장음표시 사용
111쪽
mento propinquissimu quem augem dici in praefata theorica patuit.Est nan aux punctus eccen.firmamento maxime propinquus: seu ut habetur in theorica solis aux est punctus a terra remotissimus:dictus aux graece quasi longior longitudo ueI maxima Meuatio a terra: datur quo eadem de causa in ecce .puctus terrae maxime propinquus& a firmamento remotissimumqui oppositum augis seu breuior Iongitu do dactus est.Est autem oppositum augis punimas eiusdem eccen.a firmamento remotissimus: seu quemadmodum dicit praedicta theorica ternae propulsimus:oppositum augis dictum quoniam de situ opponiepuncto augis ut liquidum est,& proprietate:liquidem alterum a terra remotum firmamento uicinatur:reliquum uero e contra terrae propinquanς a firmamento remotum est.Qualiter autem haec praedicta puta ista in eo en.habeantur:& qua uia augem esse repertum sit:uideatur in saeotica saepius dicta in parte in qde his astitur:similiter in mem patet an sit possibile dari otbem eccen cuius centrum non fit centrum mudi:& qua de causa δἰ necessitate coacti illum ponant astrologi:in quaestide declaro qua queritur ah eccen. orbis reperiatur:hic igitur recen orbis singulis diebus mouetur regulariter in centro eius sci'undum Oidi l nem lignorum quinquagintanouem mimi octo.m.quo motu desert selam sibi infixum.Alii uero duo or . t bes extremi spissitudinis inaequalis nominati deferentes augem solis:mouentur ad motum octauae sphae. Ne secundum ordinem signorum regulatirer in centro mundi:& super polis ecth pticae singulis celenis annis gradu uno:&quoniam dictus ecce.intra eos &in eorum mediacontinetur: se quin3 Cum sole defer. tur tali motu:ex quibus duobus resultat aggregatus motus sol cudum ordinem signorumquo describiturαtransitur totus zodiacus i trecentu sexagintaquinque diebus quinque horis di quadragintanouc. m:S ideo dixit sex horis fere:qualitas litus dc modusmotus orbium defierentium augem solis:patet in es theorica cum figuratione:& quare tali nomine sunt appellati ibidem declaratur. Deinde cum dicit.
Q UIUBET AUTEM PLANETA. Nu,tes augemprimus est eccentri . deseren quo ter iste.s. aequante deferet e dc 1cyclu.Aequas m deseruntur ueluti sol:deest eccentri. sicut quide lunae est circulus concentricus cu terra: dc eccentricas solis. Semndus est aequans cir est insuper sese eclypticae. Eius uero deserensem uentur aequaliter&uniformiter in eomet ca rimo una eius medietas declinat uerius septecentris: pIanetae infixi in eis angulos causant trioni:altera uersus austrum. Et intersecat de γinaequales intem tibus uiguininum est reus aequante in duobus locis Et figura interse.
tet In eccen. circunfierentiis inaequalec Ireu, exionis appellatur dracor lata est in medio transeunt temporibus eisdem:ideo supra poe dc angulUor uersus fines intersectio igit illas cto illo quo supra plaeta aequaliter desertur: quam mouetur luna ab austro1 aquilonerappes&angulos causat aequalestabonomiciscuta latus caput draconis. Reli qua uero intersectio
area semper describat aequales & haedὴ ea Vr quam mouetur a septentrionem austrum: 81m praedicta theotica dictum est aequante no, citar cauda draconis. Deserentes quide de aequaminari:quia circulus esti quo psaneta tiniser tes cuiuslibet planetae sunt aequales .Ft sciedum
pra cenaeo totius aequas eius concentricu, ge V s:α Mercurii: sub Grptica siluatur:&qaec .deserens tu sunt eccentrici ec extranam n6 est sub eclyptica quinimmo eius me supersiciem eclypticae rdietas ad arcticum&reliqua ad Eposivi de &tamen illi duo sunt in
monstraru est in theorica eius:ab aequante et eadem iuperticIc. ut declinabit eum in duobus punctix oppositis libet etiam planeta prM secans:ut patet in figura tex.& cum spacium ter sole habet epicyclu. intereeptum inter duas septimes in medioli Festo eluet cireulus tum arctum&angustum est prope terminos: 'p'ςyst qualis est figura draconis 6e cuiuslibet serpen paruus cuius circunfetentiam defertur cor tis:draco lunae dictus est: ctionum uero ea, pus planetae: dccentrum epicycli semper deser put altera:& reliqua cauda draconi LEa qui tur in eireunferentia deserentis.Si igitur duae lit
dem caput in uua cu luna tuent Iatitudinem -
nuti ad sep ttion inelloat ducantur a tro romnia st includat epi motum latitudinis:cauda MN ctaeonis reli. 'clumalicuius planetaenina ex parte orientis:
112쪽
reliqua ex parte occidentis r punctus eontactus qua ea talitat qua ad austrum transit a septε ex parte orientis: dicitur statio primat punctus diisdens: ati in theorica draconis
ε α s. . ., lunae explanatum est. An autem necessarium
uero contactus ex parte occi dentis: dicit u r sta/ M ae eaequalem: de qua de causartio secunda Et quado planeta est in alterutra in quadam quaestime Q atheoricam de trestarum stationum dicitur stationarius.Arcus ue planetis innotescit. At quonia qnl
dicitur directiorec qui, do plaeta est in illo: tuc dieitur directu a Arcus uexo epyci cli inferior istet duas stationes inter eeptus: dicitur retrogra
stes dr retrogradus. Lunae aut a n alii gnatur stati ordirectior uel retrogratia a stationalia:directa tuet retrogradarpropter uelocitatem motus eius in Nyciclo.
reydui planetis supra centro mundi non sunt in motu regularesmel supra centro eccen. rum super alio sequantem habetisuper eo et
aequatur cum aequante in eodem astro ¬antum deferens in eis est eccen.ueres aequas cum licibus superioribus&uenere centrum aequantis in duplo plussemotum est a centro mundi:q centrum ecce.In mercurio uel O reo tua: plus nanque distat cetrum eccm.q aequatis:ut in eorum themicis manifestum est. Et ambo dicti circuli inoiatis maeres sim erantes ab eclyptica declinat:ad partes contrariavea res:de caput cum cauda caustantesmi ibi
dieie dem patuit.Et ex hoe patet tantum solem carere circulo aequanterquia ecce n. solis moue . tur aequaliter in centro eius: 8e in circunse,
rentia:consequentet eiusdem sol temporibus aequis arcus transit aequalesmon igitur indiis et aequante circulo. Alii uero omnes planetae ratione eccen.inaequales sunt in centro eccen adeo indiget scircula aequante eorum singuli. Tertius orbis sex planetarum sole depto:est ep ictus id par scit, iculus & orius infixus in profiondo eccen. ut innotuit in theorica Iuliae in quo planeta infixus circa ejus cetrum circulariter defertur Sed an detur huiusmodi orbis:uel fit impossibile inueniri S repugna, naturae:&quaesit necessitas eum ponendi expositum est in theotica deiuna urore principium: inquadam quaestio a ne huius materie ubi dicta est:quod ponit ut v siluandis plurimis apparetiis circa errantia sedera: 3c maxime directionis regressioniustationis uelocitatis de tarditatis planetarum: ut amplissime explanatum est in principio capituli de passionibus planetarum:quae omnia ut aequaliter replicantes Gno remus: esto zodiacus a b:a:pars intentalis & b occidotalis: cuius cetrum c:etit ordo signbrum ex b:in arsit quoque epyctelus d e:in eccen.infixus: si quidem a centro mundi duae lineae c a:& c brepyciclum includentes ad zodiacum usque producantur:mmis contingentes in d&
per linea Ce h:ut patet i theoricis: siquidem per partem superiore I
rum &retrogradeshac de causa arcus epyci.d e:inferior:interp& cta totactuum inclusus retrogradatio uel arcus regressionis est di ctus.idest in quo planeta existens retrograde mouetiar. At quoniam planeta in puriistixd:δce: stare uidetur in zodiaco statiore seu puncta stationum nominaristid:quidem punctum orientalis contactus statione primatqm in eo existens planeta post eius directione; primo state cepit:re Iiquum uero pactum e:statiotiem secundam:in qua fecundo stetit: in quibus punctis existens planeta stationatius:ueluti arcu superiore directus:& retrogradus in insetiori est dictus:propter igitur e ciclum S diuersium mota planetae in eo saluantur huiusm iam entiae:auae sunt directio:retrogradatio:& sta :ut clarificatuit, est in praelibato capitulo de planetarum pag bnibus:ubi etiam patuit qualiter luna ratione epy. sit tarda quandoque & alias uelox:non autem retrograda nem stationaria:uerum directa semper ob eius ecce. um t , ilocitatem:hil igitur praedicti sunt circuli Sc orbes planetarum:qui quidem qualiter moueantur: idest ad quam uersus partem & differentiam positionis:quam uelocitatem S aequalitatem in motibus observeni: A praesentiam taceo:cum in theoricis propriis sit expositum:quae aut dixi v textus explanatione adduxi. p
113쪽
CvM AUTEM SOL SIT MAIOR. In hoc
ultimo capitulo postqua; in seperiori se expedivit de orbibus planetarum: determinat de passionibus non tamen omnium sed tantum solis S lunaeuari: de eorum passioibus singulis sed de eis quarum a inuicem lant causae: aere tornatilis:minuatur in rotudita
Utrius Iuminaris: cundo inter eorum ecies, te:donec deficiat Insuperficie circuli signo tunpses ponit diuersitatem ibi. Nota dum etiam. separabilis anadir solis:Est autenadir solis:pun
I Um autem sol sit maior terra: necesse C medietas sphaerae terrae ad minus a sole semper illuminetur: ec umbra terrae
te ecly uses aliose planet it quini possint esse draconis sub nadir solis:tunc terra 1nterpone passiones inserras exponam. Notandum est y tur soli di lunae ec conus umbrae terrς: cadet suo intelligentia coplera ptimae pariis: ruult eorpus lunae. Vnde cum luna lumen non habe
non lucet cum de se non habean uerum quo, ain, si a sole: an rei ueritare deficit alumine.Et εniam est corpus politum dempsium&terim eclypsis generalis in omni terra : fi fuerit in capi ab alio recipit lumenta illud reflecti cu non te uel cauda draconis directe. Particularis uero
sit corpus haphanum Stransparem: m pii eel νpsigi si laetit supra uelifra metas dieriniatas
autem lumen a sole ad eam uim multiplica M
ium:ut inquit idem loco allegito: qua de re eclyps S. Et semper inplenilunio uel circa contidum lumen a sole recini continuo luce du; Rit eclypsis. Un cu i qlibet oppone hoc e 1 pleni uero idem reciperemibes lumi e priuatae lν luto no sit tua i capite uel cauda dracoismec supplim ueram idest ueram&propriam obstura I pleil uici
tionem patitur: matur autem radiis solari. T , c
buS propter alicuius corporis opaci & deprae, eclyplina:ur patet 1 pnzi figura q subfritur. si obstaculum S iterpositionem: quod quidepraedicti radii non ualent penetrare:siquidem radiorum & omnium uisibiliam multiplicatio fit per mediistim dyaphanum ut uolunt perspeetiui ct naturales maxime secundo de anima & de sensu & sensato: hoerale corpus prohibenς lunam a receptione radiorum solarium non potest este igniv aer aut aqua cum sint transparentes sed terraiantum quae opaca est manifieri:& eadem ratione non potest aliquod corporum caelestium:sequitur se tantum terra interposita inter luminaria:luna igressa eius umbram lumine deficit: qui defectuς omni eo tempore durat quo luna praedictam umbram transeat&ab ea se absoluat:&ho ProLmaeus sexto Alma gesti inquit lunam lumine deficere obiectu terrae:nam quom sies maior sit terra ut idem in eius quinto dentonstrat& Alphantilesimasecunda disserentia : illustrabit eius plus medietate ex uigesimasecunda primi perspectivae quae ex parte opposita seli umbram in recto porriget acutam per Uigesimamquartam primae partis elusidem quam con datem a cono quod est acutu Mydos figurae quali Umbra figurae acutae: seu pyramidalem a pyr graecae quod ignis resonat latine eo φ habet formam ignis appestant quam quidem umbram ultra sphaeram lunae protendi quinto dem Matut Almagelli.ex pro, portione axis umbΗ ad diametrum orbis lunae:quinimmo eiusdem conum ad sphaeram usque ueneris terna fiari communiter affirmatur:& quia ex decima quarta primae partis pspectivae:umbra multiplicatur directe ex opposito corporisIunainoli:& sol nunquam deserit eclypticam primo & uItimo Almadisti& in theorica solis:& terra χ in medio mundi primo Alma gesti dc primo ractatu huius :sequitur necessario D axis umbrae rerrae erit in eclyptice puncto opposito loco solis qui nas solii huncupatur:quare cus est plenilunium hoc est lunae ad solem oppositio:& cum hoc eadem luna m era sectionum capitis MI cata.dae quod erit in eclyptica uel prope umbram terrae ingredietur& eclypsim patietur: uniuersialem quidem si fueret praecisein altera lectionum uel tantum propinqua:st uel per centrum umbrae uel ei propinqua transeat & totaliter ae secundum uniuersas partes ab umbra praelibata abscondatur: sed particularem dum ab eclyptica& sectionum altera tantum distans est: , eius pars scibum umbram subeat: & ideo quia .eius pars tantum deficit particularis eclypsis dicitur:quae quidem eo res seu uniuersalis uel particulatis sit tanto tempore durat:donec umbram memoratam transeat:ut inquit AIphag.differentia vigesimaoctaua.Dum uero cit plenilunium seu oppositio luminarium:& luna non sit in eclyptica neque in sectionum aliqua inimo tantum distans ' umbram non incurrat non eclypsabitur: & quoniam duae conditiones ad oel psim limae requiruntur:ptima ς, sit oppositio: secunda φ ea fit i altera semionum uel prope di sol in reliqua consequenter:siquidem dictae intersectiones capitis & caudae sint diametraliter oppositae iit patet in theorica lunae ideo non in omni oppositione sit eclypsis quare autem luna quandoque est sub eclyptica& aliquando ab ea decIinet ad partes oppostas:est explanatum in theorica lunae esse propter eccen.ea ip
114쪽
deferent inab eclyptica declitiati ad partes oppositas:& eam intersecando eaput draeonis 5e laudam causari: quae quidem difficulter inchoantihus patescunt in plano: uerum theorica siphaerica satis nota fiunt. Secundo est notandum stex corpore luminoso duplaciter Iumen procedit: seu duplex Iumen in cor pus illuminatum recipitur: primatium scilicet quod radiose dc directe ab eo procedit: in medium tantum receptum per quod radii luminaris spargunturialterum uero est secundarium luincia Mesbaaec diman iditur a latere 6c extra radiorum incidentiam: uerbi gratia si per senestram camerae radii solares ingredi antur: uel alterius Iumiholii: partem eius in directo senestrae lumine primario illuminabit radiis ad eam pertingentibus : reliqua uero pars secundarie & per reflexionem luminis primarii erit lacida ut est mantis,stum: ad propositum dum Iuna lucet idest ν non sit eclypsata: a Ie illuminatur primarie ad eam radiis peruenientibus: dum uero eclypsatur umbram ingressa: ex quo praedicti radii multiplicaninr circuncita,ca umbram reflexi secundarie eam illustrant:& hoc est se prima parte pspectivae habetur propositione utigesimaquinta. Umbra est lumen diminutum idest secundarium: cum primarium lumen sit perfectum.&completum:&in hoc disteria tenebra: quia umbra priuatio est luminis primarii cum derivationes cundarii: tenebra uero utriusqueest priuatio: 8e ideo licet Iuria ingrediens umbram terrae priuetur lum J ne: non tamen nisi primario : ceu uidetur tempore eclypsis lucere remisse tamen & esse coloratam: unde Ptolemae.secundo quadripartiti & alii q plures astronomi ex coloribus Iunge eclypsatae docent futura pro Jnosticari. Notandum tertio alicui uideti posse lunam eclypsari non propter impressium umbrae tertieri j quoniam ut dicit Ahisias de mundi mirabilibus uisa est eclypsis lunae ambobus luminaribus apparenta. bus & cons uenter supra orizonte existentibus: qiti semper caeli medietas apparet ex primo Almag. cum singuli O tes partiantur caelum in duo media: sequitur Iunam non fuisse in opposito selis : nem. ex consequenti in umbrarerrae: camea semper soli sit opposita ut praedictum est: luna igitur eclypsari test alia causa a praedictaequae nobis adhuc est ignota. Rei ueritas est licat ex praedictis notum est, eclypsim lance non posse cauitati nisi positione terrae inter Iuminare utrunque: quo fit ut ipsius terrae um. Nam luna ingrediatur et neque alia causa datur nec imaginati quis posset aliam ab ea: quam omnes fale vir de demonstiatiue concludunt: cum dum luna deficit necessatio terra est in medior neque unquam via , t
sum est aliter contingere: si nanque obieetus terrae inter solem & Iunam esset in hac eclypsi accidentaliter ei coniunctus: posset esse eclypsis huiusmodi absque hoc strerra esset in medio lumarium: uerum est cau 'Σ sa totalis de necessaria. In eclypsa autem quae fiuit tempore almias: opposita erant luminaria: de terra praecise in medio r& eorum utrunque in ori me uel alterum supra: reliquum uero sub eo mouebatur pati
xum tamen depressium uerum qi mediii quo uidebantur: erat grossiim de depressum te diuersum ob rex rae frigiditatem 5 uapores ab eadem eleuaros: per quod radii rei uisae rectanguntur ut refert sesunda ter tiae partis Pectivae: Iuminaria eo casu per radios refractos& non rectos uidebantur: quod autem per radios restam conspicutura aras mJycumhecessario uidetur per quintam tertiae partis pspectivae: dc septimam dicentem possibile-aliquod uiseri per radios restactos: quod per directum ab oculum tonpertingit:luminare utrunque existens in orizonte praeesse; uel eorum alteriam sub eo supra se ostendebat per radios refractostqua de re & si eo tunc utrunque luminare uideretur: quia tamen per radios refractos: non sequitur ambo iuisse supra orizontemtimmo ceu dictum est eorum alterum sub in opposito alterius. Quarto est aduertendumjec piis lunae quandoque est uniuersalis& aliquado partinitaris:& si unt. uersalis quandoque cum mora de aliquando sine: etiam si particularis ahquamo durat longiori tempores alia suguorum omnium uia est diuersitas in distantia lunae ab eclyptica: ut Alphagaexponit dimetentia .
Digesima aua: per quatimor dicta:quae ut bene percipiantur umbra3 terrae a b c de describamus sol in c: positione: ius diameter fgα- quidem igitur Iuna fuerit p. cisse in eclyptica&in sectione altera:in puncto f:dianae, tro umbrae reperta in ea dea umbra undequa* circunda hitur: aqua cum excedatur
proportione dupla super triparcies quintas tota eclypsa intur: de per tempus eclypsata durabitieritis eclypsis uniuersialis cumora exepta si cuius est sum in puncto fi secundo si sanan5 sit praecise i e plicatimmo in h: latitudinem habuerit g h:ea quantitate si semidiametet umbrae excedit sis diameti hi :semdiame
115쪽
tudinem gh:cius extremitas ta nisi extremum umbrae intrinsecus: nam cito se absiauet ideo quia tota eclypsabitur:& per tempus eclypsata non permanebit uniuersalem abs 3 mora patietur ecli psim. Tertiosi luna habuerit Iatitudine gd: aequalem sentidiametro umbrae:eius medietas privabis tria:quae erit maior portio si minor latitudine:ueIsi maior mior irra in metas. Quarto si luna eans in I habeat latitudine Gpositam ex semidiametro umbrae fkrde semidiametro eius k hcontingit eius extremum extremitatem umbrae exteriorem in puncto:&eclypsim minime patietur quandocunque nanque latitudo Iunae uel maior ueI aequalis est his duabus semidiametris unitisinunquam fiet erimus:&ita patet causa eclypsis uniuersalis tam cum mora q sine:&etiam particularis.
CUM AUTEM FUERIT LUNA. Manti Cum autem luna fuerit in capite uel cauda dra
sestat ecl1 m solis:eius causam declarando: y quo notadu est re fi ta solis q lunae eclypsis si passio:diuersimode tn:quu3 Iunae proprie: solis uero in proprie dicatur eclypsis: est na eclypri priuatio lumis in eo cum e eclypsis ut
patui tua aut ex quo itides umbra terrae nopol recipere lumen solis lumine primatio ut dictili essi prevae:de uere propriem eclypsatur: shi uero quia lucet permntia non a iens
ab alio splendore:&π test alicui per essentiae ininsece:non potvi per extrinsecu aliquod 'ia accidentale ab eo remouerimullo impedimento lumine carebit: sed lucet semper quantum est de se:&aliorum luminis est causa: uerum quia aliquando lumen eius nobis absconditur non potens ad nos mulλriplicari: in proprie S respectu nostri tantum dicitur eclypsin: cum non possimus habere Iumen de ρlaritatem eius:ex medii tantum in dispostmone&impedimentoilumen autem solis non potest ad nos peruenixe ob aliquod impedimentum: cum luminis multiplicatio fiat per medium haphanum: quandocunquet aliquod corpus opacum ponitur in medio non sinens radios luminosos portasire sedaeos refectit: ad nos
non perueniun tale autem opacum corpus inter solem & nos imponatur θc non permittat transitum radiorum eius:non est ianis uel aer ex quo sunt corpora transparentia: que terra quoniam ea non Interponitur inter nos drao- isi in escam Lecitatis n6n dicitur ut liquet:non erit igitur nisi aliquod cor pus tale moni Ne quia sapsonae 1unt:isiur lyderasnoMimnem Saturnus luppiter & Mars quoniam sunt supra solem & non interponi inter nos de eum: m Venus de Mercurius qui Iicet possesnt in coniunctione inter nos de sistem poni: ia tamen parui sunt corporis respectu eius non possunt eu abscondere: uerum absconduntur potius:ueluti si quis ponat di tum ante magnum ignem eum abscondet nunquam:relinquitur igitur solam lunam posse ecIνplini Iosis efficere: quae magna est εἰ sensibili et quandoque ut sol ut patet quinto Almare M in theoripiis deplanetarum pastionibus:& quod ita sit proba tur:semper nanque solis desectus uisius in in coniunctione cum luna: si igitur luna, non esset cavsa huius ypsis sed accidentaliter coniungereturiposset esse eclypsis: luna non coniuncta cum solet sed quia hoc est impossibile de nunquam perceptum:sequitur Φ sit causa essentialis:sine qua sol nunquam eclypfim tri turaliter: pateretur:etianr in eclypsi sistis uidetur luna interposita eclypsans solem secundum eius isguram scilicet arcualem:semper nan 3 pars solis lumine priuata est huiusmodi figurae:quod non est ob aliud nisi quia luna figuram habens rotundam interponitur:quandocunm igitur luna biter nostrum aspectu; de so lem interponitur: sol in proprie eclypsatur:at quia nos sumus in terra de in centro intius:sequitur il linea quae exit a terra transibit per Iuminare untrun. qua de re erunt coniuncti cum haec Iinea eorum o dat conluctionem:nunquam lumine sol deficit nisi in eius cum luna coniunctione: at quia non in omni eorsi contactione fit huiusmodi ecbpsis sequitur:* luna non semper directe de linealiter inter aspectum nostradi solem interponitur sed sole semper existente in eclyptica liquidem ea habeat latitudinem Se remotione ad aliquem uersus polum: di si sit longitudinaliter coniuncta: non tamen fit eclypsis: dum autem est in eclyptica coniuncta: quare in altera sectionum capitis seu caudae tunc est praecise sub sele:& inter eum Nnostrum aspectum iriter postia: eadem linea ab oculo nostro ad eclypticam per utrunque eorum trans unae:tunc lumen solis non potens ad nos peruenire solis fit eclypsis: quae ut dictum est in pio Edicimi eclypsis & obscuratio quia non sol lamine priuatur:sed nobis eius lamen primarium absconditur:no au tem secundatium:quia & si sol eclypsetur:adhuc in est lux in aere dc aliis inferioribus a sole cata:bine isti, tur coditiones necessatio requiruns ad eclypsim solis ueluti lithae:ad eclypsim n*oe lunae requiris primo insit oppositio eius cu sole:secudo in sit in capite uel cauda dracois uel upe metas:red ad solis. eclypsim req, rie primo:g, sit coniunctio lunae cu eo:secundo existetia lunae in monum dict rum altera uel .pperdam
dum est praecise in sectione de directe,nterponie est spatis Ilis uniuertatis:dam uero non in erpqnico- conis uel prope metas rupradictas: ec in coniunetione cum sose:tune corpus lunae a te oncturanter aspectum nostrum.corpus solare. Unde obumbrabit nobis claritatem solis:& ita sol pa tietur eclypsiminon quia deficiat lumine:sed qa deficit nobis propter interpositionem lunae in ter aspectum nostru dc solem Ex his patet φ se e retunsis solis 1 coniuctione siue 1 novilunio λ
116쪽
recte ex quo non est praecise in puncto sectionis: partem tantum de Ieabscondit: θ fit particularis eclypsis:taisto maior quanto magis ei appropinquat de pluri parti terrae eclypsatur Gnota nequiv arguat citra me si sum loquutus ac si eclypsis sistis fieret praecise in coniunctione uera:&no ivisibili:hoc e grexe platite quoniam in hoc loco non est determinandu de diuersitate aspeetias contingente in luna: propter distanciam quae est inter centrum terrae&superficiem eiusdem in qua nos siumuseneque huiusmodi ab Omnibus caperentur ea propter silentio mandare placui cum sit alter locus speculationis huius. Secun do est notandum &uidendum an sydera reliqua possint pati ecl sim:ex quo dictum est: tantum solis δί - unae esse passionem:&loquendo de uera eclypsi qua luna obiectu terrae priuatur: dico non sed tantum
Iuna eo modo deficit:ex quo ea tantum terrae umbram ingreditur:licet nanque caetera assile illu, . . a. minentur ueluti luna:ex communi sententia astrologorum:eo tamen nunquam priuantur:siquidem um,
hiam terrae on ingrediuntur.3.quidem superiores planetae de nonnuIla ma sydrra quandoque soli opponuntur nullam latitudinem possidentia:tamen umbram praedictam non thcurrunt cum ad eorum sphaerastisque non pertingat:sed antequam ad sphaeram solis aeniat in mEridem clelinites cuius conus est in sphaera uenetis:cum igitur huiusmodi umbra siphaeram solis non transseanaestra Lupia Colem sit ta eam Dunquam incurrent:quare ne Glypsi propita eclypsantur: neque Venus de Mercurius: siquidem umbra praedictam quae:ut dictum est:soli opponitur semper ingredi nequeunt:quom nunquam a sole remoue,antur Venus quod circiter sexaginta grad.de Mercurius triginta de ei non opponuntui: cum igitur Iulia sola possit opponi Iu 8c cum hoc umbra ad eius sphaeram peruenit: ea tantum eclypsi uera priuati m. test:in propria autem quae causatur interpositione corporis opaci inter nos de *dus: non tantum ibi uerum reliqui planetae praeter lunam εἰ stellae fixae quae sunt in zodiaco possiant defici: m luna non tantum nobis uisionem solis potest prohibere per interpqsitionem uerum dictorum syderum:inquit nanque Aristote. in secundo caeli m Mars est eclypsiatus hoc modo scilicet ver interpolitionem lunae: etiam plancta inserior eodem modo I fi rarissime potest abstandere su lom: lima autem ex quo non ha, in stellam inferiorem se non potest abscondi: neque c sequenter huiusmodi pati eclivsim: non igitur sol tantum uerum inulta alia Pydera in proprie possunt Hypsari, quare tantam lem Belunam eclypsari de non alia proficitur:ratio est:qubniam sol & Iuna habent lumen intensum & sensibile:& sensibili ter haec inseriora alter in die de in nocte altera illumina ex hac de caiisa dicuntur Iuminaria: quare eo .rum scuratione sequitur grandis se sensibilis diminutio luminis apud consequenter eorum eclypsis notabilis est: IeIiqua uero astra ob eorum paruitatem uel distantiam lumen habent insensibile: ita 'άρ , i . quod insensibilitet illuminant aerem ut nobium est:ideo ex alicuius eorum ech psissu pri
eelypsis in omni terra Ied quando est eclypus to attribuitur eis ec psis: neque eorum obstin HIIS nequa ratio notatur. Quare autem sol quandoque quam:immo ae si uniuersalem patiatur obscuratio, in unci elio ecly, lunae nem:quandoque uero particularem:& aliquam 1 4 do maiorem &aliquatio minorem: causa estinate est ly diuersa lunae latitudo uisa alio loco declari psis solis: Ni da:maxime supra theoricas N Alphag. disse.
alio non sis renua vigesima nona&opere Almag. Ptole.
NOTANDUM ETIAM Q V quado. ontingi xpp p declarauerit utrius luminaris ecth pses
amertitatem in t II Nearum causas assignauerit: inter eas ponit
aspectus dis l. m, l diuersitatem: unde inquit' cum lunae ec , uersis elima 'l psis sit uera luminis extinctio:aequaliter appaei Ri h Urigh l I retinomni parte orbis&in uniuersa terra:& ,- i i ix .li I non uni climati & non alteri : ueluti si eam
Virgil. ele m l I dela Iurens in camera totaliter extinguatur: gatissimena se Z omnibus in camera existetibus sieent mil
turas utrius te esset extincta:& eodem mo obscuritas cte
lis eclypsis:no est eius obscuratio nisi in respe,is: laticon et nota obiterpositione lunae causara: stat pendio te st sit ecbpis in pte una:iIIa .s inter quam 3 limr dicens Iolem luna interponitim alia uero minimer
117쪽
totam cameram ilhaminans: siquis eam no ex Ex prpla
tingua uerum alare eam ponat manum:no--matet tum est D parti camerae eam abscondet lata, in non aurem altern&ita candela poterit di yci obscurata&oelii Cata alteri tantum parti plis lores camerae: no aliae propter diuersitatem asi . ii pastioctus:quoniam existentes in parte camerae obe, domi/scurae uiderent lumen per medium prohibitu , i Per manus Obiectum:alii uero qui fiant in par Caac Ite lucida conspiciunt per medium non impta passo eet ditum:*pter igitur diuersitatem asipectuscan diletiit ut
dela alicui parti est obsiturata&noativita ad .ii Ipropositum:quia solis eclypsis causetur per i h hzerpositionem lunae: stat se sit interposita uni eclypsis lopatii terrae& non aliae: S consequenter pa, lis non fuit naturalis: immo miraculosa contra tet eclypsim solis sempereri particularem.I. Otiatur et uia eclypsis solis in novilunio usesr
m Iunae uniuersalem idest in uniderna terta CR dctet contingere. Propter quod legitur Dio uniformem. Alia diiserentia: eclypsis lunae nysium ariopagitam in eadem passione dixisse. omnibus accidit eodem instanti:eclypsis uero Aut deus naturae patitur taut mundi machina solis minime verum alicui habitationi mu dissoluetures alterae posterius: primum declaratur: nam quia luna eclypsatur sicut candela extinguis: si candela in camera extinguatur omnibus simul lumen desinet: & non prius illis Q his: S ita Iuna ex quoelumine omnino priuatur omnibus eodem instanti obscuram se demonstrat. cundum etiam patet cum eci usis stolis fit ueluti candela cui manus interponitur:si ante candelam continue manus moueatur localiter:notum H continuo alterae dc alterat parti camerae abscondet lumen candelae: issi tamen prius unis de incipit motum:ita est in solari eclypsi:quoniam lana interponitur inter stolem & terram:& inter eos cotinuo mouetur ab occidente ad orientem:seqiritur g, prius occidentalibus si oricntalibus eclipsis uidebutur quantum est merito morus lunae proprii:quoniam propter diuersitatem aspectus a Ister esset dicendu Tertia disterentia in eclypsis lunae omnibus durar aequali tempore & aequalis pars luminatis ab omnib' uidetur eclypsata: in eclypsi uero lis minime hoc contingit: nam quoniam eclypsis lunae assimilata est candelae extinctae:extinctio candelae omnibus aequali tempore durabit: dc eclypsis similiter: at quia solis. ech psim dictum est assimilati interpositioni manus ante candelam licui alicui partimanus magis inter ponitur ita maiori tempore durat interpositio & maior pars obscuratuciita si luna magis interponitur ali cui parti q aliae: maiorem partem solis eclypsat S longiori spacto ecth pili duratura. Quarta disterentia eclyplis lunae semper est uniuersalis idest in uniuersa terra aequaliter appens: ueluti candela extineta cim. nibus aequaliter extinguitur:& ut plurimum uniuersialis uniuersialitate partium lunae.j.ut plurimum luna eclypsatur secundum totum corpus ut patet:sed eclypsis solis & si possit esse uniuersalis non tamen uni uersaliter apparens paret nam ex quo luna quando est in opposito augis e .eius: habet maiorem aut aeq-lam diametrum uisualem diametro solis potest totum solem eclypsiare per iterpositionem: ut alibi habet
dechirari quia tamen non interponitur inter solem & omnem terram: eclypsis erit non in omni terra . . rum in aliqua tantum:&potest adduci exemplum de candela: quam interpolitio manus potest parti ca
merae de non roti abscondere: uibus sequitur *quum sol uniuersialem ecl, m de uniuersia iter uisum idest in uniuersa terra tempore quo passias est Iesus christus redemptor mudi: passus sit:referente Matheo capi.uigelamo septimo Marco decimotertio & Luca vigesimotertio inquientibus: S tenebrae factae sunt in uniuersa tetra ab hora sexta uis ad horam nonam:& lbi obscuratus est:* ea eclypsis non fuit natura lis ta dictam tonem sed supra natura:suit etiam pler natura:cii solis eclypsis no possit esse naturaliter nisi in coirinctione luminariu:ut derct erit: tunc uero erat oppositio eorudem:cu e et sintadecima dies meis: da est pasta haebreoye ut cita reserui: Matheus vigesimosexto Marcus duodecimo magister ubi uis paremque maducemus pasta:& erat dies pcedens passionem diti & Luca vigesimosecundo describens tempus inci pii erat pasca S azima M.Tertio fiuit pler natura qm sititium sit eclypsis solis uniuersalis nunqua auferciumein secundariu sed primaria tua ut dictu est & patet:unde fit umbra:in ea uero ec*psi utrum lume est ablatu:& tenebrae factae sunt in uniuersa terra:ut dictu es est na tenebra ta primarii luminis q secuda xii priciatio re quod triplex miraculudionysiius atheniensis ariopagita cognomine ab ariopago uilia 3c
parte alia nasu:erat nam olim athenae inclita ciuitas studiope mater& bonam artium nutrix in triplicem partem diuisae:an parte iuxta mate neptuno deo marino cosecrata & ab eo denotata: ubi naues applicata
tur: de secundi palladi dicata in qua umbellicosi moraban :5 tmiamatiopasu ab aries quod est man
118쪽
ms εἰ pagus uilla quasi uilla oc Iocii martis notatam: ubi erat madium missos hiar 5: reliquarum artiua:
cuius tum enet dioris Ilus limmus philoiphus ab ea ariopagita cognominat':miracuIosain eclypsim ui 1 dens:ea P contra cursum naturalem eontigisse agnoscens: magnum ali Aod contra naturam prodigium pronunciauit futurumnes inquies mundialem machinam perituram: quod non fore possibile in octauo p .demonstratur: l deum naturae patientem nclusiit: in templo igitur palladis pacienti deo ignoto sit,bi aram absque imagine cum hac inscriptione:deo ignoto dicatam construxit: quom autem Beatus Paulus Apostolus athenis christum euangelizasset: di in praedicto templo dionyssum singulae arae quibus di, catae essent interrogasset: tandem dionysius aram deo dicatam ignoto dixit: deo parua eclypsis tempore Mificasse.Cui paulus quem inquit uos ignoratis de colitis est:quem a nuncio uobis: Bc nonullis miraculis xpi fide manifestata dionysius sacri baptisinatis lauacro ad fidem conuersus in galliam migrans: gallos
ad fidem reduxit ubi in epm electus de pro fide eadem pastias martyr migrauit ad Iesum Um per infinita saeculorum caecula gloriosum de benedictum. Amen. Ioannix de sacro seo An ici Sphaerici operA:8c siuper eodem. Domini Francisci Capuam de Manstedonia scripti.
. FINIs IACOBI Fabri Stapulen.Commentarii in astronomicum Ioanis de Sacrobosco ad ἰsplendidum ullum Carolum Boram Thesaurarium Regium. GEOR GIUS Hermonymus Lacedaemonsus splendide Carole qui te summopere colit:& cuius familiaritas mihi si gratissima est:supersoribus diebus cu apud eum dem
ut mos suus est uehaementer Acastemiam nostram comendabat.Vnum tamen deeste
causabatur: quid inquam Mathemata inquitque si Platoni septimo de republi. credimus non modo reipub. litterariae:sed 5c ciuili momentum habent maximum:& in his
ut sciatit Plato praecipue erudiendi sunt qui nataris sunt optimis :sed qui frigus nostris phylosophantibus mitiore sunt ingenio. Adduxit oc Georgium Trapezuntium:
qai uel maxime de re litteraria bene meritus uidetur: eius ingeniam ad Mathematiscas disciplinas e tenebris eruendas couertit. Inflamauit tum me mi Carole hisαsimilibus uerbis q plurimis meus Favorinus sic enim nostrum Georgium nucupo ut ammum Mathematicis applicarem. Et post Arithmeticas Apodixes suas in Iordano paraui Commentariolum in libellum de Sphaera his diebus eudit is liber in hac alma
Parii eorum Academia legi soleat: ut aliqua eommentationis luce famis illustrior: nostris studentibus utilitatem: fructum p afferat.Affuit leuamini domesticus noster Ioanes Griettanus:abaci:numeralis peritiae:&reliquς Matheseos non inscite studiosus: seripsit opus:& quasi sellis humerum subiecit Atlilanti.Opus ergo emissioni paratum splendide Carole tuae dignitati diecit ut in te eandem quam idc tuus Georgius . qui mirii tane pater est uenerationem obseram re beniuolentiam: qui & in numerorum 6 Astronomiae subtilitatibus: inter activas ciuile administrationes non mediocriter uiuis eruditus. Vale.
119쪽
O PRIMI libri comentario haec quinque& triginta
Primo diffinitio siphaerae. s. Quo pacto spera componi debeat. ii.
Quis pramus circini inuentori lii. Secunda sperae diffinitio. iiii. Quid centrum & axis sperae. V. Quid polus mundi. Fi. Duplex sperae partitio. Vii. id speta recta 5c obliqua. viii. Quid elementaris regio in se contineat. 11 Quid in se caelestis regio. X. Quod primum mobile omnes sphaeras suo ambitu contentas secum raptet:& otyssime suo motu intor
Inferiores sphaeras proprio motu primo mobili con
Apta ad duplicem subiecta e sphaerarum motum concipiendum per vitream pilam .pportio xiii. Quanto tepore unaquaeq; sphaerape caelestiustum
motum expleat ex autoris sententia. xiiii. Quanto tempore iidem motus ex numerope depraehensa certitudine expIeatur. XV.
Duo quae caelum ab ortu ad occasum uolui probat indicia xyi. Quatuor rones caelu rotundaee declarantes xvii. Rationem Alphamani de caeli rotuditate parui momenti esse xviii. Terra ab ortu ad occasum obosam ese. aix. Quod a polo ad meridie terra itide rotada fit xx. Duo aquae rotunditatis inditia xxi. Quatuor in terra i medio locata sit signa xxii.
Duae rationes terrae immobilitate: quiete a com, probantes xxiii. Quantus sit terrae ambitus xxiiii.
Regula diametri ab autore assignata xxvi. uo paeto diametrum per circunserentiam: & cir cuni 'tentiam per diametru alio modo Q autoris re gula cognoscere possimus rarii. Mensura nomina xxviii. Que in terra ex ambitus terrae cognitione deprae, hendi ualeant distantiae mix. Distantiae a terra ad quemIibet orbium caelestia ex tetrae semidiametri proportione XXV Interualla a centro terrae ad concaua conuexaq; glohorum caelestium xxxi.
Globorum caelestium crassitudines xxxii. Caelestiu stlobon circuit' atm circusererite. x iii. Quot miliaria uni cuiusuis caelestis globi gradui respondeant xxxiiii. ot uni gradui circuitus terrae XXX .
Secundi libri comentario haec duodetriginta. Quid circulus maior& minor in sphaera. i. Quod magi praecipua in caelo puncta quattuor de
Quod in Iuna spriti motu faciIe est experiri itu liureius denominationum rationes iiii. Octo S quadraginta imaginu caelestianora V. Quid zodiacus circulus Vi Quid eclyptica in Duodecim signom caeIestim nomina Hii. Quid tali locutione Sol est in ariete.&simili intelli
Tres aIiae signi significationes. M. Quid colutus solstitioRaequinoctiorum XL .Quid puctus uerticalisque reniti, nuncupant xii Quid maxima solis declinatio xiii Quid meridianuς. xiiii.
Quid locom longitudo XV. Quo pacto Ioc logitudo puestiganda est xvi. Tabula longitudinis Sc latitudinis locope ex Ptolemaeo deprompta. XVII.
Quid orizon xvlii. Quid orizon rectus εἰ obliquus rix. Quod ta est eleuatio polimcidi super orizonterata fit distantia pum uerticis adaequatore. XX. Quid tropicus cancri te capricorni xxi. Quid circulus arcticus& antarcticus xxij. Quanta est maxima selis declinatio: tanta poli Σωdiaci a polo mundi esse distantiam xxiii. Quod ex praedictis interualla distatias tum in cae Io:tum intra cognoscere promptum sit de modus ea cognoscendi xxvii. Quo pacto distantia a circulo horeo ad circulu cancri aliter inueniri quear X . Non omnino uerum esse maximam solis declinationem gradus.13.ec minuta.s .costanter seruare xxvi.
Quid circulus paralellus rarii. umq; caelestium zon e declaratio. xxviii. Tertii libri Comentatio haec quini de sexaginta Quid ortus Cosmicus 1. Quid occassis Cosmicus se. Quid ortus Cronicus iii. Pleiades & eaμ nomina iiii. Quid occasus Chronicus r. Quid ortus heliacus vi. Quid occasus heii acus HI. Quid ortus ligni Astronomicus ini. Quid signum recte oriri in Quid signum obliq;:yn p oriri MQuid occasus signi Astronomicus XL Quid occasus ligni rectuς xiv Quid occasus signi pronus siue obliquus xiii Aequinoctialem circulu tam i sphaera recta q decii,
ui:regulare: uniformem ascendere ranii.
Zodiacum circulanem in sphaera rectanem obliq:
ligna obliquu finitorem habentibus recte aut
120쪽
In sphaera recta quartas zodiacia solstitialibus:aeg noitialibus p initiis inchoatis:suis aequari astensio, nibus. xxviii. Quo pacto ide per tabulas cognosci possunt. xi Rrietem in sphaera redia oblique oriri. xx. Quod sphaera recta oblinta heat. XXL Quo pacto singulom quotu graduu3 astens nescomperiantur. xxii.
Quo pacto qto tempore unuquodq; signum sutra in sphaera constendat: depraehendi possit. xxiii. Liod an sphaera recta singuli quil duo arcus Ies:5 puctis aequinoctialibus aut eorum alteri aesi, distates:aequas habent ascensiones. xxiiii. Quae tigna in siphaera recta aequali ascedunt. XXV. Signorum oppositorum in sphaera recta aequas esse
Quo pacto aut oris in I a instatia dilueda est. xxvii. Arcus succedentes arieti adfinc usim uirginis i sphaera obliqua:minuere asceliones suas supra ascensso nes eorudem arcuu in sphaera recta. Xxviii. Q od qta minuit ascesio obliqua totius arcus ari ris super ascentionem eiusdem arcus rectam: tantu; addit totius librae astesio obliqua super eiusdem Ii, braea sicensionem tectam. nix. Opposit e arcuum ascensiones obliquas simul iunctasteorudem arcuum ascensionibus rectis simul iuctis aequari. xxx.
Quod praedicta non per ascensiones tabulis alph5 sinis adiectas: sed potius tabuIiς ascensionum Ioan nis nurebergi perquirenda sint. xxxi. In sphaera obliq quoslibet duos arcus rodiaci aequa Ies:& ab aequinoctii uerni pucto aequi distantes: aeqs habere ascensiones. xxxii. Quid dies naturalis. xxxiii. Dies naturales adinvice in mora:durationes inaeq-Ies esse. xxxiiii. Quod septimi climatis naturalis dies arctior breuia orcp q sub aequatore. XXXV. Qui circuli dierum naturalium xxxyi. Quid arcus dierum artificialium. xxxvii. Quid arcus noctium artificialium. xxxviii. Quid dies artificialis. X ix. Quid nox artificialis. Xl. Habitantibus sub aequinoctiali circulo diem artim ciale suae artificiali nocti semper aequati:illis per petuum esse aequinoctium. xli. Obliquum orizonta habentibus:solum bis in anno contingere aequinoctium. xlii. Ad Cynosuram habitantibus: dierum artificialium s noctium diuturniorem moram esse. xliii. God in eade sphaera sumptis utrium duobus cir culis aequatori aequidistantibus: quanta est dies arti. sicialis unius:tanta fit nox alterius. XIlli .
Quo pacto arcus diei artificialis per tabulas cognosci p'ssit. XIV. Quid ad arcu noctis hiadum:faciendum fit. χIri. Quo pacto horae arc 'diurni cognostedae sint. xlrii. Quid p noctureis horishndis obseruadu. xIviii.
Quona pacto ori' latis hora demendam'. xlix. Quo deni 3 horam occasus. I. Quid astronomi in naturalis diei assignatione o seruent. II. Quod in sphaera obliqua sex fima a cancro ad fine sagittarii copulata ascesiones mas iunctas maiores habeant ascensionibus signo a capricorno ad fine geminorum succedentium. Iii. Quando apud nostros dies Iogissimi:breuissimi: aut suis noctibus aequilibres aeqles 3 esse tingat. liii. Quid hora noctialis atq; aeqlisee dicatur. Iiiii. Quid hora naturalis atq; inaequalis. IV. Quo pacto horae inaequales cuiustu diei artificialis haberi ualaant. lin. Quantit unaquael horarum inaequaliri: contineat horae aequalis. Ivii.
Vbi tyle&orchades. lxi. Quid hic clima nobis insinuet. I lxii.
TabuIa septe climatu & eius explicatio. lxiiii. Quae imaginu caelastium supra principia: media at Q fines climatum transeant. IxV. Quarti Iibis comentario haec decem & novem. Quid circuIus concentrieus& eccentricus i. Quid circulus solis eccentricus. it.
Quid absis summa &ima recentrici ID. iii. Quod sol dusicem motum sit sortitus. iiii. Quid circulus Iunae eccentricus. V. Quid epicyclus lunae. vi. Quid aequans lunae. Vn. Quid draco: caput Seauda draconis lunae. viii. Quid prima statio& secunda. in Quid planeta strationarius. X. Quid puct 'directiois S retrogradationis xi. Quid arcus directionis Ac retrogradationis xii. Quid planeta diremas dc retrogradus. xiii. Quid naditi xiiii. Magnitudines cubicae pIanetam pariter εἰ stellari erratica v ad diametri terrae cubusumptae. xv. id eclypsis lunae. XULQuid eclypsis solis. xvii De tenebris solis &Iunaeque s christus autor naturae pateretur indicium fiuere. xuiii. Quo Vedc qua occasi reliquiae diuidionysii ariopagitae depositae suerunt anno. q'q.