장음표시 사용
51쪽
ao DE RE LOCI CRneas : ne te veI prae obscuritate lateant, vel prae ambiguitate deludant. CAPUT 1HI. De Lutea Christianorum , ἐθην Arabum .
HI sunt celebriores Philo phi e veteribus , qui in LogI-
ea vel invenienda, vel polienda curam, cogitationem que posuere, idque ad Augusti Caesaris usque aetatem . Singulari tamen salo evenit , ut veteres Episcopi , a primis usque Christiani nominis saeculis, tam et si Aristotelem damnarent in multis, hujusque irretiendi studium summe perniciosum esse Ecclesiae reputarent; IJ Aristotelicam nihilo minus Dialecticam fuerint secuti. Hujus rei caussa haec fuit , Nata erat Alexandriae, ad quam, quasi ad bonarum artium mercatum,studiosi litterarum confluebant,exeunte fae eulo Christi II. & III. ineunte, secta quaedam, quae EeIectica voeabatur r& cujus institutum erat, Platonicam , Stoicam, Aristotelicam, Pythagoream, & orientalem philosophiam ,
tum etiam religiones omnes in concordiam vocare: & quaedam ex singulis excerpere , mutare , & ad alias applicare .' saJ Haec autem Λristotelem in Dialecticis , & Zenonem Platoni, ceterisque, qui nihil de ea absolutum reliquerant, anteponebat: & per Christianum orbem diffusa fuit. Patres, qui probe noscerent , uniuscujusque sectae Θ- sema plurimis erroribus scatere ; quique in iisdem scholis eruditi animadverterent , Eelecticam philosophiam aptam
ad Vide Godose. OIearium, in Differt. de Secta Eclectica.
52쪽
esse , quae Ethnicos, talibus sententias imbutos, ad religionem Christianam facilius traduceret; LI J hanc philosophandi viam probarunt, legendi ex singulis sectis , quae meliora videbantur . Ex quo iactum suit, ut ipsi cum Eclectica s cta meliori tamen, quam illa erat Alexandrina Peripateticam logicam fuerint amplexi . Accessit, quod cum Hae retici v. saeculo Aristotelicis ,& Stoicis praesidiis abutentes, doctores nostros , tum & dogmata Christi inpudentissime
aggrederentur; occasio suere doctoribus orientis, ut eadem Dialectica sedulo imbuerentur,quo adversariorum argumen. tationibus,& irrisionibus occurrerent.
Hinc nata alia Dialecticae forma ex Stoica , & Arist telica composita . Quae a taculo VII. in quo generalis bar haries,ac ignoratio litterarum hominum, occidentalium praesertim, mentes occupavit , vel remisse disputata , vel maj xi studio exculta , per plura saecula in Orientali ecclesia perduravit. Ex quo postrema orientalis imperii aetate vix a liud quam Aristoteles legebatur . Eadem Dialectica um .isculo vergente, & inito VIIII. in occidente obtinuit, eum a Carolo Magno imperatore , hujusque filiis Universitates studiorum institutae suere. Immo usque ad XII. saeculum, quamvis reliqui Aristotelis libri Occidentalibus forent ignoti, saJ ea , quam diximus, Dialectica tradebatur . Idque eo ardentius,quod Christiani doctores sibi persuadebant , B. Augustinum eamdem discipulis Commendasse e propterea quia cireumferebantur libri quimdam de Dialectica Augustini plane Stoica, s 3J qui ob Λugu-
s IJ Clem. Alex. Stomat. L. I. p. 282.
L a J Rigordus,in Vita Philippi Augusti apud Launojum de
Fortuna Aristot. C. I. 3J Dialectica, quae Augustino tribuitur , non est Augusti ni, uti docuerunt Benedictini, Tom. I. Oper. Aug. P. 6 6
irae namque aliam Dialecticam scripsit.
53쪽
a I DE RE LOGICAstini nomen in scholis evponebantur. IJ Quae consuetudo per plura saecula obtinuit. fa JSaeculo autem VIIII. Arabes, qui id temporis magnam orientis partem, & Asricae , & Hispaniae cccurarant , cum Graecorum libros in Syriacum versos, illis in locis offenderent , aliosque ab Christianis magna vi auri coemerent , in Arabicum sermonem verti curarunt: s3J & in scholis, quas in regno suo erexerunt, explicarunt: in his Aristotelem. qui praeter ceteros Philosophos ipsis placuit. Cumque Graecam linguam non intelligerent, Graecanicae philosophiae historiam ignorarent.atque ab omni praesidio interpretandi e sentin parati; Aristotelem invita Minerva interpretati sunt. Quare Graeci hominis libros satis obscuros di depravatos , luis interpretationibus ineptis multo obscuriores secere .
C A P u Υ V. De Logica Sebolasticorum , , tentata a quibusdam emendatione .
ΑΒ his Sebolastici, seu Christiani occidentis philosophi,
&. Aristotelis libros, & eorum interpretationes saeculo XII. accepere . ΦJ Verum cum eamdem viam . quam Α- rabes, insisterent; atque ex nimio Dialecticae,& Metaph, sese
s Q Lau, ejus,de Scholis celebr. C. LIX. art. I. p. IT 8.m Latino tis de Var. Fort. Arist. C. r. P. Is T. 3J Leo Afrie. de Vir. Inlustr. Arab. C. I. 4J Tluximi GVipiant ad Saracenos confugiebant, ut Philosopbiae operam darent : quod praeter ceteros fecit Adelardus Anglus , Monachus Benedictinus, qui philosephorum G1 a corum libros quosdam ex Arabico Latinos fecit x H. Gulo . Vi de GuileIm. Malmesburiensem , de Gestis Reg. Anpl. L. II. e. Io. ἐν Gosend. Exercit. adversis Aristotel. E. III. p. 74.
54쪽
LIBER PRIMUS. a 3 eontentiosae studio apti non essent Aristoteli dilucidando ;Logicam obscuram illam quidem & intricatam , novis acuminibus & laqueis inplicarunt. Nam cum Graecum contextum non legerent, aut ignoratione Graeci sermonis intelligere non possent; quae utiliora in Aristotele occurrunt, neglexerunt: tantum Sophisticen coluerunt, dc ampliarunt. Quo quantum damni disciplinae omnes secerint, etiam in praesentia non sine animi dolore experimur . Quare tametsi
Aristotelicorum nomen sibi sumserint, nihil minus erant quam Aristotelici : s unum & item alterum excipias, qui sipientius ceteris disputavit. Eaque Logica usque ad xv. saeculum in honore suit e nisi quod sub finem hujus seculi non nulli Platonicam disserendi rationem suscitare conati
Nihil profecto debemus Scholasticis : immo culpantur multis de caussis . frJ Nam praeterquam quod iis omnibus vitiis , quibus Aristoteles , & Arabes inquinantur , & ipsi
adspersi sint, addunt flagitia non nulla . I. Philosophandi libertatem tollunt: hoc curant, ut Peripateticorum sententias , Sc verba exosculentur, eisque in- divulse adhaereant. a. Non docent perspicue cognoscere enec instrumenta recte judicandi , id eli criterium veritatis adtingunt . s. Res vel nullo modo intelligibiles, vel quae nulli usui esse possitnt, disputant ardenter : ut illud est , de Trooemialibius , Signis, Pratalicabilibus, Categoriis , Modali-Bus, Arte inveniendi medium . faJ q. Amant vocabulis uti,
fiJ Confer. Lu vicus Vives, de Caussis corruptarum artium . Gassendus i. c. Launius, de Fortuna Arist. saJ Quis enim ferre possis disputationes illas de uniis versalibus, de nominum analogia , de primo cognito . de , , principio individuationis , de disinctione quantitatis a reis quanta , de maximo im minimo , de infinito , de intensioneis is re-
55쪽
quibus vis nulla significandi subjecta eli, & quae vel ipsi, qui
Diuntur , dissiculter explicabunt: cumque nomina nusquam definiant , perpetuo altercantur inter te de vocabuli significatione . s. Eorum Logica non habet pro sine veritatem perscrutari, sed tantum de rebus & perlpicuis,& certis contendendo disputare. Fine XV. saeculi, dc inito xv I. Laurentius Valla Romanus, δά vdolabus Agricola Germanus, dc paullo post Ludoeticus Vives Hispanus, dc Marius totius Brixellensis. viri,
ut erant illa tempora,oculati,in Logica balbutire coeperunt:& Scholasticorum ineptias acriter condemnarunt: atque ad meliora cogitanda incitarunt homines. Sed praeter ceteros medio saeculo XVI. Petrus Rhamui
Gallus rem Logicam inlustravit. primum omnium AristO- telis errores notavit: quod eo libro praesertim secit . quem inscripsit: Ari otelicae Animadversiones. Deinde in Insitu rionibus Dialecticis novam artem proposuit disserendi . Id aegre serentes Parisienses,qui in Aristotelis verba juraverant, hominem ad magistratum,quasi majestatis reum,semel dc iterum detulerunt:immo tantum negotii illi suscitarunt ut tametsi Senatus decreto absolutus de crimine,& Prosessioris regii munere ornatus, vix celiquum vitae siverint quiescere . Postremo in illa Parisiensi seditione,religionis quidem nomi ne, reapse vero Philosophiae invidia ab adversariis occisus est, anno CIῖI LxXII. fi J Cumque nec mortuo parcerent,iace
,, is remi one, de proportionibus is gradibus , deque aliis
,, bujusmodi sexcentis , quae ego, etiam eum nec essem inge- nio nimis tardo , nee bis intelligendis parum temporis , is is diligentiae adbibuissem, animo vel informare non poteram . ,, Puderet me dicere non intelligere, si ipsi intelligerent, qui , , haec tractarunt . Melchior Canus Dominicanus Cl. Seholasticus saeculi xvi. de Locis Theologicis L. VIIII. c. 7.
56쪽
rum Philosophi eadaver indigne habitum in Sequanam abje- Cerunt . si JRamus igitur veterum exemplo oratorum,& Philosophorum , quos adsidue legebat, Rhetoricam, & Dialecticam conjunxit . fa J Itaque Logicam partitur in inventionem , &judicium . In prima parte locos explIcat, ex quibus argumenta sumi debent e viamque docet, argumenta recte atquerardine inveniendi et quod exemplis confirmat ex oratoribus,& Poetis excerptis. Deinde inartificiale argumentum, scilicet testimonium cum Humanum, tum Divinum, tractata In altera parte, quae argumentorum dispositionem continet , primo agit de axiomatibus, seu propositionibus , earumque disserentiis, & proprietatibus . Deinde de syllogismi natura breviter . Deinde de syllogismo simplici, compleXo , disjuncto , ac reliquis argumentationis speciebus, aliquanto copiosius disserit . Postremo methodum in universum exponit.
In prima parte aecurate scribit Ramus:praesertim si illi adjungas explicationes, quas in Sebolis Dialecticis ipse tradit. In altera parte propositionum sermas, & syllogismos compositos liquido explicat. Profecto ita se a servitute liberavit Peripatetica , ut si aliquid in Aristotele , & aliis bonum esse censeret, id sibi sumeret, dc eclectice philosopharetur e tum demum ab inutilibus & alienis vestigationibus nobilissimam scientiam ad usum serensem,& domesticum revocavit: vir ille
quidem in notandis Aristotelis erroribus perquam oculatu S. Quare vel hoe nomine laudari meretur Ramus, quod exemplo suo Parisienses commoverit, ut emendationem Philosophiae tentarent et quod profecto evenit. Reprehenditur tamen, quod totam artem ad disceptationem reduxerit . Quod artem Criticam non eXpliearit.
a J Legatur illius Praefatio Logic. Inst.
57쪽
as DE RE LOGI A Quod artem Syllogisti eam cum de syllogismo tractat negligenter , di Obscure adumbrarit . Praeterea Methodi leges praeter modum generales ponit , nec a Peripateticorum loquendi sormulis , & obscurissimis verbis cavet . Etiam in hoC reprehendendus videtur,quod tam male de Aristotele loquatur, & defendere in propatulo non dubitarit, Quaecum que ab AristoteIe dicta essent , commenticia esse e cum tamen praeci Iuas regulas ab ipso acceperit. Quod ille profecto intelliget , qui ct Rameam logicam perpenderit, & exempla, quibus Ioannes Miltonus Rami adiecta praeceptoris inlustrat scripta , dilucide expenderit S considerarit. Veruntamen fatendum est, I hilosophos , qui post suere , non magis a Bacone Verulando , quam a flamo excitatos suille , ut iapientius philosopharentur . Quod ipsemet Baco , ceteroquin minime Ramo sagens, judicax it de I amo. si ITametsi Verulamii observatores laudem hujusmodi nostro conentur eripere . Et haec Ra mea logica per Germaniam, Angliam, Scotiam , & alias regiones longe, lateque propa
De emendatione Logicae . INeunte saeculo xvII. floruit Franciscus Baco, Baro de Uerulamio , Vicecomes S. Albani , Anglus et qui Logicam quamdam edidit, quam Noet)um organum inscripsit r idque Physiologiae augendae potissimum conformavit. Methodus ita se habet. Primo praejudicatas opiniones, quae idola vocat, revo cat in dubium . Haec autem vel sunt idoIa tribus , leu na
siJ De Augment. Scient. L. IIII. c. a. saJ P. Baelius, Diction. verbo Ramus .
58쪽
LIBER PRIMUs. a Tturae humanae omnis ; vel specus, seu singulorum hominum; vel fori,seu ea , quae usu hominum comparantur;Vel demum theatri, quae ab doctorum hominum salsis opinionibus nascuntur . Deinde ut aliquid efficiat, inductionem Socrati- eam utilem esse contendit: syllogismum non item . Ιdque hoc nomine , quod inductio constat singularibus id eis, quas omnes intelligunt e contra syllogismus universalibus , quas soli Philosophi internoscunt . Bona & utilia quaedam nos docuit Verulamius in illo opere: plura docuisset & multo pluribus inservire posset,sIJ nisi dedita opera id ipsum, quod enuntiat, insolitis terminis,& peculiari dicendi genere , tum etiam partitionibus adse- ictatis, & parum necessariis obscuraret . Quare sine interprete nequit intelligi. Tamen de Verulamii,& Rami sonistibus , qui poli fuere , hauserunt omnes. Eodem paene tempore scripsit Petrus G endus Gallus, vir eruditissimus . Edidit primo librum hoc titulo: Exer- eitationes adversus Ar oretico HIn quo vulgatae Logicae naevos perspicue & perite enarrat. Dcinde librum de Logicae Fine : in quo criteria veritatis luculenter exponit . Deinde Institutiones Logicas : ubi de rerum imaginatione, propositione , lyllogismo , dc methodo agit accurate : & pleraque nova , alia vero abundantiori luce persusa lectori erudito exhibet . Cujus sane docendi viam posteriores Philosophi amplexi sunt. Etiam Epicuri physiolcgiam castigavit, ornavit , expotuit. Quare recentioris Logicae, & Physiologiae
Nomas Hobbosus Anglus, magnum ingenium, eodem tempore floruit , & ipsi Gassendo arEtissime fuit devinctus . Nili quod pietatem in Deum ab illo non didicit et erat enim Hobbsus non obscure in Epicureismum inclinans. Scripsit
fi J Walchius , Hist. Logicae, in Parergis Academ
59쪽
as DE RE LOGICA de re Logἱ ea librum titulo Computationum e in quo eamdem paene docendi viam, quam Gassendus, tenet, nec male de Lo
I O;atus Cartesius Gallus , vir clarissimus . Hic sane tametsi a Verulamio, aliisque plura didicerit , s IJ nihilominus novi systematis , ingeniosi illius quidem , utinam veri lauctor audit. Scripsit praeter Physica in , libellum de Methodo rationis recte dirigendae , ἐν inquirendae inscientiis veritatis . Moritur anno QOIOcL. Haec sunt quae laudantur in Cartesio . I. Quod conculcatis praejudiciis auctoritatis, & vetustatis, ad veritatem
Investigandam tota mente seratur: atque non e ' aliorum judicio , ted ex suo res explicet & siniat. 2. Primus docuit, verba illa, quibus potestas nulla subjecta est, reipuere:& vocibus, ae id eis eum dilectu uti,& ordine ratiocinari. 3. Multa egregie de Critica arte docuit. Reprehenduntur in eo haec . I. Absolutam Logicam non dedit, sed specimen quoddam . a. Inmodico conden dae sectae studio abreptus, novavit multa in sententiis, immo& in verbis, quae arbitratu suo definivit, non sine obscurita tercumque perpetuo auctor videri cupiat, saepissime veterum,& recentiorum Philosophorum cogitata, non indicatis fonti
bus, pro inventis suis obtrudit lectori, non sine plagii s uspicione . saJ 3. In quibusdam sibi non constat: nam tametsi
evidentia principia adsectet,ea tamen interdum ratiocinatio nibus , sive, ut ipse vocat, demonstrationibus admiscet, quae non modo oUidentia non sunt , sed vix probabilia , aut tole rabilia videntur . q. Nimium tribuit menti humanae . quam domesticis praesidiis res omnes arcanas reserare posse credit; proinde falsa bene multa inculcat. s. Hypotheses genera
les ads 1J Legatur Cl. Leibniet us , Leibniaiana pag. SI. . faJ Leibniaiana pag. t 8 i. Vide etiam Ballistum, in Vit Cartesii Tom. II. pag. IJ 8.
60쪽
Ies ad summum possibiles, non verisimiles, nullisque experi- mentis firmatas, introducit frequenter: iisque inaedificat systema suum magno cum Physicae damno . IJ . Verum quidquid sit de vitiis Cartesii , quae ingentibus aliis virtutibus eum redimere certum est;illud extra controversiam videtur positum, illius discipulos Criticam artem,&Liberam philosophiam excoluisse plurimum. Quorum no mina & scripta si vellem diligenter pereensere , vix id justo sacerem volumine . Quapropter unum , & alterum adducemus insigniorem . Qui plura cupit legat malchium, saJ iqui recentiores Logicos accurate recenset. Igitur e Cartesianis eminet praeter ceteros Auctor Aristis cogitandi: quae tam multis tribuitur,ut, quis horum fuerit auctor , merito ignoretur . Verisimilius est , plurimos e Portu Regio philo phos communi studio librum composuisse Gallice , cujus Braunii Latina interpretatio praeit at PQuatuor illa in partes dividitur in quibus de id eis, judiciis,
ratiocinatione , ac methodo disputatur . Laudatur in eo I. perspicuitas, & Ordo . a. Temperat ab inutilibus quaestiunculis, dc vocabulis nihil significa tibus. 3. Res inlustrat exemplis iamiliaribus, quae multum juvant tirones: nisi dum quaedam ex Mathematica petita os seri . q. Fine tertiae partis salsarum ratiocinationum causetas subtiliter & verissime perscrutatur; dc plurimam lucem reliquis, qui post scripsere , aceendit: tametsi absolutam de illis tractationem non dedit. 3J s. In quarta parte ubi de methodo , tradit multa , quae artem Criticam inlustrant, dc
si I De Cartesio judicium recte praeter ceteros fecit P. Daniel, e Societate Iesu , in Itinere Cartesii pari. 3. Conferatur Huetius, Censura Philosoph. Cartesianae .
. saJ Hist. Logicae L. II. c. I. 3J Uide Christ. Thomas in Caur. e. IO. s.f.