장음표시 사용
461쪽
o L. A N N ΑΕ r s E N E C Ava nodo salubris esse aua utilis possiit ulla mediocmaas morbi. Noli timere. nihil eorum, quae tibi notivis negari, eripio: facilem me, indulgentemque Praebebo rebus, ad quas tendis, dc quas aut vitaeaaecessarias, aut utiles, aut iucundas putes: detraham vitium. Nam cum tibi cupere interdixero, Melle permittam: ut eadem illa intrepidus facias et icertiore consilio, ut voluptates illas magis sentias.
Uid ni 3 ad te magis perventurae sunt, si illis impe rabis, quam si servies. Sed naturale est, inquis, ut desiderio amici torquear: da tempus lactimis am juste cadentibus. Naturale est opinionibus hominum tangi, dc adversis contristari: quare non permittas mihi hunc tam honestum malae opini .iniis metum Nullum vitium est sine patrocinio: nulli non initium est verecundum dc exorabile, Hed ob hoc latius funditur. Non obpinebis ut d Ginat, si incipere permiseris. Imbecillis estprimo omnis affectus, deinde ipse se concitat , 8c vires dum procedit, parat: excluditur faciliuRquam e . Pellitur. Quis negat omnes affectus a quodam quasi naturali fluere principio curam nobiu nostri natura mandavit: sed huic ubi nimium indul-
- seris, vitium est. Voluptatem natura necessariis rebus admiscuit, non ut illam peteremus, sed ut ea sine quibusnon possumus vivere, gratio nobis illius faceret accessio: si suo veniat jure, I uria st. Ergo intrantibus resistamus: quia iacilius, ut
dixi, non recipiuntur quam exeunta Niquatenu ,
inquis, dolere, aliquatenus timere permitte. seqillud aliquatenus longe producitur,nec ubi vis,a -cipit finem. Sapienti non solicite custodire se t tum est: Zc lusimas suas & voluptates, ubi volet, --distet. Nobis quia non est regredi facile, optimum est omnino non propredi. Eleganter mihi videtu
Sanaetius restiondisse adolescentulo cuidam quae
462쪽
renes, An sapiens amaturus esset De seplante, in quit, videbimus: mihi & tibi, qui adhuc a sapiente longe absumus, non est committendum, ut incidamus in rem commotam, impotentem, alteri emancipatam, vilem sibi. sive enim nos respexi r. humanitate ejus irritamur: sive contempsit, si aper- ia accendimur. AEque facilitas amoris, quam dinficultas nocer: sacilitate capimur, cum dissicultate Hertamus. Itaque conscii nobis imbecillitatis no- strae , quiescamus. Nec vino infirmum animulet, committamus, nec sormae, nec adulationi,nec ullis rebus blande trahentibus. -d Panaetius de amore quaerenti rcspondit, hoc ego de omni hum dico. uantum possumus no8, a lubrico recedamus: in sicco quoque parum fortiter stamus. Ocio curres hoc loco mihi illa publica contra Stoicos vocer Nimis magna promittitis, nimis dura praecipitis. nos homunciones sumus, omnia nobis negare non possumus. Dolebimus, sed parum: concupistemus, sed temperate: irascemur, sed placabimur. Sciς quare non possumus istat quia nos posse non credimus. Imo mehercules, aliud est im . re. Vitia nostra, quia amamus, defendimus, ω malumus excusare illa, quam excutere. Satis natura homini dedit roboris, si illo utamur,si vires nostras colligamus, 'ac totas pro nobis, certe non Montra nos concitemus. Nolle in caussa. est: noni posse praetenditur. I. E P I s Υ. CXVII. 2uasiuncula. An, eum Sapientia bonum sit, etiam sapere'Stoisi sud vulgo negant ealii asserunt, ipse sis pronior. Denique amolitur hae supeν - . eua, em ad formationem morum serio voeat. Ultum mihi tibique negotium, concinnabis, dum nescis, in magnam me litem ac m
463쪽
lestiam impinges, qui mihi tales quaestiunculas - ponis , in quibus ego nec dissentire a nostris salva
gratia, nec contentire salva conscientia positan. Quaeris, an rerum sit, quod Stoicis placet, Sapie etiam bonum esse, sapere bonum non esse)Primum exponam, quid Stoicis videatur: tum dicere sententiam audebo. Placet nostris, quod bonum est,
esse corpus: quia quod bonum est, facit: quidquid facit, corpus est. God bonum est, prodest: iaciat autem aliquid oportet, ut prosit: si iacit, corpus est. Sapientiam bonum esse dicunt: sequitur, ut necesse sit illam corporalem quoque dicere. At sapere non putant ejusdem conditionis esse. Incoris porale est 3c accidens alteri, id est, sapientiae: itinque nec facit quidquam, nec prodest. Quid ergo, inquiunt, non dicimus, Bonum est sapere 3 dic, mus , referentes ad id ex quo pendet, id est, ad θ am sapientiam. Adversus hos quid ab aliis r spondeatur, audi, antequam ego incipio secedere, di in alia parte considere. Isto modo, inquiunt,aiec beate vivere bonum est. Velint nolint, respondendum est, beatam vitam bonum esse, dc beate vivere bonum non esse. Etiamnum quoque nostris illud opponitur. Vultis sapere ergo expetenda res est, sapere: si expetenda res est, num est. Coguntur nostri verba torquere, Bc unam syllabam e Petendo interponere, quam sermo noster inseri non sinit. Ego illam, si pateris, adjungam. Expetendum est, inquiunt, quod bonum est: adexpetendum, quod bono contingit: quod, cum bonum consecuti sumus, non petimr tanquam bonum, sed petito bono accedit. Ego non idem sentio, &nostros judico in hoc Oscendere: quia jam primo
vinculo tenentur, dc mutare illis formulam non licet. Multum dare solemus praesumptioni omnium hominum. Apud nos veritatis argumentum est,
464쪽
, aliquid omnibus videri: tanquam deos esse, inter alia sic colligimus, quod omnibus de diis
opinio insiis est: nec ulla gens usquam est adeo extra leges moresque projecta , uinon aliquos deos credia Cum de animarum aeterniinte disserimus, non leve momentum apud nos habet consensus hominum, aut timentium inferos, aut colentium. Vtor hac publica persuasione: neminem invenies,
qui non putet oc sapientiam bonum, oc sapere. Non iaciam quod victi solent, ut provocem ad populum: nostris incipiemus armis confligere. accidit alicui, utrum extra id oti accidit est, an in eo cui accidit Si in eo est cui accidit, tam corpus est, quam illud cui accidit. Nihil enim a cidere sine tactu potesti quod tangit,corpus est. Si extra est , postquam acciderat, recessu: quod recessit, motum habet: quod motum habet, corpus est. Speres me dicturum, non esse aliud curium. aliud currere: nec aliud calorem, aliud calere: nec aliud lucem, aliud lucere. Concedo ista alia esse, sed non sortis alterius. Si valetudo indisserens est:& valere indisserens est. Si forma indisserens est:& formosum esse indifferens est. Si justitia bonum est: dc iustum esse bonum est. Si turpitudo malum est: oc turpem esse malum est. tam mehercules quam si lippitudo malum est, & lippire malum est. Hoc ut scias, neutrum esse sine altero potest. Quod sapit, sapiens est: quod sapiens est, sapit. Adeo non potest dubitari, an quale illud sit, tale hoc sit, ut quibusdam utrumque unum videatur atque idem. Sed illud libenter quaesierim : Cum omnia aut bona sint, aut mala, aut indisserentia, sapere in quo numero sit Bonum negant esse. malum utique non est: sequitur, ut medium sita Id autem medium atque indifferens vocamus, quod tam malo contingere quam boso potest eu 4 Lauin
465쪽
ς A N N All T. S E N E C AEt quam pecunia, forma, nobilitas. Hoc, ut scipiat, contingere nisi bono non potest: ergo indisserens non est. Atqui ne malum quidem est, quod Contingere malo non potest: ergo bonum esti Quod nisi bonus non habet, bonum est e sapere non nisi bonus habet: ergo bonum est. Accidens est, inquit, sapientiae. Hoc eigo quod vocas sapore , utrum facit sapientiana, an patitur sive iacit illud, sive patitur, utroque modo corpus esL Nam& quod fit,& quod iacit, corpus est. si corpus est,
bonum est: unum enim deerat illi,quo minus bonum esset, quod incorporale erati Peripateticis placet, nihil interesse inter sapientiam 3c sapere, cum in utrolibet eorum 8c alterum sit. Numquid
enim quemquam existimas sapere,nisi qui sapie tiam habetZ Numquid quemquam qui sapiat, non putas habere sapientiam Dialectici veteres ista distinguunt: ab illis divisio usque ad Stoicos venit. Qualis sit haec, dicam. Aliud est ager,aliud agrum
habere. Quid ni cum habere agrum ad habe tem, non ad agrum pertineat. Sic aliud eli sapientia , aliud sapere. Puto concedes duo esse haec, id quod habetur, & eum qui habet: habetur sapie tia : habet, qui sapit. Sapientia est mens persecta, vel ad summum optimumque perducta: ars enim vitae est. Sapere quid est3 non possum dicere mens
perseela, sed id quod contingit persectam mentem
habenti. Ita alterutri , est mens bona: alterum, quasi habere mentem bonam. sunt, inquit, nat rae corporum: tanquam, hic homo est, hic equus: , has deinde sequuntur motus animorum enunci
civi corporum. Hi habent proprium quiddam, dca corporibus seductum : tanquam, video Cat nem ambulantem: hoc sensus ostendit, animus
credit. Corpus est quod inaeo, cui dc oculos, bc animum intendi. Dico deinde , Cato ambulat:
466쪽
non corpus quidem est quod nunc loquor, sed
enunciativum quiddam de corpore: quod alii effatum vocant, alii enunciarum , alii edictum. Sic cum dicimus sapientiam, incorporale quiddam intelligimus: cum dicimus, Sapit: de corpore t quimur. Plurimum autem interest, utrum illud dicas, an de illo. Putemus in praesentia ista duo esse: nondum enim quid mihi videatur, pronu
cio: quid prohibet, quo minus aliud quidem sit, sed nihilominus bonum Dicebas paullo ante, aliud esse agium, aliud habere agrum. Quid ni in alia enim natura est qui habet, in alia quod habetur. illa terra est, hic homo est. At in hoc de quo agitur, ejusdem naturae sunt utraque, & qui habet sapientiam, & ipsa quae habetur. Praeterea illic aliud est quod habetur, alius qui habet: hic in eodem est, dc quod habetur, 3c qui habet. Ager jure possidetur: sapientia naturaia ille abalienari pptest, M alteri tradi: haec non discedit a domino. Non est itaqua quod compares inter se dissimilia. Coeperam dicere , posse ista duo esse, bc tamen utra que bona. Sapientia, & sapiens duo strint: dc utrumque bonum esse concedis. Quomodo nihil obstat, quo minus & sapientia bonum sit, de habens s pientiam: sic nihil obstat, quo minus & sapientia bonum sit, Sc habere sapientiam, id est, sapere. Ego inclaoc volo sapiens esse, ut sapiam. Qiud e go 3 non est id honum, sine quo nec illud bonum
est Uos certe dicitis, sapientiain, si sine ulla detur, accipiendam non esse. Quis eli usus sapientiae8 S pere: hoc est in illa pretiosissimum: quo detracto, lupervacua fit. Si tormenta mala sunt, torqueIi malum est: adeo quidem, ut illa non sint mala, si quod sequitur, detraxeris. Sapientia habitus persectae mentis est : , sapere, usus persectae mentis. Quomodo potest usui ejus bonum non esse , quae
467쪽
sine usu bonum non est Interrogo te, an sapientia sit expetenda. fateris. Interrogo, an usus sapientiae sit expetendus. fateris. negas enim te illam recepturum, si uti ea prohibearis. quod expetendum est, bonum est. Sapere, sapientiae uius est: quomodo eloquentiae, loqui: quomodo ocul rum, videre: ergo sapere, sapientiae usus est. usu autem sapientiae expetendus est: sapere ergo expetendum est: si expetendum est, bonum est. Olim ipse me damno , qui illos imitor dum accuso, reverba apertae rei impendo. Cui enim dubium p test esse, quin si aestus malum est, & aestuare malum sit3 si algot malum est, malum sit algere3 si vita bonum est, & vivere bonum est Omnia ista circa sapientiam, non in ipsa sunt: at nobis in ipsa commorandum esLetiamsi quid evagari libet, amplos habet illa spatiososque secessus. De deorum natura quaeramus, de siderum alimento, de his tam variis stellarum discursibus: an ad illarum
motus nostra moveantur corpora, an corporibus. Omnium, animisque illinc impetus veniat. An&haec quae sortuita dicuntur, certa lege constricta fiat, nihilque in hoc mundo repentinum, aut expers ordinis volutetur. Ista jam a formatione morum recesserunt: sed levant animum , 8c ad ipsa-Tum quas tractant rerum magnitudinem attollunt. Raec vero de quibus paullo ante dicebam, minuunt, & deprimunt, nec ut putas exacuunt, sed
- extenuanti Obsecro vos, cur tam necessariam curam majoribus melioribusque debitam, inren scio an falsa certe inutili, terim Z Quid mihi profuturum est scire, an aliud sit sapientia, aliud sapere 3 quid mihi profuturum est scire, illud bonum. esse, hoc non esse Temere me geram, subibo hujus voti aleam. tibi sapientia, mihi sapere contingat : pares erimus. Potius id age, ut mihi viam
468쪽
monstres, qua ad ista perveniam. Dic mihi quid vitam debeam, quid appetere: quibus animum labantem studiis firmem: quemadmodum quae me
ex uansverso serunt aguntque, procul a me repellam. Quomodo par esse tot malis possim: quomodo istas calamitates removeam, quae ad me irruperunt: quomodo illas, ad quas ego irrupi. Doce quomodo feram aerumnam sine gemitu meo, felicitatem sine alieno: quomodo estimum necessarium vitae terminum non exspectem, sed ipsemet, cum visum erit, profugiam. Nihil mihi videtur turpius, quam optare mortem. Nam si vis vivere. quid optas mori3 si non vis, quid deos rogas, quod tibi nascenti dederunt Nam ut quandoque moriaris, etiam invito positum est: ut cum voles, in tua manu elL Alterum tibi necesse est, alterum licet . Turpissimum his diebus principium diserti mehercules viti legi: Ita, inquit, quamprimum
moriar. Homo demens, optas rem tuam. Ita
quamprimum moriar. Fortati inter has voces senex fictus es. Alioqui quid in mora est nemo te tenet,evade qua visum est. Elige quamlibet rerumnarurae partem, qua tibi praeberi exitum jubeas Haec nempe sunt elamenta, quibus hic mundus administratur:aqua, terra, spiritus. Omnia ista tam caussa vivendi sunt, quam viae mortis. Ita quamprimum moriar. Qiramprimum istud, quod esse vis 3 quem illi diem ponis 3 citius fieri quam optas,
ores . Imbecillae mentis ista sunt verba, & hac detestatione misericordiam captantis. Non vult mori, qui optat. Deos vitam roga, de salutem : si mori placuit,hic mortis est fructus,optare desinere. Haec, mi Lucili, tractemus his formemus ani mum. Haec est sapientia,hoc est sapere, non disputatiunculis inanibus subtilitatem vanissimam agitare. Tot quaestiones tibi fortuna posuit. nondum illas
469쪽
cum signum pugnae acceperis, ventilare remove a lusoria arma, decretoriis opus est. Dic qua ratione nulla animum tristitia, nulla formido pe turbet et qua ratione hoc secretarum cupiditatum pondus inliniam. Agatur aliquid. Sapientia bonum eli, sapere non est bonum. Sic sita negemus, .
sapere bonum esserat hoc ibrum studium deride, Iur, tanquam operatum supervacitis. Quid si scires etiam illud quaeri, an bonum sit flatura sapientia Quid enim dubii est, oro te, an nec messem futuram jam sentiant horrea, nec futuram adolescentiam hueritia viribus aut ullo robore intelligat AEgro interim nihil ventura sanitas prosest, non magis, quam currentem luctantemque post murutos secuturum sensus otium reficit. Quis nescit
hoc ipso non esse bonum id quod furarum est. quia futurum est nam quod bonum est utique prodest: nisi praesentia prodesse non positant. Si non prodest, bonum non est utique: si prodest, jam
est Futurus sum sapiens: hoc bonum erit, cum H ro: interim non est. Prius aliquid esse debet, dein- . de quale esse. Quomodo, oro te, quod adhuc nihil est, jam bonum est Quomodo autem tibi mavis vis probari, non esse aliquid, quam si dixero,
futurum est 3 nondum enim venisse apparet, quod venit. Ver secuturum est: scio nunc hiemem esse. aestas secutura est: scio aestatem non esse. Maximum argumentum habeo nondum praestariis i iii-turum esse. Sapiam, spero: sed interim non sapio. si illud bonum haberem, jam hoc carerem I o. Futurum est, ut sapiam ex hoc licet nondum me sapere intelligata non possum simul bc in illo b
no, oc in hoc malo esse. Duo ista non coeunt, nec apud eumdem sivit una,bonum dc malum. Trans
curramus solertissimas nugas, dc ad illa qiue nobis, aliquam
470쪽
aliquam opem sunt latura, properemus. Nemo qui obstetricem pinurienti filiae solicivis accersit,edictum & ludorum ordinem perlegit. nemo qui ad incendium domus suae currit, tabulam latrunculariam perspicit, ut sciat quomodo alligatus exeati calculus. At mehercules omnia tibi undique nunciamur, & incendium domus, Zc periculum tib rorum, & obsidium patriae, &. bonorum dir ptio: adiice istis naufragium, motusque terrarum,
re quidquid aliud timeri potest. Inter ista distri trictus, rebus, nihil aliud quam aniqium oblectat stibus, vacas Qi id inter tipientiam , dc sapere in
tersit, inquiris nodos nectis ac 1 olvis, tanta mole impendente capiti tuo Non tam benignum ac libetae tempus natura nobis dedit, ut aliquid ex illo vacet perdere: dc vide, quam multa etiam diligentissimis pereant. Aliud valetudo sua cuique abstulit, aliud suorum: aliud necessaria negotia, aliud publica occupaverunt: vitam nobiscum di vidit somnus. Ex hoc tempore tam mmst',& Ia pido, dc nos auferente, quid juvat majorem partem mittere in vanum Adjice nunc, quod assii scit animus delectare se potius, quam sanare: μphilosophiam oblectamentum iacere, cum rem . dium sit. Inter sapientiam, Zc sapere quid intersit, nescio: scio mea non interesse, sciam ista, an ned sciam. Dic mihi, cum, quid inter sapientiam & sapere intersit, didicero, sapiam Cur ergo potius inter vocabula me sapientiae detines, quam inter opera Fac me sortiorem, fac me securiorem, fac soriunae parem, fac superiorem. possum autem superior esse, si secero omne quod disco. E P I s T. CXVIII. Inano episeo ire se scribere: potius monitorum