장음표시 사용
221쪽
Patiatur timet, jam metu patitur. Quemadmodum in corporibus suturi languoris signa praecu Lunt: quaedam enim segnitia nervis inest, re sine liabore ullo lassitudo & oscitatio 8c horror mem-
bra percurrens: sic infirmus animus, multo antequam opprimatur malis, quatitur.praesumit illa, dc ante tempus cadit. Quid dementius autem, quam angi futuris, nec se tormeruo reservare, sed a
cersere sibi miserias, & admovere: quas Optimum est differre, si discutere non possis 3 Vis scire, filiu-xo neminem debere torqueri quicumque audierit
post quinqvogesimum annum sibi patienda silp-Plicia, non perturbarur, nisi si medium spatium transilierit, & se in illam saeculo post fiaturam s
licitudinem immiserit. Eodem modo fit, ut animos libenter aegros, & captantes causias doloris, . lvetera atq: oblitterata contristent.& quae praTeri rimi, dc quae futura sunt, absunt: neutra sentimus.
noti estautem, nisi ex eo quod sentias, dolor.
Ε v I s T. LXXV. Philosophiam verba non captare, nee tamen ingenia aut eisquio renunciare. Praecipuum iat, sit Dira sermo. Deinde, tentemtu progredie quoniam
per gradus asconditur. O j nt tres Pro temrium classes. Inus tibi accuratas a me epistolasmitti qu reris. quis enim accurate loquitur, nisi qui. - vult putide loqui Qualis sermo meus esset, si una sederemus, aut ambularemus; illaboratus & facialis : tales esse epilΙolas meas volo, quae nihil ha--heant accersirum, nec fictum. Si fieri posset, quid sentiam, ostendere quam loqui mallem. Etiam si disputatem, nec supploderem pedem. nec manumia iam, oecattollerem vocem: sed ista orato. ribus
222쪽
E v I s ae o L AT. r ar rribus reliquissem, contentus sensus ineos ad te pertulisse,. quos nec exornassem, nec a5;eciliem. hozianum plane tibi approbare vellem, omnia me illa sentire quae dicerem: nec tantum sentire, sed ama- re. Aliter homines amicam , aliter liberos osculantur: tamen in hoc quoque amplexu tam famdc moderato, satis apparet inectus. Non me- hercules jejuna esse & alida volo , quae de rebus tam magnis dicentur: neque enim philosophia ingenio renunciat: multum tamen operae impeiadrverbis non oportet. Haec sit propositi nostri sum- , ma: quod sentimus, loquamur; quod loquimur, sentiamus. Concordet sermo cum vita. ille pro-
missum suum implevit, qui & cum videas illum, di cum audias, idem est. Videbimus qualis sit, quantus: unus sit. Non delectent verba nostia; sed prosint. Si tamen contingere eloquentia non selicito potest, aut si parata est, aut parvo constat, assit, dc res pulcherrimas prosequatur. Sit talis, ut res potius quam se ostendia Aliae artes, ad ingenium totae pertinent: hic animi negotium agitur. 'Non quaerit aeger medicum eloquentem, sed sa-mntem: sed si ita competit, ut idem ille qui sanare potest, compte de his quae facienda sunt di sitiat,
boni consulet: non tamen erit, quare gratuletur sibi, quod inciderit in medicum etiam disertum. hoc enim inle est, quale si peritus gubernator etiam Abrmosus est. Quid aures meas stalpis quid ob- lactas 3 aliud agitur. urendus, secandus, abstinendus sum. Ad haec adhibitus es: curare debes mombum veterem, gravem, publicum. Tantum negotii habes, quantum in pestilentia medicus: circa verba occupatus es jamdudum gaude, si susticis Tebus. Qi do multa disces quando quae did ceris assiges tibi, ita ut excidere non possint quando illa expetiens Non enim ut cetera memoriae
223쪽
Σ11 L. A N N AEI S E N T C Astradidisse satis est: in opere tentanda sunt. Non est beatus qui scit illa, sed qui facit. Quid ergo 3 infra illum nulli gradus siunt statim ad sapientiam praeceps est 3 Non existimo. Nam qui proficit, in nu- mero quidem stultorum est, magno tamen intervallo ab illis diducitur 3 inter ipsos quoque ex --.cientes sunt magna discrimina. Intres classes ut quibusdam placet dividuntur: primi sunt qui sapientiam nondum habent, sed jam in vicinia ejus constiterunt. tamen etiam quod prope est, extra est. Qui sint hi, quaeris i qui omnes jam affectus lac vitia posuerunt: quae erant complectenda, didicerunt : sed illis adhuc inexperta fiducia est. -- num suum nondum in usu habent. Iam tamen in
illa quae sumunt recidere non possunt: jam ibi sunt, unde non est retro lapsus: sed lioc illis de seuondum liquet, & quod in quadam epistola scripsisse me memini, scire se nesciunt. Iam contigit illis bono suo frui, nondum confidere. Quidam hoc proficientium genus, de quo locutus sum, ita complectuntur, ut illos dicant iam effugisse moria bos animi, assectus nondum, & adhuc in lubrico stare: quia nemo sit extra periculum malitiae, nisi
qui totam eam excussita nemo.autem illam excussit, nili qui pro illa sapientiam assumpsit. Quid inter morbos animi intersit & affectus, saepe jam
dixi: nunc quoque te admonebo. Morbi sunt i veterata vitia, 3c dura: ut avaritia, ut ambitio nimia : postquam haec animum implicuerunt, reperpetua esse mala ejus coeperunt. Vt breviter fi-- niam, morbus est judicium in pravo pertina tanquam valde expetenda sint, quae leviter expetenda sunt. vel, si mavis, ita Diamus: nimis imminere leviter petendis, vel ex toto non petendis, aut in
magno pretio habere in aliquo habenda, vel in nullo. Afiectus, sunt motus animi improtabiles,
224쪽
subiti & concitati: qui frequentes negleistique, secere morbum. sicut distillatio una, nec adhuc in morem adducta, tussim facit: assidua dc vetus, phthisin. Itaque qui plurimum profecere, extra morbos sunt: affectus adhuc sentiunt, perfecto proximi. Secundum genus est eorum, qui 3c maxima animi mala dc affectus depotuerunt, sed ita ut non sit illis securitatis suae certa possessio : pos-- sint enim in eadem relabi. Tertiam illud genus ex tra multa & magna vitia est, sed non extra omnia. effugit avaritiam; sed iram adhuc sentiti jam non sollicitatur libidine; sed habet etiamnum ambitionem jam non concri sciti sed adhuc timet. Min ipso metu ad quaedam satis firmus est, quibusdam cedit: mortem contemnit, dolorem reso
midat. De hoc loco aliquid cogitemus : bene nobiscum agetur, si in hunc admittimur numerum. Magra felicitate naturae, magnaque 3c assidua intentione stadii, secundus occupatur gradus : sed nec hic quidem contemnendus est color tertius. - Cogita, quantum circa te videas malorum: adspice, quam nullum fit nefas sine exemplo, quantum
quotidie nequitia proficiat, quanrum publice privatimque peccemr: intelliges satis nos consequi, si inter pessimos non sumus. Ego vero , inquis, Φero me posse& amplioris ordinis fieri. optave- /tim hoc nobis magis, quam promiserim. praeoccupati sumus: ad virtutem contendimus, inter vitia districti: pudet dicere, honesta colimus, quan- eum vacat. At quam grande praemium nos exspectat, stoccupationes nostias, dc mala tenacissima, abriam mus Non cupiditas nos, non timor pellet : inagitati terroribus, incorrupti voluptatibus,
Hec mortem horrebimus, nec deos: sciemus mortem malum non esse, deos malos non esse. Tam --im cillum est, quod nocet, quam cui nocetur:
225쪽
224 ANNAEI SANE e Alloptima vi noxia carent. Exspe uini nos, si ex haealiquando haece in illud evadimus sublime M excelsum, tranquillitas animi, dc expulsis erroribus - absoluta libertas. Quaeris, quae sit ista non homines timere, non deos: nec turpia velle, nec nimia: in seipsum habere maximam potestatem -Inaestimabile bonum est, suum fieri. Ε P I s T. LXXVI. Philosophum se audire, O scholam adire. Conqueritur de hominum incuria vel ignaυia, qui a fadseunt, philosophari negligunt. Ne tu sic, o L-cili. propera , Bonum disse. quod sonum runum illud, Honestum. Et iterum argumentue vincit, tala esse; alia non esse. Laudabitu OD-piens Epistola. x Nimicitias mihi denuncias, si quidquam ex his quae quotidie lacio,ignoraveris. Vide quam simpliciter tecum vivam: hoc quoque tibi committam. Philosophum audio, & quidem quintum jam diem habeo,ex quo in scholam eo, dc ab octava disputantem audio. Bona, inquis, aetate. Quid - ni bona quid autem Raltius, quam quia diu non didicetis, non discere 3 Quid ergo idem faciam, quod trossuli dc juvenes Bene mecum agitur, si
hoc unum sene tem meam dedecet. Omnis aetatis homines haec schola admittit: in hac senest mus, hanc ut juvenes sequamur. In theatrum senex ibo, & in circum deierar, dc nullum par sine me depusnabit. Ad philosophum ire erubescam . Tam diu discendum est, quam diu nescias pec , si
proverbio credimus, quam diu vivas. Nec ulli hoc rei magis convenit, quam huic: tam diu discendum est quemadmodum vivas, quam diu vivis.
Ego tamen hic aliquid ἰκ doceo. Quaeris quid do- ceam etiam statis discendum. Pudet ausin
226쪽
ine generis humani. Quoties scholam intravi prae-tet ipsam theatrum Neapolitanorum sui scis transeruidum est, Metro istis petentibus domum
illud quidem ructum est: ec hoc ingenti studio.
quis sit pithaules bonus, judicatur. Habet tibicen -- quoque Graecus 6c praeco concursum: at in illo loco, in quo vir bonus discitur, paucis ii sedent: 3c hi plerisque videntur nihil boni n otii habere, quod agant: inepti & ineries vocantur. Mihi contingat iste derisus. aequo animo audienda sunt imperitorum convicia: & ad honesta vadensi comtemnendus est iste contemptus. Perge, Lucili, MPropera, ne tibi accidat quod mihi, ut senex discas: imo ideo magis propera, quoniam id nunc aggressus es, quod perdiscere vix senex possis.
Quantum, inquis, proficiam 3 quantiam tentave-- ris. Quid exspectas 3 nulli sapere casu obtigit. P Cunia veniet ultro, honor osseretur, gratia ac dignitas fortasse ingerentur tibi: virtus in te non in cidet: ne levi quidem opera aut parvo labore cognoscitur: sed est tanti laborare, omnia bona semel occupaturo. Vnum enim est bonum, qu5dhon stum: in illis nihil invenies veri, nihiI certi, quaecumque famae placent. Quare hoc unum sit bonum , quod honestum, dicam: quoniam me prrum exlecutum priore epistola iudicas, magisque hanc rem tibi laudatam quam probatamputas. Et ut in arctum, quae dicta sunt.contraham et omnia suo bono constanti vitem fertilitas commendat, sapor vinum,velocitas servum.Quare sortia dorso jumenta sint, quaeris 3 quia eorum hic unus est usus, sarcinam ferre. In cane sagacitas prima est, si investigare debet seras : cursus, si consequi: at dacia, si mordere & invadere. Id inlloque optimum est cui nascitur, quo censetur. In homine optimum quid est Ratio: hac antecedit anim
227쪽
his L. A N N AE I S E N E c Ag lia, deos sequitur. Ratio ergo persecta, proprium hominis bonum eth: cetera illi cum animalibus , satisque communia sunt. Valetὶ& leones. formosus estZ & pavones. velox est Hequi. non dico, in his omnibus vincitur. Non quaero quid in se maximum habeat, sed quid suum. Corpus habet 3 de
arbores. habet impetum dc motum voluntariam
di bestiae, dc vermes. habet vocem sed quanto
clariorem canes , acutiorem aquilae, graviorem
tauri, dulciorem mobilioremque lusciniae 3 Quid in homine proprium Ratio. haec recta dc consummata, felicitatem hominis implevit. Ergo si omnis res, cum bonum suum perfecit, laudabilis est, Mad finem naturae suae pervenit, homini autem suum bonum ratio est, si hanc perfecit: laudabilis est, & finem naturae suae attigit. haec ratio perse- dia, virtus vocarur, eademque honestum est. Id itaque unum bonum est in homine, quod unum hominis est. nunc enim non quaerimus quid sit
bonum, sed quod sit hominis bonum. Si nullum
aliud est hominis, quam ratio: haec erit unum ejus bonum , Ied pensandum cum omnibus. Si sit alia quis malus, puto improbabitur: si bonus, puto probabitur. Id emo in homine proprium solumque est, quo & probatur,dc improbatur. Non d bitas , an hoc sit bonum: dubitas, an solum bo--num sit. Si quis omnia alia habeat, valetudinem, divitias, imagines multas, frequens atrium, sed malus ex conseta sit: improbabis illium. Item si quis nihil quidem illorum quae retuli, habeat, deficiatur pecunia, clientum turba, nobilitate, dcavoissim proavorumque serie, sed ex consesib b nus sit: probabis illum. Ergo est unum bonum
hominis: q Ud qui habet, etiam si aliis destituitur,
laudandus est: qui non habet, in omnium ali rum copia damnatur ac rejicitur. Quae conditio
228쪽
rerum, eadem & hominum est. NavIs bona di citur, non quae pretiosis coloribus picta est , nec
cui argenteum aut aureum Iostrum est, nec cuiuς tutela ebore caelata est, nec quae fiscis ac opibus
regiis pressa est : sed stabilis , & firma, dc junduiris aquam excludentibus spissa, ad serendum incursum maris solida, gubernaculo parens, Velox, consentiens vento. Gladium bonum dices, notrcui deauratus est baltheus, nec cui vagina gemmis dist inguitur: sed cui dc ad secandum subtilis acies,& mucro munimentum omne mptu rus. Regula non quam formosa , sed quam recta sit, quaeritur. Eo quodque laudatur, cui comparatur , quod illi -- proprium est. Ergo in homine quoque nihil ad rem pertinet, quantum aret, quantum faeneret, aquam multis Curetur, quam pretioso incumbat lacto quam pellucido poculo bibat, sed quam bonus sit: bonus autem est, si ratio explicita oc recta est,&ad naturae voluntatem accommodata. Haec . vocatur virtus: hoc est honestum, & unicum hominis bonum. Nam cum sola ratio perficiat hominem, sola ratio persecta bearum iaciti hoc autem unum hominis bonum est, quo uno beatus emincitur. Dicimus Zc illa bona elle, quae a virtute profecta contactaque sunt, id est opera ejus omnia-Sed ideo unum ipta bonum est, quia nullum sine illa est. Si omne in animo bonum est: quidquid illum confirmat, extollit, amplificat, bonum est:
validiorem autem animum, de excelsiorem, de ampliorem, facit virtus. nam cetera quae cupidi-tates nostras irritant, deprimunt quoque animum dc labefaciunt: & cum videntur attollere, inflant, ac multa vanitate deludunti Ergo unum id bonum est, quo melior animus efiicitur. Omnes actiones totius vitae, honesti ac turpis respectu, temperantur : ad haec, iaciendi 8c non faciendi, ratio dirigitur.
229쪽
119 L. ANNALI SENECAB---gitur. Quid sit hoc, dicam. Vir lvinus quod la neste se iactiinim putaverit, faciet, etiam si lis riosum erit: faciet, etiam si damnosum erit: iaciet, etiam si periculosum erit. rursus quod turpe erit, non faciet, etiam si pecuniam affert, etiam si voluptatem, etiam si potentiam. Ab honesto nullare deterrebitiar, ad rurpia.nulla spe invitabimr. E go si honestum utique secuturus est, turpe itaque vitaturus: dc in omni achi vitae spectaturus haec duo: nullum aliud bonum quam honestum, nec aliud malum quam turpe. Si una indepravata virtus est, & sola permanet tenoris sui, unum est bonum, virtus: curiam accidere ne sit bonum, non
potesti Mutationis periculum essugit sapientia. S pientia non eripitur, sapientia in stultitiam non revolvitur. Dixi, si sorte meministi, concupita vulgo, 6c formidata,inconsulto impetu plerosque
- calcasse. inventus est: qui flammis imponeret m . num: cujus risum non interrumperet tortor: qui in funere liberorum lacrimam non mitteret: qui morti intrepidus occurreret. amor, ira, cupiditas,
pericula depoposcerunt. QDd si hoc poteth brevis
obstinatio animi, aliquo stimulo excitata: quanto magis virtus quae non ex impetu, nec subito , sed aequaliter valet: cui perpetuum robur esh Sequutur, ut quae ab incoiiuultis saepe contemnuntur, a sapientibus semper, ea nec bona sint, nec mala. Vnum ergo bonum ipsa virtus est, quae inter hanc foreunam dc illam superba incedit, cum nugno
- utriuSque contemptu. Si hanc opinionem recep
iis , aliquid bonum esse praeter honestiam, nulla non virrus laborabiti nulla enim obtineri poterit, si quidquam extra se respexerit. Quod si es ,rati ni repugnat, ex qua virtutes sunt; oc veritati, quae
sine ratione non est. quaecumque autem opinio
veritati repugnatis usa est. vitam bonum, conce- das
230쪽
tas necesse est, summae pietatis erga deos esse: it que quidquid illi acciderit, aequo animo sustin biti iciet enim id accidisse lege divina, qua universa procedunt. QDd si est, unum illi bonum erit, quod honestum: in hoc enim positum est de
parere diis, nec excandescere ad subita, nec depi ' rare sortem suam, sed patienter excipere istum,dcfacere imperata. Si traim ullum aliud est bonum quam honestum, sequetur nos aviditas vitae, avia ditas rerum vitam instruentium: quod est intolerabile, infinitum, vagum. Solum emo bonum est honestum, cui modus est. Diximus , hominum futuram feliciorem vitam quam deorum, si ea b na sunt, quorum nullus diis usus est, tanquam pecunia dc honores. Alice nunc, quod si modo solutae corporibus animae manent, felicior illis st tus restat, quam est dum mersiuatur in corpore.
Atqui si ista bona sunt, quibus per corpora utrumur, emissis erit prius: quod contra fidem est, fi liciores esse liberis, dc in universum datis, clausas& obsessas. Illud quoque dixeram, si bona sunt ea
quae tam tamini contingunt quam mutis animalibus,& muta animalia beatam vitam actura . quod
fieri nullo modo potest. Omnia pro honesto pa- tienda sunt: quod non erat faciendum, si esset ubium aliud bonum , quam honestum. Haec quamvis latius exsecutus essem priore epistola, constri xi, & breviter percurri. Nunquam asstem vera tibi opinio talis videbitur, nisi animum alleves reteipssim interroges: si res exegerit, ut pro patri
moriaris , dc salutem omnium civium tua rediamas, an porrecturus sis cervicem, non tantum p
tienter, sed etiam libenter Si hoc facturus es, inulum aliud bonum est. Omnia relinquis, ut hoc habeas. Vide,quanta vis honesti sit Pro Rehmorieris etiamsi statim facturus hoc eris, cum scieris