장음표시 사용
161쪽
disputatione. mirum videri debet, quod ita senserit Hermogenes, cumsuas temporibus iam apud omnes dicendi magistros oratoris; teriam nullo certo rerum genere esse comprehensame set exploratum. Eodem denique sententiam meliores, ac doctiores rhetores postea sintsecuti, atque etiam numc sequuntur e quorum nomina nihil. Cur m medium asseramus. Deinde , eadempositio confirmatur hac ratione satis firmas dialectica, quod etiam qui contra nosseruiunt, concedeτenia nullam halet certam materiam, sed in omni re mersatur; cur non
et ais rhetorica δ qua es ei persimilis, quae ei Libro i. in hac poti simum re, ut Aristoteles docet , ex altera parte respondet. Huc etiamsecit, quod Apra ex M. Tuliij domina adnotauimus , rhetoricam esse quasi ministram, comitemque s pientiae , cui omnes res humana atque diuina subiectae sunt e quare , necesse est mi in tota istartarone comes Nersetur,quam eius domina per Cicili.de agrat. Ad haec , rhetorica est ars communis ,
Urar. omnistis hominibus aliqua parte insita, qua in Axi h li- ωn tia e re mii consueuere quid igitur Nolumus ea ad certam quandam materiam confringere, ct in anginum ,sine Nila necesstate contrahere e complexio videtur necessaria equod sumpti fait, ct communi rhetorum sententi . hac ciseronis illustri auctorita te comsi matur
162쪽
D matur. Qterarum Nero artium studi ere reconditis,atclue alitis fontibus bauriuntur riucens autem omnis ratio in messio posita, comi muni quodam in usu, atque in hominum more , t O sermone versatur. 'Postremo coin abbris escacissime hac sententia, cum alio loco do stoebimus, omnes qussiones finitas, in i tari actionis O cognitionis esse eloquentiae subiectra et atque etiam cum demonstrabimuῬple, nam atque persectum oratorem debere esse omnium rerum corautiomperitura . .
Octava positior qua uis oratoris materia sint res omnes: tamen frequentius, quaestionest ciuiles tractat: ac proinde hoc quaestio agenus est praecipua, ac magis propria oratoriara ultatis materia. Hanc doctrinam do et Plato , Dia in cum Socratem o Phaedrum ita loquetes fecit. M pq
An non,est Socrates, etorica omnino ars erit
adliciens animam per fermones, nonis iudistis modo, ceterisque publicis ceribus, erum etiamsin priuatis congressibus, eadem de magnis qui- huscunque rebus o paruis. Vibii enim bonoa ' rabilius in mariis, quam in exiguis ea recta artis ratione segerere. 2M quid tu haec audisti e Respondet Thoebus e P on ita promus per Iο-n . Veram circa iudiciapraecipue ars ista dias citur,scribiturque,nec non circa conciontae νι na*eroeamporrigi, Non audiui.Vbi anim id-
163쪽
uerte, illud verbum, praecipue: Et cum Tho drus ait, se non audiuisse eam ultra po ji,non negat, eam versari in alijs rebAs, Ni eae antecostdentitus,ct consequentibus conjcere licet. Ide Comen. docuit expresse Alexander Aphrodisensis, qui in Top. dixisset oratoris materriam esse res omues, addidit , esse quandam maxime propriam eius materiam in iudici's,deliberationibus,ceterisis partibus rerum publicarum Nersari. Idem non obscure significasse Nidetur Hermogenes, qui cum docui Oetahetoricam vorsari in omni se mone, postea solum ciuilem quaestionem, tau ' quampraecipuam huius artis materiam, desini uit. Adde etiam quod haec ars primum in foro fuit inuenta,ct caussis ciuilibus adhibita, ut ex In Bru- Cicerone cognoscere licet; postea ad omnes res copiose ornateq; tractandas tradu fuit . lItaque sicuti medicina primu ad morbos curaridos est inuenta, quod hanc ob caussam homo potis am hac rete indigeat, deinde ad valetudi-Gale. ad nem tuendam es conseruandam, ut ex Galeno
TI-sb- discimus, translata fuit ita eloquentia primum ad iudiciora, contentiones,cor deliberationum controuersias fuit accommodata, inde ad omnes alias res ornate explicatas, non solum sua nitatis ,sed etiam necestatis caussa, cepta est. adhiberi. queenita dubium est,quini Aemorationis is inibus. cr ornamentis omnium
164쪽
ν genera illustrari, exornari possint
et ona posit o: Hominum animi, possisnt dici materia subiecta eloquentiae, eo modo, quem supra in vitiino fundamento explicuimus. Consi metant banc positionem rationes superius allata pro sexta sentetia, ct hae M. Tulli' auctoritates. Libro x. suis enim nescit,maximam vim existere orato ris in hominum mentibus, vel ad iram , audit ad odium,aut ad dolorὰ incitandis elab hisce iis de permotionibus ad lenitatem, misericordiaq; reuocandis ' Et paullo infra: Hoc ritim est pro prium oratoris, quod iam si e dixi, oratio gronis, ornata, ct hominum siensitas, ac mentibus accommodata. Et non multo post, requirit in oratore, cognitionem de humani generis mora bus, ut orationem po sit efiicere ad sensus annimorum , atque motus vel inflammandor, Nel etiam extiinguendos accommodatam. Hanc eaudem doctrinam prius elegant lime in phaedro docuit Plato,ubi eorum ala artes esse imper i qui de animorum afectionibus cognoscem dis nihil docent. Propterea eius discipulus caristoteles huc de re fuse docteque in 'a rhetorica i ild putauit. Ex quo facile intelligeres, errare
eos, qm drcunt, non esse necessarium hixde r lus in rhetoricis agere: de quibus nos agemus, ' eum de oratoris oscio alio integro libro scri . , i
165쪽
pars, in qua nonnulla asseruntur, ae statimur dubitationes .
ANTE A M huic quaestioni finem fata
ero , quasdam asseram, ac dissoluam, dubitatio- . nes, ct nonnullas ex supra allatis rationibus,' qua contra nqstras positiones pugnant , rest tam . Trima dubitatio: se rhetorica habet pro subiecta materia res omnes, quo ornate dicem do tractet, ergo etiam grammatica in omnibus rebus de issis convue loquendo mersabitur; quod est falsium, ct inauditum. Primum, quids hanc totam ratiocinationem concederem' nec enim Grammatici nostri temporis sunt νnctae quaqueperfecti, dum solam partium orationis construcitionem, .st quattuor grammaticae par rex norunt, ct tradunt. olim issi pers m Grammatici non solum congrue loquendi canones docebant,sed etiam quoscunque a9ctores legebant, enarrabant, corrigebant; Nel ast probando, vel reiiciendo, quasi capite tam A nando, iudicabant: ac proinde artium omnium ii Te.. cognitione erant imbuti, ct ex oscio in rebus M' vaf omnibus, omnium stripta saltem enarrando, alli ipud quo modo versabantur. Huc facit, ut nunc ceteros mittamus auctores, quod aliquando M Lil iri ,. Tustius cripsit: In grammaticis poetarum emde Ora. tractatio, historiarum cognitio, Nerborum inθ
166쪽
terpretatio. prommciandi quidamsonus. Deina, de, dicerem non esse parem rationem : quia '
grammaticus satis oscio suo facit , se eos quid
ad ceteras artes cognoscenda sese conferre volunt, convue loquendi rationem doceat: atro orator debet res omnes sibi propostas copio ' se explicare, artificiosequepersuadere . Secunda dubitatio : qui fieri potes , ut ori toria Iacutito habeat res omnes pro materia ;cum res omnes snt diuersarum artium male ria , C una eademque res non post plurifin artibus esse subiecta ut es in pro nerbio , trictant fabrilia suri: nee sutor vl- regetra crepidam . 'Primum, petam ab aduersa
rio , qui fieri potest Lmt dialectica quod non
negaret 2 omnibus in rebus Nersetur ' Dein-- de , iam docuimus unam ct eandem rem posse a diuerss artibus tractari, sed sub ratione diuersa. Postremo, o dicimus rhetori- ear omnes res esse subiectas, id non est ita a xipiendum , ut velimus asserere rhetoricam
explicare res omnes, ct omnium remm --
ruro , proprietates, ius partes inuestigare, quod est sngularam artium munus; sed ommamres oratori, Terum omnium cognitione. O artificio dicendi pridito , omnes res ornare, es copiose, ct ad communem sensum a commodate esse tractandri. Et quoniam dis
167쪽
cendo potissmum meri illasectari debet, quα
discernere nequit , Ni sapienter a nimaduerti Tlato , nisi veritatem noscat; ideo aliqua ipsa rum rerum ei necesi tria est coInitio. Ex qui bus colligeresdiuersa ratione, rhetoricam, di lecticam, ct sapientiam in rebus omnibus Ne sari . 2 iam svientia res omnes tractat eo demonstrando , caussas ct principia inues gando dialectica probabilia inquirendo ,. O quandam firmam opinionem de eis asserendo rrhetorica vero solum persuasionem aliquampopularem faciendo. Tertia dubitatior dia mus Arristotelem ex stimasse res omnes esse rhetorita subiectaa,quod . videtur omnino falsum. Trimum, quoniam 'aliquandoscriptum reliquit, rhetoricamJn i s.rebus versari de quibus consultamus, ct artes non habemus: ergo non Nersatqr in js rebus,
quas alia silantistraciant ,s est de ijs, de qui
bus nm habemus artes . Huic ratiori hunc in modum occurreres. , dicendo rhetoricam
esse de ijs rebus, de quibus artes non hab pnus, prout ex iis, quae sunt in aliis artibus, quosdam communes spectu locos, qui valent ad fidem faciendam , O ad persuadendum , quod nullius est alterius artis. Solum itaque .Aristoteles Ulamare vult, hanc facultatem
qxadam Jectare , qua in alijs no onsidera
168쪽
ἐur artibus , quibus tamen ad omnes res tri citandas utitur. Serede, opus oratoris, ex Lib. I. ristotele, est persuadere : at persuasio r cap. r.
fertur ad actionem a chm is dicatum persu ,sus , qid quod alius persuasit , facere est pa- stratus : igitur in js solam quaesti ibus Nemsabitur, quae ad actionem referuntur, cuiusmodi sunt quaestiones ciuiles. Haec ratio paΡrum π et , quoniam non solum persuademus agenda , sed etiam credenda , ct intestigem da : adde , quod se quid ista ratio probaret ,
necessario etiam conficeret gratis laudationis huic arti , contra .Aristotelis senteritiam ,sub- Lib. r. trabendum esse, cum m eo nihilsit nece sse, ut ς-7 3- auditores ad aliquid agendum prouocentur:
Qua e , nihil mideo , cur persuasio non possi etiam significare fidem , seu intelligentiam ad popularem sensum accommodatam: sed d e persuasione sequenti disputati one latius. Quarta dubitatior quid dic endum est de quae-
'ionibus cognitionis, ni ita Dractentur, ut ad ' actionem reserantur De hac dubitatione alias integra disputatione ducemus; nunc breuiter re spondemus,has etiam quaestiones eloquentidesinibus continera,etiamsi ad causam,seu quaestionεmita non reuocent r. Quod si cum M.AntonIs Comen. Mureto objcio , ho quae mones non continera ut Catii sub τllo trium caussa genere, ac proinde ora-
169쪽
tori non esse sabis N, res oderet Riccobonur
ii nomomncm rhetoricae materiam sub aliquo ex ditas tribus generibus contineri: Sed hscrespou sto, cam tu petat,quod in quastionem Nertitur, a MA retodicile rideretur- Dic igitur eas re-
. vocari ad gerus demonstrationis esed de hac re plenius in eo libro, in quo de tribus caussarum g eribus dissutabitur . To rema dubitatio, sub quo nam caussarum
genere continentBr conciones nostri temporis e De hac re libro proxime citato , ex professo agam; nunc breuiter respondeo,mihi nullo m Anx.Ric do placere,qEod quidam modernus auctor δε--cuit, nostri temporis conciones solum ad genus pertinere deliberatiuum - 2Nam, multo inuenies Vud antiquos Tatres conciones, quaesolu, Nel virtuti m , Nel hominum laudes continent: Multas etiam, qlis solam in docendo versantur: non nulla quae nostrae religionis caussam aduersud alienigenata defenduntia Et Saluator no-Mat.Vlt. ser,suos disciptiuos non solum ad hortanta ,sed . etiam ad docendum misit o Quae autem annor4lle pro sua sententia argi meta asser nihil prorsus concludant,vi alio loco, ubi plures rationes pro nostra sententia asseram, aperte demons rabo o Fatemur tamen nostros oratores β- i pius in delibcrationis genere Nersari. Reliquh Get, Ῥt eauoluercinus rationes,qua superior
170쪽
ad confirmandas Nario opiniones attulimus Sed quoniam,vel ex dictis secilesoluuntur, vel nostropositiones confirmant, ut in hoc immo remur,nihil est necesse. Sit igitur huic parti, erdilputationi finis: O ad aliam caussam explicandam transitum faciamus.
De fine Rhetoricae, an eiuS finis sit persuadere, Disputatio VIII. y AM sit necessaria in omni arte tradendasnis cognitio, docte quidem, atque eleganter, princeps inter Romanos orator,tunc indicauit, cum in altero de Inuentione libro, haec verba literis coni auit. Quorum i turgener fines et exitus diuersi sunt, eorum praecepta eadem esse nonpossunt. Ex quasententisperspicue intelligi licet, nulla idonea posse tradi in arte praecepta, nisi artis finis fuerit cognitus, planeq; perspectus. Siquidem, ut .Aristoteles in p sicis doceri nis est cyterarum causDrum norma,ct ratio. Quod si in omni arte 'nis speἱtandus est, maxime in i s, que in actione versiantur,osunt in coniectura positae, in quarum numero, ut supra docuimus ,posita est rhetorica . Vt itaque omniapraecepta, quabi hoc nostro de arte dicendi opere daturi sini mus,