Francisci Philippi Pedimontii Ecphrasis in Horatii Flacci artem poeticam

91쪽

E PHRASIS t N HORATII uestem equidem ad talos demissam, qua tragoedi uterentur. dccum adhuc tanta fabulis luXuria, theatrisque splendor non accessisset tenui enim apparatu gaudebat antiquitas ipse coepit modicis trabibus pulpita eraruere. addidit praeterea tragoeciijs. grandiloquium, ne latum rem histrionicam auxisse suspicemur; docuitque scriptores niti cothurno, hoc est altiori stilo intonare; nam antea humiliori & quodammodo rustico coscribebant. . uel ideo niti cothurno eum docuisse intelligamus; quod primus cothurnos, ut aliqui arbitrantur , adinvenit, quibus tragoediarum actores niterentur. Fit enim plerunque, ut ij, qui fabulas agunt, aure deXtro, uel sinistro innitentes melius gestum,motumque corporis ostendant. Itaque Aesclaylupi non tantum quae ad stilum, apparatum, histrionumque ornatum attinebant, amplificasse dicamus, sed etiam actionein docuit se. Quae cum sit eloquentia quasi quaedam, ut inquit Cicero, corporis constans e uoce, atque motu, ei merito Demosthenes primas tribuit, secundas, ac tertias: nam quid primum in dicendo esset interrogatus, actionem, quid secundum eandem, S eandem tertium re spondit.

Successe vetus his comoedia non sis multa Laude; sed in uisium libertas excissit ,Quis 'Dignam lege rem . Lex est accepta t, Gorus Turpiter obticuis, sublato iure nocendi.

. Non multo post tempore amplificatae tragoediae successit uetus comoedia , i graecis α'ram nuncupata; &, ut Donatus asserit, λω ιλ. quoniam Prisci illi antiquae comoediae auctores non ficta argumenta conscribebant; sed res gestisa' ciuibus, S uitia palam cum eorum , qui gesserant, nomine decantabant. Fuit equidem primo ab Atheniensibus admodu laudata,quod eiusmodi taxa-cii libertate ciuitatis mores emendabat. Unusquisque enim cauebat antari illis praebere , ut se morderent; siquidem, ut optime

92쪽

ARTEM POETIcAM. docuit Plutarchus, eam utilitatem uel maximam almaImolis capere possumus, ne quid committamus, quod illi uitio iure dare possint . quamuis Arithoteles eam ab inuio spretam l .ituisse asserat. Qui itidem quis chorum induxerit, qui, te primus apud Athenienses id genus fabulae inchoarit, his refert uerbis. X

Vbi notadum quod hic idem fuit Crates Atheniensis comicus quem fratrem habuisse Epilycum poetam epicu refert Suidas.s

rantur; S alia quaedam prosaice conscripsisse perhibent. Post hunc alterum craten Atheniusem tria dramata composuisse tradit idem Suidas, N.rαυρον, , κω Inde tres illi antiquorum comicorum praestantissimi soruerunt; Aristophanes inquam Rhodius, uel Lindius, Aegyptius, uel, ut alij arbitran tur, Cain ius. qui ab Atheniensibus ciuitate donatus tetram trum S octametrum inuenit. Eupolis Atheniensis, qui naufragium passus iuxta Hellespontum iii bello contra Laced monios a uita migrauit i indeque amplius poetam militare prohibitum fuit ; haec dramata posseritati reliquit, τε2τον, ηανη.. Demum Cratinus Callimedis filius itidem Atheuienfisis , ac uinosus magnifico dicendi charactere , ct splendido emicauit. quos equidem his carminibus celebrauit auruir . ' Eupolis, atque Crat mus, Aristophanesque poetae, Atque alij, quorum comoedia prista uirorum est, Si quis erat dignus deIcribi , quod malus, aut ser, Quod moechus seret , aut sicarius , aut ali Qqui

Famosus, multa clim libertate notabant. Postea uero cum poetae si ibsannandi quemliberini oderata licentia abusi bonos plerunque lacerare coepissiciat, lata lege san- Nerunt Athenienses , ne qui alium nominatim accusaret .itaque chorus, qui maledictorum uenenum sundebat, sublata laedendi facultate turpiter obticuit, abolitusque est, tanquam res inhonesta, atque a' lege abroganda . quamuis alii aliam asserant cau-

93쪽

E PHRAs Is IN HORATII sam; nam quandoque spectator tetrio affectus tunc, cum ad cantores ab actoribus tabula transibat, cosurgens abibat; itaque chorum tanquam surgendi occasionem sustulerunt. Inde comoedia a' graecis nae uocata emanauit. ciuae inclytos etia habuit suos auctores, de Graecis Menandrum Atheni essem, promptum animo uirum; atoue Strabonem, de quo quidem multus sermo apud omnes. Hic, auctore Suida, non tantum comoedias conscripsit, uerum etiam dc epistolas ad Ptolemaeum regem, multasque alias orationes prosaico stilo. Recepit quoque noua comoedia in suum contubernium ambos Apollodoros, alterum Atheniensem, alterum Geloum Menandri coamum: caeteros consulto omitto et de Latinis uero, quos nunc habemus, Plautum, ac Terentium. LATINORUM LAUS.

'Nil intentarum no bili uereρωία, 'Nec minimum meruere decus , ueris agrarea

in deserere, er celebrare domenca fria;

Mel guspraetextas , uelgus docuere togatas. . Nec vi nute seret, claris ue Potentius armis , Ad uὴ ἔ, λά,-upis Q 'Pu Larium , si non ossenderet unum

D, uel diligat ani. Quen e poetarum linis labor mora. vos ὁ

maduersione castigas . in '

, Quanquam summas laudes Graeci 'uper tribuit, adeoque eoruscripta commendauit, ut tanquam audaκ S ineptus graeculus iure latinitatis contemptor haberi potuisset ; nihilominus ne a I suis ciuibus hostis adiudicaretur unusquisque enim μοm eis de

94쪽

bet esse uoluit sutim praeconium& Latinis tradere. Quibus equidem non eli uitioinu i inertiae dandum, si eos Graeci ab initio omni doctrinarum genere superarunt. quippe ob continua

armorum tractationem literariam studia neglexerunt,uique gerendis bellis adeo occupati suerunt, atque detenti, ut ne minimiu quide quietis lepus populus ille Martis habere potuerit ;quo animos ad Musarum amoenitates uoluisset. Na si quid otij a bellico tumultu dabatur, id omne Ripublicae administrandae, atque agriculturae impertiebant. & hinc sero alma poesis Romam uenit annis poli urbem conditam supra CCCC. Pol ea

uero temporis lapsu cucta attentare, gloriaeque non minimunLdecus a' literis, ne dum ab armis, aucupari libuit; musarumque

sacris se se initiari uoluerunt: Qui non tantum graecas res latinis literis illiistrarunt , uerum etiam & domestita iacta celebranda carminibus susceperunt. Quod quidem uetustissimi illi,Androniciis, Ennius, Oc alij coaevi tecerunt, Romanorum gesta decantantes . unde eorum poemata annales, quod singulorum annorum gesta continerent, nuncupati. Nisi domestita facta latina , & non graeta fabularum argumenta interpretari malumus. Na ost nouam coitio iam latinos multa fabularum genera edidisse auctor est Donatus antiquissimus grammaticus; ut togatas ab argumento latino ita dictas, nam a graeco palliatae; preti tatas a' personarum dignitate ,& latina historia; Atellanas j ciuitate campaniae, ubi actitatae sunt plurimae; Rhyntonicas abactoris nomine; tabernarim ab humilitate argumenti , dc stili.; Mimos ab diuturna imitatione uilium renim, S leuium personarum . Quod si Graeci ab initio Romanos superarunt, perfacile suit, inquit Cicero,uincere non repugnantes. qui alioqui omnia sapientius per se inuenerunt; atque ab illis accepta meliora reddiderunt, quae digna statuerint in quibus elaborassent . imo quemadmodum iustitia, prudentia, fortitudine, omni denique uirtute Roma floruit, ne ditam armis, quibus cunctis nationibus antecessit; ita quoque ab eloquentia, omnique artium ac

disciplinarum genere, si rarii studio se dedisset, perpoliendisque scriptis limam adhibuisset, magnam sibi gloriam dubio procul

vendicasset. itaque Latinorum minimam circii inspectionem carpit; qui partus edere properantes abortus faciebat; minimeque

95쪽

η Ec PHRASIS HO T II legitimum tempus evectantes lutus imperfectos emittebant. Iacirco Mos Pilones liquit,quia Numa Pompilio una cum san-Diinis derivatione tetricam illam disciplinam, ac seueritatem ducitis,carmen quodque reprehendite; quod nequaquam acerrimi iudici, lance Maminatum, interlitum, omnique mendo expurgatum prodierit. in edendis quippe Rtibus uris sunt imitandi, quae primo informem carnem emittunt, posteaquam lambendo paulatim figurant.

ta .ngenium inficta quia fortunatius arte . o ua 'Credit excludusanos Heli cone poetas Democritin ; bona pars ungues non ponere curat, Zon barbam secreta petit loca, balnea uitat.

siui,de quo distκM in Qvipvrgo bilem Iub verni temporis horam. Non Auis erre meliora poemata. --mo tumulo iacet, at o it tanti e l. ergosiingar vaee cotis, acutum

. Postquam Iatis Romanorum negligentiam notauit , qui pariim curae, parum diligentiae in examinandis poematis adhibebant, iisam reddit; Democritique philosophi deliram opinionem insectatur. Qua illi sorsitan adducti artem, arcumue iudicii trutinam contemnebant. Hic cognomento Gelasinus δεῖ το γελαν,

96쪽

auctore Suida, σεῖστα κ κκαουδον τῶ ανθρωπι , discipulus Anax

gorae & Leucippi, uel, ut alis arbitrantur, magorum, chaldaeorumque, a' quibus sapientiam edoctum tradunt, negabat quenquam bonum poetam euadere posse sine furore; poeticetque comitem ac sororem insaniam esse opinabatur; inlotiates ipsos surere & bacchari quodammodo oportere. Credebat equidem animi impetum, inflammationem, ardorein ue misera arte feliciorem,melioremque esse; arte inquam uire infelicitatis cognomi- Me nuncupanda; ut quae ab ridiculo, & insipiente graeculo irris deatur , a' sapientibus uiris suminis laudibus celebrata. Atque hinc vulgus in eam sententia iuit,ut diceret nasci poetam,inque uatum concilio non admittendum, qui furore illo, ac iurijs, ut ita loquar, non agitaretur. imo, quod absurdius est, non nulli,

ut docti haberentur ab indoctis, furere simularunt . quippe qui

nunquam ungues resecantes, neque barbam tonsori committotes,corporis pariter,ac uitae cultum penitus aspernabantur; ho-,mpuimque a conspectu Sc consuetudine in solitudines, i aquam ferae in latibula, se conferebant; publica omnia loca,ubi freques populus conuenire solebat, fugiebant; balnearumque usuin, qui maNimus erat apud ueteres, abhorrebant; ut sordidi, inquinati , inculti , horridique apparerent. Stultitia profecto ipsa stultiores,qui inclytum poetae nomen auciipari credebat, si perpetuo caput intonsum haberent; caput inquam tanta affectum insania ut trium Anticyrariun helleboro nequaquam sanari potueri t. Plinius enim helleborum melancholiae inrentiaeque me deri asserit, idque in Anticyra insula esse optimum,ac sumi tutissime,adeo quod Drusus tribunorum popularium ciarissimus eo medicamento in Anticyra sanatus sertur . sanat quoque, codem auctore, bilem S pituitam. atque inde ortum prouerbium,bi benduin ei esse helleborum, qui desipiat. Non nullos etiam studiorum aratra, ut acritis ea perspicercnt mentis acumine,quae comentabantur, saepe sumpsisse helleborum planes constat. Quod quidem Carneades fecit, cum Zenonis libris esset responsurus . Atqui ego, subdit Horatius Democriti adhuc sententiam der dens , ab insanis insaniis habebor; S tanquam stultus, mihique ipsi pariam constans , ac sapientu ira dogmatis contrarius sibilabor. Qui uerno tepore, quo medici potiones praebentes mor

97쪽

E PHRASIL IN HORA Titinis prospiciunt, quos aestas plerianque apportat, atram bilem purgare soleam . cum alioquin in furorem, & inaniam prolapsus desiperem; ualetudinemque negligens insaniis euaderem Poeta, & Democriticus. uerum isti ualeant deliri pseudophilosophi. Nam nil tanti erit, quod in eorum sententiam me ire cogat , aut incolumitati cum animi, tum corporis non consulere; dum falso poeta nuncuper. EXtollant quoque moimis praeconijs Grici melancholiam,quam nos siuorem dicimns,cont en- dantque esse aflectionem heroicam ; quippe ea uiri pretestantissimi ,& Sibyllς laborarunt; dicat que Aristoteles arbitrio suo omnes ingeniosos melancholicos . ego tamen me tardiorem esse non moleste seram. Nam, etsi uatis nomen non consequar,

tangar equidem uice cotis; quae cum ipsa incidendi uim non habeat, serriim tamen acutum reddit, ut facillime pracidat. Ita ego, cum ingeni, tenuitas nihil suppeditet, quod Musis dicare. Maleam, exclususque omnino a' poetarum coetu alios docebo; unde munus, & poetica facultas comparetur ; quid poetam triat, informet ue; quid deceat, contraque item dedeceat,admonebo . Scio hic non nullos Platonis clupeo circumseptos D mocriti aduersus auctorem propugnatores sere, ac penes patronos. Qui omnes poetas insignes non arte, sed diuino potius afflatu Praeclara poemata canere, neque prius uim illam condendi carmina adipisci, quam deo pleni, erara se se positi, atque omnino a' mente alienati fuerint, cum s pe alias testetur I tum eo dialogo abunde disserit, quem de poetico furore inscripsit. sanciamus itaque foedus; ne Horatius noster cum tanto uiro conuenire no uideatur, quem omnes perinde atque diuinum suspeNerunt. Plato quippe furorem mentis alienationem uocat; eamque duobus modis accidere arbitratur: aut ab humanis morbis, quς, quod hominem mente tapium , di quodammodo brutum reddit, proprie dicitur insania I S haec quidem est , quam Flaccus explodit: aut ab ipso deo prouenire; quq quia supra humana animum erigit, diuinoque lumine i terrestribiis ad sup ra trahit , iure diuinus furor nuncupatur. atqui hac sine abali natione nunquam animum recte contemplari posse auctor est ipse idem Plato; cum philosophiam mortis meditationem dissiniuit. Et poeta quidem Hunquam recte carmina conscribet ii animum

98쪽

i A R T E M POETICAM. 4'animum es corpore penitus abduXerit. Nam, ut sitis docte, ac perite inquit Maro, Igneus est ollis uigor,&coelestis origo Seminibus, 'uantum non norit a corpora tardant, i Terrenique hebetant artus, moribundaque membra .rio

- Scribendi recte supere est principium , I S.

, Rem tibi socraticae terunt ossendere chartae; Verbas prouisam rem non mitasequentur.

- Cui sicit paetriae quid debeat , π quid amicis,' Quost amore parens, quo frater amandus,et bosses; Quod sit conscripti, quod fuscis officium , quae' Partes in bellum misit ducis ; ille prosecto

Reddere personaescit convenientia cusque. Respicere exemplar uitae, morami iube ' Doctum imitatorem, em veras hinc ducere uoces.' Interdum speciosa locis , morasas recte i Faula , nullius meris ,sine pondere, O arte In sus oblectae populum , melius moratur ν Quam versis inopes rerum, nugins canO-- Democriti insinam opinionem reprobasset non satis habebat, nisi promissa persolueret riunde enim poeticas opes adipisci unusquisque Ussit,se ostensurum paulo ante receperat. Ac Pri mo aduersus Democriticos Socratem sertissimum ducem constituit; qui prudentiae telis scribendi recte sentem essesapientiam Contendat. materiam quippe , inquit, copiosissimam, senten

99쪽

Ee PHRAs Is rN HORATII tiarumque silua socratica philosophia,qua uocant morale,prestabit. Nam Socrates ab Apolline sapientissimus iudicatus ε- et r- φλω οφ I primusque a rebus occultis ut Ciceronianis utar uerbis ) dc ab ipse natura inuollitis, in ovibus ante eum omnes philosophi occupati fuerant, auocauisse philosophiam,

atque ad uitam communem adduxisse fertur; ut de uirtutibus,& uiti js, omninoque de bonis, S malis quaereret. Coelestia autem uel procul esse a naturae cognitione censebat; uel si maxime cognita ellent, nihil tamen ad bene uiuendum conserre. Qui enim a philosophiae penetralibus, quae laudandarum artium o- mnuim Procreatriκ, S parens quasi quaedam a' doctissimis quia .

busque iudi itur, rem pertractandam acceperit, uerboriim co piam ubinatem, atque ornatum habebit; quila optime rem prouilam facile apposita uerba subsequentur . etenim eX rerum. cognitione efflorescit, di redundat oratio; eaque uerba Ciceroni fatis ornata uidentur, cum eiusmodi sunt, ut ea res ipse pe- peri uideatur. Praeterea qui nouit quatum patriae,quantum.

pe sonae suum decus attribilere. Quapropter unusqui ue poeticae litidiosiis a philosophia morali, tanquam uitae archetypo, cc morum cXemplari non discedens,congruentes partes, accommodatumque sermonem p bebit omnibus, quos loquentes introduXerit; rebusque scrin, ac sententiarum grauitate fabula riim levitatem compensabit. Nam ut alia poematum genera

omittamus, quae non tantum moribus, uerum etiam Sc naturae

arcanis rςferta sunt comaedras Omnes , tragoediasque, ni pondus a praeceptis, ac sententiis ad quottidianam uitam spectantiabus accepisseiit , quid aliud esse, quam ieiunum sermonum sterileminie materiam diceremus Huc spectare uidetur & Ciceronis decretum et qui, cum omnis philosophia in tres partes diui datur, in naturae uidelicet obscuritatem, disserendi subtilitatem, inque iuram, S mores, duo prima res inquenKtertium locum de uita, re moribus tanquam proprium oratori tribuit. Atqui poeta finitimus est oratori, mimeris paula astrictior, uerborum autem licentia liberior, multis uero ornandi generibus socius,

100쪽

ie A RTOS POETI M. m penes par..i Ad haec poema bene moratum, locisque philos phicis ornatum, utilem ue cintinens materiam, sine ramen ii .mstatis lenocinio , aut uerbomm maiestate, aut constructionis artificio, melius spectantem PNulli oblectat, detinetque,quam exornatissimis uersibus, nulla subiecta sententia, neque scientia . Qui licet bene tornati, rotundi, modulateque sonantes facillime fluere uideantur, sine tamen rerum dc sciuetiarum pori .dere nugae canorae merito nuncupantur I ut qui inanes tantummodo sonos fundant, auribusque perstrepant. Animaduertendum denique est,Horatium, dum materiam a' moribus sumendam decernit, non omnino eam plutosophis partem,quae a' Gricis εὐσο ἡ dicitur;ispernari. Multi quippe loci naturae secretiis r

duridantes ut de Empedocle ct Lucretio silea, qui poemata de

rerum natura conscripserunt9passim in antiquorum uatum libris,Homeri praecipue ac Maronis occurriant. Quinimo utranque philosoplatam uniuerse commendasse opino A cum inquit, recte scribendi sontem esse sapientiam.rerum equidem diuinarii, humanarumque scientiam ; cuius studium philosophia a ueteribus dichim: postea uero sigillatim theatralium fabulariam mat riam a socratica depromendam esse iure statuisse . quoniam a quottidiana uita, hominumque moribus nequaquam eas a serare decet.

ui' ingenium , Guys desse ore rotundo' Mya loqui , praeter laudem nullius avaris. 'Romani pueri longis rutfonibus afem- Distunt m partes centum diducere. Dicar Filius iri si de qumcunce remora eri