장음표시 사용
221쪽
ptu , 'Mil' setis nonpostum uel hominis continentia, vel tem- porum disciplinam. Curio ad focum siedenti magnum auri pondus Samnites cum attulissent, repudiati ab eo siunt. non enim, aurum habere, praeclarum ibi uideri dixit, sed iis, qui haberent aurum , imperare. poterat ne tantus animus non
escere iucundam sienectutem ἰ Sed uenio ad agricolas ', ne a me ipso recedam. In agris erant tunc fenatores, iden fenes; siquidem aranti L. Quinctio Cincinnato nunciatum es , eum dictatorem esse dictum. cuius dictatoris iussu, magi- per equitum C. Servilius Ahala Sp. Melium, regnum appetentem , occupatum interemit . a 2 7 uilla infenatum accersebantur O Curius, O ce- Potirexvx ς' teris es : ex quo, qui eos accersebant, uiatores ατ nominatisiunt. num igitur eorum senectus misee-n0xum, tu rabilis fuit, qui se agricultione oblectabantῆ mea
Teri, quidem sententia , haud scio, an ussapo esse
ψςςvp-vi beatior uita; neque solum oscio, quod hominum ' x' 'μμ' generi uniuersib cultura agrorum es salutaris ist coe delectatione, quam dixi, O saturitate, copiaq. rerum omnium, quae ad uictum hominum , ad cultum etiam deorum pertinent. Et quoniam haec quidam desederant, ingratiam iam cum voluptate redeamus. semper enim boni , viduiq. domini referta caelia uinaria , olearia, O poena- homini , es: tota locuples abundat porco, hoe- .syiς0 -ς do , agno, gallina, la te, calleo, malle. iam, bor telam is,' tum ipsi agricolae puccidiam alteram appellant .
222쪽
condiciorafacit haec superuacaneis operis alicupium , atque uenatio. Quid de pratorum uiriditate , aut arborum ordinibus, aut vinearum , Olivetorum is specie dicam/ breui praecidam. agro bene culto nihil potest esse nec usu uberius, nec sterie ornatius: ad quem ruendum non modo non retardat, uerum etiam inuitat, atque allectat ρ- nectus . tibi enim potest illa aetas aut caleficere uel
apricatione melius, vel igni; aut uicissim umbris aquis ue refrigerari salubrius ς Sibi habeant igntur arma, libi equos , sibi hastas , ibi clavam, Opilam , sibi natationes, atque cursus; nobis sin bus ex lusonibus multis talos relinquant, oe tes senibus t feras is id ipsum, utrum lubebit: quoniam sine bis i Ei aium beata esse benectus poteri. Multas ad res per uti- : V:ςμης' les Xenophontis libri sunt: quos legite , q'aeso, xenophoni ludiost , ut facitis. quam copiosie ab eo agricul- Pςxtura laudatur in eo libro, qui est de tuenda re miliari , qui Oeconomicus inscribitur φ atque, ut intelligatis nihil ei tam regale uideri, quam studium agri colendi, Socrates in eo libro loquitur cum Critobulo , Cyrum minorem , Persarum regem , praestanti ingenio, atque imperj gloria, cum Lysander Lacedaemonius , uir ummae uiri istis, uenisset ad eum Sardis, eiq. dona a sociis at- :' tulisset, O ceteris in rebus come erga Lysandru, Conone naatque humanum fuisse, O ei quendam coineptum: μὴ'
agrum, diligenter consitum , onendisse: cum au- uictus eis. tem admiraretur LIsander O proceritates arbo-
223쪽
rum, O di ectos in quincuncem ordines, O humum subactam, atque puram , O siuauitatem odorum, qui afflarentur e floribus, tum eum dixisse, mirari se non modo diligentiam, sid etiam solertiam eius, a quo essent illa dimensa, atque descripta : O et Cyrum restondisse :.atqui ego
sum omnia ista dimerisius: meisiunt ordines, mea descriptio: multae etiam sarum arborum mea manu sunt satae: tum Lysandrum , intuentem purpuram eius, O nitorem corporIs, yrnatumq. Persicum multo auro, multisq. gemmis , dixisese: recte uero te Cyre beatum ferunt; quoniam virtuti tuae fortuna coniuncta erit. Hac igitur for i . tuna si ui licet si bus: nec aetas impedit, quo mi- nus O ceterarum rerum, inprimis agri colendistudia tenemus osque ad ultimum tempus seque Liuium nectistis. M. quidem Valerium Grumum ad cenδεὶς λndro te mum annum accepimus vitaperduxqyc, cume esset anta iam aetate in agris , eosq. coleret: cuius, iiiς - inter primum sextum consulatum octo O quadraginta anni interfuerunt. ita,quantum spatium aetatis maiores ad senectutis initium ebe uoluerunt, tantus illi cursus bonorum fuit . atque huius extrema aetas hoc beatior, quam media ,
sentiunt gentes , populi pyimarium I vii
224쪽
CATO MAIOR. Iosse uirum . notum est carmen incisum siepulcro . iure igitur grauis, cuius de laudibus omnium esset fama consentiens. Quem uirum nuper P. Crassum , pontificem maximum, quempostea M. Lepidum, eodem sacerdotio praeditum , uidimus ἐquid de Paullo , aut Africano loquar e aut iam ante de Misimo ζ quorum non in siententia solum, sed etiam in nutu residebat austoritas. Habet senectus, honorata praesertim, tantam auctoritatem , ut ea pluris si, quam omnes adolescentiae uoluptates. sed in omni oratione me batote eam me laudare senectutem, quae fundamentis adolescentiae constituta sit. ex quo escitur id, quod ego magno quondam cum assensu omnium dixi, mi sieram esse senectutem, quae se oratione defenderet . non cani, non rugae repente auctoritatem
asserre posunt: sed boneste actasuperior aetas siu
e Ius capit au Ioritatis extremos . haec enim ipssunt honorabilia, quae uidentur levia, atque commonia ,salutari, appeti, decedi, assur, , des ci , reduci, consuli: quae O apud nos, ct in aliis ciuitatibus , ut quaeque optime morata, ita dii gentissime obstruantur . Lysandrum Laceda monium, cuius modo mentionem feci, dicere seiunt solitum, Lacedaemone esse honestismum domicilium sene tutis . nusquam enim tantum tribuitur aetati , nusquam est senectus honoratior. quin etiam me oriae proditum est: cum AJ nis , ludis, quiddam in theatrum grandis natuo ueni
Fabio, eum quo se militasse iam di
xit misera senactus, quae se oratione defendit. Lacedae mone d miciliu senectutis honestissimsi
225쪽
C I CERONI suenisset, magno confessu locum ei nusquam datum
qui senectu afuis ciuibus: cum autem ad Lacedaemonios ac-hibEbant' '. cessisset, qui, legati cum essent, certo in loco con- Gellius lib. sederant, conssurrexisse omnes, oe senem fessum δ' - ' recepisse r quibus cum a cuncto consissu plaμμ esset multiplex datus , dixisse ex ijs quendam, Atheniensesscire, quae recta essent , sed facere aueturum. nosse . Multa in nostro collegio praeclaravied hoc, de quo agimus, in primis, quod, ut quisque aetate antecedit, ita siententiae principatum tenet : nequesolum honore antecedentibus, sied iis etiam, qui cuυ imperio fiunt, maiores natu augures anteponuntur. Quae sunt igitur uoluptates corporis cum auctoritatispraemijs comparandae ἰ quibus qui sylendide usi sunt, ij mihi videntur fabulam aetatisperegisse, nec, tamquam inexercitati histriones , in extremo actu corruisse. At siunt morosi, O anxii, O iracundi, O dissiciles fenes moru uitia fit quaerimus, etiam auari: sed haec morum uitianis.ties V sunt, nosssienectutis . ac morositas tamen, Oeatributitur. vitia, quae dixi, habent aliquid excusationis, non illius quidem iustae, sed quae probari posse uideatur. contemni se putant, despici, illudi:praeterea in ragili corpore odiosa omnis offensio s. quae tamen omnia dulciora sunt O moribus bonis, coe artibus: idq. cum in uita, tum inscena intelligi potest ex iis fratribus , qui in Adelphis sunt. non omnla quanta in altero duritas , in altero comitas ψsisse . ni. I rei baset . ut enim non omne uinu, sic non omnis
226쪽
CAΤo MAIOR. ros natura vetustate coacessit. seueritatem in fene- seMy3,nUctute probo, i deam,sicut alia, modicam; acem bersibus' bitatem nullo modo. auaritia uero senilis quidsibi βψ ςβς uelit, non intelligo. potest enim quidquam esse absurdius, quam, quo minus uiae rectat, eo plus uiatici quaerere φ quarta renat ca set, auae ma-. xime angere, atquefolicitam habere nostram aetatem uidetur, appropinquatio mortis,quae ce te a senectute non potest longe abesse. o miserum sinem , qui mortem contemnendam esse in tam longa aetate non uiderit: quae aut plane negligenda est, si omnino extinguit animum; aut etiam
optanda , si aliquo eum deducit, ubi sit futurus
aeternus .atqui tertium certe nibit inueniripotest.
quid igitur timeam, si aut non miseerpoII morte , aut beatus etiam futurus siumἰ quamquam quis esstam stultus,quamuis sit adolescens, cui sit exploratum , se ad uesperum esse uiritarum ζ quin etiam
aetas illa multo plures, quam nostra, mortis casus habet: facilius in morbos incidunt adolescentes rgrauius aegrotant: tristius curantur: itaque perpauci ueniunt ad siene Iutem. quod ni ba accideret, melius,Oprudentius uiueretur. meus enim, inita,
O ratio, o consilium in finibus est qui si nulli chnsi v x Dissent, nullae omnino ciuitates fuissent. Sed ri- ' - 'deo ad mortem impendentem . Quod illud est crimen senectutis, cum illud uideatis cum adolescentia esse commune ζ sto ego tum in optimo Glio meo, tum in electatis ad amplis avi di- ' Oa gnitatem
227쪽
CICERONI syμμ' .i .. gnitatemnimus tuis , Scipio, omni aetati momi ue''Iueti tem es communem. At sperat adolescens, diust fimbo in- ese uicturum; quod iberare idem senex non po - α alii. m. . Isipienter sperat . quid enim sultius , quam incerta pro certis habere , falsa pro ueris ἰ At ρ- nex ne quod speret quidem habet. Est eo meliore' condicione , quam adolescens; cum id , quod sperat ille , hic iam confecutus es. ille vult diu uiuere : hic diu uixit. quamquam, o dii boni , quid est in hominis uita diu ζ da enim stupremum tempus rexspectemus Tartessiorum regis aetatem .suit enim, uiscriptum video, Argantonius quidem Gasse & Plia ditas, qui octoginta regnauit annos , cessitum Ohiiiii ' diu uixit. sed mihi ne diuturnum quidem quid- tumum, in quam videtur, in quo est aliquid extremum. cum qui . ite. e)iiηi id aduenit, tunc illud, quodpraeterjt,efu-- xit: tantum manet, quod uirtute, O recte factis sis consecutus: horae quidem cedunt,indies, menses, O anni; nec praeteritum tempus umquareuertitur; nec, quid sequatur, sciripotest . quod cuique temporis ad uiuendum datur, eo cibet esse contentus. enim histrioni, ut placeat, peragenta fabula est, modo, in quocumque fuerit actu, ι probetur: neque sapienti usque ad , Plaudite, ueniendum. breue enim tempus aetatis satis es longum ad bene , bon seq. uiuendum .sinprocesseris longius; non magis dolendum est, quam agricolae dolent, praeterita verni temporis suauitate, aestatem, autumnumq. uenisse. uer enim, tamquam
228쪽
HO centia, significat, onenditq. Dctus futum adole En ros: reliqua tempora demetendis stuctibus , O tia uetaeis percipiendis accomodata sunt. Dctus autem ficte 'ctutis es, ut saepe dixi, ante partorum bonorum
memoria,O copia.omnia uero,quae secundum naturam fiunt ,sunt habenda in bonis. quid es autelam fecundum naturam , quam senibus emori equod idem contingit adolestentibus , aduersanteo repugnate natura. itaque adolescentes sic mihi mori uidentur, ut cum aquae multitudine flammae uis opprimitur; sienes autem, sicut cum siua sponte, nulla adhibita ui confiumptus ignis e tinguitur. quasi poma ex arboribus , si cruda sunt, ut auelluntur; si matura , O cocta, deciadunt : sic uitam adolescentibus uis aufert , fenibus maturitas: quae mihi quidem tam iucunda est, ut , quo propius ad mortem accedam , quasi
terram uidere ui dear, aliquandoq. in portum ex mors quasi longa nauigatione esse uenturus. sienectutis autem nullus certus est terminus: recteq. in ea uiuitur ,
quoad munus oscij exsequi, O tueri possis, O
tamen mortem contemnere. ex quo fit, utania
mosior etiam senectussit, quam adolescentia, O O fortior. hoc illud est , quod Pisistraro syramo a Solone responsum est, cum illi quaerenti, qua tan . dem spe fretus, si tam audacter obsineret, respondisse dicitur, senectute. Sed uiuendi finis si solonia optimus, cum . integra mente, certisq. sensibus, opus ipsa uum eadem, quae coagmentauit, natu-
229쪽
CICERONI s- ra dissoluit. ut nauem,ut aedificium idem destruit facillime, qui construxit: sic hominem eadem ptime, quac conglutinauit, natura dissoluit. nam omnis conglutinatio recens, aegres inueterata, facile diuellitur. ita fit, ut illud breue uitae reliquii: . nec avide appetendum senibus, nec sine caussa d serendum sit . uetat Pythagoras , iniussu imperatoris, idest dei, de praesidio, o fatione uitae δε- cedere . Solonis quidem sapientis elogium en, quo se negat uellesuam mortem dolore amicorum O lamentis vacare. vult credo se esse carum suis . Gioni, , di sed haAdficio , an melius Ennius rη . i. f. ' me lacrymis decoret, neq. funera flatu ζEit . Faxit. Non censit lugendam esse mortem , quam
immortalitas consequatur. Iam, siensius moriendi , δε quis potes esse, is ad exiguum tempus durat , praesertim seni : pG mortem quidem siensus
aut optandus, aut nullus est. sed hoc meditatum mora negli ab adolescentia debet esse, mortem ut negligas ' ' . sine qua meditatione tranquillo esse animo nemopotest.morienta enim certe est; ct id,incertum , an eo 1 o die. mortem igitur, omnibus horis impendentem, timens, qui poterit animo consistere ἐ de qua non ita longa disputatione opus esse videtum, cum recorder non L. Brutum, qui iu b Arunxς, liberanda patria est interfectus: non duos Decios,
iepi, filio, quι ad uoluntariam mortem cursum equorum inmo r' citauertini; non M. Atilium, qui ad iupplicium inccisus est. esprosioIus, ut sdem hosti datam conseruaret;
230쪽
CATo . MAIOR. Iosnon duos Scipiones, qui iter Poenis uel corporibus suis obnruere uoluerunt; non a m tuum L. Paullum, qui morte sua luit collegae in Cannensi ignominia temeritatem; non M. Marcellum, cu
ius interitum ne crudelibimus quidem bonis honore sepulturae carere passus est; sed legiones nonras, quod sicripsi in Originibus, in eum saepe lo- cumprofectas alacri animo , O erecto, unde stnumquam redituras arbitrarentur. quod igitur
adolescentes, Oui quidem non Dium indocti ,sed
etiam rustici contemnunt, id do tiβnes extime- sient i omnino , ut mihi quidem uidetur, rerum omnium satietas, uitae facit satietatem .sunt pueritiae certa studia: num igitur ea desiderant ad lescentes ἐμnt O ineuntis adolescentiae: num ea iam constans requirit aetas, quae media dicitur ψsunt etiam eius aetatis: ne ea quidem a senectute quaeruntur. sunt extrema quaedam studia sienei tutis. ergo , ut superiorum arearum studia occidunt , sic occidunt etiam si nectutis. quod cum uenit, satietas uitae tempus maturum mortis affert . Equidem non uideo , cur, quid i e sientiam de morte , non audeam dicere . quod eo melius mihi cernere uideor, quo ab ea propius absium. Ego vestros patres, P. Scipio, tuet. C. Laeli , uirosesarissimos, mihi amicissimos, uiuere arbitror eam quidem vitam, quae essiola uita numeran
da . nam, dum fumus in bis inclusi compagibus corporis, munere quodam necessitatis, O grauis opera