장음표시 사용
371쪽
modo reserente, modo producente. Hoc in omnibus rebus accidet nobis: nisi eximantur, quae r prehendunt animos ac detinent, conari totos
vetant. Quomodo sint dii colendi, solet praecipi.
Accendere aliquem lucemam sabbathis prohibe mus: quoniam nec lumine dii egent, & ne homunes quidem delectanrur fuligine. Vetemus salut tionibus matutinis fungi, & foribus assidere templorum: humana ambitio istis ossiciis capitur. eum colit,qui novit. Vetemus lintea & strigiles Iovi serre, & speculum tenere Iunoni. Non quaerit ministros Deus. quid ni t ipse humano geneti ministrat: ubique δc omnibus praesto est. Audiat. licet, quemadmodum se gerere in sacrificiis debeat , quam procul resilire a molestiis ac supersi, conibus: nunquam satis prose merit, nisi qualem debet Deum, mente conceperit, omnia hahentem, omnia tribuentem, beneficia gratis dam aem. Quae caussa est diis benefaciendi natura. EN Tat , si quis putat illos nocere velle: non possunt. nec accipere injuriam queunt, nec lacere. Laedere- etenim laedique, conjunctum est. Summa illa ac pulcherrima omnium natura, quos periculo ex
mit, nec periculosos quidem secit. Primus est deo-xum cultus, deos credere: deinde, reddere illis majestatem suam, reddere bonitatem, sine qua nulla majestas est. scire, illos esse qui praesident mimdo, qui universe vi sua temperant, qui hum ni generis tutelam gerunt, interdum curiosi sim
gulorum. Hi nec dant malum, nec abent: cet
rum castigant quosdam, & coercent, & irrogant poenas, dc aliquando specie boni puniunt.Vis deos propitiare, bonus esto. Satis illos coluit, quisquis imitatus est. Ecce altera quaestio, quomodo h minibus sit utendum. Quid agim quae damus praecepta Vt parcatur languini humano quantulum
372쪽
Ium est ei non nocere,cui debeas prodesse Magna - scilicet laus est, si homo mansuetus homini est.
Praecipiemus ut nauseago manum porrigat,erranti viam monstret, cum elatiente panem suunt dividat3Qumdo omnia quae praestanda sunt ac vitanda, dicam, cum possim Meviter hanc formulam humani officii tradere ρ omne hoc quod vides, quo divina atque humana conclusa tint, unum
est: membra sumus corporis magni. Natura nos
cognatos edidit,cum ex iisdem dc in eadem gigneret. Haec nobis amorem indidit mutuum, & sociabiles fecit: illa aequum justumque composuit: ex illius constitutione miserius est nocere, quam Ioedi: Zc illius imperio paratae sunt ad iuvandum manus. Iste versus, dc in pectore, & in ore sit: Homo sum, humani nihil a me alienum puto. Habeamus in commune,quod nati sumus. Socie ras nostra lapidum sornicationi simillima est: quae
casura, nis invicem obstarent, hoc ipso sustinetur. Post daeos hominesque di*iciamus quomodo rebus sit utendum. Insupervacuum praecepta j ctavimus, nisi illud praecesserit, qualem de quaquere habere debeamus opinionem, de paupertare,de divitiis, de gloria, de ignominia, de patria, de ex-- lio. 2Estimemus singula, funa remota: α quaeramus quid sine, non quid vocentur. Ad virtutes transeamus. praecipiet aliquis, ut prudentiam magni aestimemus, ut fortitudinem complectamur: temperantiam amemus: iustitiam si fieri potest, propius etiam quam ceteras, nobis applicemus. Sed nihil agor, si ignoramus,quid sit virtusa una sit, an plures: separatae, an annexae: an qui unam habet, & ceteras habeati quomodo inter se disserant. Non est necesse labro de fabrica quaerere, quod ejus initium, quis usus sie: non magis quam pantomimo, de arte festandi. Omnes istae artes se sciunt:
373쪽
3 i L. ANNARI fg re Aa sciunt: nihil deest. Non enim ad totam periinent vitam: virius oc aliorum scientia eth, dc sui. discendum de ipsa est, ut ipsa voluntas discaturr- actio recta non erit, ni si recta fuerit voluntas. ab hac enim est actio. Rursus, voluntas non erit r
nisi habitus animi rechris fuerit: ab hoc enim est voluntas. Habitus porro animi non erit in optimo, nisi totius vitae leges perceperit, Ze quid de quoque judicandum sit, exegerit, nisi res ad um--gum redegeriti Non contingit tranquillitas, nisi immutabile certumque judicium adeptis: ceteri decidunt subinde,'reponuntur, de inter omissa appetitaque alternis flamantur. Caussa hujus jactationis est, quod nihil liquet inceriissimo regia mine utentibus , lama. Si vis eadem semper velle, ,
vera oportet velis. Ad verum sine decretis non pervenitui: continent virum. Bona& mala, honesta dc turpia, justa& injusta, pia 3c impia, virtutes ususque virtutum , rerum commodarum
possessio, existimatio ac dignitas, valetudo, vires, forma, sagacitas sensuum, haee omnia aestimat rem desiderant, quanti quidque in censum des Mendum sit. Falleris enim, dc pluris quaedam quam sunt, putas: adeoque falleris, ut quae maxima imter vos habentur, divitiae, gratia, potentia, seste tio nummo aestimanda sunt. Hoc nescies,nisi comstitutionem ipsam, qua ista inter se aestimantur, Mnspexeris. Quemadmodum solia virere per se non possunt i ramum desiderant, cui inhaereant, ex quo trahant succum: sic ista praecepta si sela simi, marcent: infigi volunt sectae. Praeterea, non inteuligunt hi qui decreta tollunt, eo ipso confirmari illa, quo tolluntur. Quid enim dicimi praeceptis, satis vitam explicari, superflua esse decreta sapiemtiae, id est, dogmata. Atqui hoc ipsam quod discunt, decretum est: tam hercule, quam si nunc
374쪽
ego dicerem, recedendum esse a praeceptu supervacuis δc in haec sola studium conserendum: hoc ψὶ quo negarem curanda esse praecepta, praecipe-Tem. Quaedam admonitionem philoiphiae desiderant, quaedam probationem: & quidem multat quia involuta sunt, vixque summa diligentia ac
summa subtilitate aperiuntur. Si probationes Π cessariae sunt: & decreta, quae veritatem argumentis colligunt. Quaedam aperta sunt, quaedam O scura. Aperta, quae sensu comprehenduntur, quae memoria: obscura, quae extra haec sunt. Ratio autem non impletur manifestis: major ejus pars pulchriorque in occultis est. Occulta probationem exigunt, probatio non sine decretis est, necessaria ergo decreta sunt. Quae res communem sensum. Dcit,eadem persectum, certarum rerum persuasio: sine qua, omnia in animo natant: necetaria ergo
sunt decreta, quae dant animis inflexibile judicium. Denique cum monemus aliquem, ut amicum eodem habeat loco quo se,ut ex inimico cogitet posse fieri amicum, in illo amorem incitet, in hoc modererur odium: adjicimus, iustum estre honestum. Iustum autem honestumque decretorum nolimrum continet ratio: ergo haec neces
saria est, sine qua nec illa sunt. Sed utraque iungamus. namque dc sine radice inutiles rami land 8cipsae radices his, quae genuere, adjuvantur. tum utilitatis ianus habeant, nescire nulli licet: aperte juvant: cor, illud quo mahus vivunt e ex ruo impetum sumunt, quo movenmr, latet. Idemicere de praeceptis postum; aperta sunt r decreta vero sapientiae in vidito. Sicut sanctiora sacrorum tantum initiati sciunt: ita in philosophia, arcana illa admissis receptisque in sacra ostenduntur: at , praecepta, & alia hujusinodi, prosinis quoque nota sunt. . Posidonius non tantum praeceptionem,
375쪽
nihil enim nos hoc verbo uti prohibetὶ sed etiam
stasionem, bc consolationem, dc exhortationem necessariam judicat. His adjicit caussarum inquisitionem, quam cur aeuologiam dicere non aude inus, cum Grammatici,custodes Latini sermonis, suo jure ita appellent,non video. Ait utilem fui ram esse descriprionem cujusq; vi tis.hancPossidonius aetiologiam vocat: quidam appellant, signa cujusq; virrutis-vitii ac notas reddentem,quibus inter se similia discrimine, tur. Haec res eamdem vim habet,quam praecipere.
Nam qui praecipit, dicit: Illa facies, si voles temperans esse. Qui describit, ait, Temperans est, qui ficit illa, qui illis abstinet. Q iis, quid intersia
alter praecepta virtutis dat,alter exemplar. Descriptiones has, & ut publicanorum utar verbo γ ει- λουσμάς,ex usu esse confiteor. Proponamus la danda : invenietur imitator. Putas utile, tibi dari argumenra, per quae intelligas nobilem equum,ne aris empturus, ne operam perdas in ignavo Qiranto hoc utilius est, excellentis animi notas esse, quas ex alio in se transferre permittitur Continuo meoris generosipulisti in arvis Ahim ingressitur, O mollia erura reponit. Primus inire viam, O vios tentare minaees Audet, ct ignoto sese eommittere ponto. Nee vanos horret strepitus : illi ardua erevi Orgutumque caput, brevis amus, obesas Luxuriatque toris animosum pectur : - tum, si qua senum praeut arma dedera, glare Leo nesiit, mirat auνibus, Otremit artus,
collectums premens volvit sub naribus ignem. Dum aliud agit Virgilius nostet, descripsit virum seriem. Ego certe non aliam imaginem vito dederim. si mihi Cato exprimendus inter fir fores bellorum civilium impavidus , dc primus inces.
376쪽
incessens admotos jam exercitus alpibus, civilia 'que se bello ferens obrium: non alium illi assim
verim vultum, non alium habitum.altius certe nemo ingredi potuit, quam qui simul contra Caes rem Pompeiumque se sustulit, dc aliis Caesarianas
opes,aliis Pompeianas foventibus, utrumque provocavit,ostenditque aliquas esse reip.paries. Nam parum est in Catone, dicere: Nec vanos horret strepitus. Quid ni, cum veros vicinosque non
horreat cum contra decem legiones, & Gallica auxilia, & mixta barbarica arma civilibus, vocem liberam mittat, & Remp. horietur, ne pro libertate decidat, sed omnia experiatur, honestius in servitutem casura, quam ituraZQuantum in illo vigoris ac spiritus, quantum in publica trepidati ne fiduciae est Scit se unum esse, de cujus stam non again: non quaeri, an liber Cato, sed an inter liberos sit. Inde periculorum gladiorumque contemptus. Libet admirantem invictam constantiam viri, inter publicas ruinas non labantis,dicem: Luxuriatque toris animosum pectus. Proderit non tantum quales esse soleant boni viri, dicere, formamque eorum & lineamenta deducere: sed quales fiterint narrare, & exponere Catonis illud ultimum ac sortissimum vulnus, per quod libertas amisit animam: Laelii sapientiam, & cum suo Scipione concordiam: alterius Catonis domi Q-risque egregia-Τuberonis ligneos lectulos, cum in publicum stemerentur, haedinasque pro stragulis pelles, & ante ipsius Iovis cellam propolita convivis vasa fictilia. quid aliud est, paupere
tem in Capitolio consecrare Vt nullum aliud factum ejus habeam,quo illum Catonibus inseram. hoc parum credimus Censura fuit illa, non caena.
O quam ignorant homines cupidi gloriae, quid illa sir, aut quemadmodum petendat Illo die po-
377쪽
ANNATr sENEcAEpulus Romanus multorum supellemlem spectavit, unius miratus est. Omnium illorum aurum argentumque fractum est, & millies conflatum:at omnibus saeculis Tuberonis fictilia durabunt. Ε P I s T. X C V I.
contra Suerulos o ct omnia a Faro ae Deo venire. Luid igitur indignamur I Pareamus istu , aut potiur assentiamur. Bona.' 'Amen tu indignarisialiquid, aut quereris: dc A non intelligis, nihil esse in lius mali, nisi hoc unum , quod indignaris ic quereris Si me in-- terrogas, nihil puto viro miserum, nisi aliquid esse
in rerum narura putet miserum. Non feram me,
quo die aliquid serre non potero. Male valeo pars fati est. Familia decubuit ὶ senus offendit domus crepuit damna, vulnera, labores, metus incurrerunt Solet fieri. hoc parum est: debuit fieri. decernuntur ista, non accidunt. Si quid credis mihi, intimos assectus meos tibi cummaxime detego: in Omnibus quae adversa videntur & dura, sic - matus sum. Non pareo Deo, sed assentior: ex animo illum , non quia necesse est, sequor. Nihil umquam mihi incidet, quod tristis incipiam, quod malo vultu nullum tributum invitus Coi - seram. Omnia autem ad quae gemimus, quae ex-- Pavescimus, tributa vitae sunt. Horum, mi Liculi, nec speraveris immunitatem, nec petieris. Vesicae te dolor inquietavit: epulae fuerunt parum dulces: detrimenta continua. propius accedam; de capite timuisti. Quid tu, nesciebas haec te optare, cum - optares senectutemὶ Omnia ista in longa vita sunt, quomodo in longa via dc pulvis dc lutum oc plu- ia. sed volebam, inquis, vivere,carere tamen incommodis omnibus. Tam effeminata vox virum dedecet. Videris , quemadmodum hoc votum
378쪽
Ε p I s T O L AE. meum excipias: ego illud magno animo , non tantum bono facio. Neque dii, neque deae iaciant, ut te fortuna in deliciis habeat. Ipse te interroga, si quis potestatem tibi Deus faciat, utrum velis viavere in macello, an in castris. Atqui vivere, mi Lucili, militare est. Itaque hi qui jactantur,& per operosa atque ardua surshm atque deorsum eunt, dc expeditiones periculosissimas obeunt, fortes viri sunt, primoresque castrorum: isti quos publica quies, aliis laborantibus,molliter habet, Turrisse sunt, tuti contumeliae caussa. EPIs T. XCVII. Et nune,'olim , fuisse malos. Exemplum a iudicio Clodiano, quod ille nummis se adulteriueorrupit. Devi Gino Conscientia; damnari ab
ea mala, atque etiam puniri interno gallo aut morsu.
Rras, mi Lucili, si existimas nest, i saeculi esse vitium, luxuriam & negligentiam boni m iis , dc alia quae objicit suis quisque temporibus.
Hominum sunt ista, non temporum: nulla aetas vacavit a culpa. Et si aestimare licentiam cujusque saeculi incipias: pudet dicere nunquam apertius, quam coram Catone, peccatum est. Credat alia quis pecuniam esse versatam in eo iudicio, in quoreus erat Clodius, ob id adulterium, quod cum Caesaris uxore in operto commiserat, violatis rei
gionibus ejus sacrificii: quod pro populo fieri dicitur, sic submotis extra conspectum Ontinibus viris , ut pissiuae quoque masculorum animalium contegantur. Atqui dati judicibus nummi sunt: dc quod hac etiamnum paruone turpius est, stupra insuper matronarum dc adolescentulorum nobilium , salarii loco exacta sunt. Minus crimine. quam absolutione, peccatum est. Adulterii reus,adu N
379쪽
3 s. V ANNAEI SENE c Aglaulteria divisit: nec ante fuit de salute securus, quam similes sui judices suos reddidit. Haec in eo judicio iam sunt, in quo, si nihil aliud, Cato testimonium dixerat. Ipsa ponam verba Ciceronis, quia res fidem excedit: Accersivit ad se, promisit, intercessit, dedit. Iam vero, o dii boni, rem perditam letiam noctes certarum mulierum,atque ad Iescentulorum nobilium introductiones, nonnullis judicibus pro mercedis cumulo filerunt. Non vacat de pretio queri, plus in accessionibus fuit. Vis severi illius uxorem dabo illam. Vis divitis3 hujus quoque tibi praestabo concubitum. Adest rium ubi feceris, damna. Illa sermosa quam desideras, veniet: illius tibi noctem promitto, nec differor intra comperendinationem, fides prin missi mei stabit. Plus est distribuere adulteria, quam facere: illud est, matribus semiliae denunciare: hoc, illudere. Hi judices Clodiani a senatu petierant praesidium, quod non erat nisi damn turis necessarium : dc impetraverant. Itaque et ganter illis Catulus, absoluto reo: Quid vos, inquit, praesidium a nobis petebatis an, ne nummi vobis eriperentur Inter hos tamen jocos, imp ne tulit ante judicium adulter. in judicio lenor qui damnationem prius effugit, quam meruit..idquam fuisse com imus illis moribus credis, quibus libido non sacris inhiberi, non judiciis poterat 3 quibus in ea ipsa quaestione , quae exe- o dinem senatusconsulto exercebatur, plus quam uaerebatur admissum est Quaerebatur, an post adulterium aliquis posset tutus esse: apparuit, sine adulterio tutum esse non posse. Hoc inter Pompeium dc Caesarem, inter Ciceronem Catonemque commissum est: Catonem inquam illum,quo sedente negatur populus permisisse sibi postulate Florales jocos nudandarum meretricum. Credis
380쪽
spectasse tunc severius homines, quam iudicasse Et fient, Zc facta sunt ista : dc licentia urbium, aliquando disciplina metuque , nunquam sponte considet. Non est itaque quod credas, nunc plurimum libidini permissum esse , legibus minimum. Longe enim fiugalior haec juventus, quamissa, est, cum reus adulterium apud judices negaret, judices apud reum confiterenrur: cum si priis committeretur rei judicandae caussa: cum
Clodius iisdem vitiis gratiosius quibus nocens, conciliaturas exerceret in ipsa causse dictione. redat hoc quisquam qui damnabarur uno aduuterio, absolutus est multis. Omne tempus Clodios, non omne Catones feret. Ad deteriora faciles sumus: quia nec dux potest, nec comes deesse:& res etiam ipsa sine duce, sine comite procedit: non pronum est tantum ad vitia, sed praeceps. Et, V. quod plerosque inemendabiles iacit, omnium aliarum artium peccata artificibus pudori sunt, offenduntque deerrantem: vitae peccata deles t. on Oudet tiaviso gubernator merib, non ga det aegro medicus elato, non gaudet orator, si patroni culpa reus cecidit: at contra, omnibus crimen suum voluptati est. Laetatur ille adulterio, in quod irritatus est ipsa difficultate: laetatur ille cir-icumscriptione fimoque: nec ante illi culpa, quam . pae fortuna displicuit. Id prava consuetudine evenit. Alioqui ut scias, subesse animis, etiam in pessima abdams, bonis sensum, nec ignorari tu
pe , sed negligit omnes peccata dissimulant, dc
quamvis seliciter cesserint, frictu illorum utum tur, ipsa subducunt. At bona conscientia prodire vult, & co ici: ipsas nequitia tenebras timet. Eleganter itaque ab Epicuro dictum puto, Potest nocenti comingere ut lateat, latendi fides non po-