장음표시 사용
171쪽
reus, apposite idoneeque tradantu r, qui nc
sit proprius huius artis finis , nobis profecto
explicandum erit. Et, Ni quod hac d ut ' tione quaerimu Dcilius percipiatur, quid nori' mine sinis intelligere debeamus, primum ape 'riendum est. Finis, Ῥt ex .Aristotele loco paullo ante citato di scitur, est id, qao referuntur omnia, ct id In Gor- cuius causa omnia alia sunt. Vnde Plato dixitigi - mem sibi rideri esse επασωντων πράξεωνάγα-
actionLm boni m, ct illius causa oportere om- lib. de nia alia agere, ct non ipsum aliorum. Et Augm p Της, sinus, finem in omnibus rebus esse ait,ad quem cuncta referuntur; cuius caussa fiant reliqua . Cici. i. omnia. Finis ergo ei modi esse debet,ex omniu dς Fin. philosophorsim sententi Ni ad ipsam omnia re ferri oporteat,i sim Nero nutuam. Quaerimus igitur, q&odnam in hac arte sit id, quo omnia, quae in ea tractantur, referri debeant. Quod La
An. Fac. hoc discrimen a signent, Ni σκι oe, dicatur res ipsa proposita, Ni in arte medicasanitaS: τέλος, Nero, reiproposita consecutio,sanitatis scilicet Cap. 1 . adeptio. Inuoligatur aute cuiusque artis finis, mi libro de Arte Naletu is me a adnota, uit
172쪽
mi Galenus ex officio. Oscium vero in una quaque arte id dicitur,quod artifex prssare,et escere ad finem consequendum, debet. Quid autem cuique artipraestaridum: ,'eum de ore ero oratoris alio labro instituta fuerit douta tio , planius explicabitur. Finis igitur id erit,
quit; cum haec duo sint inter se maxime asfecta , quorum ea est natura, ut unum sine alio intelligi non queat. Ex his igitur quid in praesentiarum quaeratur satis constare ambitror; de quo vota fuerunt rhetorum opiniones.
Trima Fabis quin Aliam, qui ex professo
ab Aristotelis , M. Tussis sententia dissentiens , existimauit rhetoricae finem esse apte ditere adpersuadendum; motus non nudis leuiabitis ac frigidis argumentis , quae postea dii genter diluemus. Quam opinionem quidam ali, Scriptores libenter sequuntur. Cecunda sentetia communismet ommum fore rhetorum , qui defenderunt sua artis eme se , perffaderer quorum loca patillo inferius
asseram. Verum quidam,animaduertentes ora torem non siemper persuadere,huic opinioni. oem calumniam vitarent,adriderimi,quatenus conditio rerum, pernaarumpatitur. Et qπ
173쪽
agi' etiam artifices persuadent, tandem adde tam puta non ciuilibus quaestombus. Tertia es aliorum, qui duos constituunt rhetoricae neLalterum,quem Nocat, intrinsecum, O hic Irnis est bene,stu apte dicere : qui sinises in manu 'nsorispositus, quem semper ρο- is attingere:alterum eaternum,nimirumpe suasionem supersuadere, qui sinis ab auditor m voluntate pendet. Et per hanc diuinctionem non nulli Quinctilianam cum Cicerone conciliare volunt: ita ut Fabius intelligendus
interno, Cicero vero de externo.
praestantissimi rhetoris, Pisatram auream tu foro Traiamsibiponi meruit, O diuum Hiero- um m habuit discipulum: is fatetur finem rhetorrcis es persuadere, O semper oratore hunc in assequi, licet non semper persuadeat. Hac
opinionem inferius exponam, clim eam cons Ibo , Ut hanc moimi momenti controuem flam clare explicemus, non num fundam Ita nobis ponenda siunt. Tro primo fundamento in memoriam reuocare oportet, quasi pra diximus de disserenti'sιriter artes certas, artes coniecturales;ex quihus huius questionis explicatio maxime pendet
artes, omi alijs di rentiis, distinguuntur , quod certarum artium, Ines in
174쪽
sines mi rum arrimum sunt potestate; imit non solum eossibi proponant; sed etia quandocunque voluerint,alquantur. Nero mnes artium coniecturalium , licet semper sint propositi; tamen non sunt in manu artificum , necsemperatii ntur. Ecquamuis,ut inrtis huius di putationis scripsimus, artium omnium natura , ac vis eae sine petenda sit: tamen, noueodem modo- perfectaranis natura non solum ex finis propositione, sed etiam ex consccutione perpenditur; imperfects vero no item,
Nisupra scripsimus. Licet ergo nulla ars absq; finis propositione constitui queat; νυ dentecGalenusscriptum reliquit: tameu raram pem Lib. alfectio, non una atquc eadem ratione*ectatur. Tx sib. aramobrem, Nipaucis, qua supra latius scri- imus, complectamur,perfectarum artiuab- eost.ari solutio ab ertremo sine, a quo nunquam abem med. rant, petenda est: neque enim bonus pictor appellaretur , qui suae artis finem non est ad plus : Imperfectarum vero noua me,que
penon attiniunt, sed ab ossisio , opere proprio Jectari deber: ct tunc censen sunt perfectae, cumsuo Gisio praeclare functae fuerintrnec quicquam quod in arte sit ad finem consi
quendum idonei ,praetermiserint. Ex his intestigi licet , varia ratione antes perfectas
imperfectas ex sine definiendas esse. Te ingeni m
175쪽
' enim ex finis propositione , adeptione commode finiri possunt: at coniecturales expropositione tantum. Quare , si apud probatos scri in Phil. ptores, mi apud Platonem, inueneris rhetoricam desinitum fuisse per finem, ut cum dicitur, e sse persuadendi artem, intestigendi sunt de mne rationepropositionis: quod nimirum, sit ars quaedam, qus omnia ad persuasionem refert. Atque hec de primo fundamento. Secundum findamentum: Verbum, persuadere, apud Latinos idem βpe significat, quod consilium dare. Vt apud Terentium, cum ait: Is mihi persuadet nuptias: quae significatio ab restituto nostro est aliena. Interdum idem v let quod, fidem facere, Niid quod dicitur , .
tanquam Nerum, credatur, efficere: unde nati
. sunt hi dicendi modi: Hoc mihi persuasit; Ei
persuadere non potui, ali3 similes. Et in hac significatione accipitur hoc Nerbum, cum querimis, sinis oratoris stipersuadere,hoc est fidem facere. Haec autem per uasio duobus modis accipitur e altero modo pro ipsa actione, functione Oratoris, qua dicen persuadere connititur: altero Nero pro illa fide, quam diacendo in animas auditorkm gignit: Et de pe suamne hocposteriore modosumpta, intelligenda es proens disputatio. 2 teque enim quis quam diceret, illam persuadendi functione essEoratoris
176쪽
oratoris finem, sicuti nec medici actionem, medicae artis,ut et ganter ad Tramutanscribes, docuit Galenus, ubi functionem artis a sine di-Binguit, eamque non esse finem ,sed ante nem
Tertium fundamentum, in quo explicandum est, quot senipersuasionum genera. Duo itaque, ut ex Platone cognoscere licet, sol g nera persuasionum : alterum disciplinae, seu scientiae, quod , Grsci vocant;
quod Neram persediamque cognitionem eius, quodpersua detur, in animis auditorum conm. cit. Vt cum Geometra demonstrat triangulum .ires halere angulos duobω rectis aequales: Nel cum Asrologus probat Solem esse mutitis partibus maiorem terra, aut terram esse rotisdam:vel cum Philosephus naturalispro- bat homnem sine interitui obnoxium, quod ex rebrus contrarijsset constatus. Et luc quidem
.persuasio earum est artium propria, quaperfoctu cientia naturamsunt sortita: ut est Physologia, Geometria, Astrologia,stalis barus iles. Altera genrus cotinet persuasionemei, seu opinionis, qus persuasio ob suam imbecillitatem non peruenit, adscientia, Aed solum opinio
est,credula,vocant.Ut si quis probaret honores contemnendos esse,quia no suntflabiles futura
177쪽
esse pluuia,quia aerestnubilosus. Et bsc per
m ad eas artes pertinet, qua demonstrationes non habent ,sed probabilibas rationibus mi Cap. 2. tur. INequeo , o tpraeclare libro primo de Moribus ad comachum scripsit Aristoteles, Mathematica demon rationessunt in omni a te quaerendae ct hoc poseremum persuasionis genus ad oratorem pertinete quod quamuisset ei cum dialecitico aliquo modo commune; tame inter oratoriam O dialecticam persuasionem non nihil est discriminis. Etenim dialecticus id
inquirit, quod est in re ipsa probabilius, siue sit
futurum hominibus credibile sue non e cum n oram laboret, Ῥt Temi ampersuadeat, qVammtprobet: 'quo', 'Guam disputationem non ad hominum animos,sedad rei naturam accommodete ut, ni scientiam,saltem aliquid scientis proximum, oeagine probando creet Orator autem non tam quid si in rei natura, quam quod est idoneum ad audi torum animos permotiendos, est quoquo Nolueritae undos,in quibus tractandis totus est occupatus , Jectat. Dialecticus itaqueid, quod es magis aptum ad docendum, oragor Ῥero quod es accommodatius ad persuadentam q rat: dialecticus πω iubilia θ ενδοξα, idestprobabilia,ct comm
ni opinioni accommodata, orator Nero
ides mersimilia, oepersuasbilia prosequitur:
178쪽
dialemus apud viros doctos de rebis ad gy μώiores artes scientius spectantibus fidem sicit: Orator vero etiam apud populum,p9pula- . arem o ad communem siensum accom datam persuasionem grauit. Est ad hauc doctrinam demonstrandam Eruriris apud Ciceronem prin Chin Paratione in Paradoxa auctoritas: ubi refert M. Catonem in .Senatu locos graues ex Philosophia tractis re solitum fuisse , abborrentes ab Uι forensio publico: qui tamen νt Stoic dissutabat, O iussumsemfatur orationis f
au interrogat culis, ct quasi pκn iis, quod a proponebat , esciebat. Et cum detisdem re buri ipse est acturus, ita scripsit et Tentare πο- tui , possentneproferri in lucem, O ita dici νt . t. probarentur: au alia quaedam esset erudita,alia popularis oratio. Dialecticus itaque, Ni hoc fundamentum perficiamus ,probabillia, orat mero persuasibilia siectatur: de quibus fusius . - alio loco dicetur. His notatis,statuo has postiones. Prima positio: Finis rhetyricae est persuas e. Est haec positio contra seutentiam Fabii, quam bis rationibuου breuiter refellam. Primu In GON doctissimorum ninum siententiae Plato δεῖ - niuit rbetoricam per persuasionem,tanquά per i . . ei finem: quae persuasio si non sit rhetoricae,' - . suis
179쪽
finis nulla alia ratione ad eam pertinebit. Quints Fabius dicat hoc loco Platonem, non tam suam, quam G tara opinionem insinuere; qDid dicet ad id, quod in 2 hileboscripti reliquit,mbi rhetoricam artem esse persuadendi a secue rauite Et in Phsdro, ubi ex propriasente
- - tia de rhetorica non nihil di putauit,ideo orationcm as oratore susceptam esse ait, ut in animis auditorum persuasionem gignat: oratorem ab hoc fine, Tersuasorem, Nocat. Isocrates, cuius domus dicendi oscina in uniuersa G Libro x. -cia dicebatur, definiens rhetohicam, ut Quin cap. I, ctilianus refert, dicebat,esse,
γον, idest persuasionis opificem. .Aristoteles ex eodem sine hanc facultatem definiuit:ct is temCap. 3. tio Ethico cum dixisset artifices non consula re de finibus, exemplum attulit de medico, qui non tonsiuitat, an sit senaturus, est de oratore, qui pariter non consultat, an sit persuasurus. Lib. 1. M. Tuctius idem in rhetoricis de Inuentionesensi, idque Quinctilianusfatetur ; sied ait Cicer nem hos libros no probasse,cum aliquando scri Lib. I de pserit, eos rudes , impositos sibi excidisse. V
orax, iH-, quae immatura aetate de eadem reserv-Px ' obseruare voluerimus, eum in hacsentemtia perstitisse inueniemus. Facit enim aliquam-I kri de do Crassum dicentem, se didicisse oratoris Umcium, esse uicere adpersuadendum accommo-
180쪽
dite. Sed dicat aliquis acutulus, Geroneni Moc loco , non quod ipse senserit , sed quod crassus ab aliis didicerit , retulisse : sed quid dicetur ad id, quod alibi de suasententia sub de oti
ntomy persiona expressi e cum dixit , Om- u nem dicendi rationem tribus ad persuadendum νebus initi. Idem sensit virgraui us Plinearchus, qui rhetoricam describens , dixit esse a facultatem apposita dicendi ad persuadendum. a 4 In hanc etiam sententiam adduceres Herma- Pe. MOL 'igoram, cum qua in libris de Inuentione scri psit Cicero , ex illius scriptis exhauserit. Idem Cice. inua, sensit auctor Herennianus. Fiat haec opinio u ilne Qntiquissma in populo Romano , ut ex qui- lim husdam τersibus Ennii a Cicerone recitatis,col pitii. a digere et . Inducit Ennius populum laudamum M. Cethegum otiqui um apud Rom egi nos oratorem, quem, Florem populi, Suad irri sue, hoc est, Dea persuasionis , medullamat populus appellabat. Ex quo etiam loco quid sta Tullius hac de re senserit , facile pesicitur;
, ubi ita scribit . πειθω, quam vocant Grsci, M. -cuius effector est orator, hanc , Suadam appe Iauit Ennilus. In eadem praeterea sententia thenaeus , ct Apollodorus , fuerunt. Et ne plures auctores ex rhetorum scholis cite pla- . cet hunc locum, Diui Thoma ,-Bonaventu' p. i. a testimonio concludeme; qui duo optimirerum q.7. ar.2