendis petenda secernere. - Pudet me. in re tam seria senes ludimus. Mus syllaba est: mus autem caseum roditr syllaba ergo aseum rodit. Puta nunc me istud non posse solvere: quocs mihi ex ista sententia periculum imminet 3 quod incommodum Sine dubio verendum est, ne quando in muscipula syllabas capiam, aut ne quando, si negligentior fuero, caseum libet comedat. Nisi sorte acutior est illa collectio: Mus syllaba est: syllaba autem caseum non rodit: mus Ergo caseum non rodit. O pueriles ineptias i in hoc supercilia subduximus 3 in hoc barbam demisimus 3 hoc est quod tristes docemus dc pallidi . Vis scire, quid philosophia promittat generi humano consilium: Alium mors voca dum pa 'pertas urit, alium divitiae vel alienae torquent, vel suae : ille malam fortunam horret, hic se felicitati suae subducere cupit: hunc homines male habent,

Allum dii. Quid mihi lusoria ista proponis i non

est jocandi locus. ad miseros advocatus es. Opem te laturum naufragis, captis, aegris, egentibus, intentae securi subjectum praestantibus caput pollici- tus es : quo diverteris quid agis 3 hic cum quo it dis , timet. succurre, quisquis eloquentior es, in pereuntium poenis. Omnes undique ad te manus tendunt, perditae vitae, perituraeque auxilium aliquod implorant, in te spes opesque sunti Rogant ut ex inneta illos volutatione extrahas, ut disjectis s& errantibus clarum veritatis lumen ostendas. Dic

quid natura necessarium fecerit, quid superva- l

122쪽

cuum, quam faciles leges posuerit; qΗam jucunda sit vita, quam expedita, illas sequentibus , quam acerba re implicita eorum, qui opinioni plus quam

naturae crediderunt. Quid istorum cupiditates demit 3 quid temperat Z Utinam tantum non pro- desitat i nocent. Hoc tibi, cum voles, manifestis ... simum iaciam, dc comminui dc debilitari genero iam indolem, in istas argutias conjectam. Pudet iacere contra sortunam militaturis, quae porrigant tela, quemadmodum illos subornent. Hac

ad summum bonum ituri per istud philosophiae

sunt nigrae, & turpes,insemesque, etiam ad album sedentibus, exceptiones. Qujd enim aliud agitisse. cum eum quem interrog tis, scientes in fraudem inducitis, quam ut formula cecidisse videatur Sed

quemadmodum illum praetor, sic hos philoQ-phia in integrum restituit. Quid disceditis ab ingentibus promissis , dc grandia locuti, affecturos. vos, ut non is auri fulgor, quam gladii, perstringat oculos meos, ut ingenti constantia, dc quod omnes optant, & quod omnis timent, calcem , ad Grammaticorum elementa descenditis

Quid dicitis 3 sic itur ad astra3 hoc enim est quod

philosophia mihi promittit, ut me parem Deo ruciat : ad hoc invitarus sum, ad hoc veni. fidem praesta. -ntum potes ergin mi Lucili, reduc te ab istis exceptionibus dc praescriptionibus philo- sophorum. Aperta decent & simplicia bonitate Etiam si multum superesset aetatis, parce iam disipeniandum erat,ut sussiceret necessariis: nunc quae dementia est, supervacua discere in tanta temporis egestate tΕPIs T. XLIX. Pompeiorum ad 'ectu, memoriam sibi Luellii νε- novat De brevitate O cursι Temporismihuis II. f longum

123쪽

lectieωrct torum id genus proficiendos tantum

Γ Si quidem, mi Lucili, supinus & negligens,

, qui in amici memoriam in aliqua regione asinonitus reducitur: tamen repositum in animo nostro desiderium loca interdum similiaria ev nec exstinctam memoriam reddunt, sed

cant

quiescentem irritanti sicut dolorem ii entium , etiam si mitigatus est tempore, aut servuli famialiaris admissio, aut vestis,aut domus renovat. E ce Campania, & maxime Neapolis, ad Pompeiorum tuorum Maestum, incredibile est, quam . ecens desiderium tui fecerit. Totus mihi in oc lis es, cum maxime a te discedo: video lacrimas combibentem,& assectibus tuis inter ipsam med citionem exeuntibus non satis resistentem modo

amisisse te videor. Quid enim non modo est, si recorderis 3 Modo apud Sotionem philosophum puer sedi, modo caussas agere coepi, modo desii velle agere, Hodo desii posse. Infinita est velocitas temporis, quae magis apparet respicientibus. Nam ad praesentia intentos lallit: adeo praecipitis fugae transirus levis eiL Caussam hujus rei quaeris quidquid temporis transiit, eodem loco est: pari-Ker aspicitur, una jaeet: omnia inde in proiandum lcadunt. dc alioquin non possisut longa intervalla esse in ea re, quae tota brevis esti Punctum est quod vivimus, & adhuc puncto minus: sed hoc minimum specie quadam longioris spatii narura divisit. Aliud ex hoc in-tiam secit, aliud puer, tiam, aliud adolescentiam, aliud inclinationem quamdam ab adolescentia ad senectutem, aliud ipsam senectutem. In quam angusto, quot gradus . posivit Modo te prosecutus sum: dc tamen hoc lmodo, aetatis nostrae bona portio est: cujus brevitatem

124쪽

E P I s T O L AE. 123tatem aliquando suturam cogitemus. Non solebat mihi tam velox tempus videri. nunc incredibilis cursus apparet: sive quia admoveri lineas sentio, sive quia attendere coepi & computare damnum . eum. Eo magis utique indignor, aliquos ex hoc tempore quod sincere nec ad necessaria quidem potest, etiam si custoditum diligentissime fueritν in supervacua majorem partem erogare. Negat Cicero, si duplicetur sibi aetas, habiturum se tempus quo legat Lyricos, eodem modo Dialecticos. Ttistius ineptiuinti illi ex professi, lasciviunt: hi agere seipssis aliquid existimant. Nec ego nego prospicienda ista: sed prospicienda tantum, a limine salutanda,in hoc iurum,ne verba nobis denis tur , & aliquid esse in illis mmi ac secreti boni udicemus.Quid te torques dc maceras in ea quae-ltione, quam subtilius est contempsisse,quam solvere Securi est, & ex commodo migrantis , -- uta conquirere. Cum hostis instat a tergo, &movere jussus est miles, excutit necessitas quidquid pax otiosa collegerat. Non vacat mihi verba dubie cadentia consectari, Bc vastitiam in illis

meam experiri. - pice qui coeant populi, qua mania clausis Ferrum acuant portu.

Magno mihi animo strepitus iste belli circumλ-

nantis exaudiendus est. Demens omnibus merito viderer, si cum saxa in muninientum murorum senes faeminaeque congererent: cum juventus intra portas armata signum eruptionis exspectaret,

aut posceret; cum hostilia in portis tela vibrarent,& ipsum solum sutassionibus & cuniculis tremeret i sederem otiosus , & ejusinodi quaestiunculas ponens : Quod non perdidisti, habes: cornua autem non perdidisti: cornua ergo habes: aliaque ad exemplum hujus acutae delirationis concin-s i nata.

125쪽

x14 L. ANNAEr fg NE c Ag lota. Atqui aeque licet demens tibi videar, si ima

impendero operam. & nunc obsideor. Tunc i, amen periculum mihi obsita externum immin ret , murus me ab hoste secemeret: nunc mortifera mecum sunt. Non vaco ad istas ineptias. in ens negotium in manibus est. Quid agam ρ mors me sequitur, fugit vita: adversus haec me doce alia quid. essice ne ego mortem iugiam, vita me non

essugiat. Exhortare adversus difficilia, de aequaniamitate: adversus inevitabilia, angustias temporis mei laxa: doce non esse positum bonum vitae in spatio ejus, sed in usu: posse fieri, imo saepe fieri, ut qui diu vixit, parum vixerit. Dic mihi dormi

iuro, Potes non expergisci: dic experrecto, Potes non dormire amplius. Dic exeunti, Potes non reverti: dic redeunti, Potes non exire. Erras, si in navigatione tantum, existimas minimum esse, quo a morte vita diducitur: in omni loco aeque tenue intervallum est. Non ubique se mors tam prope ostendit: ubique tam prope est. Has tenebras discute: & facilius ea trades, ad quae praepa---tus sum. Dociles natura nos edidit, dc rationem

dedit imperfectam, sed quae perfici posset. De j stitia mihi, de pietate disputa,de frugalitate,de p

dicitia utraque, & illa cui alieni corporis abstinentia est, & hac cui sui cura. Si me nolueris petdevia ducere, facilius ad id quo tendo, perveniam. - Nam ut ille ait Tragicus in Veritatis simplex or - tio est. Ideoque illam implicare non oporteti nec enim quidquam minus convenit, quam subdola

ista calliditas, animis conantibus magna.. E P I S T. L. Geos nos In vitiis esse, aut velamenta iis quaerere. gnoscenda autem, ct remedia quarenda. I de

126쪽

EPIs Tot AT. ris. ἱnveteratis vitiis potecto qu a iiDDesiis insecti, odi Natura ad bonism volat. 'Π Pistolam tuam accepi post multos menses, in quam miseras. supervacuum itaque putavi, ab eo qui afferebat, quid ageresi quaerere. Ualde enim bonae memoriae est, si meminit: & tamen spero te sic jam vivere , ut ubicumque eris, sciana quid gas. Quid enim aliud rus, quam ut meliorem te ipse quotidie facias, ut aliquid ex erroribus ponas, ut intelligas tua vitia esse, quae putas rerum Quaedam enim locis δc temporibus adscribimus: at illa, quocumque transierimus, secutura sunt. Harpasten, uxoris meae fatuam, scis hereditarium onus in domo mea remansisses Ipse enim aversis.

simus ab istis prodigiis sum siquando fatuo dele

ctari volo, non est mihi longe quaerendus : me ri-.deo. Haec fatua subito desit videre. Incredibilem tibi narro rem, sed veram. nescit si se caecam: subinde paedagogum suum rogat, ut migret: ait domum tenebrosam esse. Hoc quod in illa ridemus, omnibus nobis accidere, liqueat tibi. Nemo se avarum esse intelligit, nemo cupidum. Caeci ta men ducem quaerunt: nos sine duce erramus, d dicimus: Non ego ambitiosus sum, sed nemo alister Romae potest vivere. Non ego sumptuosas

sum, sed urbs ipsa magnas impenta exigit. Nouest meum vitium quod iracundus sum,quod nondum constitui certum genus vitae: adolescentia hac facit. Quid nos decipimus 3 non est extrinse cus malam nostrum: intra nos est, in visceribus ipsis sedet. Et ideo difficulter ad sanitatem pervenimus, quia nos aegrotare nescimus. Si curari coeperimus, quando tot morbos, tantasve aegritudianes disciniemusὶ Nunc vero ne qum imus quidem

medicum: qui minus negotii haberet, si adhibe- f; Ietur ta

127쪽

nis L. ANNAEI SANAc AEretin ad recens vitium. sequerentur teneri de m- ldes animi, recta mons iantem. nemo dissiculter ad naturam reducitur, nisi qui ab illa desecit. Eru-hescimus discere bonam mentem. at mehercul , turpe est magistrum hujus rei quaerere. Illud de sperandum eth, posse nobis casu trarum bonum influere: laborandum est: &, ut verum dicam, ne labor quidem magnus est: si modo, ut dixi, ante animum nostrum so e incipimus, & recorrigere, liram indurestat pravitas ejus. Sed nec indu rata despero. Nihil est quod non expugnet perti- nax opera, & intenta ac diligens cura. Robora in

rectum, quamvis flexa, revocabis: curvatas tr

bes calor explicati & aliter natae, in id finguntur, quod usus noster exigit: quanto ficilius animus accipit formam, flexibilis , & omni humore obsequentior quid enim athid est animus, quam quodammodo se habens spiritus 3vides autem tanto spiritum esse faciliorem omni alia materia, uanto tenuior est. Illud, mi Lucili, non est quod te impediat,quo minus de nobis bene speres, quod malitia jam nos tenet, quod diu in possessione n stri est. Ad neminem ante bona mens venit, quam mala. Omnes praeoccupati sumus, virtutes disceare, vitia dediscere: sed eo majore animo ad emen-- dationem nostri debemus accedere, quod semel ltiaditi boni perpetua possessio est. Non dediscitur virtus. Contraria enim mala in alieno haerent: ideo expelli δc exturbari possunt: fideliter sedensi quae in locum sium veniunt. Virtus secundum naturam est: vitia inimica insella siant. Sed quem admodum virtutes receptae exire non possunt, is cilisque earum tutela est: ita initium ad illas eundi arduum. quia hoc primum imbecillae mentis a que aegrae est, formidare inexperta. Itaque cogen da est mens, ut iocipiat. Deinde non est acerba medi-

128쪽

medicina: protinus enim delectat, dum satatiliorum remediorum post sanitatem voluptas est: philosephia pariter dc salutaris & dulcis emE v I s Υ. L I. De ossitna aliquid . uberius de Baiis: se hoc occasone , in molles O luxui deditos. Hunc pellendum, O militandum esse: in quos Z in voluptatem , in dolorem, alia. Hoc agorem , bonum in Leis seriis sanctisque agere; visare laseiva, aut

peramoena.

QVomosi quisque potest, mi Lucili: tu istie

habes AEtirum, illum nobilissimum Siciliae montem: quem quare dixerit Messalla unicum, sive Valgius, sapud utrimque enim legi non reperio. cim plurum laca evomant ignem, non tam tum edita, quodaebrius evenit, videlicet quia ignis in altissimum esse et , sed etiam jacentia. Nos utcumque possimus, contenti sumus Baiis. quas postero die, quam attigeram, reliqui. locum ob hoc devitandum; cum habeat quasdam nat rates dotes, quia sibi illum celebrandum luxuria esumpsita Gid ergo Z ulli loco indicendum est dium . minime. sed quemadmodum aliqua vestis sapienti ac probo viro magis convenit quam alia, nec ullum colorem ille odit,sed aliquem putat parum aptum esse frugalitatem profesto: sic rmo quoque est, quam sapiens vir, aut ad sapientiam tendens, declinet, tanquam alienam bonis moriabus. Itaqlie de secessii cogitans , nunquam Can pum eliget, quamvis neminem Canopus esse figi veteti Ne Baia quidem.diversorium vitiorum esse coeperunt. Illic sibi plurimum luxuria permittit rillic tanquam aliqua licentia debeatur loco, magis; olvitur. Non tantum corpori, sed etiam moribus salubrem locum eligere debemus. Quemadmo-

129쪽

11s L. A N N AE I s x N r e Agdum inter tortores habitare nolim , sic nec ine erae popinas quidem. Videre ebrios per littora errain tes , & comessationes navigantium, &, sympho niarum cantibus perstrepentes lacus, dc alia, quain velut iluta legibus luxuria non tantum peccan

. sed publicat, quid necesse estZ Id agere debemus, in cirritamenta vitioruna quam longissime profugia mus. Indurandus est animus, oc a blandimentis voluptatum procul abstrahendus. Una Hanniba lem hibema solverunt: & indomitum illum nivibus atque Alpibus virum enervaverunt fomenta ampaniae. Armis vicit, vitiis victus HL Nobis quoque militandum est: oc quidem genere milia Liae, quo nunquam quies , nunquam Otium datur.

ebellandae sunt in primis voluptates: quae t ut vides saeva quoque ad se ingenia rapuerunt. Si quis sibi proposuerit, quantum operis aggressus sit, sciet nihil delicate, nihil molliter esse Gendum. Uid mihi cum istis calentibus stagnis quid cum sud

toriis , in quae siccus vapor corpora exhausturus includitur 3 Omnis sudor per laborem exeat. Si faceremus, quod fecit Hannibal, ut interrupto cursu rerum, omitaque bello, fovendis corporibus operam daremus: nemo non intempestivam desidiam, victori quoque,nedum vincenti peric Ioiam,merito reprehenderet. Minus nobis, quam

illis Punica signa sequentibus , licet: plus periculixes at cedentibus , plus operis etiam perseverantia --bus. Fortuna mecum bella νrit: non sum imp rata facturus. jugum non recipio , imo quod majore vir tute faciendum est, excutio: non est emou liendus animus. Si voluptati cessero, cedendum

est dolori. cedendm labori, cedendum est pa . pertati: idem sibi in me juris esse volet oc ambitio, &ira: inter tot assectus distrahar , imodis celar. Libςrtas proposita est: ad hoc praemium labo

130쪽

laboratur. Quae sit libertas, quaeris 3 nulli rei servi-xe , nulli necessitati, nullis casibus: Drtunam inaequam deducere. quo die intellexero illam plus posse, nil poterit. Ego illam feram, cum in manu mors sit 8 His cogitationibus intentum, loca seria sanctaq: eligere oportet. Effeminat animω amoenitas nimia : nec dubie aliquid ad corrumpendum vigorem potest tagio. Quamlibet viam jumen a . patiuntur, quorum durara in aspero ungula est:

in molli palustrique pascuo saginata, cito subte--runtur. Et sortior miles ex confragoso venit: segnis est urbanus & verna. Nullum laborem recusant manus, quae ad arma ab aratro transferuntur:

in primo deficit pulvere ille unctus & nitidus. Severior loci disciplina firmat ingenium, aptumque

magnis conatibus reddit. Literni honestius Scipio, quam Baiis exsulabat: ruina ejus non eth tam mol-- liter collocanda. Illi quoque, ad quos primos rima Romani populi publicas opes transtulit, C. Marius, dc Cn. Pompeius, & Caesar, exstruxerunt quidem villas in regione Baiana, sed illas imposuerunt summis jugis montium. Videbatur hoc magis militare, ex edito speculari late longeque subjecta. Adspice quam positionem elegerunt, quibus aedificia excitaverunt locis , & qualia: scias

non villas esse, sed castra. Habitaturum tu putas unquam fuisse in Utici Catonem , ut praeternavigantes adulteras dinumeraret,& adspiceret tot ge- , nera cymbarum variis coloribus picta, & fluitan-

rem toto lacu rosiam, ut audiret canentium nocturna convitia Z nonne manere ille intra vallum

maluisset, quod in unam noctem manu sua duxis- , et Z Quid ni malit, quisquis vir est , somnum suum classico, quam symphonia rumpi 3 Sed satis diu cum Baiis litigavimus, nunquam satis cum ritus: quae oro te, mi Lucili, persequere sine mo-