장음표시 사용
411쪽
io L. ANNAEI SENE CAErnata eduxit, non judicium dedit, non excussit e rorem : sed ut puerum ignota mirantem, ad breve tempus rerum aliqua novitate detinuit. Ceterum inconstantiam mentis, quae cum maxime aegra
est, lacessit, mobiliorem levioremque reddit ipsa iaciatio. Itaque quae petierant cupidissime loca,
cupidius deserunt, dc avium modo transvolant, citiusque quam venerant, abeunt. Peregrinatio- notitiam dabit gentium, novas tibi montium sormas ostendet, inusitata spatia camporum, oc irriguas perennibus aquis valles, di alicujus fluminis sub observatione naturam: sive, ut Nilus, aestivo incremento tumet: sive,ut Tigris,eripitur ex oculis,& acto per occulta cursu, integrae magnitudini reddimri sive, ut Maeander, poetarum omium exercitatio & ludus, implicatur crebris anfractibus, & saepe in vicinum alveo suo admotus, antequam sibi influat, flectitur: ceterum neque meli - rem faciet, neque saniorenti Inter studia vers indum est, 3c inter auctores sapientiae, ut quaesita discamus, nondum inventa quaeramus. SiC eximendus animus ex miserrima iervitute , in Ii Nistatem amitur. Quamdiu quidem nescieris, quid
fugiendum, quid petendum, quid necessarium, quid supervacuum, quid justum, quid honestum
sit: non erit hoc peregrinari, sed errare. Nullam tibi opem feret ille discinsiis: peregrinaris enim cum assectibus tuis,& mala te tua sequimtur. Vci- 'nam quidem sequerentur l Iongius aiassent: nune lista illa, non ducis. Itaque ubique te premunt, &paribus incommodis unane . Medicina aegro,non 3 regio, quaerenda est. Fregit aliquis crus, aut extor lsit articulum non vehiculum navemque consce Idit, sed advocat medicum, ut fracta pars jungatur,ut luxata in locum reponatur.Quid ei ani-ruum, tot locis stactum M extortum, credis loco
412쪽
ium mutatione posse sanari majus est istud malum, quam ut gestatione curetur. Peregrinatio non facit medicum, non oratorem: nulla ars loco clis.citur. Quid ergo Sapientia rerum omnium maxima in itinere colligetur Nullum, mihi crede, iterest, quod te extra cupiditates,extra iras, extra m tus sistat: aut si quod esset, agmine laeto, gens illucri humana pergeret. Tamdiu ista urgebunt mala, macerabuntque per terras ac maria vagum, quam diu malorum gestaris caussas. Fugam tibi non prodesse miraris 3 tecum sunt quae fugis. Te igitur. emenda, onera tibi detrahe & desideria: saltem imira modum contine. Omnem ex animo erade ne-γquitiam. si vis peregrinationes habere jucundas, tuum comitem faria. Haerebit tibi avaritia, quam-- diu avaro sordidoque convixeris: haerebit tumor, quamdiu cum superbo conversaberis: nunquam saevitiam in tortoris contubernio pones: ince dem libidines tuas adulterorum sodalitia. Si velis vitiis exui, longe a vitiorum exemplis recedendum est. Avarus, corruptor, saevus, frauduleurus, multiun nocituri si prope a te flauitat, intra te uni. Ad meliores transi. cum Catonibus vive, cum Laelio, cum Tuberoner quod si convivere etiam Graecis iuvat, cum Socrate, cum Zenone versare. Alter te docebit mori, si necesse eest: alter, antequam necesse erit. Vive cum Chrysippo, cum Posidonio. Hi tibi tradent divinorum humanorumque notitiam hi jubebunt in opere esse: nec tantum scite loqui, & in oblectationem a dientium verba jactare, sed animum indurare, adversus minas erigere. Vnus est enim hujus vitae fluetitantis & turbidae porrus, eventura contemnere , stare fidenter, aperte tela fortunae adverso pectore excipere, non latitantem, nec tergiversantem Magnanimos nos narura produxit:& ut qui-s 1 . busdam
413쪽
busdam animalibus serum dedit, quibusdam sit dolum, quibusdam pavidum, ita nobis gloriosum re excelsum spiritum, quaerentem ubi honestissume, non ubi tutissime vivat; simillimum mundo: quem quanrum mortalibus passibus licet, sequitur aemulaturque. Profert se, laudari & adspici credit. Dominus omnium est, supra omnia est. itaque nulli se rei submittit: nihil illi videtur grave: nihil asperum, quod virum incurvet. Terribiles visu forma, letumque labosque: minime quidem, si quis rectis oculis intueri illa possit, de tenebras perrumpere. Multa per noctem. habita terrori, dies venit ad risum. Terribiles visuforma, letumque labosque, egregie Virgilius noster. Non re dixit terribiles este sed visu: id est videri non esse. Quid, inquam, in illis est tam formidabile, quam fama vulgavit Quid est, obsecro te, Lucili, cur timeat laborem vir, mortem homo Totiens mihi occurrunt isti, qui non putant fieri posse quidquid facere non possunt,ia aiunt nos loqui majora, quam quae na--ura humana sustineat. At quanto ebo de illis melius existimo Θ ipsi quoque haec possunt facere, sed olunt. Dinique quem unquam ista destituere te Itantem' cui non faciliora apparuere in actu Non uia dissicilia sunt, non audemus: sed quia non demus, difficilia sunt. Si tamen exemplum d is deratis, accipite Socratem perpessicium senem, per omnia aspera jactatum, invictum tamen reiaupertate, quam graviorem illi domestica onera iaciebant:& laboribus, quos militares quoque per tulit, dc quibus ille domi exercitus. si ve uxorem ejus spectes moribus seram, lingua petulantem: sive liberos indociles, Zc matri quam patri simili tes. Sic sere aut in bello fuit, aut in tyrannide, autis libertate, bellis ac tyrannis inplore. Viginti 5c
414쪽
septem annis pugnatum est: post finita arma, triginta tyrannis noxae dedita est civitas, ex quibus plerique inimici erant. Novissima damnatio ethsub gravissimis hominibus impleta. objecta est Meteligionum violatio, dc juventutis corruptela . quam immittere in deos, in patres , in remp. dictus est: post haec carcer, dc venenum. Haec us-que eo animum Socratis non moverunt, ut ne
vultum quidem moveonta Illam mirabilem laudem , dc singularem, usque ad extremum serva--: non hilariorem quisquam, non tristiorem Socratem vidit: aequalis fuit in tanta inaequalitate sertunae. Vis alterum exemplum t accipe hunc Catonem recentiorem, cum quo & infestius se tinna egit, & pertinacius. Cui cum omnibus locis obstitisset, novissime dc in morter ostendit - men virum sortemposse invita sortuna vivere, im vita mori. Tota illi aetas aut in armis est exacta cia vilibus, aut in aetate concipiente jam civile bellum. Et hunc licet dicas non minus, quam Socratem, in servitute vixisset nisi forte Cn. Pompeium , & Caesarem, dc Crassiim, putas libertatis fiscios isisse. Nemo mutatum Catonem, totiesis, mutara Rep. vidit: eumdem se in omni statu praestitit. In praetura, in repulsa, in accusatione, in provincia. in concione, in exercitu, in morte, deinnique in illa Reip. trepidatione, cum illinc Caesar esset decem legionibus pugnacissimis subnixus, tot externarum gentium praesidiis hinc Cn. Pompeius, satis unus adversus omnia. Cum alii ad Caesarem inclinarent, alii ad Pompeium, solus Cato secit aliquas & Reip. partes. Si animo complecti volueris illius imaginem temporis , videbis illinc plebem & omnem erectum ad res novas vulgum: hinc optimates 5c equestrem ordinem,
quidquid erat, in civitate sancti de lecti: duos in
415쪽
14 L. A N N AE I S E N a C AE medio relictos, Remp. dc Catonem. Mirabetis, linquam, cum animadverteris Atridam. Priamumqua . O savum ambobiu
ehillem. Verumque enim improbat, utrumque exarmat.
Hanc fert de utroque sententiam. Ait se, si vicerit, moriturum: si Pompeius, exsulaturiun. habebat quod timetet, qui ea sibi θc victore victori constituerat, Q. constiruta esse ab hostibus iratissimis poterant Periit itaque ex decet to suo. Vides posse homines labores patit per m dias Africae solitudines pedes duxit exercitum. Vi--Ales posse tolerare sitim & in collibus arentibus, sine ullis impedimentis vim exercitus reliquias trahens, inopiam humoris loricatus tulit: Zc qu . ties aquae fuerat occasio, novissimus bibit. Vides honorem & notam posse contemnit eodem quo repulsus est die, in comitio pila lusit. Vides posse non timeri potentiam sileriorum & Pompeium re Caesarem, quorum nemo alterum ossendere audebat, nisi ut alterum demereretur, simul pr vocavit. Vides tam mortem posse comtemni quam
exsilium 3 3c exsilium sibi indixit & moriem, dc terim bellum. Possiimus itaq; adversus ista tam tum habere animi: libeat modo subducere iugo collum. In primis autem despuendae sunt voluptates : enervant, & Haeminant, dc multum petunt. inultum autem a fortuna petendum eae Deinde Omendae opes: auctoramenta sunt servitutum
Aurum 8c argentum, dc quidquid aliud felices do
mos onerat, linquatur. non poteth gratis constare libertas. Hanc si magno aestimas, omnia parvo assimanda sunt. i
416쪽
Brevia, sed utilia, praeepta ad Securisatem. Lege, O usurpa. QVae observanda tibi sint, ut tutior vivas, diacam. Tu tamen sic audias censeo is a prac pia, quomodo si tibi praeciperem, qua inuone bonam valetudinem in Ardiano xuetaris. Consi, dera, quae sint quae hominem in perniciem hominis instigent: invenies spem , invidiam, odium,
merum, contemptum. Ex oninibus istis, adeo le-vissimum est contemprus, ut amiti in illo remedii caussa delituerint. Qsem quis contemnit, calcaz- sine dubio sed transit. Nemo homini contempto, pertinaciter, nemo diligemer nocet. Etiam in acie
iacens praeteritur: cum stante pugnatur. Spem im- ου
proborum vitabis, si nihil bisueris quod cupidistatem alienam dc improbam irritet, si nihil insigne
possederis. Concupiscuntur enim insignia, etiam si parum nota sunt. Sic vero invidiam effigies, si-- te non ingesseris oculis, si bona tua non jactaveris, si scietis in. sinu gaudere. Odium autem ex ostensa sic vitabis, neminem lacessendo gratuito: a quo te sensus commuto tuebitur. Hit enim hoc mulis periculosiim. Quidam odium habuerunt, nec inimicum. Illud, ne timearis, praestabit tibi & λει tunae mediocritas, dc ingenii lenitast cum te esse homines scient , quem ostendere sine periculo Μ, ossint. Reconciliatio tua & facilis sit, Zc certa. imeri autem tam domi molestum est, quam foris : tam a servis,quam a liberis. Nulli non ad nocendum satis virium est. Adsice nunc, quod, qui 'timetur, timeti nemo potuit terribilis esse secure. Contemptus superest: cujus modum in sua pol
state habet,qui illum sibi adjunxit: qui contemni- cur, quia voluit, non quia debuit. Hujus incom-
417쪽
is L ANNATI STN Ee Armodum 8c artes bonae discutiunt, dc amicitiae eorum, qui apud aliquem potentem potentes sunt. quibus applicari expediet, non implicari: ne pluris remedium, quam periculum conistet. Nihil in men aeque proderit, quam quiescere, & minimum cum aliis loqui, plurimum secum. Est quaedam dulcedo sermonis, quae irrepit, & blanditur, &non aliter quam ebrietas aut amor secreta prod t. Nemo quod audierit tacebit: nemo quantum - audierit, loquetur. Qui rem non tacuerit, non ta---ebit auctorem. Habet unusquisque aliquem cui tantum credit, quantum ipsi creditum est: ut ga vilitatem suam custodiat, & contentus sit unius - auribus, populum faciet. Sic quod modo secretum erat, rumor est. Securitatis magna portio est, init iniqui facere. Consulam vitam dc perturba. tam impotentes agunt: tantum meruunt, qua tum nocente nec ullis tempore vacant. Trepidant enim cum fecerunt , haerent, conscientia aliud agere non patitur, ac subinde respicere ad se cogit. Dat poenas, quisquis exspestat: quisquis autem - meruit, exspetat. Tutum aliqua res in maIa com
scientia praestat, nulla securum. putat enim se, 1 etiam si non deprehenditur, is e deprehendit &s inter somnos movetur, & quoties alicujus se / Ius loquitur, de suo cogitat. Non satis illi obliti rarum viderur, non satis temIm. Nocens habuit. aliquando latendi Qrtunam, numquam fiduciam Ε P I s T. C VI. .nnuis ct chrasippaea quasio, on Bonum sit compin Z In extremo aliquid conIra arguti . - Ardius rescribo ad epistolas tuas. non quia districtus occupationibus sum: hanc excusati . nem cave audias: vaco, omnes qui volunt, -Vacant. Neminem res sequuntur: ipsi illas amplexantur,
418쪽
E v I s Y o L AT 41 plexantur, 3c argumentum esse seliclinus occupationem putant. Quid ergo stat, quare non protinus rescriberem tibi, de quo quaerebas Veniebat
in contextum operis mei: scis enim me moralem
philosophiam velle complecti, bc omnes ad eam
pertinentes quaestiones explicare. Itaque dubitavi utrum differrem te, an, donec suus isti rei veniret lacus, jus tibi extra ordinem dicerem: humanius visum est, tam longe venientem non detinere. Itaque & hoc ex illa serie rerum cohaerentium excerpam, & si Pra erunt hujusmodi, non quaerenti
tibi ultro mittam. - sint haec, interrogast Quae scire magis juvat, quam prodesti sicut hoc de quo
quaeris, an bonum corpus sit. Bonum prodest: facit enim: quod ficit, corpus est: bonum, agitat animum, re quodammodo Brmat & continet: quae ergo propria sunt corporis, ea corporis bona sunt: corpora ergo sunt, & quae animi sunt. nam& hic corpus est. bonum hominis necesse est co
pus sit, cum ipse corporalis. Mentior, nisi & quae alunt illud, & quae valerudinem ejus vel cust
diunt vel restituunt,corpora sunt: ergo bonum ejus corpus est. Non puto te dubitaturum,an asse-ctiis corpora sint, ut aliud quoque de quo non quaeris , infulciam: tanquam ira, amor, tristitia. si dubitas, vide an vultum nobis mutent, an frontem adstringant, an faciem ditandant, an ruborem evocent, an sugent sanguinem. Quid ergo tam manifestas corpori notas credis imprimi, nisi a corpore Si affectus corpora sunt,& morbi animorum , dc avaritia, crudelitas, indurata vitia, dc
instarum inemendabilem adducta: ergo & mal tia , oc species ejus omnes, malignitas , invidia, superbia. Ergo dc bona. primum quia contraria istis sunt: deinde, quia eadem tibi indicia praestabunt. non vides, quantum oculis det vigorem
419쪽
18 L. ANNAEI SENECAE sortitudo quantam intentionem prudentia quam
tam modestiam dc quietem reverentia Z quantam serenitatem laetitia Z quantum rigorem severitas quantam remissionem veritast Corpora ergo sunt, quae colorem habitumque corporum mutant, quς in illis regnum suum exercent. Omnes autem
quas retuli virtutes, bona sunt, & quidquid ex illis est. Numquid est dubium, an id quo quid tangi potest, corpus sit
Tangere enim O tam, nisi corpud, nulla potes res, ut ait Lucretius. Omnia autem ista quae dixi, non mutarent corpus , nisi tangerent: ergo corpora sunt. Etiamnum, cui tanta vis est, ut impellat dc cog t dc r tineat 3c jubeat, corpus est. Qiud ergo Non immor retinet non audacia impellit 3 non fbrutudo immittit , dc impetum dati non moderatio restinat ac revocat non gaudium extollit non tim' stitia adducit Denique quidquid facimus, aut malitiae , aut vimus gerimus imperio: quod imperat corpori, corpus est: quod vim corpori assiere,
corpus. Bonum corporis corporale est: bonum
hominis , dc corporis bonum est: itaque corporale est. Quoniam , ut voluisti, morem gessi tibi, nunc ipse dicam mihi, quod dicturum esse te v eo. Latrunculis Iudimus: in supervacuis submittas teritur, non faciunt bonos ista , sed doctos. -Αpertior res est , sapere: imo simpliciori paucis opus est ad mentem bonam litteris. Sed nos ut ce tera in supervacuum diffundimus, ita philo1 hiam ipsam. Quemadmodum Omnium rerum, sic litterarum quoque intemperantia laboramus: non vitae, iud si holae discimus.
420쪽
Solatur Luellium O erigit , in fuga servorum.
Issa er alia in vitam incidere: ideoque non inopinata esse debere. Parere igitur,quod non emenis
das. Σοna er sapiens Epistola. illa prudentia tua 3 ubi in dispiciendis rebus subtilitas 3 ubi magnitudo Tam pusilla te angunt servi occupationes tuas, occasionem sugae utaverunt. Si amici deciperent, habeant enim sane nomen, quod illis Epicurus noster imposuit,& ita vocentur) quo turpius non sint omnibus rebus tuis , desint illi, qui 3c operam tuam conteresant, bc te aliis molestium esse credebant. Nihil , horum insolitum, nihil inexspectatum est. Offen-έdi rebus istis tam ridiculum est,quam queri, quod spargaris in publico, aut inquineris in luto. Eadem vitae condicio eth, quae balnei, turbae, itineris: quaedam intermittenrur, quaedam incident. Non est delicata res, vivere. Longam viam ingressita es: dc labaris oportet, & arietes, dc cadas, & lassetis, exclames, O mors: id est, mentiaris. Alio loco comitem relinques, alio esseres, alio timebis. Per ejusmodi ostensas emetiendum est confragosum oc iter. Mori me vult praeparetur animus contra omnia. Sciat se venisse ubi patiatur fulmen: sciat se venisse, ubi Luctus se ultrises posuere eubilia cura, Pallenterque habitant morbi, tri stisque senectus. In hoc contubernio vita degenda est. Essugere illa
non potes, contemnere potes: contemnes autem,
si saepe cogitaveris, & futura praesumpseris. Nemo non rtius ad id citi se diu composuerat, accessit,& duris quoque, si praemeditata erant,obstitit. At contra imparatus, etiam levissima expavit. Id