장음표시 사용
351쪽
e. - c Constet simplicibus verbis et Semel unaquaeque res dicatur et Breuitate:ero Resecentur quae, nec cognitio
breuis, si 'ri ni, nec utilitati detrahant. I Bleuitas tamen. non sit inorna ta, & indocta. Perspicuitate: CVerbis usitatis utemur r erit perspi--Ordo temporum seruetur ri , cua, si l Non interrupte narrabitur.
c narrantur, persenis,lo in us r K & rebus conuenient :bus,con- l Cuiuscunque euenti caussa po-Fat: l Probabilita- netur : & testata lici vid te: erit pro- 4 butitur: babilis, siός Cum opinione, lege, reli onebl erit coniunctari Probitas narrantis,3 Antiquitas, orationis veritas, de L Vitae fides significabitur. Per haec effi- cIntelligat , - cietur, ur Meminerit, . auditor Gredat -
Expectationes,& suauisuetalis erito Motus animorum ,
si eoutinebi: Colloquia personarum,
c Dolores,lyetitias, &c. i. Ligando narratisne utendumsito Cap. Ια IvDICI Is non est opus narratione, si res sit nota, vel adiuersarius narrauit. Exornatione, nulla narratio necessario sequi
352쪽
tio sit praeteritorum rextrinsecus tame an desuberatione multa narrari possunt. Privata deliberatio certe nunquam narra
In concionibus saepe illa, quae ordinem res doc cet est necessaria. De Confirmatione. Cap. X. - Εs T in qua firmamenta causi asserunturr dum quae contra nos sunt, refellimus, & nostra
' Confirmatio & eonfutatio,natura, tractati s ne,& utilitate sunt coniuncta.
motis, , Tota spes vincendi, & ratio persuadendi int hae parte est sita, cum in ea nostra confirme i mus & contraria soluamus. Confini Vtrunque commode fieri potest,cum caussae constitutio, siue status cognoscitur. Leuid sit Ratus. Cap. X LMatm,m Eset quaestio,quet ex prima caussarum conis
filistione nascitur. Vt si intentio accusatoris sit, coniurasti cum Catilina: depulsio defensoris, non coniuraui: oritur quaestio,an coniurauerit. quaestio vocatur constitutio, & status. Dicitur status,quod ibi sit primus causset con
gressus,vel quod in eo caussa sistat. mor sint statur. Cap. XII.
tiiuC v M tria sint, quae in omni disputatione quaeruntur sit necne, quid sit, quale sit , t u An sit:
353쪽
c An sit: an Clodius insidiatus sit Miloni: ubi I opus est coniectura; & ideo coniecturalis diad Tres et i citur rfun sa-J Quid sit aliquid, & quo nomine afficiendur . K vi fuerit Caesar tyrannus, vel Rea:qui dicituri status definitionis. I Q ale sit, de dici- - Vtilitate, J tur qualitatis : ubi I Honestate. v quaeritur de Aequitate,
Et de contrariis. H. id, quod iactam est, nulla ratione extrinsecus petita, recte factum esse deris par α monstratur. res sunt β Asumptiua, eum aliquid necessario seris as. AE M. Iumitur, ut probetur recte factum. De ratione, sirmamento, iudieationae . Cap. XIII. c RATIO dicitur ea, quae affertur a reo depellendi criminis caussa sine qua, non haberet
Firmamentum, quod assertur contra d lab factandam rationem: sine quo accusatio stare non potest. Ex 'triusque conflictione& concursu oritur
Iudicatio est quaestio illa , quae oritur ex ista conflictione : sic dicta, quod in iudicium
Ad iudicatione omnis ratio totius orationis conferenda est: ac propterea reperienda est. In coniectura nulla est disceptatio: quia cum negatur factum, non redditur ratio.
I. Vnde in caussis coniecturalibus, eadem est prima quaestio, & disceptatio extrema. In s libus
354쪽
pretatione qua suor ano ais orisur comsetis vel
Ω modo satus erassientum. Cap. XV. IVDICATION a constituta, eam sibi ob oculos Proponat Orator.' Go onmes argumentationes ex locis repertae conliciantur.
Quos Iocos, qui habebit in mente defixos, omnia vid .hit, quae iii reproposita dici possint. Argumenta ita collocabit , ut firmissima in principio, quae excellunt id extremo loco, mediocria in medio pono gur: vitiosa nullibi. De argumentatione cap. XVI. aut vilaus Probabile est. Erobabile 'iotarii Bais
C v M defenditur scripuimn 5 dicere, quod
aduersarius vult: dicitur,ambiguum AE . .. Cum scripto opponitur voluntas scriptoris: diserepantia seripti & voluntatis Cum scripto, contrarium scriptum assertunscriptura contraria Cum ex eo,quod est seriptumaliud non scruptum deducitur, quod ratiocinatione fila dicitur, ratiocinatio Haec quattuor controuersiarum genera semper in qualuatis statum cadunt.
s ARovMENTA Tio est ar- Ratiocinatio..t gumenti explicatio, vel arti Inductio, i ficiosa expolitio et cuius patri Euthymema a. res sunt Exemplum .i . Quae conficitur ex locis: si certa aut proba
t bilia sumpseris, quibus officias, ut qu d Qubius
355쪽
- . r quae sensibus percipiunPro certis i tur: ut quae videmus, audimus,&c.l haec habeo Desude, quae communi opinio mus. ue,&sententia sunt comprobata. P erea , quae legibus cautal sux: quae in mores recepta.
cui aduersarius non contradicit. Vnum firmissimum, quod fere semper acci- γγ babi l die: ut liberos a parentibus amari. Lum geu Alterum velut propensius; eum qui valet in nera sum crastilium peruenturum..aria. . Tertium, tantum non repugnans: ut in domo furtum factum ab eo,qui domi fuit.
Ratio atione. Cap. XVIRatiocinatio, quam Graeci syllogi sinu,&Εpl-cherema vocat, constat; PROPOSITIONE, per qua locus ponitur, ex quo tota vis ratiocinationis emanat. Propositionis cofirmation GAssumptione, qua, quod eT propositione ad ostendendum pertinet, assumitur Asthmptionis approbatione; Complexione, qua, quod conficitur ex omni argumentati ne, breuiter exponitur. iu lui
ias uolsint partes ratiocinationis. Cap. XU PII. PAR V M refert, siue tripartitam, siue quinquepartu eam dicas. Commodior tam est illa partitio, quae in tres partes diasributa est: ita ut propositio, & assumptio cum suis probationibus- duas faciant Partes . .
356쪽
si probationes seorsim sumantur , erit quinquepar Cum propositio, & assa tio sunt notae, conficitur ratiocinatio missis confirmationibus. Non semper incipiendum est a propositione, sed etiam a complexione, & assumptione, ut vitetur similitudo saue ciuis mater . . ' o De Hymemate. Cap. XI α
c Eset imperfectus syllogisinus: vel stilogis
mi pars. Vnde, si una ratiocinationis pars auseratur, fiet enthymema: ut, eloquentia est ars, igitur
EntΘ- Optimum enthymema illud est, quod fit ex mema pugnatibus, & quod etiam solum enthymema, ' quidam per excellentiam Vocant. lVx quem alienum fidum inuenies, si tuis hostis fuersi Enthymema, latine commentum, & coment talio: quo nomine bipartita significatur argu-l mentatio : sic dicta, quod in animo maneat illac pars praeterita. De Inductione. Cap. XX.
Eset oratio, quae ex rebus non dubi ' captat assensionem auditorum: qua assensione fa- . cit, ut dubia propter similitudinem rerum quibus assenserit, probentur. Vel est argumentatio, quae ex pluribus mi lationibus pervehit , quo vult.
357쪽
L I B R I s E C V N D I. 17sione orat ias, i Et equus 3 qui velocissis hoc modo. J mus:
Et plura in eundem mo-Hic modus ar-l dum Z deinde id, cuius gratia. gumentandi est illa posita sutit poetis frequens, Ita i minum, non qui claquo Socrates ritate nascendi, sed qui virtuplurimum usus te maxime excellit, erit gen est. rosissimus. iSed sunto Primum, ut quae sum utur eius. duo dilige- modi sint, ut sit neces se concedi. genter cars Deindς, id cuius confirmandi
c uenda. 3 caussa fit inductio, sit ijs, qvs s . L muntur simile.
Exemplo. Cap. XXI. Es T inductio imperfecta: vel inductio rhe
torica, In quo,ab uno simili argumetamur ad aliud. Vt,Milo non est condemnandus quod hominem necauerit, cum necatiam Horatius con- amem I demnatus stetit. Ilum. Differt ab enthymemate & ratiocinatione, quia in his semper aliquid uniuersale sumitur, aut concluditur: ab inductione, quia ab una tantum re simili procedit. 9 Vnde fit, ut ut quartum argumentationis
. De Epicheremate. Cap. XXII. GRA Ee I interdum argumentationem vocant ΕpAcherema. Et nonnunquam eam, quam Cicero ratiocinationem
358쪽
Aliquando vero Epicherema Iocarur breuis
ratiocinatio,cuius omnes partes in unam conseruntur : ut si dicas. . Sine caussa seruus Dominum acculet argumentatio addendo alias partes, ad ratiocia nationem reducitur . De Sorate. XXIII. 'M v L T A s argumetationes aceruatim con uoluit, & amplectitur; unde nomen accepitu tine, acerualis . . Vt, quod est bonum, est expetendum: quod expetendum , approbandum : quod approban-
dum, laudabile, ergo quod bonum erit lau- dabile.
t In hoc argumento , quod Dialectic a prDi mo ad Vltimum vocant, quasi per quosdam gra-l dus, & varias ratiocinationes ad complexi nem venitur. De Diammate. Cap. XXIIII.
Ε s et, in quo utrum concesseris reprethen ψil tur: ut si implacabiles sent iracundiae, summa est
acerbitas: si autem exorabiles, summa leuitas.s Dicitur dilemma, quod ita utrinque prematit ut ex altera parte capiat aduersarium: unde cors nutus etiam svllogismus solet vocari: Cic. com- pr hensionem appellat. Si verum sit non potest reprςhendi: si rallum, diluitur, aut conuersione, aut alterius partis infirmatione. Est itaq; dilema ratiocinatio imperfecta, quq ducitur a duabus partibus contrari js, cui si aD datur assumptio, fiet ratiocinatio perfecta . . driu
359쪽
De Confutatione. . 'Cap. XXV. Rasu TATIO aliquando sumitur prρ tota actio. ne defensoris , aliquando pro ea parte orationis, qua dicta ab aduersario ditalauntur, quae proprie reprchensio dicitur. PDiluitur, aut Est autem reprethensio, qua aduersa K Infiimatur, aut 1iorum confirmatio, aut tEleuatur. Haec eodem inuentionis sonte utetur, quo Vtitur confirmatio,ijsdem, scilicet locis. Quet con- Totum quod sumptu est,negandor aut tra ab aduer- Dicendo sumpta esse dubia, vel salsa,prosario dicun- veris, & certiS. Non effici ex sumptis, quod conclu-
Postea singula soluenda sunt .
Argumesandi rario. Ω-modo argumentationes. oratoria sint tra .ctanda. Cap. XXVI. . IN oratione interdum sunt ratiocinationes breuiter coiaclusae,& aperta enthymemata,& inductiones: Quod, ut repr hendendum non est ita cauendum est, ne syllogismoruna & enthymematum turba,sit conseita, & detha modo semper con-l clusa oratio. l Adhibeatur ergo in argumentando, varietas, J & iucunda quaedam distinctio, A verboIum, ac seotentiatum eaol natio. aDe Peroratione. Cap. XXVII.
Cui us locus proprius est in nrormo AmpliU Peiora tionc: sed&alibi adhibetur, ve, pollic confirmatam, vel reprςhusam.
360쪽
Oes assectus hic eoneitandi sunt: etiam alibi, sed breuius. Hie omnes eloquentiae sontes aperiendi, ut non solum benevoli audiatores se dedant: sed etiam repugnan
Iuuant ad hoc efficiendum, quae de amplificatione,lib. I .dicta sunt. Caput est, ut orator prius in se motus excitet. Valent etiam ad incitandum reruabsentium imagines, ita reprςsent tae,q si oculis cernantur. Quae non nunquam laudatori, suasori no saepe,accusatori saepius,quam reo est necessaria. Cuius duo sunt tempora: alterum si diffidas memoriar auditorum: ait rum si frequetatis firmamentis,caus a vim habitura sit maiorem. Repetitio nil per capita, ne vide tur altera oratio . Repetantur cum pondere verborum & sententiarum, ita ut non sit recta, sed variata repetitio. In enumeratione vitanda est ostentatio memoriae.