장음표시 사용
551쪽
L. ANNAEI sENECAT Ietio Asiatico consule iterum accidit. Quorsus haec retuli ut appareret, nec exstinctum ignem mari superfuso, nec impetum ejus, gravitate ingentis undae prohibitum exire. Ducentorum pas.
suum fuisse altitudinem Asclepiodotus Posidonii auditor tradidit, per quam, diruptis aquis, ignis
emersit. Quod si immensa aquarum vis, subeam lium ex imo flammarum vim non potuit comprimere : quanto minus in aere exstinguere ignem poterit, nubium tenuis humor & roscidus 3 Adeo res illa non adsert ullam moram, quae contra causisas ignium sit; quos non videmus emicare, nisi impendente caelo. Serenum sine fulmine est. Non habet istos metus dies purus,nec nox quidem nisi
obscura nubibus. in id ergo Z Non aliqua o e iam appatentibus stellis, & nocte tranquilla tam-tat 3 Sed scias licet nubes illic esse, unde splentit inertur: quas videri a nobis terrarum tumor non sinit. Adiice nunc,quod fieri potest,ut nubes sudae& humiles attritu suo ignem reddant: qui in lapstiora expressus, in parte sincera Piuaque caesi vis tui: sed fit in sordida. C p. XXVII. Tonitruae distinxere quidam ita, ut dicerent, unum esse genus, cujus sit grave
murmur, quale terrarum motum antecedit, cla
se vento dc fremente. Hoc quomodo illis vide tui fieri, dicam. Cum spiritum intra se clausere nubes, in concavis partibus earum voluintus aer, similem agit mugitibus sonum, raucum & aequalem, & continuum Iinque etiam ubi illa regio humida est, mirum claudit. 1deo hujusmodi ton, trua vemri praenuncia imbris sunt. Aliud genus est acre, quod crepitum magis dixerim, quam sonum : qualem audire solemus, cum super caput alicujus dirupta vesica est. lia eduntur tonitrua, eum globata di luitur nubes , dc spiritum, quo . distenta
552쪽
NAYvRA L. QVA EST. L IR. II. distenta fuerat, emittit. Hoc proprie fragor dicitur , subitus & vehemens : quo edito concidunt homines, & exanimantur, quidam vero vivi stupent, Zc in totum sibi excidunt, quos vocamus attonitos, quorum mentes sonus ille caelestis loco pepulit. Hic fieri illo quoque modo potest, ut inclusus aer cava nube 6c motu ipso extenuatus dis. fundatur. Deinde cum majorem sibi locum qiuerit, a quibus involutus est, mnum patitur. dautem non quemadmodum illisae manus inter te plausum edunt, sic illisarum inter se nubium sonus potest esse magnus, quia magna con-Currunt
CAP. XXVIII. Videmus, inquit, nubesi pingi montibus,nec sonum fieri. Primum omnium non quocumque modo illita sunt, sonant, sed si apte sunt con positae ad sonum edendum. Aversae inter se manus collisae non plaudunt, sed palma cum palma collata plausum facit. Et plurimum interest utrum cavae concutiantur,an planae dc extentata Deinde non tantum nubes ire opor
tet, sed agi mκna vi, & procellosa. Etiam mons non scindit nubem, sed dirigit, dc primam quamque partem ejus solyit. Ne vesica quidem , quocumque modo spiritum emisit, sonat. Si serro divisa est, sine ullo aurium sensa exit. Rumpi illam Oporiet.t sonet, non secari. Idem de nubibus dico: nisi multo impetu dissiluere, non sonant. ΑΦice nunc, quod nubes in monte aestae , non fra guntur, sed circumfunduntur in aliquas partes montis, arboris ramos, fitatices, aspera saxa dc eminentia. Et ita discutiuntur, 3c si quem habent spiritum , multitariam emittunt: qui nisi unive sus erumpit, nec crepat. Hoc ut scias, Ventus qui circa arborem funditur, sibilat, non tonat. Lato
ut ita dicam ictu, & totum globum semel dissi
553쪽
L. ANNAEI SENICAE pante opus eli, ut sonitus erumpat: qualis auditui
C A P. XXIX. Praeter haec natura aptus est aer advoces. Quidni cum vox nihil aliud sit, quam ictus aer. Debent ergo nubes utrimque disesecari,& cavae & intentae. Vides enim quanto vocatiora sunt vacua quam plena, quanto intenta quam remissa. Ita tympana dc cymbala sonant: quia illa repugnantem ex ulteriore parte spiritum pulitat, haec ad ipsum aerem acta, nisi concavo,
C A P. XXX. Quidam, inter quos Asclepiodotus est, judicant sic, quorumdam quoque corporum concursu tonitrua dc fulmina excuti posse. AElna aliquando multo igne abundavit: ingentem vim arenae urentis essedit. Involutus esh dies pubvere, populosque subita nox terruit. Illo tempore aiunt plurima fuiste tonitrua dc fulmina: quae concursu aridorum corporum facta sunt, non nubium : quas verisimile est, in tanto servore aeris, nullas fuisse. Aliquando Cambyses ad Ammonem misit exercitum: quem arena Austro mota,& more nivis incidens, texit, deinde obruit. Tunc quoque verisimile est fuisse tonitrua sulminaque, a tritu arenae sese affricantis. Non repugnat proposito nostro ista opinio. Diximus enim, utriusque naturae corpora efflare terras, dc sicci Gquid ochumidi in toto aere vagati. Itaque si quia tale intervenit , nubem facit solidiorem crassioremque,
quam si tantum simplici spiritu intexeretur. Illa frangi potest, oc edere sonum : ista quae dixi, sive
incendiis vaporantibus aera repleverunt, sive ventis terras verrentibus, necesse est nubem faciant antequam sonum. Nubem autem tam arida quam
humida conserunt. Est autem nubes sui diximus spissitudo aeris crasta
554쪽
NAT RA L. QvA EST. LI1. II. ss3C A P. X X X I. Ceterum mira fulminis,s1 inrueri velis, opera sunt, nec quidquam dubii relin-
mentia, quin divina insit illis & subtilis potentia. Loculis integris ac illaesis conflatur argentum. Manente vagina, gladius liquescit. Et invi
lato ligno, circa pila serrum omne distillat. Stat fracto dolio vinum, mec ultra triduum rigor ille durat. Illud aeque inter amotanda ponas licet, quod bc hominum, de ceterorum animalium quae icta lant caput speetiit ad exitum fulmitus: quod omnium perciissarum arborum contra fulmi hastulae suisunt. Quid, quod mesorum serpentium, & aliorum animalium, quibus mortiferavis inest, cum fulmine icta sunt, venenum omne consumitur Vnde, inquit, scis In venenatis corporibus vermis non iacitur. Fulmine icta, intra paucos dies verminant. C Ap. X X X II. Quid, quodHrura portet dunt: nec unius tantum aut alterius rei signa dant, sed saepe totum satorum sequentium ordinem nunciant, dc quidem decretis evidentibus, longeque clarioribus, quam si scriberentur Hoc autem inter nos & Tuscos, quibus summa persequendorum fulminum est scientia, interest. Nos put mus, quod nubes collisae sunt, ideo fulmina emi ti. Ipii existimant,nubes collidi, ut sulmina emi tantur. Nam cum omnia ad Deum reserant, in ea sunt opinione, tamquam, non quia faω sunt.
significent: sed quia significarura sunt, fiant: e
dem tamen ratione fiunt, sive illis significare propositum est, sive consequens. Quomodo ergo significant, nisi a Deo mittamur 3 Quomodo aves
non in hoc motae, ut nobis occurrerent,dextrum
auspicium, sinistrumve secerunt. Et illas, inquit, Deus movit. Nimis illum otiosum,& pusillae rei ministrum facis, si aliis somni aliis exta dDonit.
555쪽
L. ANNATI SENECARIlla nihilominus divina ope geruntur. Sed non a Deo pennae avium regunῖur, nec pecudum visc ta sub ipsa securi formantur. Nia ratione fatorum series explicatur, indicia venturi ubique praemi tens, ex quibus nobis quaedam familiaria, qua dam ignota sunt. Quidquid fit, alicujus rei fui rae signum est: fortuita, & sine ratione vaga, divinationem non recipiunt. Cujus rei ordo est, etiam praedictio est. Cur ergo aquilae hic honordatus est , ut magnarum rerum iaceret auspicia: aut corvo, aut paucissimis avibus: ceterarum sine praesigio vox est Quia quaedam in artem nondum redacta sunt. Quaedam vero ne redigi quidem possunt, ob nimium remotam conversati nem. Ceterum nullum animal est, quod non m tu dc occursu suo praedicat aliquid. Non omnia scilicet, sed quaedam notantur. Auspicium est o servantis. Ad eum itaque pertinet, qui in ea direxe-xit animum. Ceterum & illa quae pereunt. Quin-que stellarum potestatem Chaldaeorum obsere -io excepit. Quid tu tot millia siderum judicas: otiosa lucere 3 Quid est porro aliud, quod euotem incutiat peritis natalium, quam quod paucis nos sideribus assignant:cum omnia quae supra nos sunt, partem sibi nostri vindicent Submissiora forsitan in nos propius vim suam dirigunt ἱ- δc ea
quae frequentius mota, aliter nos,aliter cetera an, malia prospiciunt. Ceterum lc illa quae aut immota sunt,aut propter velocitatem universo mum
do parem immotis similia, non extra jus dominiumque nostri sunt. Aliud adspice, dc distributis rem efficis, tractasι Non magis autem facile est, scire quid possint, quam dubitari debet, an possint.
CAP. XXXIII. Nunc ad fulmina revertamur . quorum ars in tria di ditur: quemadmodum exploremus, quemadmodum interpretemur,
556쪽
m N A T v R A L. Qv AE s T. L I a. II. s s squemadmodum exoremus. Prima pars ad sermulam spectat; secunda, ad divinationem: tertia, adpropitiandos deos et quos bona rogare oportet, mala deprecari. Rogare ut promissa firment: d
C A P. X X XI V. Summam esse vim sulminum judicant: quia quidquid alia portendunt, interventus fulminis tollit. Quidquid ab hoc portenditur , fixum est, nec alterius ostenti significatione mutatur. Quidquid exta , quidquid aves minabuntur, secundo fulmine abolebitur. Quidquid fulmine denunciatum est, nec extis, nec ave contraria refellimr. In quo mihi falli videntur. Quare Quia vero verius nihil est. Si aves futura cecinerunt, non potest hoc auspicium fulmine irritum fieri aut si potest, non furum cecinere. Non enim nunc avem comparo & fulmen, sed duo veti signa: quae si unum significant, paria sunt. Itaque si fulminis interventus submovet extorum vel augurum judicia, male inspecta exta, male observata auguria sunt. Non enim refert, utrius rei maior potentiorve natura sit, sed utra vim attulit. signum, quantum ad hoc, pars est. Si dicas, flammae vim majorem esse, quam sumi, non mentieris : sed ad indicandum ignem , idem valet flamma, quod sumus. Itaque si hoc dicunt, quoties exta aliud significabunt, aliud fissmina, fulminum erit auctoritas major, sortasse consentiam di sed si hoc dicunt, quamvis altera signa verum praedixerint, fulminis ictus priora delevit, & ad se fidem traxit, usum est. QOre' quia nihil interest, quam multa auspicia sint. fatum unum est: quod si bene primo auspicio intellectum est, secundo non interit : idem est. Ita dico, non refert, idem an aliud sit, per quod quaerimus: quoniam de quo quaerimus, idem est.
557쪽
L. ANNAEI SENE cAEC A P. XXXV. Fatum fulmine mutati non
potest. Quid ni 3 Nam Hlmen ipsum isti pars est. Quid ergo expiationes, procurationesque, quo' pertinent, si immutabilia iunt ista3 Permitte mihi lillam rigidam sectam tueri eorum, qui excipiuntina, de nihil aliud esse existimant, quam aegrae
Hentis solatia. Fata aliter jus suum peragunt, nee ' ulla commoventur prece, non misericordia flectuntur, non gratia. Servant cursum irrevocabia Iem, ex destinato fluunt. Quemadmodum rapiadorum aqua torrentium in se non recurrit, nec moratur quidem, quia priorem superveniens praecipitat: sic ordinem rerum lati aeterna series rotat,
cujus haec prima lex est, stare decreto. - C A P. XXXVI. Quid enim intelligis fatum
Existimo necessiitatem rerum omnium actionum-- que, quam nulla vis rumpat. Hanc si sacrificiis de capite niveae agnae, exorari judicas: divina non nota Sapientis quoque viri sententiam negatis posse mutari. Quanto magis Dei cum lapiens quid sit optimum in praesentia sciat, illius divini. tati omne praesens sita Agere tamen nunc eorum volo caussam, qui procuranda existimant fulmina: dc expiationes non dubitant prodesse,aliquando ad submovenda pericula, aliquando ad levam da, aliquando ad differenda.
DAP. XXXVII. Quid sit quod sequitur,
- paullo post prosequar. Interim hoc habent coin mune nobiscum, quod nos quoque existimamus vota proficere, salva vi ac potestate iatorum.q-dam enim adiis immortalibus ita suspensia relicta sint, ut in bonum vertant, si admotae diis preces fuerint, si vota suscepta. Ita non est hoc contra istum, sed ipsum quoque in isto est. Aut futurum, inquit, est, aut non. si futurum est, etiam si noniuscepetis vota, ficti .i non est futurum, etiam si
558쪽
NATvRA L. QvAEs T. LIB. II. susceperis vota, non fiet. False est ista interrogatio : quia illam mediam inter ista exceptionem praeteris. Futurum, inquam, hoc est, sed si vota hiscepta suerint. Hoc quoque necesse, inquit, est, fato comprehensum sit,aut suscipias vota, aut noli. CAP. XXXVIII. Puta me tibi manus d re, dc fateri, hoc quoque fato esse comprehensum, ut utique fiant vota. Ideo fient. Farum est, ut hic
disertus sit, sed si litteras didicerit: ab eodem fato continetur, ut litteras discat: ideo discet. Hic dives erit, sed si navigaverit. An in illo fati ordine, quo patrimonium illi grande promittitur, hoc
quoque protinus fatum est, ut naviget. ideo navia gabit. Idem dico tibi de expiationibus. Effugiet pericula, si expiaverit praediistas divinitus minas. Atlioc quoque in fato est, ut expiet: ideo expiabit. Ista nobis opponi solent, ut probetur nihil voluntati nostrae relichim, & omne jus fato traditum. Cum de ista re agetur, dicam, quemadmodum, manente fato, aliquid sit in hominis arbitrio. Nunc vero- id de quo agitur, explicavi, quomodo si fasce μtus est ordo, expiationes procurationesque prodigiorum, pericula avertant: quia cum fato non pugnant, sed ipsa in lege data sunt. Mid ergo, inquis, dii
aruspex mihi prodesti Vtique enim expiare, etiam non suadente illo, mihi necesse est. Hoc prodesh, quod isti minister est Sic cum sanitas videatur esse mde isto, debetur 5c medico: quia ad nos beneficium fati per hujus manus venit. C.A P. XXXIX. Genera fulminum tria esse ait Caecinna: Ccuasiliarium, Auctoritatis, & quod Status dicitur. Consiliarium ante rem fit, sed posὲ cogitationem: cum aliquid in animo versantibus, aut suadetur fulminis ictu,aut dissuadetur. Auctoritatis est, ubi post rem factam venit, quam futuram bono malave significat. Status est, ubi quietisa a 3 nec
559쪽
s 18 L. ANNAEI SENE e AE nec agentibus quidquam, nec cogitantibus quudem, fulmen intervenit. Hoc aut minatur,aut Pt mittit, aut monet. Hoc monitorium vocat: sed
rescio quare non idem sit, quod consiliarium. Nam 5c qui monet, consilium dat: sed habet aliquam distinistionem. Ideoque separatur a consiliario: quia illud suadet dissuadetque, hoc solam impendentis periculi evitationem continet. Vt cum timemus ignem aut fraudem a proximis, aut insidias a servis. Etiamnum tamen aliam distineti nem utriusque video: Consiliarium est, quod cogitanti iamim eli: monitorium, quod nihil cogitanti. Habet autem utraque res suam proprietatem. Suadetur deliberantibus, at ultro monentur. C A P. X L. Primo omnium non sunt fulminum genera, sed significationum. Nam fulminum genera sunt illa, quod terebrat, quod discutit,quod urit. Quod terebrat, subtile est & flammeum, cui per angustissimum iura est, ob sinceram dc puram fana mae tenuitatem. Quod dissipat, conglobatum habet admixtam vim spiritus coactivi princesto tr. Itaque illud fulmen per id foramen, quod
ingressum est, redit & evindit. Hujus late sparsa vis, rumpit icta, non per rati Tertium illud genus, quod urit, multum terreni habet, & igneum magis est quam flammeum. Itaque relinquit m gnas ignium notas, quae percussis inhaereant. Nullum quidem sine igni sulmen venit: sed hoc proprie igneum dicimus, quod manifesta ardoris vestigia imprimit. Quod aut urit, aut suscat, tribus modis urit: aut enim amat, & levi injuria laedit, aut comburit, aut accendit. Omnia ista urum,sed genere & modo differunt. Quodcumque combustum est, utique dc ustum est. At non omne quod ustum, utique dc combustum est. Item quod accensum est.potest enim illud ipso transitu ignis ussisse.
560쪽
NATURA L. QUAssis T. LI 2. II. sisse. Quis nescit quaedam uri quidem, nec ardere Nihil autem potest ardere, quod non uratur. φnum hoc adjiciam. Potest aliquid esse combustum, quod non sit accensum. potest accensum. esse, nec combustum. CAp. XLI. Nunc ad id transeo genus sulminis, quo icta festantur. Hoc aut decolorat, aut colorat. Utrique distinctionem sirum reddam. De- coloratur, id cujus color vitiatur, non mutatur.
Coloratur, id cujus alia fit quam fuit facies: tamquam caerulea, vel nigra, vel pallida. Haec adhuc Etruscis δέ philosophis communia sunt. In illo. dissentiunt, quod fulmina dicunt a Iove mitti, dc tres illi manubias dant Prima ut clunt) monet, dc placata est, dc ipsius consilio Iovis mittitur. Secundam mittit quidem Iupiter,sedex consilii sententia.duodecim enim deos advocat. Hoc fulmen boni aliquid aliquando facie,sed tunc quoque nota aliter, quam ut noceat. Ne prodest quidem impune. Tertiam manubiam idem Iupiter mittit: sed adllibitis in consilium diis, quos superiores dc involutos vocant. Quae vastat δc includit, dc mutatuatum privatum utique & publicum, quem invenit. Ignis enim nihil esse, quod sit, patitur. CAP. X L II. In his prima specie si intueri velis, errat antiquitas. Quad enim tam imperitum est quam credere sulmina e nubibus Iovem mittere, columnas, arbores, statuas suas nonnumquam
petere, ut, impunitis rurilegis, percussis ovibus, incensis aris, pecudes innoxias feriat, & ad suum. concilium a Iove deos, quasi in ipso parum consilii sit, advocari: illa laeta re placata esse fulmina, quae solus exciviae: pemicloia, quibus mittendis major numinum turba interfuit Si quaeris a me, quid sentiam, non existimo tam hebetes sutile, ut crederent Iovem, aut non aequae voluntatis, auca. a 4 certet