장음표시 사용
241쪽
pro imme a usurpatur ab Homero . Aes ram pouum tyrris veterum Aessiam retioruis in foro maximo . Seuuacberibi eumor adversar Iudaeos e
cis , aut theologicis disputationibus elamor. Stento rea vox in cantu . Ingens mox roboris , ac fori 'tudinis indιeium . Voce bonus Menelaus , aliiqης Heroes appellati . Vox magna leonis , taurι Neptuni clamor paene incredibilis . Laus Dateriae, quae Homericum locum elegant Me in Gallicam sermonem vertit . Quomodo Virgilius Deum de Sumtore imitatus sis . Vox Stentoris in promerbis abiit . Tota Ilias in membrana descripta , quam tosa nucis everer . An id fabulosum . Sigiis , si notis eompendiariis Graeci amanuenses abundabaπt Cateebeses Cyrilia Ierosiol mitani extemplo dictae, ab amanuensibus exceptae . In intesino dracosi utrumque Homeri poema aureis litteris descriptνm
242쪽
Callicratis , ac Myrmecidis tenuissimi rurrua , qui sub alis muscae ab sondebantur . Minutissimis etiam literis scripta quaedam nostrorum temporum N fieri possit , ut vox hominis uniustam ingens sit, aC sonora , ut quinquaginta voces hominum Conclamantium adaequet 8 Res plane mira , & quae fi dem superet . Homerus ramen talem tantamque vocem valuisse emittere Stentorem affrmat'; de qua , quemadmodum pollicitus vobis sum , h dierna disputatione verba mihi facienda sunt . Homeri locum , qui in fine libri quinti Iliadis habetur , primum omnium recitemus :
ΣτεΠορι εἰσαμ, ενη μεγα υρι χαλκοαφωm , Oe Τοσον ἀυδ μασχ οσον α λλοι πενbi Hae . Quos versus ad hunc modum Latine sumus in-turpretati :Stans ibi e mamie Dea eandida Duo Iaeortos Stentora se flmulavr , cuius vox aerea, clamorsae Aequabat clamantia guttara quinquaginta ....
Aerea igitur voce praeditum Uates appellat Stemtorem , non ea significatione , ut vox eius esset
infragilis asi Hoc quamquam & haec significa. tio voci aereae possit attribui sed quod longe, lateque exaudiretur ut mox subdit ; quandoqui-B b 1 dem
243쪽
dem tantum soni ipse solus edebat voce sua, quantum quinquaginta alii , qui simul vociferarentur .. Apposite autem vocem hanc aeream dixit . Aes enim , aut cuprum magnam habet
vim ad sonitus ingentes in aere ciendos , in cuius rei testimonium afferri possunt aerea , Ut aiunt , Campana , quae ad multa passuum millia exaudiuntur ; inter quae celeberrimum illud fuit, quod stupendae turri veterum nobilissimarum aedium , quae in foro maximo huius urbis ad summi magistratus sedem excitatae olim sunt, includebatur , cuius tanta erat moles , ut plures homines aegre valerent illud pulsare . Noinen autem Vaccae et a vulgo attributum fuit , a nomine , ut puto , ipsius tu II is , quae ante etiam quam maxima illa nota sibi committeretur , turris Vaccae gentilitio praeclarissimae familiae nomine vocitabatur. Vacca mugit, longinqui ab urbe populi , ad quos vel ad quatuordecim millia passuum sonus eius diffundebatur, dictitare solebant ; mugitus enim ille saepe ad
arma cives convocabat . Sed haec praetereamus ,
quae obiter indicasse neque ab re absbnum , neque vobis iniucundum fuerit, spectatissimi iuvenes . Praetereundum autem non est magnam
vocem in loco quem explicamus satis apposite tributam esse ab Homero Iunoni , siquidem nihil aliud vox est , quam percussus aer per Iunonem significatus . Oportuit autem Iunonem sic vociferari , ut videlicet omnes in tam magno exercitu clamantem audirent . Succurrit mihi quid
244쪽
prorsus simile in sacris Literis de Sennacheribo impio illo Assyriorum Rege , qui cum uIbem Ierosolymam Ezechiae aetate obsidione vallasset , ecastris suis extremum minitabatur excidium obse sis, ut talibus minis perterriti manus darent. a. Para . 32. 18. Clamatit autem , inquit divinus Scriptor , voce magna , Stentorea stilicet , ut ego interpretor . Alioquin quomodo a populis , qui in muris erant urbis ob1essae exaudiretur ρExauditus est autem , eiusque teterrimis minis perterritus EZechias Rex opem ab exercituum
Deo impetravit , & retulit . Quapropter miror sane hunc Homeri locum adeo nonnullis displicuisse , tamque absurdum , incredibilemque arbitratos esse , ut versiculum illum , quo facit Poeta vocem Stentoris quinquaginta hominum vocibus parem , elipunxerint ; in multis enim codicibus non legi te1tatur Eustathius . Miror , inquam ; nam absurdius est , atque incredibilius, quod de Neptuni boatu idem Homerus narrat,
ut mox dicemus; nec tamen locus ille expunctus
est ; cur igitur expungatur alter , qui prae illo longe modestior est Θ Ceterum in historia etiam Herodotus meminit cuiusdam Aegyptii omnium mortalium similem in modum vocalissimi , qui in castris Darii erat . Porro Stentor hic , de quo meminit Homerus , in mentem mihi revocat hominem illum pessimum , & lenonia arte infamissimum , qui ingenti atque horribili voce e
fenestra domus Andreuccium Perusinum apud Boc- caccium nostrum exterruit, atque ab aedibus expulit,
245쪽
pulit , dum per maximum dolum ab improba , quae intus habitabat , muliere rapto sibi mariu- pio argenti pleno , nocte intempesta eiuste dimus fores pultabat , ut intro reciperetur . Fab. s. Hei a. Eius enim Ieterrimam vocem tam graphice depinxit , solerterque expressit paucis quidem , se a significantissinais verbis Scriptor noster celeberrimus , ut non minorem , quam H merus admirationem , & laudem mereatur. Trasybulus quoque dux classis Atheniensium vocis magnitudine perinsignis fuisse traditur , qui auctor fuit , ut militari suffragio Alcibiades ab
exilio revocaretur . Memini etiam me legere in Carneade Cyrenensi Philosopho, quem μεγα Mφωνὁ- Ταhν , hoc eit vocalissimum describunt Plutarchus ,& Laertius, qui maximam , ac sonantissimam vocem , qua pollebat , moderari vix poterat, adeo ut dum in .gymnasilo doceret , ingenti voce sua audientium aures obtunderet , ac paene surdos faceret nimio clamore ; quamobrem saepius eum monere gymna sui princeps coactus est , ne tantopere clamaret . Cui aliquando ille dixit , Da mibi motis modum I cui gymnasiarcha : Modam babes auditores tuos . Praeceptum hoc inculcandum sane foret concertantium plerisque in philosophicis , ac theologicis disputationibus , saepe enim, tam Immodice vociferantur , ut miseris auditoribus eorum clamor Plautine loquar ) cerebrum excutiat . Fidem etiam adstruunt Stentoreae vo Ciab Homero descriptae Monachorum quidam, dum vel in templis laudes Deo persolvunt , vel mor
246쪽
tuos deducunt ad tumulum per vias urbis circumeuntes . Eorum enim aliquis unus saepe tonitru vocis suae ceterorum asseclarum cantum plurium
quandoque quam qinquaginta vel exaequat , vel etiam superat , magna interea popelli corona sacrum illum Stentorem , dum offert verbo dicam Davidico moeiferationis bosiam stipante, admirante , magnisque applausibus eX tollente . Illud vero nequaquam flendum , ingentem Uocem roboris indicium esse , ac fortitudinis . Qui enim magna , claraque voce praeditus est,
magnum etiam thoracem habet vastumque . ,
cui calidum cor inest , ac strenuum , ut putant aliqui philosophi ex quo animi fortitudo , corporisque robur proveniunt . Hin C pa fim apud hunc die tam Γλην ἀγαθοe , voce bonus Menelaus , aliique Heroes appellantur . Hinc Hector cum multas caedes patrasset , & in Teucrum aurigae sui interfectorem ira percitus u geretur σμερδάλεα , horribiliter vociferans ab
eo dictus est . Il. 8. Et Aristoteles ingentem
Vocem tauro, atque leoni inesse tradit, quod Iobustissima , ac fortissima animalia sint . Cui divus Ioannes in Apocalypsi e. 6. m. I. ) conso-Dat , qui leoni vocem tamquam tonitrui attribuit . Sed de Neptuni voce iam dicendum , quae fidem multo magis , quam vox Stentoris supera- Te videtur , ut supra aiebam . Itaque cum Neis Ptunus res Graecorum in peius ruere videret , Achille adhuc in ira obfirmato , & a pugna a si inente , Agamemnoni animos addit , eumque
247쪽
ut cum hostibus acriter dimicet adhortatur . Ubi vero Agamemnonem stimulasset, ut pariter incit ret omnes Achivos, fortiter Clamavit, tanta scilicet voce , tantoque Clamore , quantum emitterent
novies , vel decies hominum millia in bello . Quo facto magnum plane robur in Graecorum pectora immisit . En Homericum locum
Καρδίη , αλληίον πολιμίζειν, ilia μαχεσθαι. Quae carmina ad hunc ferme modum Latine verti posse censuimus. Me fatur eampum insiluit , rumoribus aurar
Implens ς nam quantum clamant novies deciesque ulti homines eum ecfra ruunt Mavortis in arma ,
Tautam Neptunus missi de pectore mocem, Adderet ut robur Graiis in praelia longa . Quamquam vero cum immodica quadam sermonis exuperantia haec dicta esse a Poeta videantur ; non tamen absurdum puto , imo Deo valde decorum , s tantam vocem emittere potuerit, quum praesertim Neptunus aquarum Deus haberetur . Quis enim ignorat ingentem maris sonitum , cum procellis exagitatur ρ Certe cun
248쪽
Ioannes vocem summi Numinis exprimeret in Divina revelatione inquit ,.vocem illius se audiviste , tamquam vocem aquarum multarum . Nimis
ergo frigide , putideque Homeri dictum in te pretatur Aristarchus ; cum enim tanta Neptuni vox sibi prorsus videretur incredibilis , non legebat εν-- λω , ἡ λαχ ιλοι , novem nimirum , aut decem millia ; sed ἐννε ει ι , ἡ-, hoc est , novem , aut decem labia , quod idem est , aC novem , decemque homines . Sed hoc modo
nihil grande de Deo dixisset ; si enim Stentortantum clamabat , quantum quinquaginta homines ; Neptunus profecto tantus Deus non minois rem , sed multo maiorem hominum clamantium numerum exaequare debuit . Hic vero satis admirari non possium solers illius nobilissimae feminae e Gallia iudicium , quae Homerum patrio sermone elegantistime interpretata est , Daceriae inquam , quae cum videret huiusmodi expressone pulcherrima quidem in Graeca lingua , nequaquam sibi licere cum laude uti in Gallica , simulque nollet tam pulchrum Poetae dictum sive omittere , sive imminuete , prudenter dixit
vociferatum esse Neptunum quantus Clamor e set totius exercitus irrumpentis in pugnam . Hac enim ratione , & Homericam sententiam tenuit
nisi etiam amplificavit ; siquidem totus exercitus ad centum millia virorum pertingebat &tamen huiusmodi dicendi forma usa est , quae neque duriuscula esset, neque elegantiae linguae suae inconcinna. Quod vero Neptunum Deum Tom. I. C c tam
249쪽
tam magnum , atque insignem clamor ille optirme deceret , probare possem similibus dicendi formis, quibus Dei vocem exprimit sacer Codex. Psalmorum enim Scriptor ait : Vox Domini immagnificentia . PL. 28. q. Et rursus : A vocoronityui tui formιdabunt. Ps. Io 3. 7. Iobus vero : Tonabit more magnatuZnis suae . c. 37. v. q. Sed ut absolvamus alterius , quem attulimus . pricii is loci explanationem de voce Stentoris, notandum est quomodo imitatus sit illum Virgilius , diverso nempe sensu . Homerus enim UO-cem aeream ibi usurpavit pro voce immensa longe , lateque sonum suurn diffundente , ut declaravimus ; Virgilius vero vocem ferream dixit
pro voce infragili , quae clamando non deficit: Aen. l. 6. μου mibi si linguae centum sint , oraque centum,
Ferrea vox , omnes scelerum comprendere formas, Omnia poenarum percurrere nomina lossem .
Ubi insuper observandum , quod Virgilius proaei ea , ut est apud Homerum , dixit ferream , moribus suae aetatis se prudenter accommodanS, quae magis habuit in usu ferrum , quam aes , Cum contra Heroicis temporibus magis in usu esset aes temperatum , quam ferrum , ut decima sexta disputatione demonstravimus . Denique pro compello est , vocem Stentoris abiisse in proverbium , quod apud Iuvenalem legitur satyradecima tertia :
250쪽
Ta miser exclamas , ut Stentora vincere possis. Cum vero duabus hisce postremis disputationubus duo ab Homero recensita miracula explanaverim , videlicet staturam , ac robur Heroum Troiani belli , vocemque Stentoris , & quae fidem superare videbantur, credibilia nisi fallor, fecerim ; aliud etiam miraculum pro huius se monis corollario , brevissime expendam , no
quod in Homero sit , sed quod ipsum respiciat.
Illud enim dissertatione tertia commemorabam, cum vos ad Homeri studium adhortarer , spectatissimi adolescentes , nempe totam Iliadem in tenuissima membrana antiquitus fuisse descriptam,
quam Complicatam testa nucis caperet . Quod cum vobis narrarem, nihil de ea re me statuere memini, utrum vere, an falso memoriae proditam esse existimarem. Vos autem iam tum, adolescentes , expectatis , & a me vestro quasi iure postulatis , ut meam vobis opinionem patefaciam , ac nosse cupitis , utrum ad historiam , an ad fabulas id amandandum putem , & quandoquidem alia illa duo miracula tuitus sum , an aliquid praesto mihi sit , quo & huic fidem adstiuam. En vobis indulgeo, quaeque habeo ad rei, quae fidem omnem superare videtur, veris militudinem comprobandam indicabo potius, quam explicabo. Nux illa ex maioribus fortasse fuerit, membrana autem eΣ tenuissimis, quales Sinensium sunt, aeri potius, quam crassae matellei similes, adeo ut explicata in magnam superficiem eZtenderetur,