장음표시 사용
281쪽
De Certitudine Iustificationis et s
que ad infidelitatem erraηt, qui remissisnem
culpae iηeertam asserunt, propter incertitudinem eontritionis Et suantumlibet incertur fit tam sacerdos, quam peccator de contritisne , rata est ab 'lutio, si creditue ab olutum. Et IDCertum est ergo remissa se meeata, fleredit remissa, quia certa est Chrisι Salvatoris promisso. Et Io. ab Muius per clavem potius
debet mori, is, omnem creaturam negare, quam
de sua absolutione dubitare. Et in collatione quam habuit cum Cardinali Caietano inter Caetera amrmat, Neminem thstificari posse nisi per fidem 3 sio scilicetur necessesit eum certa f. de eredere sese oo car; G nullo modo dubitare, quod iustiam consequatur. Si enim dubitat, O, incertus es, iam non infli eatur, sed evomit gratiam. Cui subscribit Μelancton in locis I neologicis de vocabulo fit. Cumri Paulus inquit, iust eamur fide, vocabu-- lum Dei non tantum historiae notitiam is significat, ut diaboli etiam norunt histois riam, seu dogmata; sed significat assenis tiri omnibus articulis fidei, & in his huicia articulo; Credo remissionem peccato- rum, & vitam aeternam, non tantiim aliis, , dari, sed mihi quoque. Cum hoc assensuri quo tibi credis remitti, cor erigitur fi- ,, ducia promissae misericordiae, &c. Hoc sagitiosum dogma innovavit Calvinus lib.3. Instit. cap.2. n.T. & in antidoto ad sess.6. cap. II. Concilii Tridentini, ubi in- ter catera ait, sed quo melius tota eorumis Theologia patefiat lectoribus, expendant, is quae in eodem capite sequuntur verba. M Sed neque illud asserendum, cisortereis eos, qui vere justificati sunt, absque du-- bitatione apud se ipsos saluere, se esseri justificatos. Si ita est, videant, qua ra- tione conciliari queat fiducia cum dubi- tationes Et lora . Et cujus obsecro imis probabilitatis est asserere, nemo scire m, , dei certitudine potest se gratiam Dei con-ri secutum; Paulus, &Joannes inter filiosis Dei non agnoscunt, nisi qui id sciunt. Deo qua scientia id interpretabimur, nisi quamis Spiritus sancti Magisterio didicerintὸ Ipsi
is subscribunt omnes Sectatores, quorum ,, nomine haec prosert Cbamierus lib. I 3. c. I. ,, n. q. ubi ait: Summa est eorum, quae nosis hac parte docemus elus duo capita. Prius, , fideles scire per fidem non tantlim ....
M aliquos salvos sore, vel salvos futuros cos, qui crediderint, sed etiam in paris liculari seipsos salvos futuros, quia cre-ν, dunt. . . atque adeo hanc applicationem subministrare differentiam si dei vere ju- ,, stificantis a fide historica, quae non ali- ,,
ter concipit quaecumque audit de Deo, , , ejusque misericordia, qtlam ut pro veris, ,,
vel potius veracibus habeat; quod pos- is sunt etiam infideles plurimi: imo faciunt is
Diaboli omnes. Alterum caput hanc , , scientiam conjunctam esse cum certitu- ,, dine; cujus mensura sit non alia, quam is
fidei. His ita positis, sit ri
CONCLUSIO UNICA.N O debet neque mus eredere fide di
viηa se babere tratiam sancti antem absque speciali revelatione sibi facta ex aliquo singulari privilegis. Conclusio est de fide determinata in Concilio Trident. sessin. cap.9. tibi damnando inanem fiduciam haereticorum, simul etiam damnat omnem infallibilem certitudinem, quam citra divinam revelationem aliquis de propria justificatione praetendere posset his verbis, Nam mcut nemo pius de Dei mistricordia, de Cisistimerito, deque sacramentorum virtute,qu=eaeis dubitare debet: sie quilibet dum seipsum, suamque propriam infirmitatem, indisnmtionem re picis de sua gratia formidare, isti.
mere μιδ: tam nullus senis valeat certitudine
Dei, cui ηοη potes subesse falbum, se gratiam
Dei esse eo erutum. Uinc Can. s. decernit, Si quis dixerit omnem renatum, is, Io eatum teneri re fide ad exedendum se certo esse in numero praedestinatorum, anatbema β. Proatur primo ex Scriptura sacra, Pro verb. 2o. suis potest dicere : Μunduor es eormeum , purus sum a peccato λ Si enim non potest istud dicere, multo minus potest scire fide divina. Item ex illo Ecclesiastici rsum iusti, atque sapientes,'opera eorum in
manu Dei, Oη tamen nescit homo utrum am
re , aut odis dignus fit; sed omnia in futurum
servantur incerta. Quem locum sic expendit S. Hieron. Porro inquit, hic sensus est, is etiam in hoc dedi cor meum, & scire rivolui, quos Deus diligeret, quos odisset, ,,& inveni iustorum quidem opera in ma- isnu Dei esse, & tamen utrum amentur a ,, Deo, an non , nunc eos scire non posse, is& ambigue fluctuare, utrum ad probatio- is nem sustincant, quae sustinent, an adsuri riplicium. In futuro igitur scient, dc in ,,
vultu eorum sunt omnia, idest antece- ,, dit eos cum de vita hac decesserint, ve- is
ritas istius rei, quia tunc est judicium, is
282쪽
Σ76 Tract. III. Disp. III. Art. III. Quaest. III.
D nunc certamen, & quicumque adversari sustinent utrum per amorem Dei susti- neant, ut Iob an per odium, ut plurimiis peccatores, nunc habetur incertum. Item ex illo Ecclesiastici s. De propitiato pereato noli elle fine metu, ne Heas: Miseratio Domini, magηa est; multitudinis peccatorum meorum miserebitur. Denique ex illo ad Cor.4. Nibit mibi αη eius sum, sed nonis Me iustificatus sum, qui enim mst iudicat Dominus est. Qui ous Apostolus, juxta interpretationem S. Chrysostomi , significat non esse satis ad certitudinem de propria justitia, quod nullum in se peccatum animadvertat , siquidem Deus posset aliquod peccatum in illo deprehendere. Quod si dixeris A postolum, dum haec scriberet ,habuisse divinitus revelationem de sua justificatione : Reponam hoc dato, quod sensus Verborum istorum sit, nibit misi eo eius sum, sed id non sufficeret, ut essem certus de mea iustificatione, nisi Dominus qui judicat me aliunde id mihi notificasset. Probatur secunia auctoritate sanctorum Patrum : Primo quidem Ambrosii sermone in Psalmum Ii κ. super haec verba : Aufer ορ- probrium meum, quod μὴ eatus sim: ubi ait, Volebat auferri opprobrium, quissuspicatur es, vel quia cogitaverat in oris, O, non fecerat, paenitentia licet abolitum, suspectus tamen erat ne fortὶ adbue maneret e ius onrobrium, is ideo Deum precatuν, ut illud austrat, qui solus novit, quod nescire potest etiam ipse qui fecit. August. lib. de perfectione justitiae, capit. I S. suantalibet Jψιtia fit praeditus M. mo, cogitare debet ne aliquid in illo quia imse non videt inveniatur esse eulpandum, cum Rex iustus sederit in tMoηο , cujus cogηitDvem fugere delicta non possunt , Me illa deuibus victum Deum ouis intelligit λ Hinc ib. sta homiliarum diserte pronuntiat. suamdiu vim as Me, de nobis ipsis nos i Fiudieare non possumus, non dico quid eraserimus, sed quid hodie sumus . Ipsi subseri, bit S. Gregorius lib. 6. epist. 22. ad Gregoriam augustae cubiculariam, Quae ad ipHim scripserat cupiens scire , an sibi remissa eL sint peccata, inter caetera haec respondet :Rem mibi di ilem, O, tibi inutilem postula. si: discitem, quia indignus sum, cur revelatio immittatuν a Deo ; tibi inutilem, quia 'curitas negligentiam parit.
Probatur denique ratione; Id tantum fide credi potest, quod revelatum est sive per Scripturam, sive per Eccleiuna: scae neque per Scripturam, nMue per Ecclcsiam reveIatum est homini justificato, quod justus sit; si
enim esset revelatum, maxime, vel in genere, vel in particulari; Non in graere, ali qui omnes justi scirent se vere justificatos, quΜ salsum apparet; nam plurimi de sua iustificatione, & salute dubii sunt, & anxii Non etiam in particulari, quia si justorum aliquis nosset se esse in gratia, maxime per testimonium Spiritus sancti inhabitantis, sed id non potest assirmari: nam clim idem Spia ritus habitet per gratiam in omnibus iustis, omnibus testaretur , quod sunt Filii Dei;
cujus tamen contrarium apparet.
Deinde, Iustificatio non lum dependet ex divina promissione, & revelatione, sed
ex nostra conversione, & praeparatione; a qui nemo potcst este certus, quod vere sit conversus ad Deum, quia nescit homo trum conversio ista sit ex gratia, an ex concupiscentia, & ut ait Gregotius I. parte sui Pastoralis, c.20. Μens bumana saepe mi mentiatuν, fuit de bono amare, quia non amat. Confirmatur, Nam ut dispositio ad justificationem sit valida, Ac Conversio persecta, debet procedere ex motivo supernaturali; hoc autem nequit nobis esse certum ι quia licci nobis certum esse possit nos ad det standa peccata moveri ex motivo supernaturali materialiter 3 nempe propter Deum Ostensum; incertum tamen est an ad id e iam moveamur motivo supernaturali sor- maliter, hoc est, per formam, & gratiam divini us elevantem, & excitantem; subi deque nemo potest este certus se habere sus-ficientem disessitionem , ut justificationis
gratiam con uatur. Denique, non convenit ordinariae Dei providentiae, & rerum dispositioni, nec hominibus expedit, ut homines certo credant 2 esse justificatos; illa namque certitudo esset illis occasio superbiae, despe his caeterorum,& laxioris vitae, sorbiae quidem, & com placentiae, si sciret se esse Deo gratum, despectus vero caeterorum, si nempe sciret homo se esse justum, nesciret vero, an alii pariter justi essent : tandem laxioris yitae, quippe non curaret agere Ductus dignas pCenitentiae, nec in gratia proficere. Objicies r. Illud Ioan. 13. In boc cognoscent omnes, quos discipuli mei estis, fi dilectione babueratis ad invicem : ergo multo magis liq-mo potest de se ipso cognoscere, quod Christi discipulus sit, si dilectionem habeat aa pro imum. Et cap. sequenti: autem cognae
283쪽
stetis eum, quia apud os manebis,inin m- his erit. Et postea: In illa die vos gweetis, tuis ego sum in Patre meo , O, vos in me , ego in vobis: Igitur aliquis certo cogno. scere, & fide divina habente fundamentum in Scriptura sacra, credere potest se esse ingratia absque alia speciali revelatione. Nego eo equentiam, & ad primum textum dico , eum esse intelligendum de certitudine conjecturali; quia videlicet signum dilectionis Dei est dilectio proximi , unde
Tertullianus in Apologetico , capit. ait : Μaximae dilectionis operatio notam nisis inuris penes quosdam : Vide , inquiunt , vise invicem diligunt ἔ hoc autem non pytest facere certitudinem absolutam , quia sine speciali revelatione nemo scire potest , an haec dilectio sit ab effectia naturae, vel gratiae.
Ad Deundum dico , sensum illius esse , quod Fideles in quibus Spiritus sanctus inhabitat , eum cognoscant , non quidem
cognitione sterili , qualis ea est , suae est
ex fide informi ; sta fructuosa, qualis oritur ex fide viva: Porro haec cognitio dum taxat est conjecturalis , quis enim novit , an opera bona, quae elicit, procedant ex fide viva, aut informi pad tertium, dico cum S. Augustino tractatu s. in Ioan . verba ista designare diem futuri saeculi, & vitae beatae, in quo videbimus, &cognoscemus clarῆ, &intuitive,
quod Christus Dominus sit Filius ejusdem
naturae cum Patre, quodque ipsi tamquam membra capiti incorporemur.
Obiicies et. Illud Rom.8. Ipse Spiritus t fimonium reddit spirisui nostra, qMdsimus Filii Dei. At testimonium Spiritus sancti est intelligibile, eique fide divina tenemur aD sentiris unde S. Chrysostomus in haec verba: Cum spiritus sanctus testatur , quae tandem restat ambiguisas Θ nam si vel bomo. HI An. gelus , vel arebangelus , HI alia butiusmodi potesas Me polliceretur , par conveniensque est nonnultis , dubitare: eum autem summa
esηtia, mea auidem quae Me largita est δε-
num, nobis testimonium afferat, quis tandem e duritate ambigat λ Igitur certitudo, quae ex tali testimonio in nobis causatur, insa Ili-bilis sit necesse est. Hine S. r nardus serm. . de Annunciatione : si ereris pereata tua
η- ρῆν doleri, nisi ab eo cui soli peccasti ,st is quem peccatum non eadit, bene facis: sted adde actue at credas , quia per x um
quos perbibet in raris nostro visitus sanctus dicens : Dimissa μηρ tibi peccata tua. Re pondeo I. Verba Apostoli intelligenda esse de tota Ecclesia. cui Spiritus sanctus testatur , quod habeat spiritum adoptionis : tum quia ibi confert Ecclesiam cum Synagoga, contendens Ecclesiam ha bere spiritum adoptionis, Synago3am vero habuisse dumtaxat spiritum timoris : tum
quia , in sequentibus D nificat aliquos ex
iis, ad quos scribit, este contentiosos, &infirmos in fide, ut constat ex cap. I . Respondeo 2. Quod si haec verba intelliganti ir de fidelibus in particulari, testimonium
illud, de quo loquitur Apostolus , solum fit
per experientiam suavitatis, Ze tranquillitatis conscientiae, & per pios motus, & aD
sectus in Deum; per hoc scilicet quod Fid
les, qui se putant justos, confidenter audeant dicere, abba Pater: quae omnia reperiri etiam possunt in hominious non justis rnam haec confidentia etiam ex praesumptu sa, & erronea conscientia p rovenire potest. Dre,ue , dico hoc testimonium sollim estis conditionale, ut constat ex his sequentibus verbis, si autem Filii, baeredes: Meredes quidem Dei, cohaeredes autem circli, si tamen comtatimur: At incertum nobis est , si cum Cnristo, atque ejus exemplo, &gratia vitae praesentis calamitates sorti, de constanti animo patimur: Igitur, &c. Ad S. Bernardum dico ipsum ibi tanti m docere duo ista esse credenda. Primum quod Deus habeat potestatem remittendi peccata; atiterum quod etiam habeat voluntatem n bis conserendi remissionem peccatorum m
diis ab eo institutis . Sed non assirmat S. Bernardus, ista media nobis hic, & nune applicari, ut oportet, & secundum omnimodam dispositionem , quae requiritur ad hoc . ut remissio infallibiliter sequatur. Dies Illud I. Cor. a. Nor spiratum Cisisti Meepinas , ut sciamus , 3us a Deo donata sunt nobis . a. Cor. I. Gloria nostra Me es , O, testimonium conscientiae nostra .
Et cap. Iῖ. Hosmetipsos tentate fi sis in De ,
timos , quia Christus Iesus in vobis s , αφ
monem facere non de omnibus omnino justis , sed dumtaxat de Apostolis. a. Eum non loqui de gratia sanctificante 3 1 d tantum
de mysteriis Christianae religionis , ne
non de de beneficiis praeparatio, &concen
284쪽
2 8 Trin. III. Disp. III. Art. III. Quaest. III.
sis , atque etiam concedendis societati EIectorum in genere, ut probant haec sequentia verba: loquimur non in rictis humaηa svientiae verbis . Ad a. dico , hoc resimonium conscientiae esse dumtaxat conjecturale: nam, ut quis
in Domino gaudeat, sussicit quod habeathonam fiduciam ad Deum. Deinde, Apo solus loquitur dumtaxat de sua propria persona : Denique , testimonium hoc non est de statu sanctitatis animae, sed de limplicitate, & sinceritate conversationis suae in munere Apostolico obeundo ι subdit enim quod non in sapieηtta earnis , sed ingratia Dei conversati sumus, ubi vox gratia Dei , non solum significat potentem Dei operationem sibi cognitam ex miraculis quae patrabat, sed ex plurimorum ad fidem conversione .
ad 3. dico, Apostolum non loqui de presentia secundum gratiam habitualem, sed tantiim de ptaesentia Domini secundit m p tentiam , & miracula ; ita ut sit sensus ,
Examinate conscientias vcstras, utrum habeatis fidem veram de potestate Ecclesiastica quam Christus Ecclesiae suae concessit. suod si velis intelligendum esse Apostolum
de praesentia Christi per gratiam sanctifi-
Cantem, dico ejus verba accipienda esse de Cognitione morali, & conjecturali : nec obstat vox ista reprobi: nam eo loco idem tignificat, ac viles atque degeneres facti , unde subdit: spero autem quod eumsteiis , quia nos non sumus reprobi, id est viles, &authoritate destituti. objicies a. illud I. Joann. 3. scimur quoniam translati sumus de morte ad vitam , quoniam diligimus fratres. Et illud Apocal. 3. Vincenti dabo manna absconditum , quod nemo novit, nisi qui reeipit. Et illud a. Petri I. Fratres satagite , ut per bona opera certam vestram voeationem,'electionem faciatis'. igitur ex operibus bonis certi esse ossumus de electione, & vocatione n ra ait sanctitatem.
Respondeo I. sanctum Joannem loqui vel de Ecclesia, seu ipso fidelium coetu, ita quod certi simus in Ecclesia Catholica esse homines, qui translati sunt de morte ad vitam, quia diligunt fratres: v I si intelligatur de fidelibus in particulari; inde sequitur tantium, quod id sciamus certitudine interdum
morali, non autem fide .divina ; quis enim
absque speciali revelatione nosse potest sediligere fratres, sicut oportet ad salutem ρAd breuηdum dico , quod qui gratiam
accipit significatam per illud manna absconditum , potest quidem nosse con et raliter se illam habere , non autem certa
fide, & absque ulla formidine . Ad Tertium dico, sensum illius loci non esse, quod possiimus per bona opera prς-
sentis vitae ita certam facere nostram V cationem, & electionem, ut talibus operibus certi simus nos esse ex numero Electorum, sed quod ex parte nostra ita b nis operibus debeamus insudare, quatenus vitam aeternam possimus promereri y &illam faciamus certam nostram vocationem coram Deo.
Ob Dies quinto : Aliquis scire potest certitudine scientiae , imo de fidei, alium esse
in statu gratiae sanctificantis: ergo poterit eadum certitudine pari ratione se esse in statu gratiae. Probatur antecedens : Certum est certitudine fidei infantem vere, & legitime bapticiatum este in gratia habituali, quia de fide est baptismum conserre gratiam ex opere operato: atqui potest aliquis v g. Sacerdos qui baptizavit infantem, scire se legitimc ipsum baptiZasle, nempe adhibendo
veram aquam elementarem, & pronunciando hanc verborum sormulam; Ego te buti-υ , Ole. haecque omnia secisse cum debita intentione faciendi quod sacit Ecclesia , quae tria lassiciunt ad Icgitimum baptismum . Certum pariter est infantem non posuisse obicem gratiae sanctis canti , quippe libertatis, & rationis non est compos, subindeque revera potest aliquis nosse alium esse in satu gratiae sanctificantis. Nego consequentiam: Longe namque est disparitas inter statum infantis, de adulti justificati , siquidem ex parte infantis nulla praerequiritur dispositio ad gratiam, sed dumtaxat quod baptismus ci legitime conseratur; ad cujus collationem ex parte consurciatis non requiritur aliquis actus supernaturalis, scd sufficit intentio naturalis actualis vel virtualis faciendi quod facit Ecclesia . Unde qui bapti navit, scire potest se legitime baptismum administrasse, quia omnia quae desiderantur ad legitimam administrationem baptismi, purc naturalia sunt; videlicet ablutio, formula verborum, Ac intentio Ministri. Secus est autem de adulto qui ctam sit rationis, & libertatis compos, debet se- ω praeparare ad suam justificationem, adque ex propria dispositione supernaturali motivo, elicita . Unde clim clus justificati
285쪽
De certitudine justificationis et 7
tio pendeat, tum ex tali dispositione, tumssocti antis, evideo ter deducitur ex multis
ex voluntate alterius conserentis ipsi sacra-iprincipiis revelatis : igitur esus veritatem mentum ι hinc est quod curn non possit certo credere possum. Masr patet: ideo certo scire se habuisse dispositionem ex m inamque dum adliim sacro, certa fide cre- tivo supernaturali , nec etiam nosse , an do Cnristum esse in hostia consecrata quam qui sacramentum ipsi administravit , ve-iadorandam exhibet Sacerdos, Quia haec proram, & legitimam habuerit intentionem, positio, Cissus est realuer in Dae bsis, d consequens est, quod haec ipsi certa esse ducitur ex hac propositione de fide: Clitia non possint, nec pariter certa esse potestastus est realiter sub speciebus panis, de vi- ipsi propria justificatio . ni legitime consecratis: at credo hanc li objicies Iextὸ : Ecclesia non mastis 1 Qtestastiam esse Iegitime consecratam : ergo py- esse certa de Martyrio alicujus hominis , riter mihi credendum est Christum in hac quam ille qui istud dassus est: sed Ecclesialhostia esse realiter praesentem . Probat ut certa fide credit illum qui pro c hristo minor : Unum ex principiis revelatis est
mortem obiit revera esse Martyrem, illum-lquod qui sacramentum baptismi vel renique sacris Sanctorum fastis adscribit , &atentiae recipit cum sufficienti dolore, con ut Sanctum a fidelibus credendum propo-asequitur peccatorum remissionem : at ponit : igitur & ipse Martyr certa fide po- teli aliquis certo expcrimento cognoscere test credere , & cognoscere se habere gra. se cum debita dispositione ad baptismum tiam sanctificantem . vel ad poenitentiam accessisse I nempe cum Romaeo primo negando majorem : Ec-adebita intentione , dc requisito allectu tclesa namque in canus iratione Sanctorum igitur potest esse certus se gratiam esse speetalem habet assistentiam Spiritus sancti: consecutum .
est enim columna. & firmamentum verita- ων min. Tum quia ner potest esse ceristis adverSus quam portae inseri, error vide- tus se habui ne legitimam dispositionem ex licet, dc deceptio, sicut nec tyrannis , & motivo supernaturali: tum quia certo ne- persecutio nunquam praevalere poterunt, ut scit utrum qui administrat sacramentum , , ipsa dccipiatur ac deliciatur . Secus autem habeat veram, & legitimam intentionem
est de Martyre qui talem insallibilem Spi- illud conserendi, subindeque certus csse ne- ritus sancti assistentiam non habet . Hinciquit utrilm haec propositio sit vera: ego le- est quod plurimi haeretici existimant se mo-agiti md ad verum lacranientum acccsti. ri pro Cnristo, de revela esse Martyres I Obiicies 8. Potest qui 1 esse certus certitu- cum tamen pro errore asserendo pertina-adine infallibili de sua fide i igitur de de citer vitam fundant, nec subinde Marty- sua charitate quae realiter est indillincta afratia sanetificante . Consequentia videtur egitima ι idcirco enim non potest quis esse certus de sua gratia, de charitate , quia gratia , & charitas sunt quid supernaturale e. sed fides est etiam supernaturalis: ergo si hoc non obstante posuit homo habere certitudinem insallibilem de sua fide , pari ratione poterit c ne certus de sua gratia , &charitate. Probatur maior ex illo a. ad Corinthios ultimo 3 rimetip οι temate si sis in fide. In quem loci m sanctus Anselmus
ait: sui fidei sensum bubra in corde, bis scit. CHi tum Iesum in se esse .
GUrmatur ex S. Rugusino lib. I . de Trinitate cap. I. suam quisque fidem in s ipse viura . Item , suisque tenet Mem suam certissimo scientia , iis, clamante coVeientia. Nego maiorem, de ad primam illius probationem dico, sanctum Paulum, ut iam diximus, intelligendum esse de probatione per moralem certitudinem , ut etiam
-ru gloria, & corona donentur. Respondeo beeunia , argumentum nullate
nus adversus nostram assertionem militare:
vel enim intelligitur objectio de Martyre
qui adhuc torquetur, nec Martyrium consummavit: vel de Martyre jam consumma to, & mortuo . Si primum , certum est quod in eo statu ab Ecclesia nondum habeatur pro MartIre : plurimi namque in iplis tormentis Christum eiurarunt , Se a Christiana religione, de fide defecerunt . Si secundum, tunc Martyr certo novit se habere gratiam, quippe a Deo gloliose coronatur, tuncque tum ab Ecclesia Sanctorum fastis adscribitur .
tio particularis evidenter proponitur vel deducitur ut contenta sub aliqua universili quae est de fide , illius veritas certo credi potest certitudine fidei aut saltem Theologica: at haec propositio: sum inflatu gratis
286쪽
intelligitur illud 2. Cor. II. Probet autem seipsum iamo, R de pane siti edaι, bc. Sicut enim haec probatio tantum fit per
moralem quandam certitudinem , quam
habere debent de statu suae justificationis, qui accedunt ad sacram Smaxim; ita pariter illa probatio fidei fit tantum per certitudinem moralem , quam habere ' est fidelis quisque se credere mysteria figet ex fide divina; de qua pariter certitudine interpretandus est S. Anselmus.
λd S. Augustinum, dico ipsum ibi non loqui de fide iustificante & 1upernaturali , sed de omni actu fidei divinae vel humanae, quam quisque habere se experitur dum revera novit se credere aliquid propter authoritatem, vel Dei, vel nominis proponentis ac revelantis ι licet nesciat an illa fides, qua credit, sit acquisita vel infusa; se illa S. Doctoris verba tam Turcae, quam Christiano competere possunt, licet enim ille falsa , hic vera credat, tamen uterque tenet fidem suam certi suma scientia ,& clamante conscientia .
Obiicies denique: Nisi justus sit certus de
sua iustitia necessum est, quod ipsius conscientia semper fluctuanti treFidatione vexetur , nec usquam illa pace fruatur , quam Christus dedit Apostolis, suisque Sectatori-hus ac fidelibus: sed hoc est contra Αpo. solum dicentem Rom. s. Iumeati ergo ex Me parem babeamus ad Deum : Ergo, dcc. Nega mastorem : Ad hoc enim ut perpe
tuo conscientiae tumultu non vexetur lu
sus , quo in desperationem impellatur , sufficit quod habeat certitudinem conjecturalem , quae licet non auferat Omnem formidinem , aufert saltem anxietatem . Neque vero expedit justo ut de sua iustitia sit securus: nam Proverb. I 8. Matus qui semper es pavidus. Hinc apposite monet Apostolus ad Phili p. c. a. Cum metuis, tremore vestram salutem operamini. Ex bis collige, non posse hominem quantumlibet sanctum habere certitudinem moralem, quae omnem sormidinem excludat,
quod sit in gratia , nisi ex speciali privi Iegio , & singulari revelatione , ut docet
Concilium I ridentinum sus o. cap. I 3. dicens, Nemo sibi certi ahquid absoluta eretitudine polliceatur , tamesi Dei auxilio firmissimam spem collocare, im reponere omnes δε-hent ', Deus enim nisi i iltius gratiae defuerint , fient eaepit opus bonum , ita perficiet , operara velle o, perficere. Drumiama , qui
se existimant fare, videaηt ne eaiam, Di eum timore ae tremore salutem suam n ereristis, in laboribus, in vigiliis, in eleemo 'nis, in orationibus is, oblatisηibus , in Jeiuniis , cs, eastitate, sermidare enim debrat scientes, quod in spem gloriae , is, nondum in gloriam renati sunt de pugna, quae superest cum earne , eum mundo , eum diabolo , in qua viactares esse non pinni ηὐ cum gratia . Dei . Hinc est, quod viri sanctissimi licet eximia pietate fulgentes, ac plurimis miraculis , ac stupendis operibus illustres , de salute sua tantopere formidarunt , ut ipse S. Hilarion etiam in instanti mortis hoc vehementi timore percussus , coactus fuerit dicere animae suae; Egredere anima mea, quid times λ septuaginta annis servisti Domι-no , oi mortem times p
TRia maxime proponuntur hic resolvenda: Primum quidem, an justificatio revera sit opus miraculosum , idque maximum inter divina opera : secuisum , an fieri possit in instanti : Territim denique , an sit aequalis in omnibus justis . Quae ut facilius resolvantur , Notaηdum primo , ad miraculum duo maxime requiri : Primum quidem, ut sit opus insolitum & extraordinarium , vel in effectu, vel in modo i Secundum autem, ut fieri non possit per causas naturales propriis viribus agentes. Certum est
autem primam ex illis conditionibus justificationi deesse ordinarie 3 quippe justificatio hominum fit quotidie per administrationem sacramentorum , tanquam Permedia a Deo ordinata ad ipsam conserendam, & apud nos communi ac frequenti usu recepta . Dixi ordinaris; contingit enim interdum quosdam peccatores insignes vocari, & iustificari modo insolito ,& extraordinario , qualis suit conversio Magdalenae , Latronis pς nitentis , & Pauli 1 de quibus hie non est sermo ue agimus enim dumtaxat de justificatione ordinaria , quae fit per media communia a Deo instituta , & apud nos usitata , quae utique justificatio comparari potest cum creatione , glorificatione , incarnatione , &transubstantiatione, quae videntur esse ma
287쪽
D vin talis Opcra , ac subini'c deter- ln inandum est, an ipsis pretclaris Dei operibus justificatio praestantior sit , ves inserior. Potest autem alicujus operis magnitudo considerari ex modo agentis, & productionis , ves ex dignitate , & praestantia rei productae. Videndum est itaque an utroque modo justificatio caeteris ini operibus
Notanssim secundo, iustificationem spectari
posse, mi quatenus est transitus a statu pcccati ad statum gratiae, comprchenditque ultimam dispositionem ad infusionem gratiaesarestificantis: vel quatcnus complectitur Omnes alias dispositiones remotas, quas resert Concilium I rident. sess.c,. cap.6. Dissicultas autem est an utroque modo spectata justificatio fieri possit in instanti. Nolaxdum tertio, hunc flagitiosum suisse
loviniani errorem; ovi, sicut reserunt S. ieronymus lib.2. adversiis ipsum, & Augustinus epist.29. existimabat cum Stoicis, Omnes virtutes esse pares, & omnia vitia,& peccata esse aequalia 3 ac subinde non
posse unum peccatorcm csse altero pejo- Iem, nec unum iustum altero justiorerri.
uem utique pessimum errorem jampridem sepultum denuo ab inseris suscitavit Lutherus; idque primo inconcione, quam habuit de nativitate beatae Virginis, in qua hanc impietatem proferre ausus est: omnescisistiani aeque magni sumus, sicut Μater Dei, equὶ Sancti Mut ipsa. Cui omnes postmodum errantes, maxime Calvinistae subscripserunt. Hinc Uvindelinus in sua Calvi nistica Iheologia lib. I. cap. 2 . ait: AEqualitas justificationis est qua Christi lustitia per sdem apprehensa omnibus a Deo artualiter imputatur; etiam aliorum fides robustior, aliorum imbccillior est: nam, ut addit Scarpius de justificatione, Controversia q. fid c setiam infirma Christum totum cum suis beneficiis apprehendit, quae assertio quam sit erronea, quamque Scripturae sacrae adversaria, infra patebit.
Ita ratis peceatoris es revera opus miraculsum: idque maius Creatione: non vero In-
Grnatisne, aut Glor atione. Haec conclusio tribus partibus constat, quarum Probatur prima. illud opus censetur miraculosum, quod sola divina virtute fieri po-lcst Praeter naturae ordinem, di naturalium
l causarum exigentiam: at ta' is est iustilicatici: fit enim a solo Deo: Deus enim est , qui iit stificat gratiam habitualem largiendo, 3c peccata dimittendo. Est etiam praeter causa rum naturalium exigentiam, earumque vires excedit; quia Deus ex praescriptis divinae Providentiae legibus, nulla ratione tenetur peccatori veniam dare: ad id enim teneretur vel ex justitia, vel ex fidelitate, vel ex Providentiae administratione; at neutro ex
capite repeti potest tale debitum. Prinis namque, Deus id non debet ex iustitia . quia justitia divina peccatori nihil aliud, quam
poenam & ultionem inferre tenetur ἔ Οmne enim peccatum puniatur necesse est,
vel ab homine poenitente, vel a Deo vincente. Non etiam ad id tenetur ex fidelitate ; quia fidelitas in exequendis, supponit promissionem: nullibi autem Deus promisit peccatori pratiam justificationis, sed dumtaxat homini poenitenti. Non denique ex
Pro videntis naturalis admisistratisne, iusti catio namque non ordinatur ad finem naturalem, sed supernaturalem; Ae subinde non comprehenaitur intra limam natur iis divinae Providentiae, quae concurrit cum
causis secundis, ipsisque necessaria subministrat quibus finem suum naturalem possint assequit igitur justificatio est Opus 'nino praeter naturae debitum & vires, se indeque est opus miraculosun . Probatur etiam secunda pars, nempe quod justificatio sit malus opus ipsa creatione &transubstantiatione: Tum quia iustificatio impii fit non solum ex nihila, sicut de linis creatio, sed praeterea fit plerumque etiam prius reluctante humana voluntate: ut creentur enim homines, nulla ad id opus est eorum voluntate; ut vero justificentur, necessum est voluntarie cum Deo operen tur: unde illud tritum S. Augustini, serm.
Iq. de verbis Apostoli: di fecit te Re io, non iusti abit te Me te: Tum quia creatio
terminatur tantum ad bonum naturale, justificatio autem ad bonum supernaturale: Tum denique, quia Christus Dominus id testatus est his verbis. aut in me credit, ra quae ego facis, ipse faciet, maioraborum faciet: nam, inquit ibidem S. Augustinus, plus est iustificare impium, quam cre re calum D. terram; unde majora his facit quisquis ad suam, aut alterius justificati
Nec id revocabit in dubium quisquis audierit S.4homam 3. qu. I I3. art. ad 2. dicem
288쪽
28 a Tract. II l. Disp. III. Art. III. Quaest. IV.
tem di ληum gratiae unis1 maius est, quam bonum naturae totius Universi. Hinc Ecclesia Praedicat praeclarius divinam omnipotentiam enitere in conversione peccatoris ,
quam in creatione mundi ι ait enim in Collecta Dominicae 8. post Pentecosten: Deus
qui amrimientiam tuam parcendo marinae ,- -serando manissus , o e. Cujus ratio in promptu est; nomo namque in justificatione accipit aliquod esse divinum, &in Filium D ei adoptatur, ac consecratur. Quod utique adeo mirabile, ac stupendum est, ut merito sanctus Chrvsologus serm.
tu . & 68. exclamet: stupuit Angeli, mi rur caelum, pavet terra , caro non fert, su- risus non cuit, non attingit meus , tota su-
furere non potest erratura, Mimare non suffieis, credere pertimescit. Nec abs re quidem; peccatoris namve
iustificatio est omnium veluti Dei mirabilium operum synopsis, & encyclopedia ν quippe
illa omnia aemulatur , & adumbrat. Magna proculdubio Deus olim secit mirabilia, quae Hegius Propheta enumerat Psal. I 3 s. dicens:
sui facit mirabilia magηa suus , qui 'cit
curses in intellectu: qui prmavit terram I. raquas : qui feris luminaria magna , solem in potestatem diei, lanam is, flesias in potestarem noctis 3 qui percussit AEraptum eum Primogenitis eorum : qui eduxit Israes de medis eorum in manu potenti is, braebis excelse :qui divisit mare rubrum in divi=nes , qui, i sit petram , fluxerant aqua , Plaec omnia quotidie renorat in justificati ne impii. Ibi coelos facit in intellectu, qui
terrenos olim de irrationales peccatores facit coelestes& rationales. Ibi firmat terram su-Per aquas, qui ex lacrymarum fluentis cordis in Dono firmitatem operatur. Hic. Iuminaria magna creat, qui lucem gratiae e tenebris peccatorum eruit. Hic percutit AEgyptum, & filios Israel eruit a captivitate Pliaraonis , qui peccatores a miserabili liberat daemonis Iervitute. Hic mare rubrum dividit de Pharaonem , omnemque exercitum eius aquis immergit, qui insurgentes asse-ctuum inordinatorum fluctus comprimit, &OmneS iniquitates nostras in profundum maris suae infinitae misericordiae proiicit. Hic
Petram in stagna aquarum convertit, qui ex durissimo corde lacrymarum fontes elicit.
Denique iustificationi impii illud Poetae me-xitoaaaptari potest: Non alii miranda ma. gis. Illa enim opus est humanae intestigentiae impervium, mysteri uin in ino abiconditum , secretum horroris , sacramentum pavoris Sanctorum , de aenigma sacratissimum,. & obscurissimum, quod nulla humani ingenii solertia aperire potest O ut optiis observat Gonetus. Probatur 3. ρονι ι nempe quod justificatio sit minor florificatione , & incarnatione . Est quidem in serior ipsa glorificatione ex parte rei productae, quia justificatiq est solum ad gratiam inchoatam 3
glorificatio vero ad gratiam consummatam.
Deinde justificatio lat ilis est, & perire potest ι glorificatio autem constans est , dcinamistibilis . Denique justificatio semper
roficere potest, ut mox dicemus; subineque non habet in hac mortali vita statum , & coronidem perfectionis 3 secus vero est de glorificatione r Nam , inquit
S. Paulus, tam veneris quos perfectum M ,
evacuabitur quor ex parte es . Est etiam inferior Inearnatione ι quia justificatio est solum unici accidentalis inter Deum Be hominem: Incarnatio est su stantialis unio , &personalis. Deιndae ; Incarnatio etiam includit gratiam habitu lem , & addit unionem hypostaticam in persona divina , quae est lans omnis gratiae, de cujus plenitudine nos omnes accepimus . Denique , Incarnatio ipsa includit
quidquid est perfectionis in beatitudine , de subinde cum glorificatio sit praestantior
justificatione , etiam ex hac parte Incarnatio praecellit . Idem constat de transubstantiatione , quia transubstantiatio per se terminatur ad corpus & sanguinem Christi, Sc consequenter includit omnia, quae spectant ad terminum Incarnationis : ν tur hac ratione major est iustificatione . Deinde , transubstantiatio efficit praesentiam
Christi Domini in adorando Eucharistiae
sacramento, qui in eo fons est totius gratiae, de divinorum charismatum, quae Iargiter effundit in eos omnes , qui Sacramentum hoc digne suscipiunt : fons autem gratiae. Iongc censetur esse quid praestantius ipset simplici gratiae insusione, quae fit per justificationem.
rum a flatu pereati ad statum gratis sanctificantis, fieri potest in iolantι, secus vero
ρrout etiam comprebenaet omnes dispositionestaminis iustis no . Utraque pars huius
289쪽
Conclusionis facile constat . Prima quidem , quia non major est dissicultas , ut Deus largiatur gratiam sanctificantem peccatori eidem instanti, vo ipse peccatum suum detestatur, vel per Contritionem, vel per Attritioncm iunciam sacramento Poenitentiae , quam quod eam concedat homini justo: at homini justo potest auginentum
gratiae conferre in instanti: ergo etiam &peccatorieam largiri. Minor constat. Quemadmodum enim Deus creando Angelos simul condendo naturam addidit, & gratiam; ita quod gratia donati fuerint Angeli in primo instanti suae creationis, ut commu niter docent omnes Theologi: sic etiam augmentum gratiae largitur eodem instanti, quo
justus aliquis bonis suis operibus illud pr meritus est. Major probatur: si quid enim obesset quominus Deus gratiam sanctifican
tem una cum peccatorum remissione con
cedere posset in instanti , maxime , quia peccatum simul cum gratia stare videretur in eodem instanti intrinseco : sed id non est consequens, siquidem primum esse gratiae est ultimum esse peccati; nec alia ratione peccatum, & gratia censeri possunt simul existere , quam duae formae substantiales , quarum una desinit , alia incipit esse in sub elo 3 sed duae formae substantiales hac ratione non dicuntur simul stare , quia primum esse unius est ultimum
esse alterius : ergo neque peccatum , &gratia propterea simul iunt. Fecunda pars etiam patet : experientiana ue constat nonnisi per aliquod temporis spatium posse omnes adhiberi dispositiones ab homine peccatore , quas requiri docet Concit. frident. sessi cs. cap.6. nempe fidem , spem , timorem, Peccat rum detestationem , propositum inchoandae novae vitae, & servandorum Dei mandatorum, qui omnes actus fieri non possunt in instanti.
N0η omnes ini aequalem iustitiam habent, sed unus es altera sanctior , is,
raProbatur primὸ ex Scripturis Matth. II. Inter natos mulierum non surrexit m Ioanne But M. I. Corinth. p. augebit incrementas Hum Jistitiae vesrae. a. Petri 3. Crescite in Vatia. Apocal. ultimo . Qi Iustus es iusti. tuis adbgo . Meunia ex Concit. Trident.
mnatione Ioviniani, testibus etiam ipsis M. Hieronymo, & Augustino supra. Tertu ex S. August. Epistola ad Dardanum qu . I. In sanctis, inquit, sunt alii aliis felicines abundantius habentes habitatorem Deum . svaνιὸ denique quia dabitur inaequalitas gloriae in coelo: ergo datur inaequalitas gratiae in terra, quia gloria succedit gratiae, & gratia est semen gloriae. Antecedens est Enristi Domini Joan. Iq. Dr domo Patris mei man=nes multa sum. Qui plura desiderat, recurrere poterit ad priorem disputationem , ubi sermosuit de augmento gratiae habitualis.
De Merito bonorum operum sΡRimarius gratiae sanctificantis scelus, &fructus sunt ipsa bona justorum opera, quibus aeternam vitam , ut praemium,& mercedem promerentur. Hinc ut suscepto de divina Cratia tractatui coronidem imponamus , necessum fuit ut post explicatas ,& reseratas illius divinae gratiae sce-cunditatem, & praecellentias, aliquid etiam
de operibus meritoriis delibaremus et quocirca quatuor seu uentes proponemus quaestiones enucIeanaas . Primo quidem , an& quid sit meritum bonorum operum. a. quotuylex. 3. quas conditiones requirat .
q. quid homo justus sibi mereri possit.
an quid β Meritum bonorum operum. Notodum pr-ὸ meriti nomen in Scripturis sacris quatuor modis usurpari. Pr ὀ namque accipitur interdum in bonam, interdum in malam partem, dum bonis , & malis operibus aliquid tribuitur 3 nam illa retributione praemii, haec retributione paenae digna sunt. Bonis quidem opertiabus tribuitur meriti nomen Ecclisiastici 16. Omnis mistricordia faciet locum unicuique secundum meritum operum suorum, malis vero operibus idem meriti nomen adscribitur. 2. Paralipomenon. I9. Iram Domini merebaris. Et ob. 6. Utinam appenderentur peccata mea, quibus iram merui . Iecunia meriti nomcnin bonam partem usurpatum , generaliter
290쪽
αΥ4 Appendix de Merito. Quaest. I.
xtenditur ad id omne opus, cui respondet aliquod praemium sive ex dignitate operantis, sive ex liberalitate largientis; qua rati ne non solum infantes recenter baptirati di Cuntur mereri regnum caelorum; & Ecclesia in benedictione cerei Paschalis ait. Ois-lix culpa, quae talem, ae tantum meruis babere Redemptorem l Tertio strictius usurpatur meriti nomen aa significandum interdum ipsam mercedem promeritam; qualiter apud sanctos Patres caelestis gloria, & aeternasceIicitas dicitur meritum bonorum operum, ρος sive scilicet, quia nempe est merces, S corona usorum bonorum operum. Denique sui-ctissimc, ac proprissimc usurpatur meriti nomen, quatenus significat actionem liberam orὸinatam ad pramium sibi repromi sum, vel ex dignitate personae operantis, vel ex ipsa operis praestantia, vel ex congruitate, aut justitia praemiantis. Hinc triplex solito distinguitur metitum. Primum cui debetur ex rigore juris praemium, quod idcirco v Catur meritum de rigore iustitiae. Secundum
cui praemium debetur ex justitia propter dignitatem operis, appellaturque meritum conduxo. Tertium denique 'illud est cui praemium ex decentia, & congruentia, & Iiberalitate praemiantis consertur, quod idcirco appellatur mentum de congruo. Notaηdum secundo, meriti nomen hac in quarta, & ultima acceptione ade t exosum esse haereticis hujus temporis, ut Calvinus Itb.3. institutionum cap. s. scribere non dubitaverit quod quicumque pri usillud opcribus humanis ad ludicium Dei comparatis aptavit, ille fidei sinceritati pcsime consuluit; quocirca ibidem nomen noc fastuosissit mum appellat. Cert , inquit, visfastis l- fimum, xibit quam obscurare migratiam, is, dimines prava superbia imbuere potest. Existimat enim impua entissimus ille haeresiarcha nos quidquam apud Deum nostris operibus
non pom promercri: ait enim ibidem: Bois norum operum laudcm non, ut Sophistaeis faciunt, inter Deum, & hominem pam,, timur: sed totam integram, ac illibatam ,, Domino salvamus. Tantum hoc homi - , , ni assignamus, quod ea ipsa quae bonais er ni, sua impuritate polluit, & conta. is minat: nihil enim ab homine erit quan-M tumVis perficto, quod non sit aliqua ma- cula inquinatum. Vocet igitur Dominus,, in judicio, ouae in humanis operibus opis tima sunt, luam in illis quidem justitiamo aῖnoscet, hominis vero dedecus, di probrum . Placent itaque Deo bona opera, nec suis auctoribus sunt infructuose . is
Quid magis p amplissima Dei beneficia is
remunerationis loco statuit , non quia , ,
ita merentur, sed quia divina benigni- , , tas hoc illis ex seipsa praemium statui r. is Ex quibus colligere est, quod sentiat is
Calvinus bona nostra opera non sui di- is nitate, sed ex Dei liberalitate merce- , ,em, & praemium nobis comparare. δε landum tertio, quod cisi absoluto Deus res 'ctu crcaturae non sit dicendus debitor;
quippe nihil est in nobis, quod ipsius divinae omnipotentiae, & muniscentiae non sit opus I attamen ex bonitate, &fidelitatem se nostrum debitorem constituit; seu, ut loquitur S. Augustinus in Psal. m. Deus fecit se nobis desiis em, non aliquid a nobis ae eipiendo, sed tanta nobis promittendo. Et ser. I I. de tempore, Promiore Deus debitον --ctus est bonisate sua, non praerogantia nostra. suid ei dedimus, ut eum debitorem teneamus pConcinit S.Cyprianus libro de opere, &eleemosyna in finet ubi de vero Misericorde ait: Promeretur Cbristum iudicem , Deum sibi computat debitorem . Et Fulgentius in prologo in Paulum ad Monimum: sua largitate dignatus est se facere debitorem. Et Beria nard. libro de gratia , & libero arbitrio: Promissum quidem ex misericordia, sed tamen ex iustitia persolve dum. Clim enim Deus sit fidelis, verax, Apocal. Ist. Verax quidem in Promittendo, promissa implendo: inde est quod ubi promisit aliquid, ex veritate, & fidelitate tenetur illud implere:& subinde cum spoponderit Iluribi se ja-turum vitam aeternam digne sacramenta suscipientibus, & implentibus alvina mandata, nemini dubium esse debet, quod ubi homo illa praestitit, Deum sibi debitorem habeat. His ita praemissis, dito nobis supersunt determinanda. Primum, an reve-ia opera bona ab homine iusto elicita aliquid promereantur. Secundum, quaesit meriti definitio, & natura.
REvera iustus per sua bona opera potes
aliquid a Deo vere, is proprie mere- νι . Hac enim est de fide determinata in Concilio Itidentino sess. s. cap. I 6. his verbis: Iosi alii bominibus, sive acceptam gratiam perpetuo eo ervaverint, me amissam νας peraverint, proporenda sunt apostoci verba.