장음표시 사용
201쪽
χω L. ANNAEI SENECAE sui forma destituat: olim provisum eis, ne quid Cato detrimenti capiat. Uictus est tamen. Et hoc Harumera inter repulta Catonis. rum magno animo, i feret aliquid sibi ad victoriam quam ad praeturam' obstitiste. Quo die repulsus est, lusit: qua nocte periturus suit, legit. eodem loco his 'it, praeturati vita excedere. Omnia quaeaceiderent, 'serenda
este persuaserat sibi. Quidni ille mutationem Reip. sorti 8c aequo pateretur animo Quid enim mu-
rationis periculo exceptum non terra, non Cae-lam , non totus hic rerum omnium contextus, quamvis Deo agente ducamr. non semper ten
bit hunc ordinem: sed illum ex hoc cur1u aliquis dies dejiciet. Certis eunt cuncta temporibus: nisci debent, crescere, exstingui. Quaecumque vides supra nos currere,& haec quibus innixi atque im-
positi sumus veluti solidissimis, carpentur ac desinenti nulli non senectus sua est. inaequalibus ista spatiis eodem natura demittit. quidquid est, non erit: nec peribit, sed resolvetur. Nobis solvi, peri- Ie est. Proxima enim intuemur: ad ulteriora non projicit mens hebes , & quae se corpori addixerit : alioqui sortius finem sui sitorumque pateretur, si speraret omnia illa sic in vitam mortemque per vices ire, oc composita disibivi,distblata componi: in hoc opere aeternam ariem cuncta tempe- aruis Dei verti. Itaque Cato cum aevum animo percurrerit, dicet: Omne humanum genus, quodque est,quodque erit, morte damnatum est.omnes quae usquam rerum potiuntur urbes, quaeque ali
norum imperiorum magna sunt decora, ubi fuerint, aliquando quaeretur, dc vario exitii genere tollentur. alias destruent bella, alias desidia, paxque ad inertiam versa consumet, dc magnis opibus exitiosa res luxus. Omnes hos fertiles in
POa repentina malis inundatio abscondet, aut iussies.
202쪽
subitam cavernam considentis soli lapsias abducet. Quid est ergo, quare indigner, aut doleam, si exiguo momento publica fata praece Zmagnus animus Deo pareat: dc quidquid lex universi j bet, sine cunctatione patiatur. Aut in meliorem emittitur vitam, lucidius tranquilliusque inter dia
vina mansurus: aut certe sine ullo suturus incommodo , naturae suae remiscebitur, dc revertetur in otum. Non est ergo M. Catonis majus bonum honesta vita, quam mors honesta: quoniam non Mntenditur virtus. Idem esse dicebat Socrates veri-'intem & virtutem.: quomodo illa non crescit, sic nec vitrus quidem habet numeros suos, plena est.
Non es: linque quod mireris paria esse bona, Mquae ex proposito sumenda sunt, dc quae subita res
Atulit. nam si hanc inaequalitatem rec peris,ut sor- ter torqueri in minoribus bonis numeres, numerabis etiam in malis: dc infelicem Socratem dices in carcere , infelicem Catonem vulnera sua animosius quam secerat, retractantem calamitosissimum omnium Regulum, fidei poenas. etiam hostibus servatae pendentem. Atqui nemo hoc dicere , ne ex mollissimis quidem, ausus est. negant enim illum esse beatum, sed tamen negant miserum. Academici veteres beatum quidem esse etiam inter hos cruciatus istentur, sed non ad perfectum, nec ad plenum: quod nullo modo potest secipi. Nisi beatus est, in summo bono non est. Quod summum bonum est, supra se gradum non
habet: si modo illi virtus inest, si illam adversa
non minuum, si manet etiam comminuto corpore incolumis. manet autem. . Virtutem enim im
telligo animosis 3c excelsam : quam incitat, quidquid infestar. Hunc animumquem saepα induunt generota indolis juvenes, quos alicujus h 'nestae rei pulchritudo percussit, ut omnia fortuitai 1 cone
203쪽
aox L. ANNAEI SENT CAEcontemnane, prosecto iapientia infundet, dctr. det: persuadebit unum bonum esse quod honestum. Hoc nec remitti nec intendi poste,non magis quam regulam, qua rectum probari soleta quam
si flectes, quidquid ex illa mutaveris, iniuria estrem. Idem ergo de virtute dicemus: & haec est. flexuram non recipit. rigida est: amplius imiendi non potest. Haec de omnibus rebus judicat, de hac nulla. Si rectior ipsa non potest fieri, nec quae ab illa quidem fiunt, alia aliis rectiora sunt. huic enim necesse est respondeant. ita paria fiant. Quid ergo3 inquis. jacere in convivio, re torque- . Ti, paria sunt 3 Hoc mirum videtur tibi3 illud licet magis admireris. Iacere in convivio, malum est: torqueri in equuleo, bonum est: si illud turpiter, hoc honeste fit. bona ista aut mala, non essicit materia, sed virtus. haec ubicumque apparuit omnia ejusdem mensurae ac pretii simi. In oculos nunc mihi manus intentat ille, qui omnium animum aestimat ex suo, quod dicam paria bona esse adversa sortiter portantis, & prospera honeste j dicantis : quod dicam paria bona esse ejus qui
triumphat, re ejus qui ante currum vehitur, invi--ctus animo. Non putant enim fieri, quidquid rucere non possimi: ex infirmitate sua de virtute forrunt sententiam. Quid miraris, si uri, vulnerari,' occidi, alligari juvat, aliquando etiam libet Lui Turioi frugalitas poena est, pigro supplicii loco labor est, delicatus miseretur industrii, desidioso
studere torqueri est. Eodem modo haec, ad quae omnes imbecilli stanus, dura atque intoleranda credimus, obliti quam multis tormentum sit vino Carere, aut prima luce excitari. Non ista dissicilia sunt natura, sed nos fluidi 8c enerves. Magno ani mo de rebiis magnis judicandum est: alioqui videbitur sil um vitium esse quod nostrum est. sic
204쪽
ic quaedam rectissima, cum in aquam demissa
'ssint, speciem curvi praefractique visentibus red- dunta Non tantum quid videas, sed quemadmodum , refert. animus noster ad vera perspicienda caligat. Da mihi adolescentem incorruptum, dcingenio vegetum, dicet fortunatiorem sibi videri. qui omnia rerum adversarum onera rigida cervice sustollit, qui supra sortunam exstat. Non mirum est, in tranquillitate non concuti: illud mirare, ibi extolli aliquem,ubi omnes deprimunturi ibi stare, ubi omnes jacent. Quid est in tormen- tis, quid est in aliis quae adversa appellamus, mali 3 fhoc, ut opinor, succidere mentem, re incurvari.& succumbere: quorum nihil sapienti viro potest venire. Stat rectus sub quolibet pondere. nulla illum res minorem facit, nihil illi eorum quae se-
Qenda sunt,displicet. Nam quidquid cadere in ho-- minem potest, in se cecidisse non querituri vires.sias novit: scit se esse oneri serendo. Non educo sapientem ex hominum numero, nec dolores ab illo. sicut ab aliqua rupe nullum sensum admi tentes, submoveo. memini ex duabus partibus iL-, Ium esse compositum. Altera est irrationalis. haec. morderur, uritur, dolet: altera rationalis. haec inconcussas opiniones habet, intrepida est, & i domita. In hac positum est summum illud hominis bonum. quod antequam impleatur, incerta. mentis volutatio est: cum vero perfectum est, immota illa stabilitas est. Itaque inchoatus, ad summa procedens, cultorque virtutis, etiamsi appropinquat persecto bono, sed ei nondum summam manum imposuit, ibi interim cessabit, & remittet aliquid ex intentione mentis. nondum enim incerta transgressus est, etiam nunc versatur in lutabrico. beatus vero, & virtutis exactae, tunc se in xime amat, cum sortissime expertus est: & metuenda,
205쪽
iunt, non tantum fert, sed amplexatur, multoque audire mavult, Tanto melior, quam selicior. Venio nunc illo, quo me vocat exspectatio tua. Ne extra rerum naturam vagari virtus nostra vide
Hur, dc tremet sapiens, re dolebit, & expallascet: hi enim omnes corporis sensus sunt. Vbi ergo ethorigo calamitatist ubi illud malum verum est3issic scilicet, si ista animum detrahunt, si ad consessi nem servitutis adducunt, si illi paenitentiam sui
acium. Sapiens quidem vincit virtute fortunam. At multi professi sapientiam , levissimis nonnumquam minis exterritisunt. Hoc loco nostrum vitium est, qui quod dicitur de sapiente, exigimus& a proficiente. Suadeo adhuc mihi ista quae Ia
do, nondum persuadeo: etiamsi persuasissena nondum tam parata haberem, aut ram exercitata , ut ad omnes casus procurrerent. Quemadmodum-
Iaria quosdam colores semel ducit, quosdam nisi sepius macerata Sc recocta non perbibit: sic alias disciplinas ingenia cum accepere. protium praestant: haec nisi alte descendit,dc diu sedit,anmium non coloravit, sed infecit,nihil ex his quae promisserat, praestat. Cito hoc potest tradi, dc paucissimis verbis, unum bonum esse virtutem: nullum certe sine virtute: & ipsam viautem in parte noststri meliore, id est, rationali positam. Quid erit
haec virtus judicium verum , & immotum: ab hoc enim impetus veniet mentis, ab hoc omnis species, quae impetum movet, redigetur ad liquidum. Huic iudicio consentaneum eIit, omnia quae virtute contacta sunt, dc bona judicare,*inter se paria. Corporum autem bona corporibus quidem bona sunt, sed in totum non sunt bona.
His pretium quidem erit aliquod, ceterum dignistas non erit: magnis inter se intervallis distabunt, alia
206쪽
Ε F - et o L AE. 2 O salsa majora, alia minora erunt. Et in ipsis sapientiam sectantibus magna discrimina esse, lateamur necesse est. alius jam in tantum prosecit, ut comti a fortunam audeat attollere oculos,sed non pertinaciter : cedunt enim nimio splendore praestricti. alius in tantum,ut possit cum illa conserte vultum : si jam pervenit ad summum, dc fiduciae ple--us est. Imperfecta necesse est labent, dc modo prodant, modo sublabantur,aut succidant. Subla-benrur autem, nisi ire dc niti perseveraverint: si quidquam ex studio & fideli intentione laxaverint , retro eundum est. Nemo profectum ibi ii venit, ubi reliquerat. Instemus itaque, & perseve-Temus. plus quam profligavimus, restat: sed magna pars est prosectus, velle proficere. Hujus rei conscius mihi sum: volo, dc tota mente volo. Te quoque instinctum esse, & magno ad pulcherrima properare impetu video. Properemus. ita demum vita beneficium erit: alioqui mora est, dc quidem turpis inter foeda versantibus. Id agamus, ut uo, strum omne tempus sitimon erit autem, nisi prius nos nostri esse coeperimus. Quando continget contemnere utramque fortunam quando continget omnibus oppressis assectibus, & sub arbitrium adductis, hanc vocem emittere Vici. Quem vicev xim,quaeris 3 Non Persas, nec extrema Medorum. nec si quid ultra Dahas bellicosum jacet: sed avaritiam , sed ambitionem, sed metum mortis L qui victores gentium vicit. E P I s T. LXXII. Disrt petitionem Lucilii. ex occasione, disserxi a nobiν Boni sudium male. huic uni, omissis aliis, vacandum My. Nihil incidere, quod impediat, Sapienti quid e aliqua Princiensi. Discνimen
inter utrosque. Externa nec addere, nec demera
207쪽
OVod quaeris a me, liquebat mihi: sic rem ea-
diceram : sed diu non retentavi memoriam meam. Itaque non iacile me sequitur. quod evenit libris situ cohaerentibus, hoc evenisse mihi sentior explicandus est animus, & quaecumque apud illum deposita sunt, subinde excuti debent, ut parata sint quoties usus exegerit. Ergo hoc in praesentia differamus : multum enim operae, mulintum diligentiae poscit. Cum primum longiorem eodem loco speravero moram , tunc istud in manus sumam. Quaedam enim sunt, quae possis rein cisio scribere: quaedam lectum , & otium , M. ecretum desiderant. nihilominus his quoque oc- cupatis diebus agatur aliquid, quidem totis.
nunquam enim non succedent occupationes novae. serimus illas: itaque ex una exeunt plures:
deinde ipsi nobis dilationem damus. Cum hoc peregero, toto animo incumbam: & si hanc rem molestam composuero, studio me dabo. Non Cum vacaveris, philosophandum est: omnia alia negligenda , ut huic assideamus, cui nullum tempus satis magnum est, etiam si a pueritia usque ad longissimos humani aevi terminos vita protendi--tur. Non multum reseri, utrum omittas philos phiam , an intermittas. non enim ubi inter praest manet, sed eorum more, quae intenta dissiliunt, usque ad initia sua recurrit, quod a continuatione iscessit. Resistendum est occupationibus: nec exinplicandae, sed submovendae sunt. tempus quidem nullum est parum idoneum studio salutari. Atqui multi inter illa non student, propter quae studendum. Incidet aliquid quod impediat 3 non equidem eum, cujus animus in omni negotio laetus 'atque alacer est. Imperseetis adhuc interscinditur laetitia: sapienti vero contexitur gaudium, nulla rumpitur caussa, nulla larium: semper oc ubique
208쪽
tranquillum est. Non enim ex alieno pendet, nec favorem Primae, aut hominis exspectat: dom stica illi selicitas est. exiret ex animo, si intraret. ibi nascitur. Aliquando extrinsecus, quo admoneatur mortalitatis, intervenit: sed id leve, Ecquod summam cutem stringat. Aliquo , inquam, incommodo afflatur: maximum ejus illud b num, est fixum. Ita dico, extrinsecus aliqua sunt incommoda, velut in corpore interdum robusto solidoque, eruptiones quaedam pustularum , dc ulcuscida: nullum in alto malum est. Hoc, in quam, interest inter consummatae sapientiae virum, & alium procedentis, quod inter sanum, Jc ex morbo gravi ac diutino emergentem. cui sanitatis loco est, levior accessio. Hic, nisi attendit, subinde gravatur, 3c in eadem revolvitur. Sapiens recidere non potest, ne incidere quidem amplius. Corpori enim ad tempus bona valetudo est: quam
medicus etiam si reddidit, non praestat. saepe ad
eumdem quem advocaverat, excitatur: animus semel in totum sanatur. Dicam quomodo intel
ligas sanum. si se ipse contentus est, si confidit Gbi: si scit, omnia vota morialium, omnia beneficia quae damtur petunturque, nullum in beata vita ha- ere momentum. Nam cui quid accedere potest,
id imperfectum est: cui Mid abscedere potest, id
imperpetuum est. cujus perpetua futura laetitia est, .4s suo gaudeat. Omnia autem quibus vulgus inhiat, ultro citroque fluunt. Nihil dat fortuna man- cipio: sed haec quoque fortuita tunc delectant, cum ilia ratio temperavit ac mis uitihaec est etiam quae
externa commendet, quorum avidus usus ingratus est. Solebat Attalus hac imagine uti: Vidisti Halliquando canem mi sta a domino frusta panis aut carnis aperto ore captantem quidquid excepW, protinus integrum devorat, & semper ad spem su- Iuti
209쪽
xo L ANNAEI SENECAE uri hiat. Idem evenit nobis. quidquid exspecta tibus fortuna projecit, id sine ulla voluptate demittimus , statim ad rapinam alterius erecti dc attenti. Hoc sapiensi non evenit: plenus est. etiam si quid obvenit, secure excipit, ac reponit. Laetitia. fruitur maxima, continua, sua. Habet aliquis bonam voluntatem, habet prosectum, sed cui muti tum desit a summo i hic deprimitur alternis, Mextollitur, ac modo in caelum allevatur,modod fertur ad terram. Imperitis ac rudibus,nullus praecipitationis finis est: in Epicureum illud chaos docidunt inane, sine termino. Adhuc est genus te tium eorum qui sapientiae alludunt: quam nota quidem attigerunt, in consipectu tamen, & , ut ita dicam, sub ictu habent: hi non concutiuntur; ne defluunt quidem: nondum in sicco, jam in porta sunt. Ergo cum tam magna sint inter summos imosque discrimina, cum medios quoque sequatur fructus suus, sequatur ingens periculum ad deteriora redeundi: non debemus occupationibus indulgere. excludendae sunt: si semel intraverint, in locum suum alias substituent. Principiis ill -mm obstemus. melius non incipient, quam desinent.
Ε v I s T. L X XII L. Philosophos non esse contumacer. . Parere magis, eramare Principes, quam illos ambitiosos , aut Palatinos. Plam isti appetunt, invident, semper inquieti, O saepe irati. Isti autem, amant,
quia in quieta sub iis sunt ι se tales sunt, id s
bonarum mercium pleni. Imputant etiam hoc
beneficium , es pluribus contingat. Horta. rur deinde assurgera ad Virtutem, id es imm
210쪽
Rcare mihi videntur, qui 'existimant, philoso-- phiae fideliter deditos , contumaces esse ac re- Aactarios , & contemptores magistratuum ac regum , eorumve per quos publica administrantur. E contrario enim, nulli adversus illos gratiores sunt: nec immerito. nullis enim plus praestan quam quibus fiui tranquillo otio licet. Itaque quibus ad propositum bene vivendi aditum comsert securitas publica, necesse est auctorem hujus boni, ut paremem colant: multo quidem magis,
quam illi inquieti, bc in medio positi: qui multa principibus debent, sed multa 6c imputant: quibus nunquam tam plene occurrere ulla liberalitas potest, ut cupiditates illorum quae crescunt, dum' implentur, exsatiet. Quisquis autem de accipien-
do cogitat, oblitus accepti esti nec ullum habet. malum cupiditas majus, quam quod ingrata est. Adjice nunc, quod nemo eorum qui in republicaveriantur, quos vincat, sed a quibus vincatur,adspicit: & illis non tam jucundum est, multos post se videre, quam grave, aliquem ante se. Habet 'hoc vitium omnis ambitio: non respicit. Nec ambitio tantum instabilis est, verum cupiditas omnis: quia incipit semper a fine. At ille vir sincerus ac purus, qui reliquit Zc curiam,& forum,dc omnem administrationem rei p. ut ad ampliora sec deret, diligit eos per quos hoc ei facere tuto licet, - solusque illis gratuitum testimonium reddit, Mmagnam rem nescientibus debet. Quemadmodum praeceptores suos veneratur ac suspicit , quorum beneficio illis se vitiis exuit: sic &his , sub quorum tutela positus exercet artes bonas. Verum
alios lioque rex viribus suis protegitiquis negat Sed quemadmodum Neptuno plus debere se juri dicat, ex his qui eadem tranquillitate usi sunt,qui plura dc pinuosiora illo mari vexit: dc animosius