장음표시 사용
141쪽
Haec tabuIa est ascensionu obliqua e septimi climatis ad latitudine.qs.graduu in qua latitudine fiere sita est olliensis academiae tera aute ut i praecedentis tabulae ascessionibuς sunt animaduertenda. Aries Taurus Gemini Cance Leo Virgo
142쪽
Scorpius sagittarius Capricornu
Textus Et est sciendil st in sphaera recta A e.Hie adhibet alia regula quae tertia esse poterit: 8e est haec. sphaera recta quartae zodiaci a solstitialibus: aequinoctialibuis initiis inchoatae:suis aequae ascesionibus ita ut una quarta aequatoris simul cu earu qualibet perorta cognoscatur:qd in materiali sphaera fixo orizonte recto si eam per quartas iIlas sentim gyrando circunuoluas:oculari patebit indicio. idc p tabulas cognosceda:itra tabula ascessonu rectam q icipit ab ariete:& uide ascens s in fine gemino Tepisty gra. yo.Q sui gradus aeqtoris:& Q una tu qrta zodiaci:ariere:tauro δἰ geminis q identide.'o.gra.G coascederiit: aequus ergo duae illae qrtae :itide cape qrta cacroeleone:ui'ines talute:& uide asceii sin calce uirgis litas quae sis era.18αa Ous subduc.γ.gra.triu. mdetiu signo ascelloes: εἰ reliquunc gra. .aschiacies.stri lignis:cacro:leoni:uirgini rndentes atm aeque cape itide qrta che, Iaye:scorpii:& sagittari S i calae Cagittarii uide ascesiore aestoris q esi noue signis ariete:tauro:gemis: a m o: leone:uirgie: eIis: scorpio & sagittario astederunt: q sunt gra .r .a qbus substrahe sex ligno Poedeta a chelas:asce si s in calce uirginis reptas 4 sui. 18o.& relinquens gra.' .a esiones.s.labrae:scorpio:Cagittario* rnderes at* aequales.itide cape quarta capricorni:aquarii:& pisciu:& totius aeqtoris otitus eleuatio:ascentio 3 in calce pisciu reperta est gra.36o.aqua substrahe. 27O.ascensiones. notac ligno ru capricornu pcidetiuin calce sagittarii repertas:& relinquutur aciJuatoris gra. 'o.gra. so triu lagno capricorni aquaris & pisciu riadctes atl aequi e itam ex tabula eleuationu recta φ hoc est eleuationu tosphaera recta habitatiu exploratu:qd' i regula & scite Se uere suerat assertu. xt ':st in ptes illape qrtayt.ro Eade ex tabula εἰ in puo εἰ in magno arcu id deprehensu facile est. E regione n primi gradus arietis in eade ascesionum rectaμ tabulatastello aeqtoris est. Ti. ss.εἰ duopi graduu arietis asscesio aeqtorige gradus unus de m. o.8c trium arietis ascensio est gra.a & minuta.qs.& hoc pacto consequenter: de totus aries gradus.3o. in se complexus:aequatoris secum gradus. 27.εc minuta. q.coascedentia obtineud Jo. iis ut aries in sphaera recta minutus:obliquusq; oriatur itidem S arietis partes. at Ad cognoscendu quantum oriete tauro: uatoris cooriatur eade in sphaera cape in calce tauri gra. L&.m si ascentiones scilicet arieti de tauro indentes:a quibuς subduc gradus. et 8 as1.4 as si Sicet arietis:& relinquent gra .a'. εἰ fit. q. astentiones scilicet tauri.Vnde fit ut sphaera recta oblique taurum oriente habeat:& hoc pacto ascensiones ste minoRχ ancri:leonis εἰ reliquo- sua serie sequentiusignotumdiscernesede singulo quot periculum sumere uoles:an recte an secus oriatur. k ii
143쪽
res uerbi causi petitur ad aequatoris uicesimo gradui chelarum coastedat:e regione uicesimi. chelarum inuenio gradus. 98.minuta. II. a quibus subduco gra. 197.minuta.31. a1censiones indirecto ultimoris gradus praecedentis repertas:&' relinquuntur minuta. 6.quae sunt propositi gradus ascensio:ascenditi
idem uicesimus chel irum grad' obliq. Et quo pacto hic utimur tabula ascentionu rectre ad asteliones sphaerae rectaedmos edas de quom pacto tabula ascestonu obliquam ut eduertit:ad ascesiones sphaerae obliq cognostedas si iccirco illi' tabulae usus in s nil haud apliori Iabore perquiretur resumetur. 23 Et si ascensiones tam sphaera recta si decliui reptas p. is.diducis:surgent horae quas signum suo ortu conficit si in grad' pauciores.ss.existant auge num' p.6o.&diduc per. 1s. & uenient minuta horae Et hoc pacto deinceps:ut subiecta de horaria signox ascensione in sphaera recta monstrat formula.
Taurus 1 sy 36 Cancer et 8 q8 Virgo i si VTextus. Est enim regula. e regularum quarta in ordine haud iniuria poni potest.24 in siphaera recta singuli sim duo are' ae*es &puctis aeqnoctialibus aut eorum alteri distates aeqs hiat astaliors.llide singuli quis duo arcus aequales:&punctis solstitialib' aut eoμ alteri aeqdistates: hnt ascensioesscda P ad prima mei dico ergo pistes& uirgines, aridi a puctuarinoctialiust hoc ciniatiis aridi S chela iuxta data regula Us i sphaera recta seruas asoetioes: ita quom & pus piib hut prsus grad' pisciuptio uirgis:& scds scdo dilhuc in modo deiceps adiuice aeqns:&eode iure aqrii de leois sua Tu ad inuice prium habes ascessides:silr quo de ea corno & eatro:de sagittario de gemis scorpiohede tauro libra de ariete di dueet.Uem εἰ ex eade regula pisces& aries aeqshnt asceliora ς, alteri pucto ria ae nocti distat aeqli.n.iteruallo ab initio noctii uerni se idcta sui'ptes Wibus sed initiales
quidem unius finalibus alterius:&eode iure aqrius tauro:eapricornus geminis: agittarius cancro:scor
pius leoni:&libra uirgini ascendedo coaequant aequidistant enim ab altero puctoru3 aequinoctialium. etsi Et ligna quae in sphaera recta aequaliter ascendunt hac subiecta sermula deprehendunti Aries Taurus . Gemini Libra Scorpius Sagittarius Disces Aquarius ' Capricornus Virgo Leo Cancer Sed & adiectu e stam regulaepticula ex pria pedere tu.n.assumas gemios & sagittariuq a solstitialib' puctis distaeva bruali:1lle uero ab aestiuo: plae ituebere ea dea puctis nodiali,' distatia:itide si sumas gemios iaca q solstitio aestiuo aequidistant eade ab arietis &chelape initiali puctis q pucta dicuturaeanoctialia aeqdistabui : δἰ haec ex tabula a est ii rectam facile dephedas:& tmuIae pricipitaquo pacto id paras hic subter formatu e:ut si Iibet de arcus magni ecpui litate uideas: aut absoluas. Ar.Li. Astentiones R.Vir. Tau M. Ascensiones Le.Aqua. Ge. . Ascensiones Can.Capita
26s Autor etfaex regula intulit signoRoppositoR in sipaera recta aequas esse ascensiones:& optimo quLdc iurema haec quaecum accipienturia punctis aequinoctialibus uidistare reperiens fic signa oppositasei sex lignorum interuallis hemici Ioque distantia secernuntur:quae subiecta formula decIarat. Aries Taurus Gemini Cancer Leo Virga Libra Seorpius Sagittarius Capricornus Aquarius Pisces
apis Instantia quam autor diluit non est cognitu difficilis: nec ex tabula desuperioribus diffinitio us
144쪽
ne litate elicere diffici mo intellareris ubi i littera aqcabula haec oris oriebatur: oriun peroriunt hab nc:hope loco aptissime esse itelligedo orta est:orta eradi ortae int: portae sunt alioquin false plerunt sanaerens:nisi sp astestonu rone ex quartae pricipio habita:& haec facilia sui: & i sus potius comunis: logical phantasia est: si astronomica cotemplatione:ambigua intelligentia:dissicultas 3 ingruat. xtus Arcus autem qui succedunt arieti &c.Haec quinta regula assisnari potest. etsi Arcus succedetex alteri ad fine us p uirginis i sphaera obliq minuat ascesiones mas: supra ascesiones eorunde arcuu in sphaera rectaae de arcus librae succedetes in eade sphaera obliqua ad finε usis piscisi au gent ascensiones suas:supra astensiones eorunde in sphaera recta: adiectu e ad fine us p uirginis ut fine uel quataeucit 3 exclusu itelligamus:na si totu:abssolutas arca ab arietis initio ad calce te in caIce uirginis reperta coeperis ipsa i utra 3 sphaera aequu ee coperies: Similiter & tota: absoluta 3 arcu ab initiochelm ad fine piscisi repertu:e.n.uter Numnis. iso grad':ut numeri ro in utram sphaera demostrat: S hoc pacto de arcub' arieti & Ithrae succedentibus: ut totus aries obliq sphaerae minoras astendens ab ariete recte:& chelae sphaerae obliq asiadendo superant chelas recte:& hoc pacto de tauro S scorpio:de geminis & sagittario:cacro capricorno:uirgine & piscibus in utram sphaera adinvice mina: coparatam dicas. Quod aut subdit autociquantu minuant arc'arietis obliq siphaerae supra alaesiones arietis redierim addat libra eiusde sphaerae supra ascesiones librae rectae:& correlariu qd ide itulit:ascensiones. satietis Se librae obIici sphaerae simi luctas astasioni,' arietis & librae sphaerae rectae simii piterin suptis aeqrirre sumati singulos quois duos areas aeqlas & oppositos siphaerae decliuis:simul luctos:cosimilib' corre spondetibs p arcub' sphaerae rectae simi iunctis: ascendedo aeqri: tabulaye ascensionu numeri declarat. Isti In sphaera.n.recta ascello arietis:e gradus.27.S minuta.sq. εἰ eiusde arietis i sphaera obliq ascensio e gradus.sq.& minuta.so.& ascesio librae i sphaera recta ex qrta predere dc eius correlario aequas arieti ascestonis recte:erit ergo gradus.a S minuta.sq. At uero ascetao sibrae ex tabula ascensonsi obliqua erepta e gradus qo.8c minuta. s. minor e ergo ascesso arietis sphaerae obliq:asce ficie eiusde s sphaera re cta gradib'.31.θc minutis. .dc ascesso obliq librae maior e eiusde ascesione recta itide gradib'.3ι. oc mi
nuta.q.uoco.n astellone rectaea estone sphaerae rectae ergo quatu minuit ascesto obliq toti arcus arietis sup asectione eiusde are' recta:im addit totius librae ascesso oesiq: sup eiusde librae ascensione recta. γε Et cu arietis S librae ascesiones recte fimi luctae fini grad'. s.& minuta.qs arietis aut 8c librae sphae tae obIiq colimiliter ascensiones fimul iunctae itide sint gradus. ss.8c minuta.qs.Pspicuu ergo est oppositon arcuu ascensiones obliquas simul iunctas eorunde arcuu ascentionibus rectis sim iunctis aequati: nec discrimen ulla erit si praescisa numeri ratio desideratur ut adiecta formuIa declarat. Ascenso recta obliqua
Et haec aequalitatis ratio in Oibus arcubus se demonstrat:& in quoIibet cIimate At tamen solu hic una tabulam septimi climatis posuimuς:& ad latitudine resionis nostrae:& qua omnibus quae autor addicit satisfacere possumus est enim in aliis consimile. si Caueant in abacistae adducta in hoc ultimo cometario p ascensiones tabulis alphosinis adiectas na merado pquirerema pcise no sunt sed potius p tabulas ascensionu Ioannis nurembergi ubilibet: de t oi altitudine poli quae sexagesimum gradum non transcendit fi placitum ierit computent. Textus.Regula quidem. Quae subiungitur sexta regularum suo ordine uenit. 31 in sphaera obliq illibet duo arcus zodiaci aequales de a puncto aequinoctii uerni aequidistantes:aeqIes habet ascenfiones:ita quom St arcus aequales a puncto aequinoctii autumnalis aequidistantes:ut ex ast sonibus ex tabula quidem ascessionum obtiliquarum cognitis:subiecta sermula demonstrat.
tio aeqnoctialis semel circa terra tu tata zodiaci pticula:quata sol iterim motu pprio cotra prisi mo, tam incedens pertransiit:& hoc pacto ut de otizonte dictu est:de meridiano censenda esset. 34 sQuo fit ut dies naturales adinvicem mora:durationet evadant inaequales:tum in eodem tum in diuersis finitotum fitibus:& hoc quidem facit ascensionum aequinoctialium:cum huiusmodi particulis a
soladiurnae sed mota quidem proprio peractis:inaequalitas ut uerbi causa sit in sphaera tecta sol in finiis toris contactu primam notam primum arietis punctum subuet: in tepore dimae reuolutionis mo,
145쪽
ta yptio primu arietis gradu coficeret: facta una aesinoctialis reuolutioe cu prio arietis puncto: manis, stam e sole non dii cotactu orizotiς cotingerer uno gradu logius elapsu: ygressum sed ultra illa aeqtoris reuolutione prius si sol coligat orizota un' arietis grad' arietis grad' ascendet: quo ca coasicedultoris. s. minuta sua re dies illa naturalix contineret hora e aeqnoctial m. et q. minuta. 3.& scda.qo. coeni ae noctiale hora spactu in quo cotinue & regulariter. 1 .gradus aeqtoris ascendui:& si i hora. is .gra dus aeutoris ascedant in minutis tribus de secudis horae. D. minuta aeqtoris .ss. ascendere necessu e. Sed esto ut die tricesima ab hac sol du diurne circunfero motu suo p prio tricesima arietis gradu interi de scribat: priusqua ergo sol ori te rursus assta ualeat una ta atqtoris reuolutioe pacta: ip erit adhuc tricesimi gradus arietis ascentio quo cu ut ex tabula a stelionu recta e cognoscis coascendat minutatoris .s . quare diei illius aequinoctialis ascensio cotinet gradus. 36o. & minuta .s7. hoc est copleta reuolutionem de minuta. '.quibus quide aequatoris ascensionibus respondente quales: aequinoctiales Q ho, rar. 2 q. minuta tres& icda. qq. erit ita. haec naturalis dies nunc in siphaera recta reperta: altera prius in eadem siphaeta inuenta s. secundiς prolixior.
dies Sed in septimo climate ubi latitudo est gradus. e. dies naturalis pcedentiu priori respondens aegno 'males horas cotinet. 1 q. minutu unu & s . r. Prorde septimi climatis naturalis dies arctior: breuior ve qua sub aeqtore: na ea in latitudine septimi climatis solii cotinet mora te uolationis seqtoris semel taminuta uiginti sub aequatore autem dies eadem moram completae reuolutionis aequatoris semel & minuta .s . complectit:& pcedentiu posteriori diei:dies naturalis septimi climatis res podens aeqnoctiales horas cotinet. rq. minuta duo:& scda. s. qpropter iteμ dies naturalis eiusde gradus i septimo climate qsub aeqtore cotractior repta est: sunt ergo hi naturaleς dies tu in eode orizontis situ: tu in diuellis: uarii atq; inaequales:& ita quaslibet diem naturalis inaeqlitates di differe ias ubicunt libitu fuerit: ex tabulis puelligare liceret:& hmoi diem inaeqlitatis imo uerius ascensionu: zodiaci obliquitas Mue admodu uult autor)in sphaera recta in ca est: i sphaera aut decliui de zodiaci & orizontis obliquitas: quibus addis .cin culi solem deserentis eccentricitas: sed de his hactenus. 36E Textus Notanduetia ς, sol.Circuli naturalium dieR: sunt.1so. circuli Q a sole ab Egocerote ad canctu nitete: &q ict sole rursum a cacro ad capricornu remeante: ad motu primi mobilis desaibuntur.3 si Arcus dierum artificialium: sunt illorum circulorum partes supra orizontem relictae. 3sii Arcus Noctium artificialium. sunt eorundem circulorum partes sub orizonte destitutae. 39s Dies artificialis est mora qua sol ab ortu ad occasum tendens nostrum occupat hemispherium. 6 TNox uero artificialis mora est a solis occasu ad ortum us 3 perdurans.qιε Vnde manifestum est: cum orizon rectus omnes circulos naturalium dierum in duo aequa sectet spacia ut accepta materiali sphaera & eius aptato orizonte intueri facile est ut habitatibus sub aequinoctia It circulo: dies artificialis suae artificiali nocti semper aeques sit 3 illis iuge perennem aequinoctium, qae At uero quibus obliquus orizon habetur: cum idem nullos dierum naturalia citculos praeter aequatorem in duo aequa partiatur ut accepta materiali sphaera & sito ur decet finitore intuebitur quisis uelu facillim: illis Iolum bis in anno contingit aequinoctium hoc est dierum: noctiumque aequalitas: so Ie scilicet initia arietis de Chelarum occupante: quapropter sol illa pacta occupans ubicunm locoru ubi oritur occiditi: facit aequinoctium. Et ab ariete ad fine usq; uirginis diurni arces ad cynosura hi talib': arcub' nocturnis maiores hntur rq propter diem artificialia q noctiu illis diuturnior mora e: da sol ill a zodiaci parte perlabie:& contra sit sole ab initio Chelape ad finem usque pila sum procedente: sed haec 1 sphaera cospicias is facillime. qqe in eadem sphaera sumptis utrini duobus circulis aequatori aequi distantibus:quanta est dies artis cialis unius tanta tantulaei morae nox alterius esse uideta ut quata est artificialis dies quam sist perficit in primo gradu virginis tantula nox erit sole ultimam chelarum partem tencte: in si ascensionu inaequa Iitas differentia facit a deo modicula est ut nul ΚΤ sensui distrimen pariat intellectus tamen cognito diei illius & noctis solari motu proprio an quicquam intersit: ex ascensionibus uere diiudicat. qs Ad arcum artificialis diei per tabulas cognoscendum hoc est ad cognosce dum ascensiones arcus diurni accipe gradum solis pergnomicam instrumentum: tabulas aut supputationes factas: δἰ post sex signa gradus gradui solis reperto oppositi: ascensiones considera: a'quibus tolle gradus solis ascesiones: superabunt relinquesuri astensiones arcus diurni. 46 6 Ad arcum noctis habendum: ascensiones arcus diurni tolle a. y6 o. quae completa aequatores reuoluistio est 3 quae superant ascensiones sunt arcus nocturni. Ad horas arcu ς diurni cognoscedas:ipsu hoc e eius ascesiones pis pii re 8e ueniet horae:5 st O reidui fuerit auge p. 6o.& ptire p. is.& uenient minuta 8 hoc pacto secunda extrahe si oportet. qs Ad horas noctis lindas: substrahe horas arcus diurni ia reptas a. et q.&qd reliquu fuerit: erut ad idtcporis horae nocturnae ut uerbi ca uolo cognoscere sole geminom fine tenente: subituroq; cancru sui rus sit arcus diurnus habitantibus septimum clima ad latitudinem . qg. graduum capio in tabula ast
iionu obliquam astaliones finis sagittariiquae sunt gradus .ays. 6c intuta .s3. a quibus tollo gradus. 6ι.
146쪽
εἰ miu. ascesiones. . reptas i fine gemiopes antip gra. 237& mla. q6. arcus scilicet diurnus: quem si diuidis p. s.co putabis horas. 1s.minuta .ss. S secunda. q. Attamen g, hic dicta est de arcu diei ae noctialis horarum aequaliu itellige: a dies ab artificiali morula pene isen libili dissidet de q uulgi sagiat a phensione: p die fit artificiali portlucula asceiioiς ptis graateri a sole motupprio pagrati:addiciuda e si 'FAd horam ortus solis habendam: moram arcus noctis parcire per medium 8ἰ habes quod petis.
sos Ad horam occasus habendam: moram arcus diurni partire per medium 8c hora oceatus nota erit. Vt si dies teqnoctialix horas. ις mi u.is.& scda. q. cotinet:ar ' noctis erit horae. s. miu. 8. & da. 6. cui medietas e horae. q. miu. q.& seda. 28. ortus ergo serit hora. q.miu. q.& scdo. 2s.supra media nocte:si praecisione ita qreres adiici eda ectyprii motus solis portio diurni εἰ medietas arcus diurni et horae. 7. minuta .ss.& scda. 3 r.erit ergo solis occasus hora.7. minuto. s.ct: scdo.31. supra meridie. Die eni naturalea meridie incipiunt astronomi: sed diei praecedentis: ut uerbi causa dies.so. septebris i meridie nonae diei
incipit εἰ omnio in meridie diei decimae finiti in quo ortu undecima sibi uendicat re initium. sis Si in horax a meridie coeptas cotinue ad rq . numeras: ad ortu Plis habenda adiice semiarcsi noctis ad duodeci habestq; petitu. At si ad duodeci utas copuras:& horae p continua num assignane: ut si ita dicat hora decia nona est futum solis deliquiu:mbduc .ia. a. q. superutiphorae.' .dic ergo sitam tuae co- putatiois modu hora septia an meridie ee futum solis deliqu. Et qdie ut mos e. In subrib ' itali :ex occasia iudicii nsae copulatois semidiurn 'arcus iae diei initiu mostrat 'quapp substracto a nyis horis semiarcu diurno se suae horae reliquans lint in hi Se astronomi cotinuu al rq calculu: dc hiat haec ad astro,nomia istitutione podus Ahac quo m de ca logiascula imorationeptraximas. Textus. Notadu et i sex signa. Quod sequie s sexta regula no iniuria poni posse uides sit ergo haec sexta regula.sr In sphaera obliq sex figna a cacro ad fine Cagittarii copulata: hnt ascesto es tas luctas maiores ascei. Gib signon a capri. ad fine mi. succedet tu. Na 1 tabula sphaerae obliquar ut uerbi ca septimi cliatis hoλru ascesiones luctae sant gra. 22.& miu.1ς. ili' uero ascensiones iunctae sunt gra. 137. 8c minuta . 6.13 Quo fit ut no ab re sex signa a cacro sui initiu sumetia i sphaera obliq recte orietia: a capricorno v xo incoepta oblique orientia dicans: Sc sole init id cancri tenente nobis quide ad arctu in morantibus an tificiale die longissima esse nocte uero breuissima: 5 contra: eo de hibernu solstitiu tenete die arctissima: nocte uero porrectissima esse: et, hic interdiu sex signa obliqua S noctu sex recta ascendant: illic uero cctita sex recte suo orta diem efficiant 8c sex obliqua nocte. Recta uoco de obliqua quae aut recte aut obli . que sunt orientia. At cum sol uernti aequinoctium tenet: dies artificialis tria recte: 8c tria oblique surge tia continet: ascendunt eni oblique aries: tauruς:gemini: recte uero: cancer: leo: uirgo: quae tum interdici ascendunt: na quantulacunm dies seu arcta seu prolixa fuerit: sex figna interdiu surgunda scenduntq;:8 nox itidem tria recte di tria prone cadentia tenet: hic bono iure fit ut tum dies artis cialis mat nocti pars quasq; trice dat: A eodem iure dum Gol autumnale aequinoctium praesens occupabit. At dam sol taum tenet de geminos: plura interdiu recte et oblique consscendunt noctu uero contra: plura prone q recte cadunt hic prolietiore sua nocte nobiς die efficit: itide de du leone occupat de uirgine:& contrarium huius euenit da praesens scorpia ascendit de sagittaria: identide aquariu ait pisices: nam hic noctes suis dieb' nobis restituit protensiores. Et adiecit nobis ad arctum habitantibus: na habitantibuς ad ara at capri, cornu: contrario eueniret ino: illis . n. sex signa a capricorno iccepta recte orirens δἰ reliqua pro . Ex his colligere promptu est sole tenente cancri fastigiu nobis die atificiale Iongissima esse:& nocte contractissma: sole tenente capricornu dic breuissima & nocte porrectissima: sole tenente alterutye aequinoctio dies suis nocti euadere aequales: sole uero alios circulos ubi libet citram ultram a tore occupate: dies suas noctes magnitudie excedere: aut a suis noctib'uici: quilio Nata recte orias aut occidat signa. Et diacta B stati itelligeda sies dui: ubi iter una caeli reuolutione sol die facit dc nocte Texi'. Ex his colligis.s44 Hora aequinoctialis quae de hoc in loco hora aequalis dr: est in qua continae. ις. gradus aequinoctiare mergunt. Et has horas instrumentis horoscopiis quae horologia dicimus de praehendimus.ss Hora uero naturalis quae ic inaequalis est: ut dimnit autor in qua ligni zodiaci medietas ascendit: scharum. 12. sunt in die:&.12. pariter in nocte: nam continuo de in dieuin nocte sex signa Σodiaci utrolibet ascendere dinoscuntur. .s6 s Ad horas inaequales cuiusque diei artificialis habendas: quere gradum Alis quo cum diluculo exo,
ritur a quo. s.graduum sequentium ascensiones quere de ille. sunt primat horae inaequalis deinde. s. se,.quentium graduum confimiliter quere ascensiones di illae quoq; erunt secundae inaequalis horae: δἰ hoc pacto reliquae nascentur omnes. Et propter motum quo sol primo motui contra nititur non nihil pa xillulum addendum esset: sed id parui admodum momenti reputatur. s γε Ad cognoscenda quanta una quetem horape inaequalium contineat horae aequalis cuiuscunm uolueseris horae inaequalis ia repertae: gradus astensioni1 p. s. partire:& ueniet hora aequalis: dc si quid reiidui est auge per. 1 o. y partire periis.& nascentur minuta quae inaequalis hora: supra horam aequalem contium re fi aute gradus ascensionu ciis .partirino sustineant: augmeta gradus illos p. 6α δἰ partire p. s. surgenti minuta horae aequalis q inaequalis hora continebat: aeria in ut si sol primu gradu leonis subeat:
147쪽
tulus diei naturales horas ad litu pisiensem cognostere ueli: capio asceii 5es. s. primope grationis q sunt
gradus .eto.&minuta. 21. Cunti ascensiones priae ho iaequalis: deide. 1 s. gradus sequentiu ascensitonesu sunt gra. ro.& minuta.36.8 huc in moda reliquae taequales horae querens δἰ quaesitae diuisiones p. s. facta in horas aequales aequinoctiale ut subiecta monstrat formula redigent.
scib' alun . e. n.ichthys g ca locutoe piscis. hi. n. ut tradui geographi:e orat pecora piscib'vescunc. 6 pempe carnes alimeto piscib pbe Edomicilia ex olfh 'eeton do ostreo c5cis magna ex pte faciat. pbee. n. costae trabiu usu & maxillae portan δc uertebra i usu martarion qb' pisces ibi guoue nrat: dc eos ad sole assitat.Horestes serui popli ad austye ultra quos ea ex pte no cognoscis habitata regio. Carmania idoM regio cotermia Persis uasta deserta estines: flume het auris e argenti eris minii Assilestaeas moles arsenici lc Olis.Carn ca uitis racema bicubitale faciti nemo eon ducit uxore: a pri' hostis caput sito regi ii obtulerit quom Σeith e iter aeqnoctiale εἰ tropicii cacri. Cap.quartus' Accepta materiali siphaera apta tot ut decet ori te littera puta clarat apparet huius fitus 1 coli di, cunt esse Bragmane 5 Arabeῆ. Atin Arabia triplex est si Ptolemaeo crediis': prima Petrea quae Syriae 3 Palestiae iudeae adiacet. scda deserta:quae Mesopotamiae Babyloniae termia c. 8 hae duae citra cacyestae sunt. Tertia uero Arabia scelix: Persis marim rubro adiaces Tui' ps aequatori Sc tropico cacri no parua iteriacet media de q Cola autor ex Lucao itelligit.& turifera regio e: i q ciuitas Saba Sabeii populi. Eo quo a zeniti, est in tropico cancri, Capitulum quintum. 6osi Apta ut decet otiaonta: Sc facile quod dicit autot intuebere.huius situs pars aegypti ponitur. Suene ut, aegypti: puinciae thebaidos principiu. illic eni antiquae centu portam thebe filisse Dibens Situs spei ς incolae triubres sunt tres 3 i anno umbras habet: mane du Pl renet aestiua solstitia occide,
tales: I meridie aut nullas avi perpendiculares: uesperi aute orientales. In residua uero anni particula matutinas di serotinas altrorsus: meridianas autem penitus septentrionales habent.
SE E quon zenim est inter tropicu cancri 6 circulum arctieu Capitulu sextu. Aptato ut oportet orizo te: cognitu facilis est littera huius litus est uniuersa quae descripta est Europa& Africae Asiae 3 plurimum. Quod a taethiopas sub mqtore sitos putat: Ptolemaeo cosentit: q illic Ichthyophagos sitos ee comemit. Eo e quo 'e zenith est in circulo aristico. Capitulum septimum. 6is Directo aptatoq; ut factu facile e finitore littera pspicua e.ex Pto.cosmographia nullos hui'ψ1 colas copimus uiciniora. n. illi circlo eius ex descriptoe copimus Orchadas isulas illa ; Tvle. distat in Oechades a boreo circlo gra. q. 5 minutisq0. Die aut pauxillulu uicinior distat gra. et εἰ minutis sq Atiniuniores eode sub circlo istulas fluitiosi locant: sed nomina reptitudo facit ut i expressa maneat. zeniti, est inter circulu arcti cum M polum mundi. Capitulum octauum. et Ditecto orizonte litteram intelligere per q facile est quae in hoc situ habeantur geographi tacent asseuerant tamen nonnulli mare gelatum: arctoost populos illic degerere. CEOR: quorum etenith est in polo a retico. Capitulum nonum. Directo orizonte littera perspicua est quid aute sub polo iaceatmonda memoriae proditu est. De diuisione climatum. Capitulum decimum. iter pias regio. At hic clia spactu terrae iter duas aeqdistates iterceptu appellas: I quo porrecti meidiei ab initio es latos ad fine us p e dimidiae horae uariatio sumptu i ea terrae ab austro ad arctu uet. sus itercapedie: q pol 3bore' lauatior c gra. so S msuclo sumissior atque de pssior gra. 12 Sc miu.qs. dc pa, nuns septe quae sua nomina ab in lagni aut urbe aut fluuio aut mole sor tira sunt:quo N per ordine hic adiecta sunt nomina.
63A i aequinoctialis Clima pRhomam foCIima per Meroen bla Clima pBoristhenen g pClima per Syenen cI CIIap Ripheos more ς hq Clima p Alexadria dm R s circulus boreus Clima per Rhodon en Τ polo boreo punctus stibiectus.
Et e meroe: Astice ciuitas i torrida zona citra aeqtore. 16.gra. sita.
Syene prius dicta est urbs aegypti: Muinciae thebaidos principium. Alexadria: urbs ilignis africae ab alexadro codita 8c metropolis aegypti a Rhodus: asiae minoris insula:quae de sui nominis in ea sita nostra tempe,
148쪽
state clara ciuitate habet: sortiter tuream emeros: bellicosip ipes ullitiente atm Ofligante generosissime.
Rhoma urbs europe notissima inter italicas maxime clara de insignis olim gentium domitrix: orbisque capulmunc patris patram maximi sedes atque Iocus. Bori th nes eiusdem Cirmatiae magnus scitharum fluuius quartus ab istro. Riphaei montes in sarmatica europa insignes sunt:perpetua niue cadentes.
Et ab his insignibus locis per quae ferme climatu lineae mediae transeut:sua nota sortiunt :q auror poti graeco sermone a latino expressit. Dia enim am graecos p significat:genitivo iugitur: iccirco illa in ita duobus nothus stam graecam forma sunt emedatased de his hactenus. Et climatu ex determinatioe litterae collitiaeda est tabula q uniuscuiusq; climatis distantia horaria:& poli borei in sui principio medio 8c fine eleuationes sic latitudinis climatis distantiam demonstret.quae fiat hoc pacto. 64 Princi. Medium Finis Principiu Medium Finis Stadiai Ho. M. m. Mi. Ho. Mi. Gra. Mi. Gra. Mi. Gra. Mi.
Dinantia noratia. Latitudo polim borei eleuatio.
Huius tabulae pria linea est primi climatis:secunda secundi:& ita deinceps.Cu ita de quorum Ioeo cuius latitudo nota c)scire desideras cuius sit climatos:c sidera et 'latitudine:& si ea reperis ista limites eleuationu poli horei: pricipio & finis primi climatis ad dictam: in primo climate sita e.s icta limites eleuationu pucipii & finis secudi:est in scdo re ita deiceps.ut uerbi ca opro cognoscere cui ' climatis sit hierosolyma coperio in tabula Iogitudinu & latitudinu in fine comenti quarti capituli.scii supi' adiecta, et 'latitudine esse gradus.*s S minuta. ro.&qa continee infra limires eleuationu poli pricipii & finis tertii climatis:cognosco hierosolyma esse in tertio climate & circa fine & si respicio ad prima pre3 tabulae cognostologissima anni die illic ee hora F.iq.& minuto serme.4ς.Immo uero accepta Ptolemaei coss.mographia de uno quoq; locon facile cognoscas cuiqst climatis. Nam ad fines locoR:numero qui in ea scribuns duo priores q ad finistra uergut:logitudine eou ab occidete designat & duos posteriores latitudine ab aeqtore:q eleuatioi poli aeq ee molirata est. A auo pri e prior gradus: posterior Ptes graduu logitudis itide duoue posterion prior:gradus:posterior uero plex graduia latitudis:eIeciatiosi poli declara Sed M tui de climata dephelioe sermonisvtraxim ':no sic ita identi uideas Q caelestia sydera Pclimata transeant dinoscere.qs & pri 'api graecos Hipparcus factitasse cogeris hinc sumeres exordiu. Per principium primi climatis transit serpens ophiuchi fiere medius. Per medici primi climatis transit caput Engonalis N stellae delphinis. Per fine primi climatis transit crus Bootis:brachia dextrum Genunixi S pes dexter Ophiuchi. Per principium secundi cIimatis transeunt eadem. Per medium secundi climatis transit humerus dexter Eugonalis caput serpentis Ophiuchi & caput 6c pes sinister Pegasi.
Per fine stat climatig trasit brachici sinistru Genunixi Og rostru Cygni.Per principiu tertii climatis trase,unt eade Per mediu tertii climatis ita sit dextra manus Arcturi:Corona Ariadnes & brachium sinistrum Engonalis Per fine tertii cliatis trasti coxa sinistra genunixi & ps lyrae.Per pricipiu qtti climatis traseat eade Per mediu qrti climatis trafit pes posterior Elices:Coxe bootisiCorona: & sinistra coxa Anguiferi. Por fine qrti climatis trant eade coxa anguiseri simitas fidiculae & ala sinistra holoris.Per pricipiu sinti climatis tra sicut eade Per mediu anti cesimatis trafit pectus holoris & caput medusiae. per fine sinti climat s ita fit hastilae bootis:extremitas alae sinistrae ceni: sinistra brachiu Persei de dexter huer 'aurigae. Perpricipi u sexti clima. traseu Leade. Per mediu sexti climatis trasit huer 'sinister Arctophylacis δέ crus Per sei dextru 3c capra erichthonii.Per sine sexti cliatis trasit caput arcturi: genu sinistra Eugonasis & lat'finistru Persei.Per pricipiu septimi clima. traseut eade.Per mediu septimi climatis trasit extremitas uastir bootis:eratremitas clauae engonasis:cauda holori &gena dextru Persei. Per fine septimi climatis itastipes dexter cigni:humer 'sinister Persei & huer 'dextet Ophiuchi p circula boreu transit caput Parrhasiae ursatauicina polo est extremitas caudae cynosurae sed de his tanta dicta sint abunde.
et Astronomici introductorii de sphaera tertii finiti
De circuliummotibus planetan εἰ de causis eclypsium solis de lunae.
Primo de circulis de motibus planetarum. Capitulum primum. - - -
149쪽
in caelo est&eius planities ab illa circusserentia deorsum tendes Oia ibiecta metro media mpius' eet secat cor pam aud secus q si Iignea pila p mediu secari itelligas: sector erit cir. ecce. metu si missi ' i ea de imo uero si media diseotinuari fingax: totiuis duob'circlis plais hic arm hic dia .cerpe mu . puctu si ima dili uesta itelligas. hoc pacto concetri .ecce tricoscii autoris circulos intelligere i dia. & circulare. ecce. ab Op' supficies eclyptice pI ma ee intelligis: L ea de e lapscics ab eclypticas si ς suma solis pactu imii isabiectos caelestes globos elemetam di terra porrecta: cui ' circuseretia e liea eade diametro fle ecce trici clyptica cctye est ceve mudi & de eclyptica octauae sphaerae dicta itelligas: circu feretia: absis ima: op. Nei illaecis plice supficies ab octauo caelesti globo quast madi sector. positu augis solis circu
2 si Circuluς et tricus solis e cui ' circuferetiaspria deseretis reuoluti e ce lus exterior circu. concen.
t tu sol i lapsi die eclyptice describi imis circul 'sp e ps supficiei eclypticae:
εἰ corinue in eius circuserentia centrum corporis solatis reuoluitur.
at ima df eiusde ecce. pu et errarppinqssim' ablis ima sor ab autore avx:q sit Sol motu .pptio regulr sup cetru 8c absis ima oppositu augis nota f. ecce. circii fierenti se ei 'minuta. q.& seda 8. fere quotidie absoluit que et parens segnis pigram suo motu octaua sphaera secum segniter rapit: queadmodu primus caelestiu mobilis glob' sua uertigine oes sibi subiectos glo bos secu ocvssime: rapidissimem c6torquet:& ut fieri autoris opinio Ptole. autoritate freti eccerric solis circulus ad motu octaui circuli in centu an nis unu gladii coficit: sed nodu us ut ia dciri e)satis suo ipe exploratu habuisse motu accesticis: recessioism octaui circuli :ex descriptoe puope circulon a ducib 'puctis eclyp. 8. sphaerae N dicur capita arietis do libra' circa capita arietis S librae eclypticae q. siphaerae sed id apti 'deminrare i theoricis oportunioruξ relict' ee locus circu. deseres cet 1M cuiuscuin s t Circulus ecce. lunae e circulus ecce tri. planetae lapsicies plana eccotra: ut ecce tric solis itelligit cuius circuserentiayprio motu deferetis epicyciu lunae: centRepi. lunae describere itelligi fi& iter secat is circulus eccentricum solis in puctis oppositis declinat 3 eius una medietas ad areta εἰ alaera ad notum. 6 Epicyclus lunae e sphaerula i spissitudine orbis lunae circa spriu cetμ sp in ecce. circuserentia loeatu: tinue reuoluta. a pucto ex pre orietis uersus occidetis pactu haec cotinua epi. reuolutio sta itelligi di i epi .e corp'luae si xu serturq; ad epi. motu. o fit ut luna duas cas hcat: cur sit iterdu uicinior iter duuero a terra semotior.pria e cu iuerit i ima abstide circuli eccetrici: astera cii fuerit in i fima pie sui epi. ad motu Oe 8c ecce. deseretis & epicycli. At fi di i imo epi. δἰ ima abside eccetrici serre fi terris tauq ee posset uicinior fi aut in utriusq; sumo: nunq semotior. alias aut ubica 3 aut uicinior aut semotior esse pol. 7 E circu. coce. i sium cie eclyp. fit laccetrico lunae aeqlis: via fit ut aequas Iunae sit ps circuli ecce trici solis: sup eui 'cet e moues reguli cet re epi. Est. n. cuiuilibet aequaris olim: ut supel 'cet regu rmoveas c9νι epi. Si eccetiit 'lunae de ei 'aequas i duob 'oppositis puistis sese iter, Notula alba intra cirsecat: ita ut una ecce. lunae medietas ad potu boreu:& altera ad austye decliner. culu submissior: ceves Draco tuae e figura itersectiois ecce &ae iis tuae caput draconis lunaee alter mundi. Notula sumor pueων iter sectionu ecce.& aeqns lunae: i quo dia fuerit Issa ab eode tedit i septe ce in ectetrici deferentrione. Cauda draconis lunae e alter pileton iter semonu: i quo du fuerit tua: ab iis lunae a b: circul'su, eode meat i aus R. sis Et notat autoc quelibet planetam sole excepto) circulu ec perior deseres eccξtri retricu epi .dc aeqte hi. Soli at ne* epi. net aeqte op Τ ee:& ficile eccentrici & cus idae a b: circuiri 6 epi alioye ex his q mo dca it distones elicias: aeqlsu aut norma ex theoricis qre, missior: circul aequas da e. Epicycli in supioyt uario a luaris epi.mo couert ut . Hic fit ut lita sui epi. a Iunae a puct 'itersectio nimii tenes i zodi co tarda uideas: I imo uero ecteriuscula: caeteri a it planeta nis: caput dracois tuae epi. hsit id cotta:&st autor addit ita dkrcςq aequas Satur. Iouis Mar. Vene.&Mercu. lint ecce. N extra stafivie eclyp. attia tinguli ill e duo sint in eadesupficie: hoc a stetit Alphag. sed haeep nsae irroductois o To nuc sufficere uidet:
q. n. exactiora regrere ne ex theoricis alti 'repeteda eent: ipfecto circulos co cccricos ecce tros. ponere sulficeret sed & orbes cocetricos eccetrosi ad laxe attiguos queadmodii purba clana docet theorica. Iuuabut tamen quae hic adducta sunt ad eorum facilem intelligentiam capescendam. De statione: directione de retrogradatione.capi. secundum.' Statio ps ia e puct 'epi. ex pre orietis stipi in i cotactu lieae a cetro terrae p circuse retia ecce eductae: epi circa retia cotingetis: an quo dii merit planeta stare us.
ii Statio seda e puci'epi .ex pte occidetis sumpt': i co, b iter sectois puct 'cauda dra. tuae. a puch orietis bractu lieae a cetro terrae p eccetrici circuseren. eductae ce e mlidi c psset 'occi.d pria statio de plaeta i ea εἰ epicycli circunferentia coligetis: i quo dii fuerit pia statioati's directio: de placeta direct 'e seda statio: ncta statur.S duae illae lieae a ce terrae umi Oriente & plaeta imitato. puet'dc notula nigrabuerselae occidente uersus eiectae: claudo tepic Ium. trogra. δἰ plaeta retro. d e ecce. dest. i.d e taph.
150쪽
nita tota epi clus notula nigrae submo: imo θc laterib'epicycli planeta μter sdiem aut lunam quicun .
rit:* stare sub signifero uideatur.
ro uelocis moueri uides. e Puct ' retrogradati ς ς & retro gradatio dξ:e puct 'i imo epicycli ab utroq; pu Id stationu distas: que cu planeta sui epicycli motu asseqti sub signi se ro circulo retro repropare: & haec duo puncta clare p linea a cetro terrae p c9ye epicycli educta cocipius. a sum' illius lib. neae i circuferetia epic ii cotactiois puctus directio: im' uero retrogradatiocissit hi tanqduae ipsius epicycli absides. ς 11 Ire' directioisq & directio es ab autore dr est arcus epLcs est supior iter duas statioes itercepi'. Arc uero retrogradati s Q & retrogradatio: e arcus epicycli iserior iter duas sta, tiones Itercepi'. homon ima ergo directio & retrogradatio. 13 Plalata direct' dlacu i directiois pucto fuerit. Retrogradus uero: du fuerit a tetrogradati s pucto. Quo fit ut epic resusIuae stationes eiu de directione & retrogradatione ii heat. Nil suo hoc pacto duab 'Imeis uti cIussit itercepto m encyclo: n iccirco si Iua 1 alterutro illope pii ctope ierit: tu sal, siqnisero stas uideatur q si lius moi 'oblita:& si i apice: sumom sui epicycli pucto fuerit ii iccirco sub fiant fero motu citare ac accelera ρ uidebis unimo q pri' segniuscula us: is ergo sum' sui epicycli uertex directio ia erit. Ite & si imu item, cycli Diis teneat: no ideo I signu a quo ia exiit uia zodiaci q exierat: retro Dperabit uepe qli negociu a L. qd urgeat tecto Icestiois calle scedere testinat: fit signu qd' ia effiit uriocri igit: si ergo is pura' retrogradationis eriti Bono iure in dξ lua dc uelox cursia atq; tardaruelox me poepsq; cu i imo sui epicy fuerit: tarda uero cu fuerit i stimo: opposito quom q alii plaetae mo. eclypsi lis & hiae. Tap. teritu. Sol maior terra Teties sexagies phibes. Nadir uocant puctu puncto ubilibet oppositu. Puncta opposi
ta intelligunc q lineae p centye orbis utrini ad eius circu feretia eiectae: sunt extrema. Punctu cetro solis oppositu sem p opacitatis terrae umbra coitae ubi. conus eius attuli. si e conu umbrae terrae a supsicie terrae distare: quantu e semidiameter terrae ducentiex septuagies sexies sumpta . 276. Luna mi orere terra mathematici volat. Et hac quo in de ca sole oino terris luna suo a teria tu adimere no pSt: terrast itercepta os no solis radios ussae lassicit adimere ut tua extictae faci: ex licto glosio milis ii orbis ob scuritate mortalib' nnuq terrificos icutiat met':qsi lucis bia fictu posteri terris sit negatura .S3 qa supi acceptu e sele malore ec terra & Iana eo ma ore: iccirco ia digera neu ee uideas h i loco piae rape & stella
ru magnitudie ς discutere: i q re facieda Alpha. Thebiciust hac hypothesi ust uedec ut d yportio cubi ad cubu sit: a lit globi ad globu . Ex suis ergo hypothesib' plaetam & stellaμ cubitas magnitudines ad cubu terrae discernem' h pacto. e Di ametrer terrae cotinet ter diametae tuae & duas es' qntas:est. Iportio diametri terrae ad diametpe lunae ut. 17. ad .s.tripla. mpbi Hies sintas. 4 Cub'. 17.e. . 3. & cula'. s.c. 1rs. subducto ergo quoties id pol minori cubo si e luae a maiori a e cab' terrae cognoscis cubi ad euhu 1 portio:& quato terra maior e Issa: e ergo terra tricesses novies maior tua issup paulo pl' eius trietecStinet.39.& cete a uicesimam qui F.38. 4 Diameter terrae cotiet diamet e Mercurii uicies octiessetq; ypomo diametri terrae ad diamet Mer. ut 36. ad. r.uigecupla octu a. a Cub' Mer. s. cubus terrae ipso t6. cotinet ergo terra Mercuriu uicies semel millies nogies quinqgies 5 bis. 219sa. terrae cotinet diametye Veneris ter te ei' una tertia:estq; sportio diametri ad diamet ut. O .ad 3. tripla sic 'tertia. u Cab' Veneris. 27. cub' terrae. 1 ooo. cottinet ergo terra uenere tricesia es septies & uni' illa pitu una uicesima septima aes a Ven 'tricesimaseptia in terrae.37. Diameter stol cocinet dianae temrete aniles&semisse: estq; sportio ur. 11. ad. r.qntupla sesqualtera. Cub' lis. 13; .cub' terrae.f. maiore ergo sol a terra cellas sexagiesexies in sup tres octauas Ptiu terrae cotines q e ps semisse intor S triete maior. ι66.α octauape 3. Di aeter Martis cotiet diametR terrae semel & sexta ei': estq; oportioui.'ad. 6. sesqsexta si Cubus Martis.3q3.cub'terrae. ricu tinerem mars terra semelαdimidiu de decima tertia is me. Diameter Iouis coli et diame. terrae ter 8 dimidiu &una decima exta: est ortio ur. 73. ad. 16.qdrupla supno nupties decimassextas. Cub' lovis.389M .cub' terrae. 96. coli et itaq; iouia crassitudo crassitudinc terrae nonagiesqn es:deest pauIomin' una qdragesima. ss. CDiamater saturni cotinet diametye terrae qter & dimidiuaest 3 xportio diametri ad diamem ut. is .ad.q. Adrupla sesqualtera. Cubus scitur. sq; r. cub'teriae. 6q. saturae ergo cotinet terra nonagies semel S una octavam. m. Diameter stet Iav priae magestu dis coli et diamet terrae qter & eius dodrante: est yportio diame tri ad diamein ut sq. ad. q. qdrupla suptripties qrtas. Cub' stellam priae magnitudis. 6ss'.cub'terea: c q. collat ergo crassitudo stellae priae magnitudis crassitudine terrae centiessepties & fici me sexta unius
Uiameter stella e scdae magnitudis cotiner diametF terrae qter & uigintinoue sexagesimas:est