장음표시 사용
391쪽
, illo frequenter loquere, & memoriam endis quantum potes, celebra: me ad te sepius revertetur, si erit sine acerbitate ventum. Nemo enim libenter tristi cometiatur, nedum tristitiae. Si quos sermones ejus,si quos quamvis parvuli jocos cum voluptate audieras, saepius repete: potuisse illum implere spes ruas, quas paterna mente concepezas, -audactet inirma. Oblivisci quidem suorum, ac memoriam cum corporibus inue, dc emisissime flere, meminisse parcissime, inhumani animi est. Hic aves,sic serae tarus sirus diligunt: quarum concitatus est amor, bc paene rabidus,sed cum amissis totus exstinguitur. Hoc prudentem virum non decet: meminisse perseveret, hagere desinat. Illud nullo modo probo, quod ait Mem ms,esse albquamcognatam tristitiae voluptatem: hanc ipsum captandam in ejusmodi tempore. Ipsi Metrodorive subscripsit de quibus non dubito, quid sis
ensurus. Quid enim turpius, quam captare in ipso luctu voluptatem, imo perluctum: & interi scrimas quoque, quod juvet, quaerere Hi sunt
qui nobis objiciunt nimium rigorem,& in antpraecepta nostra duritia, quod dicamus dolorem
in animum aut admittendum non esse, aut cito
expellendum. Verum iisdem est aut incredibilius, aut inhumanius, non sentire amisso amico dot rem, an voluptatem in ipso dolore aucupari Nos quod praecipimus honestum est: cum aliquid lacrimarum assectus efRiderit, &, ut ita dicam, d *umaverit, non esse tradendum animum dolori. Quid indicis3 miscendam ipsi dolori voluptatem' Sic consolamur crustulo pueros, se infinitum fetum iniussi lacte compescimus. Ne illo quidem tempore quo filius ardet, aut amicus exspirat, cessare pateris voluptatem, sed ipsum vis titillare maerorem. Vtrum honestius dolor ab animo suta
392쪽
movetur, an voluptas ad dolorem quoque admi timet 3 admittitur, dico rarur, 3c quidem ex ipso. Est aliqua, inquit, voluptas cognata tristitiae. Illud nobis licet dicere: vobis quidem non licet.
Vnum bonum nostis,voluptatem; unum malum,
dolorem potest inter bonum, & malum, eme cognatio 3 Sed puta esse. nunc potissimum eruimet: & ipsem dolorem scrutamur an aliquid habeat jucundum circa se, de voluptarium Quae- iam remedia aliis partibus corporis salutaria, velut foeda & indecora, adhiberi aliis nequeuntF& quod alibi prodestia sine damno verecundiae,id
fit inhonestum loco vulneris. Non te pudet lu- etiam voluptate sanare severius ista plaga curanda est. illud potius admone, nullum mali sensum, ad eum qui perit, pervenirer muri si pervenit, non periit. Nulla, inquam , eum res laedit, qui nullus est: vivit, si laeditur. Vtrum putas illi mala esse,
quod nullus est, an quod est adhuc aliquis3 Atqui
nec ex eo potest ei tormentum esse quod non est: quis entin nullius sensus est nec ex eo uod est: essugit enim maximum mortis initatis
dum, non esse. Illud quoque dicamus ei, halide- pfiet, ac desiderat in aetate prima raprum: omnea quanim ad breviratem aevi. si universo compares, & juvenes 8c senes in aequo sumus. Minus enim ad nos ex omni aetate venit,quam quod mianimum esse quis dixerit: quoniam quidem miniamum aliqua pars est; hoc quod vivimus, proxia. mum nihilo est,& ramen ob dementiam nostrum late disponitur. Haec tibi scripsi, non tanquam e spe turus esses remedium a me tam serum i liquet enim mihi te locutum tecum, quidquid I Autus es t sed ut castigarem illam exiguam moram,qua a te recessisti:& in reliquum exhortarer, cimtra fortunam tolleres animos, dc omnia dux
393쪽
3ρα ANNAEI SEN re agreta non tamquam possent venire, sed tamquam utique essem ventura, prospiceres.
De Papἰν o Fabiano philosopho judicium, eis uaseriptu. DAbiani Papirii libros, qui inscribuntur Civi-Vlium, legisse te cupidissime scribis: sed non respondisse expectationi tuae. deinde,oblitus de philosopho agi, compositionem ejus accusas. Pura esse quod dicis: & essendi verba, non fingi. Primum , habet ista res suam gratiam: & est decor proprius orationis leniter lapsae. Multum enim interesse existimo, utrum exciderit, an fluxerit. Nunc in hoc quoque, quod dicharus sum, ingens disserentia est. Fabianus mihi non inundare videtur orationem, sed fundere: adeo iam est, & sine perrumatione, non sine cursu tamen, veniens. II-jud plane latetur oc praeteri, non esse se tractatam, nec diu tortam. Sed ita,ut vis,esse credamus: mores ille, non verba composuit: & animis scripsit ista, et, auribus. Praeterea, ipso dicente non varicae, tibi partes intueri: adeo te lamma rapuisset:& sere quae impetu placent, minus praestant ad m, um relata. sed illud quoque multum est, primo adspectu oculos occupasse: etiamsi contemplatio diligens inventura est,quod arguat. Si me inte-gas, maior ille est qui judicium abstulit,quam qui
meruit. Et scio hunc tutiorem esse: scio audacius sibi de suturo promittere. Oratio iblicita philos -phum non decet. Vbi tandem erit fortis de constans, ubi periculum sui faciet, qui timet verba - Fabianus non erat negligens in oratione, sed securus: itaque nihil invenies sordidum. Electa verba sunt, non captain: nec hujus saeculi more contra natur suam posita dc inversa; splendida tamen,
394쪽
, E P I s T o T. AE. yyy quamvis sumantur e medio : sensus honestos Mmagnificos habent, non coactos in sententiam,
sed altius ductos. Uidebimus,quid parum recisum sit, quid parum structum, quid non hujus recensetis politurae: cum circumspexeris omnia, nullas videbis angustias inanes. Desit sane varietas mammorum , dc concisera aquarum cubiculis inter
fluentium, & pauperis cella, oc quidquid aliud luxuria, non contenta decore simplici, miscet: quod dici solet, domus recta est. Adjice nunc, quod de compositione non constat. Quidam illam volunt esse ex horrido comptam: quidam usque eo aspera gaudent, ut etiam quae mollius casus explicuit, ex industria dissipent, & clausissas abrumpant, ne ad exspectatum respondeant. Lege Ciceronem. compositio ejus una est: pedem servat,curata, lenta , di sine infamia mollis. At contra, Pollionis. Asinii salebrosa Zc exsiliens,& ubi minime exspectes, relictitra. Deniq; apud Ciceronem omnia desinunt: apud Pollionem cadunt: exceptis paucissimis, quae ad certum modum, dc ad unum exemplar,adstricta .LHumilia praeterea tibi videri dicis omnia, & parum ere : quo vitio carere eum
Gudico. Non sunt humilia illa, sed placida. sunt
enim tenore quieto compositoque formata, nec
depressa, sed plana. Deest illis oratorius vigor,stimulique quos quaeris,& subiti ictus sententiarum: sed torum corpus videria;quamvis sit incomptum, honestum est. Non habet oratio ejus, sed debet dignitatem. Αsser quem Fabiano possis praepon re. Dic Ciceronem, cujus libri ad philosophiam pertinentes, paene totidem sunt, quot Fabiani. C dam. sed non statim pusillum est, si quid maximo minus est. Dic Asinium Pollionem. Cedam. respondeamus: In re tanta eminere est, & post duos esse. Nomu adhuc Livium. Scripsit enim
395쪽
39 L. Α N N AE I S E N E e AES dialogos , quos non magis philosophiae Minu merare possis , quam historiae : & ex prose philosophiam continentes libros. Huic quoque
dabo locum: vide inmen, quam multos antec dat, qui a tribus vincitur, & tribus eloquentissimis. Sed non praestat omnia. non est sortis oratio ejus, quamvis elata sit: non est violenta, nec torrens, quamvis effusa sit: non est perspicua, sed -Pura. Desideres, inquies,contra vitia aliquid aspera dici, contra pericula animose, contra fortunam superbe, contra ambitionem contumeliose.
Volo luxuriam objurgari, libidinem traduci, impotentiam tangit sit aliquid oratorie acre, tr gice grande, comice exile. Vis illum assidere ρο--sllae rei, verbis 3 Ille rerum se m-tudini addixit: eloquentiam, velut umbram, non hoc uens, trahit. Non erunt sine dubio singula circumspecta, nec in se collecta, nec omne verbum excit bit ac punget: fiteor: exibunt multa, nec serient,3c interdum otiose preteterlabetur oratio: sed mul-rum erit in omnibus locis δc ingens sine taedio .apatium. Denique illud praestabit, ut liqueat tibi, ullum sensisse φue scripsit. Intelliges actum hoc, - ut tu scires quid illinacereti non ut ille placeret.-tibi. Ad prosectum omnia tendunt , & ad bonam mentem: non quaeritiar plausiis. Talia esse scripta ejus,non dubito, etiam si magis reministor quam
teneor haeretque mihi color eorum, non ex recenti conversicione familiariter, sed summatim, ut solet ex vetere notitia. Cum audirem certe ibIum, talia mihi videbantur: non solida, sed plena, quae adolescentem indolis bonae attollerent, dc ad imitationem sui vocarent, sine desperatione 'vincendi. quae mihi adhortatio viderar inicacissisma. Deterret enim,qui imitandi cupiditatem modo secit, spem abstulit. Ceterum verbis abuta
396쪽
Bat, sine commendatione partium singularum, iutiniversum magnificus. Ε P I s G CL subita morte cujusdam noti: O Oeea ne nihil Mendum aut spondendum nobis. Omnia incerta, ideoque vita bona non disserenda. longa autem non optanda: e, exagitat Mecanati; turpis
Mius dies, omnis hora, quam nihil simus
ostendit, & aliquo argumento recenti admonet fragilitatis oblitos, cum aetema meditantes respicere cogit ad moriem. Qvid sibi liuid princi-- pium velit,quaerist Senecionem Cornelium,equitem Romanum splendidum & officiossim, nove-.ras: ex tenui principio se ipse promoverat, & jam illi declivis erat cursas ad cetera. Facilius enim crescit dignitas,quam incipit.Pecunia quoque circa paupertatem plurimam motam habre, dum ex illa ereptatiHic etiam Senecio divitiis imminebat, ad quas illum duae res duces ani essicacissimae, dc quaerendi, & custodiendi scientia: quarum vel autem locupletem lacere potuisset. Hic homo sim-inae frugalitatis,non minus patrimonii quam corporis diligens, cum me ex consuerudine mane via dista, cum per totum diem amico gravitet assecto, di sine spe jacemi,usque in noctem assedisset, cum hilaris caenasses, genere valetussinis praecipiti abreptus, angina, vix compressiun arctatis sa hus spiritum traxit in lucem. Intra paucitanas ergo horas, postquam omnibus erat iam ac valentis ossiciis iactus, decessit. Illa qui & mari & terra pecuniam et gitabat, qui ad publica quoque,nullum relinquens inexpertum genus quaestu, accesimurn ipso actu bene cedentium rerum, in ipso pr currentis pecuniae impetu, raptus eiu Insire
397쪽
t. AN N AEI s Ε πε e AE Insere nune Meliboee piror, pone ordine υἰtes. uuam mutum est aetatem disponere ne crassi- no quidem dominamur. O quanta dementia est, spes longas inchoantium: Emam, aedificabo, credam, exigam, honores geram, tum demum las sam & plenam senectutem in otium referam .
Omnia, mihi crede, etiam felicibus dubia sint. I lihil sibi quisquam de futuro debet promittere:id
quoque quod tenetur, per manus exit, & ipsam quam premimus horam, casus incidit. Volvitur tempus, rata quidem lege, sed per obscurum:quid autem ad me, an natum certum sit,quod mihi in--Certum em Navig tiones longas, re pererratis littoribus alienis, seros in patriam reditus proponimus: militiam, dc castrensium laborum tarda m nupretia i procurationes, ossiciorumque per ossicia procesta: cum interim ad latus mors est quae quoniam nunquam cogitatur, nisi aliena: nobis inde ingeruntur mortalitatis exempla,non di eius,*ram dum miramur, haesiua. Quid autem est.
stultius, quam mirari id ullo die factum, quod
--mni potesh fieri Stat quidem terminus nobis, ubi illum inexorabilis istorum necessitas fixit: sed
nemo scit nostrum, quam prope versetur. Sic it que formemus animum, tanquam ad extrema
ventum sit: nihil differamus, quotidie cum vita Paria iaciamus. Maximum vitae vitium est, quod
imperfecta semper est, quod etiam aliquid ex illa
diGrtuti qui quotidie vitae siue summam manum imposuit, non indiget tempore. Ex hac autem imdigentia timor nascitur ,-cupiditas futuri, ex '--ns animum. Nihil elh miserius dubitatione v nientium , quorsum evadant. Qi tum sit illud quod restat,aut quale, colle mens inexplicabili sermidine agitatur. Quomodo effigiemus hanc volutationem unoinvita nostin non promin
398쪽
Blt, si in se colligetur. Ille enim ex futuro suspen ditur, cui irritum est praesens. Vbi vero quidquid mihi debui, redditum est, oubi stabilita mens scit, nihil interesse inter diem dc saeculum: quidquid
deinceps dierum rerumque venturum est, ex alto Pro*icit,& cum multo risu seriem temporum cogitat. Quid enim varietas mobilitasque casuum pereurbabit, si cerius sit adversus incerta Ideo,- mi Lucili, propera vivere: & singulos dies, sing Ias vitas puta. Qui hoc modo se aptabit, cui vita sita quotidie fuit tota, securus est. In spe viventibus , proximum quodque tempus elabitur: subi que aviditas, dc miserrimum atque miserrima omnia essiciens, metus mortis. Inde illud Mecaenatis turpissimum votum: quo & debilitatem non recusat,& desermitatem, & novissime acutam crucem, dummodo inter haec mala spiritus pror getur. Debilem De to manum Debilem pede, coxa: Tuber adprue gibberum, Lubri s quate dentes. rita dum superest, bene e LVane mihi, vel aeuta; sedeam eruce, sustine. Quod miserrimum erat, si incidisset, optatur: Metamquam vita petitur, supplicii mora. Conte piissimum putarem, si vivere vellet usque ad crucem. Tu vero, inquit, me debilites licet, dum spiritus in corpore fracto & inutili maneat: depraves licet, dum monstroso & distorto temporis alia quid accedat: scisigas licet, & acutam sessaro crucem subdas: est tanti, vulnus suum premere, &patibulo pendere destrictum dum disserat id quod est in malis optimum, supplicii finem.. Est tanti, habere animam, ut agam. Q huic optes, nisi,
399쪽
398 L. ANNARI SENECAt deos faciles 3 quid sibi vult ista carminis inari turpitudor quid timoris dementissimi paetio quid tam sceda vitae mendicatio Huic putas umquam recitasse Virgilium, jue adeone mori miserum ent optat ultima nialorum: fc quae pati gravissimum est, extendi ac sustineri cupita qua mercede scilicet vitae longioris. Quid autem hujus vivere est diu mori. Invenitur aliquis, qui malit inter sudiplicia tabescere, & perire membratim , dc toties per stillicidia amittere animam, quam semel exhalare' Invenitur qui velit adactus ad illud infelix lignum, jam debilis, iam pravus, re in foedum scapularum ac pinoris tuber elisus, cui multae
moriendi causta etiam citra crucem fuerant, trahere animam tot tormenta tramaram Nega nunc
magnum beneficium esse naturae,quod necesse est mori. Multi pejora pacisci adhuc parati sunt: etiam amicum prodere, ut diutius vivant: & liberos ad
stuprum manu sua tradere,ut contingat lucem videre, tot consciam scelerum. Excutienda vitae cupido est: discendumque nihil interesse quando patiaris quod quandoque patiendum est: quam bene
vivas referre, non quamdiu: saepe autem in hoc esse bene, ne diu. E P I s T. CII. Aliquid is immortalitate anima. tum vastiuncula , LAn clarita/pOct mortem ad nor Deiat Di putat imulier primo O scholastice e tum in extremo ad uetit, ct ad Deum M ealestia ani. mum duein civin Mesarcinam aut velamenis rum esse : sterni debere o exui, eum Teus crditi ille vaeanti
modo molestus est jueundum χmmum videnti, qui excitat: mist enim voluptatem, etiamsi
400쪽
etiamsi fidiam, e Tectum tamen verae habentem: sie epistola tua mihi fecit injuriam. revocavit enim me cogitationi clitae traditum, δc inarum, si
licuisset, ulterius. Iuvabat de aeternitate animarum quaerere, imo mehercule credere. credebam enim iacile opinionibus magnorum virorum, rem
gratissimam promittentium magis, quam proba tium. Dabam me spei tantae. jam eram fastidio mihi, jam reliquias aetacis infla his contemnebam, in immensum illud te us, 3c in posseisionem omnis aevi transiturus: cum subito experrectus sum, epistola tua accepta, &tam bellum somnium perdidi. quod repetam, si te dimisero, &redimam. Negas me epistola prima totam quaestionem explicuisse, in qua probare conabar id quod nostris placet, claritatem quae post moriem contingit, bonum esse. Id enim me non solvisse. quod opponitur nobis: Nullum, inquiunt, b num ex distantibus: hoc autem ex distantibus constat. Quod interrogas, mi Lucili, ejusdem quaestionis est , loci alterius: dc ideo non hoc tam
tum , sed alia quoque eodem pertinentia, distes
ram. Qi tam enim, ut scis, moralibus ration
Ba immixta sunt. Itaque illam partem recta ad mores pertinentem tractavi, Numquid murum sit
ac supervacuum , ultra extremum diem curas transmittere. An cadant bona nostra nobiscum,
nihilque sit ejus qui nullus eae An ex eo, quod cum erit, sensura non simus antequam aliquis fimctus percipi aut peti possit. Haec autem omnia ad mores spectant: itaque sito loco posita sunt. At quae a dialecticis conixa hanc opinionem dicum tur , segreganda fuerunt: & ideo seposita sunt. Nunc quia omnia exigis, omnia quae dicunt persequar , deinde singulis occurram. At nisi aliquid praedixero, intelliς non poterunLquae refulluntun