장음표시 사용
621쪽
cio ANNARI SE ME AE illorum magnitudo sentire solis viciniam possiti Excelsa sunt ista, quamdiu nobis comparantur: at vero ubi ad universum respexeris, manima est omnium humilitas. Inter se vincuntur, & vincunt. Ceterum intantum nihil attollimr, ut coli tione totius nulla sit vel maximis portior quod nisi esset, non diceremus, istum orbem teriarum pilam essα Pilae proprietas est, cum ari litate quadam rotunditas: aequalitatem autem hanc a
cipe, quam vides in luso pila. Non multum illi
commissurae 3c time earum nocent, quo minus
par sibi ab omni parie dicatur. quom uo in hac, pila, nihil illa innervalla ossiciunt ad Dciem rotundi , sic uec in universsi quidem orbe terrarum
editi montes, quorum altitudo totius mundi col---datione consumitur. Qin dicit altiorem montem,
quia solem propius excipiat, magis calere debere: idem dicere potest, longiorem hominem citiusquam pusillum debere calefieri,& citius caput ejus quam pedes. At quisquis mundum mensura sua aestimaverit, Sc terram cogisverit tenere mestilocum, intelliget nihil in illa posse ita eminere, ut caelestia magis senuat, usui in propinquum illis accesserit. Montes isti quos suspicimus,& vertices aeterna nive obsessi, nihilomimis in imo sunt. de propius quidem stat est mons, quam campus aut vallis: sis sic, i modo est pilus pilo crassior. Isto enim modo, α arbor alia magis quam alia dicerut vicina caelorquod fusum est: quia inter pusilla non potest esse maginam discrimen, nisi dum inter se comparantur. Vbi ad collationem immensi corporis ventum est, nihil interest quanto alterum Hierosit majus: quia etiam si magno discri-
. mine, tinnen minima dicuntur.
C A P. XII. Sed ut ad propositum revertar,
propter has quas retuli caussita, plarisque placuit,
622쪽
N A T v R A L. AE s T. L I a. IV. t in ea parte aeris nivem concipi, qiue ricina terris
est: re ideo minus alligari, quia minore frigore coit. Nam vicinus aer dc plus tabet frigoris,quam ut in aquam & imbrem transeat, dc minus quam ut duretur in grandinem. Hoc medio iugore non nimis intento nives fiunt coam, aquis. C A P. XIII. Quid istas, inquis, ineptias quibus nec litteratior fit quisquam, nec melior, tam operose persequeris 3 Quomodo fiant nives, dicis: cum multo magis ad nos dici a te pertineat,
quare emendaenini sint nives. Iubes me cum lux
tia litigare. Qi dianum imia dc sine essectu iurgium est. Litigemus tamen: etiamsi superior suiu ra est, pugnantes ac res intes vincat. Quid porro Hanc ipsam inspectionem narum nihil judicas ad id , quod vis, conses Cum quaerimus, quO- modo nix fiat, & dicimus illam pruinae similem habere naruram, plus illi spiritus quam aquae ines
se, non putas exprobrari illis; cum emere aquam turpe sit, si nec aquam quidem emunt Nos vero quaeramus potius, quomodo fiant nives, quam quomodo serventur: quoniam non contenti vina. dissundere veterana, ti pers res aetatesque disponere, invenimus quomodo Sparemus nivem, ut ea aestatem evinceret, & contra anni servorem desentiretur loci frigore. Quid hac diligentia co secuto sumus Nempe ut gratuitam mercemur
aquam. Nobis dolet, quod spiritum, quod solem emere non possimus,quod hic a it etiam delicatis divitibusque ex facili nec emptus venit. O quam nobis male est,quod quidquam a rerum natura in medio telictum esti Hoc quod illa fluere dc patere omnibus voluit, cujus haestiun vitae publicum fecit. ι hoc quod tam homini, quam seris avita que , dc inertissimis animalibus, in uiam large ac beate proladit, contra se ingeniosa luxuria redegie
623쪽
' 61x L. ANNATI SENECAE- ad pretium. Adeo nihil potest illi placere, nisi carum. Vnum hoc erat, quod divites in aequum turbae deduceret, quo uno non possent antecedere pauper mum. Illi cui divitiae molestic sunt, excingitatum est, quemadmodum etiam aqua caperetia luxuriam. Vnde ad hoc perventum sit, ut nulla n
bis aqua satis frigida videretur quae flueret,dicam. Quamdia sanus & salubris cibi capax stomachus est, impleturque, non premitur, naturalibus fomentis contentus est Ubi quotidianis cruditatibus non temporis aestus, sed suos istit ἰ ubi ebrietas continua visceribus insedit, 3c praecordia bile, inquam vertitur, torret, aliquid necessirio quaeritur, quo aestias ille frangatur, qui ipsis aquis inc lascit, remediis incitat vitium. Itaque non aestate tantum, sed & media hieme nivem hac caussa bi--auint. Quae hujus rei caussa in nisi intestinum m lum, & luxu corrupta praecordia, quibus nullum intervallum umquam quo interquiescerem, d tum est, sed prandia caenis usque in lucem peta ins ingesta sunt, dc distentos copia ferculorum ac
varietate comessatio altius mersit Deinde numquam intermissa intemperanti quidquid ante de- .coxerat, esseravit, dc in desiderium semper novi riguris accendit. Itaque quamvis caenationem velis ac specularibus muniant,& ignemulto domenthiemem, nihilominus stomachus ille solutua, de aestu suo languidus, quaerit aliquid quo erigatur. Nam sicut animo relictos stupentesq: frigida spargimus, ut ad sensum sui redeant: ita viscera isto vim vitiis torpentia nihil sentiunt, nisi frigore illa vehementiore perusseris. Inde est, inquam, quod nec nive qui contenti sunt, sed glaciem, velut certior illi ex solido rigor sit, exquirunt, ac saepe
repeucis aquis diluunt: quae non e summo tollitur,sed ut vim majorem habeat, pertinacius stru
624쪽
NAT v Ri L. PAEST. LIt. IV. σαν gus, ex abdito e ditur. Itaque ne unum quidem ejus est pretium: sed habet institores aqua, & an nonam, pro pudor, variam. Vnguentarios Lace- daemonii urbe expulerunt, & propere cedere fini-hας suis iusserunt, quia oleum disperderent. Quid illi secissent, si vidissent reponendae nivis ossicinas,8c tot jumenta portandae aquae deservsentia, cujus colorem saporemque paleis, quibus custodiunt, inquinani3 At dii tam, quam facile est exstinguere sitim sanam. Sed quid sentire possunt emortuae fauces, dc occallatae cibis ardentibus ZQuemadmodum nihil illis facis frigidum, sic nihil satis calis dum est. Sed ardentes boletos, dc raptim condimento suo mersatos, demittunt paene sumantes, quos deinde restinguant nivatis potionibus. Vide-bis, inquam, quosdam graciles, bc palliolo focaliaque circumdatos, pallentes 5c aegros, non sorbere solum nivem.sed etiam esse, & frusta ejus in scyphos suos dejicere, ne inter ipsam bibendi moram tepescant. Sitim istam esse putas 3Febris est:& qui
dem eo acrior, quod non tactu venarum, nec in cutem effuso calore deprehenditur. Sed cor ipsium excoquit luxuria, invictum malum, dc ex mollifluidoque durum atque patiens. Non intelligis, omnia consuetudine vim suam perdere3Itaque niε ista, in qua etiamnum natatis, eo pervenit usu, dc quotidiana stomachi servuute,ut aquae locum obtineat. Aliquid adhuc quaerite illi frigidius , quia pro nihilo est familiaris rigor. ,
625쪽
Argumentum. Imrit , quid omius. innoeritum refeAtit, qua censet ventum esse, cum multa . O eonferta atomi in auucto inani itas comprimunt, ut superfundantur. Igi ctur ventum fieri potiu partim nare a sis axtenuar to ae di se, partim, quia vir animal est, ct vim se movendi ae fabellandi habet. Tota deinde doctri-
na ventorum , tam eo unium XII, quam provinetalium. Declinat deniqueβb sinem suo more in hominum mores, qui ventis ad custodiendam eali terrarumque temperiem, ad prudentiam eοm- lparandam nossenda transmarina a Deo datis, i ad bella, ambitionem, er avaritiam abutimur. linde in incerto ponit, an nasci magis ventos, Fuam non nasci, profuerit: quod de Iulio Casara Livius olim dixit.
Εntus est fluens aer. Quidam ita definierunt: Ventus est aer fluens in unam partem. Haec definitio videtur diligentior: quia numquam aer tam immobilis est , ut non in aliqua sit agitatione. Sic tranquillum mare dicitur, cum te viter commovetur, nec in unam partem inclin tur. Itaque si legeris, Cum placidum ventis staret mare escito illud non stare, sed succuti leviter: & dies tranquillum, quia nec huc nec illo impetum c piat. Idem re de aere judicandum est, non esse umquam immobilem, etiam si quietus sit. Quod
626쪽
ex hoc intelligas licet. Cum sol in aliquem clausunt locum infusus est, videmus corpuscula minuta in adversum ferri, alia sursum , alia deorsum, varie concursantia. Ergo parum diligenter comprehendet quod vult, qui dixerit , Fluctus est maris agit tio: quia tranquillum quoq; agitatur. At ille abunde sibi caverit, cujus h ῖc definitio suerit: Fluctus est maris in unam partem agitatio. Sic in hac quoquere, de qua cummaxime quaerimus, non circustri-betur, qui ita se gesserit, ut dicat: Ventus est fluens
aer in unam partem: aut, Ventus aer est fluens impetu, aut vis aeris in unam partem euntis,aut cursus aeris aliquo concitatior. Scio quid responderi pro definitione altera possit. Quid necesse est adjicere te, in unam partem fluens aer ' Vtique enim quod fluit, in unam partem fluit. Nemo aquam fluere dicit, si tantum intra se movetur, sed si aliquo fertur. Potest ergo aliquid moveri, & non
fluere: az e contrario non potest: fluere, nisi in unam partem. Sed si haec brevitas satis a calumnia tuta est, hac utamur. si vero aliquis circumspectior est, verbo non parcat, cujus adjectio cavillationem omnem poterit excludere. Nunc ad ipsam rem accedamus, quoniam satis de formula disputatuni est.
C A P. II. Democritus ait, cum in angusto inani multa sunt corpuscula, quae ille atomos vocat, sequi ventum. At contra, quietum & placidum aeris statum esse, cum in multo inani pauca sunt corpuscula. Nam quemadmodum in soroaut vico quamdiu paucitas est, sine tumultu am-i bulatur: ubi turba in angustum cucurrit, aliorum in alios incidentium rixa siti sic in hoc quo circumdati sumus spatio, cum exiguum locum multa corpora impleverint, necesse est alia aliis incidant, dc impellamur ac repellantur, implicentu γιOm. II. d d que
627쪽
L. ANNARI SENECAEque dc comptiniantur, ex quibus nascitur ventus,
cum illa quae collu tantur incubuere, dc diu fluctuata ac dubia inclinavere se. At ubi in magna
laxitate corpora pauca versantur, nec arietare pia sunt, nec impelli. C A P. III. Hoc falsum esse, vel ex eo colligas Iicet, quod tunc interim minime ventus est, cum aer nubilo gravis est. Atqui tunc plurima Comora
se in angultum contulere: & inde spissior nubium gravitas est. Alice nunc , quod circa flumina dc
lacus frequens nebula est, arctatis conjunctisque corporibus, nec tamen ventus elL Interdum veroranin caligo effunditur, ut conspectum in vicino 1hantium eripiat: quod non eveniret, ni si in parvum locum corpora se multa compellerent. Atqui nullum tempus magis, quam nebulosum , caret vento. Adjice nunc, quod e contrario venit, ut solmarutinum aera spissio dc humidum ortu suo tenuet. Tunc surgit aura, cum datum est lax mentum corporibus, bc stipatio illorum ac turba resoluta est. CAP. IV. Quomodo, inquis, ergo venti fiunt, quos non negas fieri Non uno modo. Alias enim terra ipsa magnam vim aeris ejicit, dc ex abdito spirat: alias cum magna dc continua ex imo evaporatioin altum agit quae merserat, immutatio ipsa halitus mixti in ventum vertitur. Illud enim ... nec ut credam, mihi persuaderi potest, nec ut taceam: quomodo in nostris corporibus ex cibo fit inflatio, quae non sine magna narium injuria emittitur, & ventrem interdum cum sono exon rat, interdum secretius i. sic putant re hanc magnam rerum naturam alimenta mutantem emi
tere spiritum. Bene nobiscum agitur, quod semper excoquit : alioquin immundius aliquid timer mus. Numquid ergo hoc verius est, dicere, multa
628쪽
NAΥvRA L. QUAEST. LIB. V. ex omni parte terrarum & assidua ferri corpuscula: quae, cum coacervata sunt, deinde extenuari sole coeperint, quia omne quod in angusto dilat tur, spatium majus desiderat, ventus exsistit CAP. V. Quid ergo hanc solam esse caussam venti existimas , aquarum terrarumque evapor tiones 3 Ex his gravitatem aeris fieri , deinde solvi impetu, cum quae densa steterant, ut est necesse, extenuata nitunrur in ampliorem locum Ego vero dc hanc judico. Ceterum illa est longe verior caussa, valentiorque , habere aera naturalem vim movendi se: nec aliunde conciμre, sed inesse illi ut aliarum rerum, ita hujus potentiam. An hoc existimas, nobis quidem datas vires esse, quibus nos moveremus, acta autem inertem, inagitabilem relictum esseῖ cum aqua morum suum habeat, etiam ventis quiescentibus: nec enim aliter animalia edere posset. Muscum quoque innasci aquis, dc herbosa quaedam videmus, summo in
C A P. VI. Est ergo aliquid in aqua vitale. De aqua dico Ignis qui omnia consumit, quaedam etiam creat: & quod videri non potest simile veri, sed tamen verum est, animalia igne generantur. Habet ergo aliquam vim talem aer, &ideo modo spissat se, modo expandit & pur-- gat : alias contrahit, alias diducit , ac dimeri. Hoc ergo interest inter aera dc ventum, quod inter lacum & flumen. Aliquando per se ipse sol caussa venti est, fundens rigentem aera, & ex denso coactoque explicans. C A P. VII. In universum de ventis diximus r ne viritim incipiemus illos excutere. Fortasse apparebit quemadmodum fiant, si apparuerit, quando dc unde procedant. Primum ergo antelu-eanos flatus inspiciamus, qui aut ex fluminibus,dd i aut
629쪽
c18 L. ANNAEI SENECAE alit ex convallibus, aut ex aliquo sinu feruntur.
Nullus ex his pertinax est, sed cadit sortiore jam
sole: nec fertur ultra terrarum adspectum. Hoc ventorum genus incipit vere, nec ultra aestatem durat. Et inde maxime venit, ubi aquarum pluriamum dc montium est. Plana licet abundent aquis, tamen carent aura: hac dico, quae pro vento valet. CAP. VIII. Quomodo ergo talis flatus concipitur , quem Graeci vocant Qui,
quid ex te paludes 8c flumina emittunt id autem& multum est, dc assiduum per diem solis atrumentum est: nocte non exhaurirur, sed montibus inclusum , in unam regionem colligitur. Cum illam implevit, bc jam se non capit, sed exprimitur aliquo, dc in unam partem procedit: hic ventus est. Itaque eo incumbit, quo liberior exitus invitat, 3c loci laxitas, in quam coacervata incurranti Hujus rei argumentum est , quod prima noctis parte non spirat. Incipit enim fieri tunc illa collectio , quae circa lucem jam plena est, & onerata, quaerit quo defluat: & eo potissimum exit, ubi plurimum vacui est, N. magna ac patens area. Adjicit autem ei stimulos ortus solis, seriens gelidum aera. Nam etiam antequam appareat, lumine ipso valet: & nondum quidem aera radiis impellit, jam tamen lacessit & irritat, luce praemissa. Nam cum ipse processit, alia superius rapiuntur, alia disrunduntur tepore. Ideo non ultrama utinum illis datur flare. omnis illorum vis conspectu solis exstinguitur: etiamsi violentiores navere, circa medium tamen diem relanguescunt: nec umquam usque in meridiem aura producitur. Alia autem imbecillior ac brevior est, prout v lentioribus minoribusve collecta caussis est. CAP. IX. Quare tamen tales venti vere dc aestate validiores suntl Levissimi enim cetera parte anni,
630쪽
N A T v R A L. Qv AE S T. L I B. V. set sanni, nec qui vela impleant, surgunt. Quia veraquosius est, dc ex plurimis aquis, locisve ob humidam caeli naturam saturis 3c redundantibus, masor evaporatio est. At quare aeitate aeque profunditur 3 Quia post occasum solis remanet diurnus calor, dc magna noctis parte perdurat: qui evocat exeuntia, ac vehementius trahit,quidquid ex his sponte reddi selet: deinde non tantum habet virium, ut quod evocavit, absumat. Ob hoc diutius corpuscula emanare solita, dc effare, terra
ex se atque humor emitati. Facit autem ventum
sol ortus, non calore tantum, sed etiam ictu. Lux enim sui dixi quae solem antecedit, nondym aera calefacit, sed percutit tantum: percussus autem in latus cedit. Quamquam ego ne illud quidem concesserim, lucem ipsam sine calore esse, cum ex calore fiat. Non habet forsitan tantum teporis, quantum actu appareat. Opus tamen suum facit, dc densa diducit ac tenuati Praeterea loca, quae aliqua iniquitate naturae ita clausa sunt, ut solem accipere
non possint, illa quoque nubila dc tristi luce calefiunt , dc per diem minus quam noctibus rigenta
Etiamnum natura calor omnis abigit nebulas, oca se repellit. Ergo sol quoque idem facit. Et ideo
quibusdam videtur, inde flatus esse, unde sol. Hoc falsum esse ex eo apparet, quod aura in omnem partem vehit, & contra ortum plenis velis navia gatur. Quod non eveniret, si semper ventus ferretur a sole. CAP. X. Etesiae quoque, qui in argumentum a quibusdam advocantur, non nimis propositum
adjuvant. Dicam primum quid illis placeat: deii de, cur displiceat mihi. Etesiae, inquiunt, hieme non sunt: quia brevissimis diebus sol de sinit,prius.