장음표시 사용
451쪽
so L. ANNAEI SENECAE ii 1xima laus illi tribuitur mansuetudinis e pepercit gladio, staguine abstinuit: nec ulla alia re, quid - posset, quam licentia ostendit. Hanc ipsam la dem suam comapit istis orationis portentosi - mae deliciis. Apparet enim mollem fuisse, non mistem. Hoc istae ambages compositionis, hoc verba transversa, hoc sensus magni quidem saepe, sed enervati dum exeunt, cuivis manifestum facienti motum illi felicitate nimia caput: quod vitium hominis esse interdum, interdum temporis soletieVbi luxuriam late selicitas fudit, cultus primum scorporum esse diligentior incipiti deinde silpelle chili laboratur: deinde in ipsas domos impenditur
cura, ut in laxitatem ruris excurrant, ut parietes advectis trans maria marmoribus fulgeant, ut i Ota varientur auro, ut lacunaribus pavimentorum respondeat nitori deinde ad caenas lautitia transfertur, & illic commendatio ex novitate 8c soliti. ordinis commutatione captatur. ut ea quae cla dere caenam solent, prima ponantur: ut quae advenientibus dabantur, exeuntibus dentur. Cum
assuevit animus iastidire quae ex more sunt, dc illi pro sordidis solita senti etiam in oratione quod
novum est, quaerit:-modo antiqua verba atque exoleta revocat & profert: modo fingit, dc ignora deflectit: modo id quod nuper increbuit, pro
cultu habetur, audax transsatio, ac frequens. Sunt
qui sensus praecidant, & hinc gratiam sperent, si sententia pependerit, &audienti suspicionem sui secerit: sunt qui illos detineant,& porrigant: sunt qui non usque ad vitium accedant necesse est enim hoc facere, aliquid grande tentanti sed quicipsum vicium ament. Itaque ubicumque videris orationem corruptam placere, ibi mores quoque
a recto descivisse, non erit dubium. Quomodo convivonina luxuria , quomodavestium, aegrae
452쪽
civitatis indicia sunt : sic orationis licentia istinodo frequens est ostendit animos quoque , amibus verba exeunt, procidisse. Mirari quidem
non debes corri in excipi , non tantum a coronaserdidiore, sed ab hac turba quoque cultiore. TO-gis enim inter se isti, non judiciis distant. Hoc magis mirari potes, quod non tanrum vitiosa, sed& vitia laudantur. Nam illud semper factum est
nullum sine venia placuit ingenium. Da mihi , quemcumque vis magni nominis virum. dicam,
quid illi aetas sua ignoverit quid in illo sciens dissi
mulaverit. Multos dabo,quibus vitia non nocue rint: quosdam, quibus profuerint. Dabo,inquam. maximae lamae 8c inter miranda propositos: quos si quis corrigit, delet. Sic enim vitia virtutibus im mixta sunt, ut illas secum tractura sine. Adjicenunc, quod oratio certam regulam non habet. Consuetudo illam civitatis, quae nunquam in e dem diu stetit, versat. Multi ex alieno saeculo p tunt verba: duodecim tabulas loquuntur: Gra chus illis,'Crassus, 3c Curio, nimis culti & r centes sunt: ad Appium usque, & ad Coruncanum redeunt. Quidam contra, dum nihil nisi tritum& usitatum volunt, in sordes incidunt. Vtrumque
diverso genere corruptum est, tam mehercules,
quam si vellent splendidis uti, ac sonantibus , dc poetici si necessaria, & in usu posita vitare: tam hunc dicam peccare, quam illum. Alter se justo plus colit, alter se justo plus negligit: ille dc crura, hic nec alas quidem vellit. Ad compositionem transeamus. quot genera tibi dabo in hac, quibus peccetur Quidam pr fractam & asperam probanti--
disturbant de industria, si quid placidius effluxit:
nolunt sine salebra esse junctivam; virilem putant& fortem , quae aurem inaequalitate percutiat. Morumdam non est compositio: modulatio est: adeo
453쪽
s 2 L. A N N AE I s r N r C A gadeo blanditur , & molliter labitur. Quid de illa loquar , in qua verba diiseruntur, & diu exspeci ta vix ad clausulas redduntur Quid de illa in e in lenta, qualis Ciceronis est, devexa, de molliter desinens, nec aliter quam λlet, ad morem Quin- pedemque respondens Non tantum in genere sententiarum vitium est, si aut pusillae sunt 8c pu riles, aut improbae, dc plus ausae quam pudore sativo licet: sed si floridae sunt, & nimis dulces, si in vanum exeunt, dc sine effetaei nihil amplius quam sonant. Haec vitia unus aliquis inducit, sub quo
timc eloquentia est: ceteri imitantur,& alter alteri tradunt. Sic Sallustio vigente,amputatς sententiae, dc verba ante exspectatum cadentia, dc obscura brevitas, suere pro cultu. Arruntius vir rarae frugalitatis , qui historias belli Punici scripsit, filii Sallustianus, dc in illud genus nitens. Est apud
Sallustium: Exercitum argento fecit: id est, pecunia paravit. Hoc Arruntius amare coepit: posuit illud omnibus paginis. Dicit quodam loco: Fugam nostris secere. Alio loco, Hiero Rex Syracusanorum, bellum facit. Et alio loco : Quae audita Panormitanos dedere Romanis fecere. Gusium tibi dare volui. Totus his contexitur liber. Quae apud Sallustium rara fuerunt, apud hunc crebra sunt, dc paene continua, nec sine causta ille enim in haec incidebat: at hic illa quaerebat. Vides autem quid sequatur, ubi alicui vitium pro exemplo est. Dixit Sallustius : Aquis hiemantibus. Arruntius in primo libro belli Punici ait: Repente hismavit tempestas. Et alio loco , cum dicere vellet frigidum annum suisse, ait: Totus hiemavit annus. Et alio loco: Inde sexaginta onerarias, leves, praeter militem oc necessarios nautarum, hiemante Aquilone misit. Non desinit omnibus locis hoc verbum tutacire. Quodam loco Sallustius dicit:
454쪽
Inter arma civilia aequi boni famas petit. Arruntius non te enavit, quominus primo statim libro poneret: Ingentes esse famas de Regulo. Haec ergo dc hujusinodi vitia, quae alicui impressit imitatio, non sunt indicia luxuriae, nec animi corrupti. Propria enim esse debent, & ex ipso nata, ex quibus tu aestimes alicujus affectus. Iracundi ho minis iracunda oratio est: commoti nimis incit in , delicati tenera dc fluxa. Quod vides istos sequi, qui aut vellunt barbam, aut intervellunt: qui labra pressius tondent & abradimi, servata submissa cetera parier qui lacernas coloris improbi sumunt, qui perlucentem togam: qui nolunt iacere quidquam quod hominum oculis transire liceat. Irritant illos, & in se advertunt: volunt vel reprehendi, dum conspiciantur. Talis est oratio
Mecoenatis, omniumque aliorum, qui non casu errant,sed scientes volentes que. Hoc a magno animi malo oritur. Quomodo in vino non ante lin, gua titubat, quam mens cessit oneri, & inclinata
vel perdita est: ita ista oratio quid aliud quam
ebrietas 3ὶ nulli molesta et , nisi animus labat. Ideo ille curetur: ab illo sensus, ab illo verba exeunt, ab illo nobis est habitus, vultus, incessus. Illo iano ac valente, Oratio quoque robusta, sortis, virilis est: si ille procubuit, dc cetera sequuntur ruinam.
- - Rege incolumi, mens omnibus una em
missa, rupere fidem. -Rex noster est animus. hoc incolumi, cetera m nent in officio, parent dc obtemperant: cum ille paullum vacillavit, simul nutant. Cum vero cessit voluptati, artes quoque ejus, actusque marcent,&omnis ex languido fluxoque conatus est. Quoniam hac similitudine usus sum, perseverabo. --nimus noster modo rex est , modo tyrannus.
rex, cum honesta intuetur, salutem sibi commissi
455쪽
s 4 L. ANNARI SENE cAE corporis curat, & nihil imperat turpe, nihil sordidum: ubi vero impotens, cupidus , delicatus transit in nomen detestabile ac dirum, de fit ty--rannus. Tunc illum excipiunt affectus impote tes, initantque: qui initio quidem gaudet, ut solet populus largitione nocitura frustra plenus, de quae --non potest haurire, contrectat. Cum vero magis ac magis vires morbus exedit, 3c in medullas ne 'vosque descendere deliciae: conspeetii eorum, --bus se nimia aviditate inutilem reddidit, laetus, Pro suis voluptatibus habet spectaculum, alienarum subministrator libidinum, testisque, quarum sibita usum ingerendo abstulit. nec illi tam gratum est abundare jucundis, quam acerbum,quod non omnem illum apparatum pergulam ventremq: trans
mittit: non cum omni exoletorum feminarumque turba convolutatur: maeretque, quod magna pars suae felicitatis exclusa corporis angustiis, - cessat. Numquid enim, mi Lucili, hic furor est, quod nemo nostrum mortalem se cogitat quod nemo imhecillum imo quod nemo nostrum unum est e se cogitat 3 Adspice culinas nostras, reconcursantes inter tot ignes coquos nostros: unum videri putas ventrem, cui tanto tumultu comparatur cibus Z Adspice veteraria nostra, dc plena multorum faeculorum vindemiis horrear unum putas videri ventrem, cui tot consulum regionumque vina conduntur Adspice quot locis vertamiterra, quot millia colonorum arent, fodiant: unum putas videri ventrem, cui & in Sicilia, dc in Africa .-oritur Sani erimus, & modica concupiscemus, si unusquisque se numeret: metiatur simul corpus, sciatque, nec multum capere, nec diu posse. Nihi tamen aeque tibi promerit ad temperantiam omnium reru, qLiam frequens cogitatio brevis aevi,&hujus incerti. Quidquid iacies, respice ad mortem.
456쪽
contra nimis sermonu aut stili anxios e minuti hoc animi esse. Cum siducia scribendum loquendumque , sine quaesto ornatu. Eruem in animo potius Pecta. O qualis ille, ubi Virtutes eum exis coluerunt ' omnes in amorem rapiat, si conspici possit. At externus iste plendorfassius,aut nihili
eripe item aurum omne γ pecunia, qua miramur. Non faciunt haeselices,aut securos: imo Omiseros,-miserandos. Imis anxium esse re circa verba & composi-
tionem, mi Lucili, nolo: habeo majora quae cures. Q re quid scribas, non quemadmodum: dc hoc ipsum, non ut scribas, sed ut sentias: ut illa quae senseris, magis applices tibi, & veluti signes. αjuscumque orationem videtis solicitam & p litam , scito animum quoque non minus esse pusillis occupatum. Magnus ille remissius loquitur,& securius : quaecumque dicit, plus habent sid -ciae, quam curae. Nosti complures juvenes, barba coma nitidos, de capsula totos: nillil ab illis speraveris sorte, nihil solidum. Oratio vultus ani mii si circumtonsa est, dc fucata dc manuiacta, ostendit illum quoque non esse sincerum , dc ha---bere aliquid fracti. Non est ornamentum virile, concinnitas. Si nobis animum boni viri liceret inspicere, o qiram pulchram faciem, quam sanctam, quam ex magnifico placidoque fulgeutem vider mus 3 hinc justitia, illinc fortitudine, hinc temperantia prudentiaque lucentibus. Praeter has fruga litas, oc continentia, dc tolerantia, dc libertas,comitasque, re quis credatὶ in homine rarum humanitas bonum, splendorem illi suum aliund Lent. Tum providentia , tum elegantia, dc ex istis magnanimitas eminencissima, quantum, dii boni, decoris
457쪽
L. ANNARI SE NEC AEdecoris illi, quantum ponderis, gravitatisque adderent' quanta esset cum gratia auctoritas Nemo illum amabilem, qui non simae venerabilem di-- ceret. Si quis viderit hanc faciem altiorem fulgemtioremque, quam cerni inter humana consuevit, nonne velut numinis occursu obibipesectus resistat, dc ut fas sit vidisse, incitus precemr Tum advocante ipsum vultus benignitate productus,ad rei ac lapplicet: dc diu contemplatus multum exstantem, supraque mensuram solitorum inter nosadsipici, elatam , oculis miti quidem, sed nihilominus vivido igni flagrantibus, tunc demum iulam Vi rgilii nostri vocem verens atque attonitus
O quam te memore virgo 'nams haud tibi vulius
Mortata, nee υox hominem sonat. --
Sis felix, nostrumque leves quacumque laborem. Aderit, levabitque, si colere eam voluerimus. . litur autem non inurorum opimis corporibus contrucidatis, nec auro argentoque suspenti, nec in thesauros stipe infusa, mi pia dc recta volunta--te. Nemo, inquam, non amore ejus arderet, si nobis illam videre contingeretiNunc enim multa o strigillant, dc aciem nostram aut splendore nimio repercutiunt, aut obscuro retinent. Sed quemad- . modum visus oculorum quibusdam medicamemtis aeui solet, & repurgari: sic ic nos, si aciem animi liberare impedimentis voluerimus, poterimus perspiceri virtutem,etiam obrutam corpore, etiam paupertate opposita, & humilitate & insemia o jacentibus. Cernemus, inquam, pulchritudinem . illam, quamvis sordido obtectam. Rursus aeque malitiam, Sc aerumnosi animi vetemum persi ciemus: quamvis multus circa divitiarum radiantium splendor impediat, v intuentem, hinc honorum, lainc magnarum potestatum salsa lux verbe
458쪽
--ret. Tunc intelligere nobis licebit, quam coni nenda miremur, simillimi pueris,quibus omne ludicrum in pretio eiL Parentibus quippe, nec minus fratribus, praeserunt parvo aere empta monilia. Quid ergo inter nos Zc illos interest,ut Aristo ait, nisi quod nos circa tabulas & statuas insanimus, carius inepti Illos reperti in littore calculi leves, dc aliq*d habentes varietatis, delectant; nos in-' gentium maculae dolumnarum: sive ex AEgyptiis arenis, sive ex Africae solirudinibus advectiae, porticam aliquam vel capacem populi caenationem serunt. Miramur parietes tenui marmore inductos : cum sciamus quale sit, quod absconditur. oculis nostris imponimus. Et cum auro te perfundimus, quid abud quam mendacio gaudemus scimus enim sub illo auro foeda ligna latitare. Nec tantum parietibus aut lacunaribus ornamentum tepue praetenditur: omnium istorum quos inc dere altos vides, bracteata selicitas est. Inspice, d disces sub ista tenui membrana dignitatis, quantum mali lateat Haec ipsa ias tot magistratus, tot iudices detinet, quae magistratus 5c judices facit, pecunia ι quae ex quo in honure esse coepit, verus Rretam honor cecidit: mercatoresque & venales invicem facti, quaerimus, non quale sit quid, sed quanti. Ad mercedempti sumus, ad mercedem ..impii. Honesta, quamdiu aliqua illis spes inest, sequimur : in contrarium transituri, si plus scelera promittant. Admirationem nobis parentes auri argentique fecerunt: dc teneris infusa cupiditas autius sedit, crevitque nobiscum. Deinde totus populus in alia discors, in hoc convenit: hoc suspiciunt, hoc suis optant, hoc Diis velut rerum humanarum maximum, cum grati videri volunt, consecrant. Denique eo mores redacti sunt, ut Pau
pereas maledicto probroque sit, conterapta divi. Iom. II. v tibus, i i
459쪽
dant, quibus divitiae velut unicum vitae decus o namentumque laudantur. Nihil illis melius nec dare videntur Dii immortales posse, nec Iaabere. Regia sis erat sublimibur alta columnis,
ureus axis erat, temo aureus, aurea flamma cur Datura rora, radiorum argenteus ordo.
Denique quod optimum videri volunt faeculum, aureum appellant. Nec apud tragicos desunt, qui lucro innocentiam, salutem, opinionem bonam
Sine me voearipsimum, ut dives vocem in dives, omnes quaerimus e nemo, an bonus. Non quare, unde. quid habem, tantum rogant.
Ubique tanti quisque, quantum habuit, fuit. quid habere nobis turpest, quaeris' nihiL
di Des opto viυere, aut pauper mori. Leve ms ritur, qua, dum moritur, lucrum facit. -- Pecunia ingens generis humani bonum, ι non voluptas matris, aut blanda pote E Par esse prolis , non sacer merit G parens.
Tam dulces quid Veneris in vultu micat, Merito illa amores caelitum ais hominia movet. - Cum hi novi lsimi verius in tragoedia Euripidis pronunciati essent, totus populus ad ejiciendum& actorem dc carmen consurrexit uno impetu: donec Euripides in medium ipse prosiluit, petens, ut ex specialent, viderentque quem admirator auri exitum faceret. Dabat in illa fabula poenas Beli rophontes, quas in sua quisque dat. Nulla enim avaritia sine poena est, quamvis satis sit ipsi poena-- rum. O quantum lacrimarum , 5 quantum lab tam exigiti quam misera desideratis, quam misera partis
460쪽
Eris Tot AN s spatiis em Ad ice quotidianas solicitudines, quae pro modo habendi quemque discrucianta Majore -- tormento pecunia possidetur , quam quaeritur. --Quantum damnis ingemiscunt, quae dc magna i cidunt , & majora videntur l denique ut nihil illis fortuna detrahat, quidquid non acquiritur, damenum est. At felicem illum homines, dc divitem vocant, dc consequi optant, quantum ille possi-jdet. Fateor. Quid ergo tu ullos esse conditionis peioris existimas, quam qui habent 3c miseriam. dc invidiam3Vtinam qui divitias appetituri essent, is eum divitibus deliberarent i utinam honores petituri, cum ambitiosis, dc summum adeptis dignia talis staruml profecto vota mutassent: cum interim illi nova suscipiunt, qui priora damnaverant. Nemismo enim est cui selicitas sua, etiamsi cursu venit, satistaciat. Querunmt & de consiliis , dc deprocessibus suis: maluntque semper, quae reliquerunt. ataque hoc tibi philosophia praestabit, quo equidem nihil majus exi stimo: nunquam te poenitebit raui. Ad hanc tam solidam selicitatem, quam tempestas nulla concutiat, non perducent te apte vem La contexta, & oratio fluens leniter. Eant ut volent, dum animo compositio sua constet, dum sit mmus, dc opinionum securus, dc ob ipsa quae aliis displicent, sibi placens: qui prosectum suum vita aestimet, dc tantum scire se judicet, quantum
non coepit, quantum non timet. E 13 1 s T. CXVI. Contra Peripatetieor , exscindendos . ectus, non temperandos esse e neque a Natura induta.
mostitie sententiam adversam nasci. EI Trum satius sit, modicos habere assectus, an nullos, tam quaesitum est. Nostri illos expetilunt: Peripatetici temperant. Ego non video,qu