장음표시 사용
331쪽
3 3o L. ANNAEI SENECAE sutium isti an deorsum sonent 3 -nta dementia est vereri, ne in aeris ab infamibus uemad modum famam extimuistis sine caussa: sic & illa, quae nunquam timeretis, nisi fama jussisset. Numquid detrimenti faceret vir bonus , iniquis rum ribus aspersus Znec morti quidem hoc apud nos noceat: dc haec malam molitioneri habet. Nemo eo. rum qui illam accusant, expertus est. interim i
meritas est, damnare quod nescias. At illud scis, quam multis utilis sit, quam multos liberet to mentis, egestate, querelis, Aippliciis, taedio. Non sumus in ullius potestate, cum mors in nostra potestate sit. . EPIs T. XCII. Rationem in homine dominari , ct hue omnia r ferri , ct in ea perfecta Beatam vitam esse. Ex-
Ierna leve , aut nullum .pondus habere. Vtique voluptatem non facere momentum, irrationais:
lium bonum. Et posse tamen sumi externa , qua secundum Naturam sunt; sed iudie7o :-hoetune in iis Bonum esse, bene eligi. Nihilominus er Ana iusta Virtute beatum, imo Beatissimum
oliquem esse. Occedere hac posse; non tamen auis gere addita . nec minuere detracta Beatitatem.
in quam nec Tempus aliquidpotest. Deo asiimilemur, ad istum eamuε. PVto, inter me teque convenit, externa corpori acquiri, corpus in honorem animi coli, in animo esse partes ministras, per quas movemur alimurque, propter ipsum principale nobis datas. In hoc principali est aliquid irrationale, est & rationale. Illud huic servit: hoc unum est , quod alio non refertur, sed omnia ad se perfert. Nam illa quoq: divina ratio omnibus praeposita est, ipsa sub talo est: & hac autem nostra adem est, quia ex
332쪽
, illa est. Si de hoc inter nos convenit, sequitur ut de illo quoque conveniat, in hoc uno positam esse beatam vitam, ut in nobis ratio persecta sit. Haec enim sola non submittit animum, stat contra lamtunam : in quolibet renim habitu servata, servat. Id autem unum bonum est, quod nunquam de--fringitur. Is, inquam, beatus , quem nulla res minorem facit: tenet summa, & ne ulli quidem, ni si sibi, innixus. Nam qui aliquo auxilio sustinetur, potest cadere. Si aliter est, incipient in nobis multum valere non nostra. Quis autem vult constare
fortuna, aut quis se prudens ob aliena miratur γ. -Quid est beata vira3 securitas & perpetua tranquiuIitas. Hanc dabit animi ma itudo, dabit constantia bene judicati tenax. Ad hoc quomodo pervenitur si veritas tota perspecta est, si servatus est in
rebus agendis ordo, modus, decor,& innoxia voluntas, aut benigna, intenta rationi, nec unquam
ab illa recedens amabilis simul, mirabilisque. De-nique, ut breviter tibi formulam scribam, talis animus sapientis esse viri debet, qualis Deum deceat. Quid potest desiderare is, cui omnia honesta contingunt Nam si possunt aliquid non honesta, conferre ad optimum statum, in iis erit beata vita, fine quibus non est. Et quid stultius, turpiusve, quam bonum rationalis animi ex irrationalibua nectere 3 Quidam tamen augeri summum bonum sudicant, quia parum plenum sit, sortuitis repugnantibus. Antipater quoque, inter magnos sectae hujus auctores, aliquid se tribuere dicit externis, sed exiguum admodum. Vides autem quale sit, die non esse contentum, nisi aliquis igniculus alluxe- .rit. Quod potest in hac claritate solis habere scin-ltilla momentum λ Si non es sola honestate contentus, necesse est aut quietem adjici velis, quam he- sychiam vocant Graeci taut voluptatem.' Horum
333쪽
3 32 ANNA ET SENECAE - . alterum uictunque recipi potest: vacat enim animus molestia, liber ad conspectum universi , nihilque illum avocat a contemplatione naturae: H--terum illud, voluptas, bonum pecoris est. Adjicimus rationali irrationale, honesto inhonestiam
Magnam vitam facit titillatio corporis quid ergo dubitatis dicere, bene esse homini, si palato be-
. ne est Et hunc tu, non dico inter viros numeras, sed inter homines, cujus summum bonum saporibus, ac coloribus, ac sonis constat 3 Exc dat ex hoc animalium numero pulcherrimo , ac
diis secundo: mutis aggregetur animal pabulo natum. Irrationalis pars animi duas habet partes: alteramanimosam, ambitiosam,impotentem,positam in assectionibus: alteram humilem, languidam, voluptatibus deditam. Illam effraenatam, meliorem tamen, certe fortiorem ac digniorem viro, reliquerunt: hanc necessariam beatae vitae putaverunt, enervem dc objeetium Huic rationem servire jusserunt, di secerimi animalis generosis simi bonum,demissum & ignobile. Praeterea mixtum, porrentosiamque ,'ex diversis animalium congruentibus membris. nam, ut ait Virgilius noster in Scylla,
Prima hominu Dei 'pulchro pectore virgo . Pube tenso, postrema immani corpore pi rix,
Dolphinum caudas utero commissa luporum.
I Iuic tamen Scyllae sera animalia juncta sunt, ho renda, velocia : at isti sapientiam ex quibusnam composuere portentis Prima hominis pars, est ipsa virtus: huic committitur sutilis caro,& fluida, & receptandis tantum cibis habilis, ut ait Posidonius. Virtu; illa divina in lubricum desinit, & H-
perioribus ejus partibus venerandi, atque caelesti-'hus, animal iners ac marcidum attex inita Illa u
cumque alta quies, nihil videm ipsa animo prae . stabat,
334쪽
stabat, sed impedimenta removebat: voluptas uti tro di solvit, & omnia robur emollit. Quae invenietur tam discors inter se junctura corporum Fortissimae rei inertissima adstruitur, severissimae parum seria, sanctissimae intemperans usque & ii
digesta. Quid ergo Z inquit: si virtutem nihil impeditura sit bona valetudo, & quies, euec dolorum vacatio: non petes illa Z Quid ni petam Z non quia bona sunt, sed quia secundum naturam sunt, &quia bono a me judicio sumuntur. Quod erit in
illis tunc bonam hoc unum,bene eligi. Nam cum . vestem qualem decet sumin cum ambulo ut oportet, cum caeno quemadmodum debeo: non caena, aut ambulatio, aut vestis bona sunt, sed meum in his propositum,servandi in quaque re rationi convenientem modum. Etiam nunc adjiciam: Mun-dae vestis electio appetenda est homini. natura enim homo mundum dc elegans animal est. Itaque non est bonum per se munda vestis, sed mu dae vestis electio: quia non in re bonum est, sed in electione: qua actiones nostrae honestae sunt, non ipsa quae aguntur. Quod de veste dixi, idem de cor-pore me existima dicere. nam hoc quoque natura, ut quamdam vestem, animo circumdedit: velamentum ejus est. Quis autem unquam vestimenta aestimavit arcula 'Nec bonum, nec malum vagina
gladium facit. Ergo de corpore quoque idem tibi respondeo: sumpturum quidem me, si detur ele-
, & sanitatem & vires: bonum autem futurum , judicium de illis meum , non ipsa. Est quidem , inquit, sapiens beatus: summum tamen illud bonum non astriuitur, nisi illi dc naturalia instrumenta respondeant. Ita miser quidem esse, qui virtutem habet, non potest: bearissimus autem non est, qui naturalibus bonis destituitur, tu valetudine, membrorum intriritate. Quod incre
335쪽
3 3 4. I. A N N AE I S E N E c Agdibilius ridetur, id concedis, aliquem in maximis Zc continuis doloribus non esse miserum, esse etiam beatum: quod levius est, negas, beatissimum esse. Atqui si potest virtus emcere, ne miser aliquis sit, facilius eviciet, ut beatissimus siti minus enim intervalli a beato ad beatissimum restat, quam amisero ad beatum. An quae res tantum valet, ut ereptum calamitatibus inter beatos locet: non potest adjicere quod superest, ut beatissimum faciat in summo deficit clivo3 Commoda sunt in vita, dc
incommoda: utraque extra nos. Si non est miservir bonus, quamvis oviuibus prematur incommodis: quomodo non beatissimus, & si aliquibus
commodis deficitur Z Nam quemadmodum in- ' commodorum onere usq; ad miserum non deprimitur , sic commodorum inopia non deducitur a
beatissimo : sed tam sine commodis beatissimus est, quam non est sub incommodis miser. An non potest illi eripi bonum suum, si potest minuit Paulet lo ante dicebam, igniculum nihil conferre luminiselis: claritate enim ejus , quidquid sine eo lucet, absconditur. Sed quaedam, inquit, soli quoque o stant. At solis vis & lux integra esh, etiam inter opposita: dc quamvis aliquid interjaceat, quod nos prohibeat ejus adspectu, in opere est, cursu suo ferin
inur. Quoties inter nubila luxit, non est sereno minor , nec tardior quidem: quoniam multum interest, utrum aliquid obstet tantum, an impediat.
--Eodem modo virtuti opposita nihil detrisunt. non est minor, sed minus fulget: nobis forsitan
non aeque apparet ac nitet: sibi eadem est,& more solis obscuri, in occulto vim suam exercet. Hoc itaque adversus virtutem potant calamitates, μdamna, dc injuriae, quod adversus solem potest
nebula. Invenitur qui dicat apientem corpore parum prospero usum, nec miserum esse, nec be
336쪽
Ε Ρ r s T o T AE. 3 3 s um. Hic quoque fallitur. exaequat enim fortuita virtutibus, & tantun idem tribuit honestis, qua tum honethate carentibus. Quid autem foedius quid indignius, quam comparare veneranda cΟ temptis Ueneranda enim sunt, fides, jLutitia, pie-tas, fortitudo, prudentia: e contrario vilia sunt, quae Lepe contingunt pleniora vilissimis, crus solidum, Zc lacertus, & dentes, & horum sanitas, firmitasque. Deinde si sapiens cui corpus molestiam est, nec miser habebitur, nec beatus, sed in medio relinquerar: vita quoque ejus nec appetem da erit, nec fugienda. Quid autem tam absurdum, quam sapientis vitam appetendam non esse aut quid tam extra fidem, quam esse aliquam vitam nec appetendam, nec sugiendam 3 Deinde, si damna corporis miserum non faciunt, beatum esse patiuntur. Nam quibus potentia non est in pejorem transferendi statum , nec interpellandi qui dem optimum. Frigidum, inquit, aliquid, Δί calidum novimus: inter utrumque tepidum est. Sic aliquis beatus est, aliquis miser: aliquis nec miser, nec beatus. Volo hanc contra nos positam imaginem excutere. Si tepido illi plus frigidi ingessero, fiet frigidum: si plus calidi affudero, fiet novissime
calidum. At huic, nec misero, nec beato, qua tumcumque ad miserias adjecero, miser non erit,
quemadmodum dicitis: ergo imago ista dissimilis
est. Deinde trado tibi hominem, nec miserum, nec beatum. huic adjicio caecitatem, non fitamiser: adjicio debilitatem, non sit miser:adjicio dolores continuos 3c graves, non fit miser. Quem tam multa ramala in miseram vitam non transferunt, nec ex
beata quidem educunt. Si non potest,ut dicitis sapiens ex beato in miserum decidere, non potest in non beatum quare enim qui labi coepit, alicubi subsistati quae res non patitur illum ad imum d volvi,
337쪽
3 3 6 L. A N N AE I s E N E c AEvolvi, retinet in siimmo. Quid ni non possit beata vita rescindi nec remitti quidem potest: & ideo virtus ad illam per se ipsa satis est. Quid ergo inquiti sapiens non est beatior, qui diutius vixerit, quem nullus avocavit dolor: quam ille qui cum mala fortuna saepe luctatus est Responde mihi: Numquid dc melior est, & honestiorὶ si haec non
sunt, nec beatior quidem est. Rectius vivat, oportet, ut beatius vivat: si rectius non potest, ne beatius quidem. Non intenditur virtus: ergo ne beata se quidem vita, quae ex virtute est. Virtus enim tantum bonum est, ut istas accessiones minutas non sentiat, brevitatem aevi, & dolorem, & corporum varias offensiones. Nam voluptas non est digna,
ad quam respiciat. Qiud est in virtute praecipuum
suturo non indigere, ne dies seos computare. In quantolibet tempore , bona aeterna consummanta
Incredibilia nobis haec videntur, dc supra humanam naturam excurrentia. majestatem enim ejus ex
nostra imbecillitate metimur, Zc vitiis nostris no--men virtutis imponimus. Quid porro , non aeque incredibile videtur, aliquem in summis cruciat bus positum, dicere, Bearus silm atqui haec vox in ipsa officina voluptatis est audita. Beatissimum, inquit, hunc δc ultimum diem ago, Epicurus: cum illum hinc urinae dissicultas torqueret, hinc imsanabilis exulcerati dolor ventris. Quare ergo incredibilia sunt ista apud eos, qui virtutem corint: cum apud eos quoque reperiamur, apud quos vo---luptas imperat Z Hi quoque degeneres & humilli- mae mentis ajunt, in summis doloribus, in summis calamitatibus, sapientem nec miserum futurum, nec beatum. Atqui hoc quoque incredibile est, imo incredibilius. Non video enim, quomodo non in infimum agatur, e fastigo suo dejecta virtus. Aut beatum p stare debet: aut, si ab hoc
338쪽
depulsa est, non prohibebit fieri miserum. Stans
non potest vinci. aut vincatur oportet, aut vincat.
Diis, inquit, immortalibus solis & virtus de beata
vita contingit: nobis umbra quaedam illorum bonorum & similitudo. accedimus ad illa, non pervenimus. Ratio vero, diis hominibusque commu- /nis : haec in illis consummata est, in nobis consummabilis. Sed ad desperationem nos vitia nostra perducunt. Nam ille alter secundus, ut aliquis parum constans ad custodienda optima , cujus judicium labat etiamnum& incertum est, desiderat oculorum atque aurium sensum, bonam valetudinem , ωnon foedum adsipectum corporis, & habitu manentem suo, artatis praeterea longius spatium. Per hanc potest non paenitenda agitare,ut in imperfecto viro. Huic malitiae vis quaedam inest, qua animum habet mobilem ad prava: ille agit carens malitia, dc ea Mitatio abest a bono. Non
est adhue bonus, sed in bonum fingitur: cuicumque autem deest aliquid ad bonum, malus est.
Se 7 eui virtus anim inque in corpora prasens: hic deos aequat, illo Undit, originissuae memor. Nemo improbe eo conatur adscendere, unde de- .scenderat. Quid est autem, cur non existimes in
eo divini aliquid existere, qui Dei pars estὶ totum L
hoc quo continemur, & unum est, & Deus : dc socii ejus sumus,& membra. Capax est nosterani mus: perfertur illo, si vitia non deprimant. Quemadmodum corporum nostrorum habitus eri rur,
Ec spectat in caelum sita animus, cui, inquantum vult, licet porrigi, in hoc a natura rerum formatus est, ut paria diis velit, dc sic utatur suis viribus, ac se in spatium suum extendat. Nam si aliena vi
ad summa niteretur, magnus erat labor, ire in caelum: rediti cum hoc iter nactus est, vadit aud cur, Zc contemptor omnium, nec ad pecuniam to II. P respicit:
339쪽
3 8 L. A N N AE I S E N E C AEM espicit: aurum argentumque, illis in quibus i cuere tenebris dignissima, non ad hunc aestimat splendorem, quo imperitorum verberant oculos. Scit erui e caeno, ex quo illa secrevit cupiditas no- tra dc effodit. Scit, inquam, alibi positas esse divitias , quam quo congerunmr: animum impleri debere, non arcam. Hunc imponere dominio omnium rerum licet, hunc in possessionem rerum Grurae inducere, ut suorum. Oriens Occidensque terminus fiat , deorumque ritu cuncta
possideati cum opibus suis divites superne despi-
..-ciat: quorum nemo tam laetus est suo , quam tria inis alieno. Cum se in hanc sublimitatem tulit, corporis quoque , velut oneris necessarii, non amator. sed procurator est: nec se illi cui imposivis, subjicit. Nemo liber est, qui corpori servitinam ut alios dominos, quos nimia pro illo solicitudo invenit, transeas, ipsius morosum imperium delicatumque est. Ab hoc, modo aequo animo exit, modo magno prosilit: nec, quis deinde reliquiis ejus futurus sit exitus, quaerit. Sed ut ex barba capillos detonsos negligimus t ita ille divinus animus egressuris hominem, quo receptaculum suum conserarur, dgnis illud exurat, an serae distrahant, an terra contegat, non magis ad se judicat pertinere , quam secundas ad editum inisi tem. Utrum projectum aves differant, an cons
matur -- eanibus data prata marinis,
quid ad illum Z Qui tunc quoque , cum inter homines est, nullas minas timet: ullasne timebit post mortem minas eorum , quibus usque ad mortem timeri parum est 3 Non conteret, inquit, me, nec uncus, nec projecti ad contumeliam cadaveris laceratio , foeda visuris. Neminem de supremo ossicio rogo: nulli reliquias meas commendo. nequis
340쪽
quis insepultus esset , rerum natura prospexit..em saevitia projecerit, dies condet. Diserte Me-
caenas ait: Nec tumulum curo. sepelit natura relictos.
Alte cinistum putes dixi fle. habuit enim ingenium
re grande & virile, nisi illud ipse discinxisset.
ΕPIsΥ. XCIII. De morte Thilosophi iacetronactu, qui juvenis obiit. Parum id refert: O vita non spatis , sed actu metienda es. Omnis bona ea, longa: denique nihil hie longum. TN epistola qua de morte Metrona his philoso- phi querebaris, tanquam & potisset diutius vivere , & debuisset, aequitatem tuam desideravit quae tibi in omni persona, in omni negotio supe est: in una re deest, in qua omnibus. Multos in-- veni aequos adversus homines: adversus deos neminem. Objurgamus quotidie fatum: Quare ille in medio cursu raptus est quare ille non rapitur quare senematem dc sibi & aliis gravem extendit Ucrum obsecro te, aequius judicas, te naturae, an tibi parere naturam quid autem interest quam
cito exeas, unde utique exeundum est Non ut diu vivamus, curandum est: sed ut satis. nam ut diu vivas, fato opus est: ut satis, animo. Longa est
vita, si plena est. impletur autem, cum animus tabi bonum suum reddidit, & ad se potestatem sui transtulit. Quid illum octoginta anni juvant, per inertiam exacti non vixit iste, sed in vita moratus est; nec sero mortuus est, sed diu. Octoginta annis vixit. Interest, mortem eius es quo die n. meres t At ille obiit viridis: sed officia boni civis, boni amici, boni filii exsecutus est: in nulla parte cessavit. licet ejus aetas impersecta sit, vita persecta laesae Octoginta annis vixit. Imo octoginta annis