L. Annæi Senecæ philosophi opera omnia; ex ult. I. Lipsii emendatione. et M. Annæi Senecæ rhetoris quæ exstant; ex And. Schotti recens L. Annæi Senecæ philosophi tomus secundus. In quo epistolæ, & quæstiones naturales. 2

241쪽

1 o L. ANNAEI SENECAR um tamen omne tormentum gloriae cupiditate: nec tantum quia pugnant, ista patiuntur, sed ut pugnent. exercitatio ipsa tormentum est. Nos quoque evincamus omnia, quorum praemium non corona, nec palma est, nec rubicen praedicationi

nominis stri silentium faciens: sed virtus, es fimmitas animi, dc pax in ceterum parta, si semel in aliquo cenamine debellata fortuna est. Dolorem gravem sentio. Quid ni sentias, si illum muliebri--ter ruleris 3 Quemadmodum perniciosior est hos is fugientibus, sic omne fortuitum incommodum magis instat cedenti bc averso. sed grave est. quidZ nos ad hoc Hrtes sumus, ut levia portemus IVtrum vis longum esse morbum, an concitarum& brevem 3 Si lon est, habet intercapedinem, da. esectioni locum: multum Iemporis donat. cele est ut exsigat, dc desinat. Brevis morbus ac praeceps alterutrum faciet: aut exstinguetur, aut exstinguet. Quid autem interest, non sit, an noncm 3 1n utroque sinis dolendi est. Illud quoque proderit, ad alias cogitationes averiere animum, -& a dolore discedere. Cogita, quid honeste, quid fortiter seceris: bonas partes tecum ipse tracta: -- moriam in ea quae maxime mirinus es, sparge. tunc tibi sortissimus quisque, & victor doloris, ccurrat. Ille, qui dum varices exsecandas praeberet, legere librum perseveravit. Ille, qui non desiit ridere, cum hoc ipsum irati tortores omnia imstrumenta crudelitatis experirentur. Non vincetur dolor ratione , qui victus est risu Quidquid vis, nune licet dicas, distillationes, re vim continuae tussis egerentem viscerum partes, dc sebrem praecordia ipsa torrentem, & sitim, & artus in dive sum articulis exeuntibus tortos: plus est flamma, & equuleus, dc lamina,&vulneribus ipsu intumescentibus,quod illa renouauet bc altius urgieret im-

pressum.

242쪽

Ε P I s Y o L A P. 24 pressam. inter haec tamen aliquis non gemuit: parum est. non rogavit: parum est. non respondit: parum est. risit, & quidem ex animo' vis tu post

hoc dolorem deridere λ Sed nihil, inquit, agere sinit morbur, qui me omnibus abduxit officiis.

-Corpus ruum valetudo tenet, non animum. Itaque Cursoris moratur pedes,sutoris ac fabri manus impediet. Si animus tibi esse in usu soleti suadebis, docebis, audies,disces,quaeres, recordaberis Quid Porro nihil agere te credis, si temperans aeger sis ostendes morbum posse superari, vel certe sustia eri. Est, mihi crede, virruti etiam in lectulo locus. Non tantum arma dc acies dant argumenta alacris animi, indomitique terroribus: dc in vest, mentis vir sortis apparet. Habes quod agas. bene . Iuctare cum morbo: si nihil te coe erit, si nihil exoraverit, insigne prodis exemplum. O quam magna erat gloria materia, si spectaremur aegri lipse te specta. ipse te lauda. Praeterea, duo sunt genera voluptatum. corporales morbus inhibet, non tamen tollit, imo, si verum aestimes, incitati m gis juvat bibere sitientem: gratior est esurienti ci-hus. Quidquid ex abstinentia contigit, avidius e cipitur. Illas vero animi voluptates, quae majores certioresque sunt, nemo medicus aegro negat: has quisquis sequitur, δc bene intelligit, omnia senuium blandimenta contemnit. O infelicem ae- gruml quare quia non vino nivem diluit: quia non rigorem potionis suae, quam capaci scypho miscuit, renovat fracta insuper glacie: quia non

ostrea illi crina in ipsa mensa aperiuntur: quia

non circa inationem ejus tumultus coquorum est, ipsos cum obsoniis socos transserentium. hoc

enim iam luxuria commenta est. Ne quis intepe scat cibus . ne quid palato jam calloso parum se veri , caenam culina prosequitur. O infelicem tot II. l aegrum:

243쪽

x x L. ANNAEI sENI CAEagrum i edet quantum concoquat. non iacebit in conspectu aper , ut vilis cam, a mensa relegatus, nec in repositorio ejus pectora avium, totas enim

videre saltidium est, congesta ponentur. Quid tibi mali factum est emabis tanquam aeger: imo ali-- quando tanquam sanus. Sed omnia ista facile perferemus, sorbitionem, aquam calidam , 8c quidquid aliud intolerabile videtur delicatis dc luxu

fluentibus, magisque animo qua m corpore nas hidis : tantum mortem desinamus horrere. Desinemus autem, si fines bonorum ac malorum c gnoverimus : ita demum nec vita taedio erit, nec Ors timori. Uitam enim occupare satietas sui non potest, tot res varias, magnas, divinas percensentem: in odium illam sui adducere solet inersm otium. Rerum naturam peragranti, nunquam in

fastidium veritas veniet: falsa satiabunt. Rursus, si mora accedit 8c vocat, licet immatura sit, licet mediam praecidat aetatem: perceptus longissime fruetius est. cognita est illi ex magna parte natura, scit tempore honesta non crescere. His necesse est videri omnem vitam brevem, qui illam voluptatibus vanis , dc ideo infinitis , metiuntur. His te cogitationibus recrea, & interim epistolis nostris vacando: veniet aliquod tempus , quod nos it rum jungat ac misceat. quantum libet sit illud, longum faciet scientia utendi. Nam, ut Posido nius ait, unus dies hominum eruditorum plus p ret , quam imperiti l gissima aetas. Interim tene

hoc mordicus. adversis non succumbere, laetis non credere, omnem fortunae licentima in oculis

habere: tanquam quidquid potest facM , factura - sit. Quidquid exspectatum est diu, levius accedit.

244쪽

ratur, etia gloria non comitetur. LAIqui mitabitur, velpore υitam. Bona.

V XOcto epistolas tuas, quibus mihi indices .

. circumitus Siciliae totius quid tibi novi ostenderit, re omnia de ipsa Charybdi certiora. Nam Scyllam saxum esse, dc quidem non terribile navigantibus , optime scio : Charybdis an respondeae fabulis , perscribi mihi desidero. Et si forte observaveris, idignum est autem, ut observes fac nox

certiores, utrum uno tantum vento agatur in vo

lices , an omnis tempestas aeque mare illud contorqueat : dc an verum sit, quidquid illo steti tu hine arreptum est, per multa millia trahi conditum, dc circa Tauromenitanum litus emergere. Si haec mihi perscripseris , tunc tibi audebo mand re, ut in honorem meum aEmam quoque ascendas: quam consumi, 8c sensim subsidere, ex hoc colligunt, quod aliquanto longius navigantibus solebae ostendi. Potest hoc accidere, non quia montis altitudo desedit, sed quia ignis evanuit, dc minus vehemens ac largus e riur: ob eamdem caussam, fumo quoque per diem segniore. Ne trum autem incredibile est, nec montem qui devoretur quotidie minui, nec ignem non manere eumdem: qui non ipse ex se est, sed in aliqua inferna valle conceptus exaestuat, dc alibi pascitur: in ipso monte non alimentum habet,sed viam. In Lycia regio notissima est, Ephestion incolae v cant, per ratum pluribus locis selum, quod sine ullo nascentium damno ignis innoxius circuit. Laeta itaque regio est, dc herbida, nil flammis adurentibus , sed tantum vi remissa ac languida ressi l α gentibus.

245쪽

sentibus. Sed reservemus ista, tunc quaesituri, cum tu mihi scripseris, quantum ab ipso ore montis nives absint, quas ne aestas quidem solvit: adeo tutae sunt ab igne vicino. Non est autem, quod istam curam imputes mihi: morbo enim tuo daturus eras, etiam si nemo mandaret tibi, donec AElnam describas in tuo carmine, dc hunc sollennem omnibus Poetis locum attingas. quem quo minus

Ovidius tractaret, nihil obstitit, quod jam Vir Ilus impleverat: ne Severum quidem Cornelium titerque deterruit. Omnibus praeterea selicitet hic locus se dedit: qui praecesserant,non praeripuisse mihi videmur quae dici poterant, sed aperuissα Sed

multum intereth, umImad consumptam mat a iam, an ad subactam accedas: crescit in dies, &inventutis inventa non obstant. Praeterea, condi-

tio optima est ultimi. Parata verba invenit, quae aliter instructa novam faciem habent: nec illis m,nus injicit, tanquam alienis: sunt enim publica. Iurisconsulti negant, quidquam publicum usuca-Pi. Aut ego te non novi, aut IStila tibi salivam - movet. Iam cupis grande aliquid, & par prioribus i scribere. Plus enim sperare modestia tibi tua non Permittit: quae tanta in te est, ut videaris mihi r

tractitrus ingenii tui vires, si vincendi periculum

sit. tanta tibi priorum reverentia est. Inter cetera,

hoc habet boni sapientia: nemo ab altero potest vinci nisi dum ascenditur. dum ad summum perveneris, paria sunt: non est incremento locus,st tur. Nimquid sol magnitudini suae adjicit numquid luna ultra quam solet procedit maria non crescunt: mundus eumdem tabitum ac modum servat. Extollere se , quae justam magnitudinea . .implevere, non possisnt. Quicumque fuerint se, ' pientes, pares erunt dc aequales. habebit unusquiseque ex his proprias dotes: alius erit assibilior alius

246쪽

expeditior, alius promptior in eloquendo, alius lacundior: illud de quo agitur, quod beatum iacit , aequale erit in omnibus. An AElna tua possit sublabi, 3c in se ruere, an hoc excelsum cacumen dc conspicuum per vasti maris spatia detrahat assidua vis ignium,nescio:virtutem non flamma,non ruina inferius adducet. Haec una majestas deprimi nescit, nec proferri ultra, nec referri potest. Sic hujus, ut caelestium,stain magnitudo est. Ad hanc nos conemur educere. jam multum operis effectum est, imo si verum lateri volo,non multum. Nec enim

bonitas est, pessimis esse meliorem. Quis oculis glorietur, qui suspicentur diem, quibus sol per caliginem splendet licet contentus interim sit esse-gisse tenebras,adhuc non fruitur bono lucis. Tunc animus noster habebit quod gratuletur sibi, cum emissus his tenebris, in quibus volutatur, non tenui visu clara prospexit, sed torum diem admissiit, dc redditus caelo suo fuerit, cum receperit IO-

cum, quem occupavit sorte nascendi. Sursum vo- .cant illum initia sua. Erit autem illic, etiam antequam hac custodia exsolvatur, cum vitia disjecerit, purusque ac levis in cogitationes divinas emi--- cuerit. Hoc nos oportet agere, Lucili carissime, ina hoc ire impetu toto: licet pauci sciant, licet ne

imo videat. Gloria, umbra virtutis est: etiam in--vitos comitabitur. sed quemadmodum aliquando umbra antecedit, aliquando sequitur: ita gloria aliquando ante nos est , visendamque se praebet, aliquando in averso est, majorque quo serior, ut i-invidia secessit.Quamdiu videbatur furere Democritus vix recepit Socratem iama. Quamdiu C tonem civitas ignoravit respuit: nec intellexit, inisi eum perdiditi Rutilii innocentia ac virtus I teret, nisi accepisset injuriam: dum violatur, en

fulsit. Numquid non sorii sive gratias egit, & e

i , silium

247쪽

2 ς A N N I S A N a C AEsilium suum complexus est Z De his loquor, quo illustravit sonum, dum vexat: quam muliorum profectius in notitiam evasere, post ipsos quam multos fama non excepit, sed eruit Vides Epicurum , quantopere non tantum eruditiores , sed haec quoque imperitorum rurba miretur. Hic

ignotus ipsis Athenis suit, circa quas deliruerat. Nullis itaque jam annis Metrodoro suo superstes, in quadam epistola, cum amicitiam suam dc M

trodori, grata commemoratione cecinisset, hoc

novissime adjecit, Nihil sibi dc Metrodoro interbolia tanta nocuisse, quod ipsos illa nobilis Graecia non ignotos solum habuisset, sed paene inam ditos. Numquid ergo non postea,quam esse desi rat , inventus est numquid non opinio ejus emicuit ZHoc Metrodorus quoque in quadam epistola confitetur, Se 8c Epicurum non satis eminuisse :sed post, se dc Epicurum, magnum paratumque nomen habituros, apud eos qui voluissent per e . dem ire vestigia. Nulla virius latet: & latuisse,non ipsius est damnum. Veniet qui condiram, & Ω culi sui malignitate compressam, dies publicet. Paucis natus est, qui populum aetatis siue cogitat. Multa annorum millia, multa populorum super- enient: ad illa respice. etiam si omnibus tecum

viventibus silentium livor indixerit, venient qui isne offensa, sine gratia judicent. Si quod est pretium virtutis ex fama,nec hoc interit. Ad nos quidem nihil pertinebit posterorum sermo : ramen

etiam non sentientes colat, ac frequen it. Nulli non virtus, & vivo, dc mortuo, retulit grariam:

si modo illam bona secutus est fide, si se non

exornavit 6c pinxit, sed idem fuit, sive ex denum letato videbatur, sive imparatus ac subito. Nihil simulatio proficiti paucis imponit leviter extrinsecus inducia iacies: veritas in omnem partem sinsempta

248쪽

: semper eadem est Quae decipiunt, nihil habent f xlidi. Tenue est mendacium: perlucet, si diligemell

VA Mad spectaeulum se adstadium sese ad

dium ct animum ivisse. Hunc colendum, neu

eorpus: O facile id esse , se Bona velis. d libertatem eundum ; quod sit stretis calcatisque evidinibvi. In eo veram felicitatem, non ex Ierno stlentre esse. I. Odierno die non tantum meo beneficio mihi vaco, sed spectaculi, quod omnes molestos. in sphaeromachiam avocavit. Nemo irrumpit, nemo cogitationem meam impendit: quae hac ipsiai fiducia procedit audacius. Non crepuit subinde ostium, non allevabatur velum: licebit uni vadere , quod magis necessarium est per se eunti, dc suam sequenti viam. Non ergo sequor priores lacio. sed permitto mihi & invenire aliquid, demutare, dc relinquere. Non servio illis, sed assention magnum tamen verbum dixi, qui mihi stemtium promittebam, &sine interpellatore secre--tum: ecce ingens clamor ex stadio profertur, & me non excutit mihi, sed in hujus ipsius rei con--tentionem transfert. Cogito mecum, quam multi corpora exerceant, quam ingenia pauci : quantus ad spectaculum non fidele re lusorium fiat co cursus,quanta sit circa artes bonas solitudo: quam imbecilli animo sint, quorum lacertos humeros--que miramur. Illud maxime revolvo mecum. si corpus perduci exercitatione ad hanc patientiam Potest, qua dc pugnos pariter dc calces non unius hominis ferat, qua solem ardentissimum in se

249쪽

248 L. ANNAEI SENT C AEcorroborari possit, ut fortunae ictus invictus exes-

piat, ut projectus, ut conculcatus exsurgat Co Pus enim multis eget rebus, ut valeat: animus et

se crescit, se ipse alie, se exercet. Illi multo cibo, multa potione opus est, multo oleo , longa dei i-que opera: tibi continget virtus sine apparatu, sme impensa. Quidquid facere te potest bonum, tecum

est. Quid tibi opus est ut sis bonus velle. Qiud

autem melius potes velle, quam eripere te haec . servituti, quae omnes premit, quam mancipia quoque conditionis extremae, dc in his sordibus nata, omni modo exuere conantur Peculium suum, quod comparaverunt ventre fraudato, pro capite numerant: in non concupisces quanticumque ad

libertatem pervenire, .qui te putas in illa natum Quid ad arcam tuam respicisi emi non potest. Ita- que in tabellas vanum conjicitur nomen liberi ris: quam nec qui emerunt habent, nec qui vendiderunt. Tibi des oportet istud bonum, a te petas. Libera te primum metu mortis : illa nobis primum jugum imponit: deinde metu paupertatis: Si vis scire quam nihil in illa mali sit, compara inter se pauperum dc divitum vultus. Saepius pauper dc fidelius ridet: nulla solicitudo in alto est: etiam si qua incidit cura, velut nubes levis transit. Ho rum qui felices vocantur, hilaritas ficta est, aue gravis de suppurata tristitia: dc odem gravior, quia interdum non licet palam este miseros i sed

inter aerumiras cor ipsum exedentes, necesse est agere selicem. Saepius hoc exemplo mihi utendum est: nec enim ullo essicacius exprimitur hic himanae vitae mimus,qui nobis partes has, quas male agamus,assignat. Ille qui in scena elatus incedit, dc haec resupinus dicit, En impero .Argisn regna mihi liquit Telops, Ponto ab Hiazer atque ab Ionio mari Urgeri r

250쪽

Vrgetuν Ishmos dservus est, quinque modios accipit, & quinque denarios. Ille qui superbus, atque impoeens, re fiducia virium tumidus ait,

Suod ni quieris Menelae, hae dextra occides rdiurnum accipit, in caenaculo dormit. Idem de istis licet omnibus dicas, quos supra capita hominum, supraque turbam delicatos lectica suspendit: --Omnium istorum personata felicitas est. Contemnes illos, si despoliaveris. Equum empturus, sotivi jubes stratum , detrahis vestimenta venalibus,

ne qua vitia corporis lateant: hominem involutum aestimas 3 Mangones , quidquid est quod dis.

pliceat , aliquo lenocinio abscondiuit. Itaque ementibus ornamenta ipsa suspecta sunt: sive crus alligatum, sive brachium adspiceres , nudari jub res, & ipsum tibi corpus ostendi. Vides illum scythiae Sarmatiaeve regem, insigni capitis decorum 3 si vis illum aestimare, totumque scire qualis sir, fasciam solve. multum mali sub illa latet. Quid de aliis loquor si perpendere te voles, sepone pec niam, domum, dignitatem: intus te ipse considera. . Nunc qualis sis, aliis credis.' E s r s T. L X X X I. De homine ingrato axordium: tum quaesἰo, grati esse debeamus adversin eum , qui ante iuvit, post nocuit ' Subtilitar O di se hoe di serat, O varie distinguitio Vereris incidisse te in hominem ingratum. Si

hoc nunc primum, age aut fortunae, aut diligentiae tuae gratias. Sed nihil facete hoe loco diligentia potest, nisi te malignum. Nam si hoc periculum vitare volueris, non dabis beneficia : ita ne apud alium pereant, apud te peribunt. Non respondeant Potius, quam non dentur: α post m

i s lam