장음표시 사용
61쪽
ceptu illud non cadere in totu illud, ut homo possidet; sed in illud
tantu,quod vite recludat.subdit namq; Iuberis no te ipsum colu mere;sed corporis tui cura expleta, inope, quantu vales, stetare. M1rro hic Cano nil Scripturarii interpreteS, vetustioresq; scholae Theologos,inter quos etia iure meritoq; D. Thoma censeo;utcunq; sint, qui mentem illius, o fatis assecuti, aliud ipsi iiii ponant, qui oes unanimi sensu atq; consensu tradunt,id totum in egenos erogandum esse,quod a statu redudat Verba Thomae de eleemosyna obligatione disputatis,ita sonant Dare eleemosyna de superfluo, est inscepto;& dare eleemosyna et,qui est in extrema nece Litate; alias autem eleemosyna dare, est in cosilio. Eodetendit hec eiusde oratio: Comuniter dicitur,quod dare eleemosyna de supersuo, cadit iniceptum;&similiter dare eleemosyna ei, qui est in extrema necessitate;& hec rursum:Res, quas aliqui abu-
danter habet, ex naturali iure debentur pauperum sustentationi. in isti Tertis decime, quas u pauperibus comedere debebat, in noua lege augentur per hoc,quod Dias non solum decima parte; sed omnia supersua pauperibus iubet exhiberi, iuxta illud Lucae: Odsuperest, late eleemo Ina,momnia mundasunt vobis Plura in cande sentetiam ex eo de auctore liceret allegare; verum quia haec clara sunt,a plurium allegatione supersedeo. Ex scripturi proinde,comuniq; cum veteru, tum recentiorum quoq; hcoIogorum sententia habemus,totu id quod victui superest, esse in vere egentes crogandist, si adsint,etiamsi extreme non egeant.Posset aute eadehaec veritas multis magnis lirationibus firmari,verum , in patruallegatione prolixiores fuerimus, una tantii, aut alteram adduca. PORRO hic autem quasi certu, omnem omnino veri nominis virtute inter extrema medita obtinere & quamuis excessus charitatem, virtutu omnino principe, secudum se vel affectu corrumpere facile no soleat neq; enim pius in D svM, vel proximisi affectus potest esse nimius potest tamen ea deprauare secundu usum, vel externum effectu. Quamobrem nisi ea hic adhibeatur cautio, quam in cuiusuis virtutis opere adhibitam oportet,aeque illam in alterutrum extremoria exorbitare contingehac quamlibet aliam moralem virtutem Excessit charitatis harmonia dis luitur,cum quis inordinato sui alterilisue amore sagras, de externis vitae hu
ius commodis plus sibi vel alteri adiungit, quam necessitas posta
62쪽
lat, vel aequitatis ratio suadet. Desectu vero um ex iisdem illi, externis commodis, sciens volensq; minus sibi, vel alteri tribuit,
C, Mai ergo, qui magnis opibus assivunt, totum illud quod
post omne comesticam necessitatem modis omnibus expletam reliquu est,& tanta interdum quantitate reliquum est,ut octi,ubi recondant,vix inueniant, mordicus apud se asseruant,pertinaciq; studio occupant,plua de externis humanivita praesidiis sibi edicet, quam usus deposcat,aut aequitatis ratio permittat. nam alias no cent supersua, sed nece saria)planum fit,ordinata charitati Si imites transilire,adeoq, coeleste numen per excessum offendere. Sicut illi quoq; qui amicum vel hospitem sumptuosius,quam par est, excipiunt, plus alteri, quam boni mores serant, deferunt. Runs ubi cum iidem illi,de quibus hic sermo est,nullum ex iis rebus, qussit .suorum ite peribiae prorsu superuacanea sunt, vitae praesidia illis impertiunt,qui cu graui adi nodum,licet non extrema egestate conflictantur, minus ex communibus misera huius vitae adminiculis distribuant alteri u Christiana charitatis lex ferat,aut humans quoq; societatis necessitudo sinat; Quandoquide iuxta naturalis aequitatis prs scriptu, externa sertulas bona seruire debent primo quide viis natursq; Spris; mox vero coiuncte; Postremo aute cum sue, tu proximi quoq; persons rebusq; piis, re Reip vel Eoclesiae utilibus vel necessariis)tit ut per defectum in alteru extremum impingant: Sicut illi quoque, qui vita personaeue Propria necessaria, quae poterant debebant, non administrant; adeoq; utrobiq; a charitatis Maequitatis curtili' exorbitant. Di A si cum omnia illa,qus in familiarem vitet mortalium usum quouis modo veniunt, iure naturali sint communia, aliaq;, quo ad oeconomiam usum,ius gentium adiudicarit aliis; nihilq; Iure natures ex illo etiam iure oriatur iniquit,aut ατακτον Siquide ius illud ni/siunx'ς
non undicunque, sed ab aeterna lege, naturaq; mente latione . II praedita originem ducit fieri non potest, quae huic vel illi homini sed superuacua lute superat,ut ea quo ad dominium Musum ipsis sint vere pro Vmm pria. Vsus namque absolute redundantium, praeposterus est, ct naturali Gentium quoque iuri plane dumentaneus est. Dicimus propria esse desinere possidentis quo ad usum & dominium tuam.quo ad curam, & dispensationem, donec reipsa in pauperes
63쪽
tum necessitate obligare contendunt.
vel alias pias caulas exponantur, citra noxam penes occupantem manent. Iam si absolute superuacaneum iure gentium penes pos.sdentem non manet,secimdum dominium vel legitimum sum; sed tantum secundum oeconomiam Hispensationem, consequens fit, ut iube naturali, quo omnia stuat comunia,indigentiuinciuciatur proprium,distribuendum tamen pro eius,qui occupat, iudicio ct voluntate: Nam procuratio iispensatio ex eodem il- Io Gentium iure competit occupanti. Qu' fit, ut aperte contra naturalem iuris equitatem committant, quicunque ea, quae persona proprie nullo modo necessaria sunt,commoda oblata occasione, inter egenos non distribuunt.
ν neque personiquoq; ita unquam aliquid est proprium,
ut alterius, quoad sum, proprium emci interdum non queat. Etenim quod nunc non modo, quoad oeconomiam administrationem; verum etiam quo ad usum & dominium huius vel illius persona omnino est proprium,hoc ipsum,ubi primum extrema inedia alterum inuaserit, quoad usum desinit esse proprium, secundum eundem usum eius incipit esse proprium, qui extrema egestate laborat. Quare etiam infirmorum offensione seclusa, si propria deessent, nec aliunde, quod opus est, haberi posset. liceret in die ta causa possidenti illud adimere; & in extreme egentem transferre. Hoc autem nullo modo fas foret,si in summa illa rerum egestate dominium integre penes occupantem maneret. Causa explicata est iam ante: dictu est enim, vitam proximi,aequὰ ex charitate diligendam esse, ac propriam, maioriSque hanc faciendam externis fortunae commodis, inter quae status praesidia
ornamenta censeri solent. Dama ova si extrema tantium egestate sentiente, eleemor' narium preceptum locum obtineret,sicqueretur, qui opulentistia mos census possident, multaque auri talenta, quibuS non utuntur, defossa habent, inanibus mundi huius commodis abundant, nullum peccatum admissuros , etiamsi tota vitane virum quidem obulum in egenos exponerent quippe cum extrema illa inopia rarissime usu venire soleat. Sequeretur rursum, qui facultates ad statum non necessarias in mimos, vel hystriones, aut venatores, aut alias eiusmodi mortalium faeces profunderent, nullum inde noxa partem cotracturos Siquide quod nulli omnino, neque
64쪽
neni ena Sirix neque charitatis lege est debitum,id utcunq; infruma ir, mod in peccati materiam non vertatur,crimine vacat.
Si in t si Or vi nihilosecius charitatis iustitiae legem que i e patere: Quandoquidem extrem egentibus lege iustitiae
Opem serre obligamur Sequeretur tandem Eubi non aequam de omnibus prouidentiam habere ut qui innumeros pauperes necessariis vitae praesidiis destitutos reliquerit: Sunt enim plurimi, qui citra cleemosynaria auxilia vitam tueri nequaquam possunt: Diuites vero tantis opibus donauerit,ut splendide quoque vivendo omnes absumere non queant. Atqui omnia haec sunt plane surda firmissime proinde crede ii ita est, eleemosynamino tum tum obligatoriam esse, cum quis obtinet superflua naturae, Occum it quiliam extreme gen S, eleemosynamque petenS; veruinctia cum quis habct supersua per nae, offert se quispiam, Qv cci non suppetunt, quae suae personae,vel vitae omnino sunt necessaria vel aegre admodum, quae ad utrumque sunt necessaria, Parare potest.
DILUUNTUR HIC EORUM RATIONES ET
argumema,quipraeceptu eleemosnarium ex rema tantum egesarepremente, obligare comendunt. Eo obiiciebas: Durum videtur, tot diuites c5demnare, quot i Ratui superuacua possident Tot rursum confessiarios, quot eiusmocli diuites foro poenitcntiae abso Iuunt. Negari sene non potest, plerosque elati huius confessarios, nulla fore, quid quisq; in bonis habeat, habita ratione,omnibus promiscue absolutionis beneficium impendere Verum hinc non sequitur recte sem ne is
impendere, hoc cli, Inter absoluendum nihil quicquam unquam in sero poenitenerroris admittere Formidandum est enim,plures passim compeia isti clusit. r
viri, qui absoluendi porcstatem exercent, tam qui veram absol rq -h--
uendi rationem probe teneanta D in a C magno opus est iudicio, magnoque rerum politicarum jeconomicaruistrivi hunc vel illum plura, quam opus sit, possidere certo ac liquido concludas . Nam qui certam hὶ Non est Deile descia telia iam prolaturus est, multa c6sideret oportet: Puta statum ςx QR mPς '
65쪽
hospites, donationes, extraordinarios sumptus, futuros casus, licet non omnes,sed communes tantum, Malia id genus complura; quibus omnibus diligenter conssideratis, ad aequatatis bilaniacem reductis, forte non tam multi exuperantia posiSidere inuenientur, quam multi tenacitatis nomine passim insimulantur. Preterea poenitentes, quorum dictis, nisi de opposito aperte contapyi , Mi ste fita habenda est, Ponitur enim, numquemque sua salutis si in iis curam habere de facultatum suarum ratione interrogati, rarissime plura se possidere profitentur, quam quae statui suo conseruando sint necessaria. statui nee stylia ACCEDIT huc quoque,personae statuique tuendo necessa- non conlisi rium non consistere in puncto sed in quadam ciuili latitudine.
uuies isti Etenim quibusdam ad tuendam status dignitatem centum aurei titudine. nummi sat sunt;aliis quingenti parum sunt. Quidam multis millibus locum suum vix defendunt. Sed Milli ipsi quoque,qui centum aureorum censu utcunq; honeste commode alere se pota sunt, simo aut aliquid eo amplius forte possideant, non statim ut superuacanea iniuste occupantes, condemnandi sunt. Nam
praeter quam quod rerum precia tempora inter se sint admodum diuersa, posset etiam casus quispiam accidere, qui magnam
aliquam eleemosynam,aut domesticam impensem exigeret. DΕ-N1Qv licet sententia, quam illa defendimus , sit tutis Sima, communissima, magnisque rationibus fundamentis nixa, opposita tamen ut erronea ab Ecclesia nondum est praescripta.Et hoc quidem ad id dici pose videtur, quod de communi consessariorum consuetudine obiiciebatur. At alterum argumentationis membrum, quod de periculose diuitum conditione proponebatur, responsionis loco illidh h. 9 Curi 1 sua Seruatoris allegari potest: Amen amen dico vobis, quia
N/yς ' diues dispicile intrabia in regnum caelorum &illud rhirsiim eiusdem Filioli quam di cili, qiui pecunia habent, in regnum 4 1 intrabunt ' Faci-Lu , 3. est vinelum sperso ramen acies introire , quam ditatem intrare in regnum Tim0 ε eielorum. Cognatum est huic illud Pauli seu volunt di:ιrtesseli, incidunt intentationem, tar in laqueum Diaboli, sedesideria multa intιtilia, in nociva, quae mergunt homines in interitum, es perditionem Sc ncque
multum quoque ab his CHRIsTI Apostoli oraculis dissidet D AE il ud Iacobi Agite naue diuites, plorate ulularies in moeriis vestu, quae
66쪽
certum interim e tectabiles illas Scripturarum commInatione' de omnibus diuitibus uadistramuratam accit' non pos- Nam&Abraham, asaac, uacob, Iob, David,
bus valuerunt, qui omne tamen prospero vento ad lalutis por tum appulerunt)sed de iis praecipue,qui diuitiis in suam, aut aliOrunt perniciem, aut in Cim iniuriam abutuntur, aut perimposturam,fraudem, vel rapinam illas colligui; aut certe contra charitatem, quae proximo dcbetur, easdem detinent. Contra quos ex instituto agere videntur, quae paulo ante ex Apostolo I cobo allata sunt.
simenta estra alii eis comesta sunt; auri met argentum vestrum Cy r- Dauit, perinde est. ac si scribat, vel dicat Vina, flumenta, cssite tireMaii, raque humanae vitae praesidia, quae, quod vobis ad usum redula rosiliuite, graui darent, in egenos erogare debueratis, & non erogastis, in hor xς positu Prireis vestris, in arcis vestris, in cellis vestris, prae multitudine computruerunt. Vestimenta, quibus frigore rigentes tegere εἰ ab aeriS iniuria munire vos oportebat, in aceruum congesta, tineis blattis escam fecistis Aurum argentum, quo captiuos redimere, nudos vestire, cirientes reficere iussi eratis, in terra de
Uum aerugine situque obduci passi estis propterea plorate vlulantes. quia grauissima stupplicia vobis imminent. Hec autem comminatio ibiurgatio in illis locum non habuit, quorum iam meminimus: Erant enim illi hospitalitati, caeterisque pietatis&misericordiae operibus deditissimi. Quamobrem non est quod auari, inhumanique diuites horum exemplo impunitatem sibi promittant utcunque sit, periculosus est diuitum status , hoc Praesertim tempore , quo tantum auaritia inualuit, Christi naque charitas, operum misericordiae studium tantopere refrixit. OBIICI s
67쪽
O, II CI s detruo Panormitanus, Malij quidam haud con temnenda auctoritatis eruditionis viri eleemosi, narum largitationem, extra extremae necessitatis articulum, liberam pronun- Panormitanus ciant. Pronunciant sane, verum id non ex sua, sed ex D. Thomae, D Thom Jςn quam male an ecuti erant, sententia hanc enim illi allegant. Qua
secutus re non eri mirum,si a communi lententia degenerarint. Sed hiactenus quoque libera est, quatenus eiusmodi diuites, quod super est, non obligantur certae alicui personae tribuere, sed huic, vel illi, uis' sensi elee vel alteri, cuicunque Visum fuerit. Neque hoc die rursum, me ii se, mosyna extrae vel anno Possunt enim ea, quae personae reliqua sunt, apud se a lib. . seruare,dum vel maior iuuandorum pauperum opportunitas,vel dita uti euidentior Ecclesiae vel Reipub utilitas, vel urgentior quoque erogandi necessitas occurrerit. Nam etsi in laude poni soleat, ea statim in pauperes erogare, quae statui necessaria non sunt, non est hoc tamen temper consultum, nedum absolute praeceptum, aut simpliciter necessarium Expedit enim interdum, experiare commodam erogandi occasionem. Denique ut ex illorum scriptis colligi potest, non accipiunt extrema necessitatis alticulum presse; sed ea latitudine, ut grauem quoq; inopiam comprehendat; quo sensu tolerabilius est, quod opinantur. B II a s tertio: Si id totum, quod praesens vita status non deposci in pauperes infra extremae egestatis metam constitutos dispertiri necessum est: Ergo nulli opuleto fas erit, lendide a dificare, aut dignitatem aliquam coemere, aut monasterium vel studiosorum hominum collegium extruere, aut ab alio extructum dotare;Nam quibus haec assicerentur, quo ad usum non sua, sed pauperum essent propria. Sed neque iis quoque, qui magnis
opibus affluerent, mercaturam exercere, aut oblatam haereditatem adire ius esset Quandoquidem aeque vitio obnoxium videtur, superuacanea, siue,c mercaturam, siue per aliam quamcunque artem, viam, vel professitonem conquirere, atque iam ante conquisita, aut quouis iure vel titulo obtenta retinere. Rursium
quicquid cu virtute, laude, honestate licet quaerere, hoc ipsum etiam cum virtute, laude, honestate quaesitum licet possidere. Atque haec omnia a communi mortalium sensu, diuitumq; huius saeculi usu sunt admodum aliena. NIMu
68쪽
nii 14 1nguste propriam eleemos, narum rationem, statusq; l . hsi his decenitiatriciu passigurator:Nam,ut alibi dictum cst non semel, u&sta drict prudentibus per se notum est fatis, Ecclesias dotare vel exaedi -- p ficare,Bibliothecas publicas, vel studiosorum hominum collegia
aliaque id genus pia iublica opera erigere, perpetui Sque censibus locupletare,adeo cum verarum cleemosynarum, piarumq;caustrum ratione non pugnat, ut principem quoq; locum inter illas obtineant:Pari modo uxorem, liberos, reliquoS i domesticos honeste decenterq; habere; inde honeste decenterque in posterum habeantur, pei Crcaturam vel aliam quamcunq; licitam viam vel artem conquirere alliae dotem,ut honestius elocetur,augere In filium es nepotem studiorum causa malit sculos suinptus facere, hoc non est, statum, quem obtines, aut personae, quam sustines, limites transcendere, aut statuito neces Iariapo sidere; sed spartam, quam nactus es, pro viribus ornare Siquidem in his rebus status dignitas potissimum versatur. D status mutatione idem sortassis dici queat:Nam si digni per me ita licita,
ratem, vel magistratum non vulgarem ultro oblatum dummo ad sublinitorem
do tamen ea suppetant praesidia, quibus cum dignitate, o iubit h. ''U'.
cavillitate administrare aleas hinculpat licet admittere, quo est illicitum. tarmen admisi status qualitas plerunq; mutatur: Aliud est enim priuatam, tam ducere, aliud in publico magistratu versari)cur non etiam per media honesta, S licita, ad eiusmodi magistratus enitiΘCerte non videtur maliis periculum in obeundis ciuilibus muneribus, vel maius peccatum in iisdem crepetcndis,quam in Ecelesiasticis: Si adhaec ergo pervias honestas contendere licet, cur non etiam ad illaΘEa propter siquis ea possideat, quae adprae
sentem statum honeste tuendum abunde sat sint, ad supremum autem niagistratum in ciuitate obtinendum sat non sint, nullam video caulam cur istiuscemodi homini rei augendae studio tantisper vacare non liceat, dum per opes capessendo magistratui idoneus euadat Modo tamen propter eiusmodi animi institutum pauperum etiam vulgarium, nedum extreme vel quasi extremeegentium causam non negligat; aut indiligentius quam par est tractet; neq; qtucquam omnino, quod cum iustitia vel honestate PuGneue de cauta committat.
69쪽
S am neq; iis quoq; , qui Iorte satu suo colenti vivunt,&Omnibus vita personaeq; necessariis abundant, negotiari aut obialatam haereditate adire ulla omnino lege, aut iure inhibitum est Nam etsi ne otiari non debeant, quo plura in nullum usum re
ς condat ponimus enim omnibus necessariis amuere, possunt a 'ta,' men negotiari, quo ad benigne faciendu egenis potentiores sub-rib is liceat ne inde evadant: Vt si ante decem tantum pauperes ex vita residuis MV-xi, RVς ς bati nostea auctiores iam facti,alant 12. aut IS. aut et O. Lex itaq;cere eleemosynaria nulli negotiandi, aut rem iaciendi via praecludit,
sed occasionem potius offert impigre laboradi, sobrieq, parce
vivendi per utrumq; enim augetur facultas bene de proximo egente merendi. Luxus enim &otium non muniunt viam ad elee mosyriam;sed ad rapinam, fraudem, Malias malas artes. O, II Ca s quarto postremo: Nulla apparet ratio, cur id alteri impertiri obligemur, quod ipse vel ultro oblatum,vel antea tuto possessum libere, si voluerit,repudiare potest Atqui potest quispiam Sel sponte, vel voto iuramentove obstriduis, in tanta
paupertate,rerumq; omnium inopia etatem agere, quantam humana imbecillitas ferre vix queat Quemadmodum multos eximiae sanctimoniae viros in eiusmodi egestate olim vixisse, etianum quosdam viuere certum est: Si ergo proximo adest, unde vivat, sicut semper adest, nisi cxtrema inopia laboret. Nam qui extreme non indiget, non indiget absolute, sed tantum secundum quid, quo nimirum commodius vivat nihil se offert,quod personae residuum, in eiusmodi pauperes transferre necessario compellat. Ho argumentum plus coloris, quam roboris habet: Nam ut illi, qui quodcunq; damnum alterius dolo,fraude,vel impostura accepit, nihil omnino praeeiusmodi damno repetere integruest; imo vero compensationem ultro oblatam libere, si voluerit, oui quid miti repudiare potesti&tamen omne id, quod iniusto titulo, aut nos titulo possi mine possidetur, dum condonetur, vel persoluatur restitutioni:ς V , ψ γῆ obnoxium est;ita quamuis is, qui no extremo inops est, inops ta- es Essisu men est,ob pietatis studium, aut aliam honestam causam, nullam tioni ubno uim eleemosynam petere,aut sponte oblatam recusare queat ille ta- men, qui absolute superuacanea possidet, pro loci teporis opportunitate,tenetur ea, si non in illas, qui recusant, ves non ema-gitaui,
70쪽
eo etiam ui absolute superflua possident: siue eiusmodi posse
civilibus aut Ecclesiasticis censibus victitent, Hoc enim ad rem, de qua hic agitur, impertinens est.
De ii qui Memas nam donarapsoni, vel non possunt.
Ni MMI E M Qv E X hS rebus, quarum legitimum situ; ., is dominium, plenamque ac liberam administratio ius dominia enem habet, nisi forsan peculiari aliqua lege pa Re ''tM Q. igri tricue statuto, aut consuerudine inhibeatur munus ii, vel eleemo. vel eleenio synam donare posse,extra controuersiam est. Quod si synam donaravero alterutrum horum defuerit, neutrii iure poterit. Perspicuum Potest. est enim, pueris sub tutoribus adhuc agentibus, menteue captis, vel alias rationis usura destitutis grandes eleemosynas, aut alias non leuis momenti abalienationes facere, potestatem non esset Non quod veri propriiq; eorum, quae donant,vel alia ratione ab Puer caeterique alienant,Domini non sint; sed quod ob rationis infirmitatem. te 'siu de-
gitimam eorum, quςm pauperCS exponunt,Vel alio modo distra re non possunt.
hunt, administrationem non habeant. i. v s certum est maiestatis reos, caeterosque, quorum bona propicrdelietum fisco addicta sunt,abalienandi tu non habe Cur intestati, re ;non quod eorum, quae abalienant, usq; adiudicis sententiam, et lonare Vel factive declarationem, curamn administrationem no habeant; bhuuhihi' 'habent enim; sed quod propter admissum crimen, legitimo eo rum,quae donant vel administrant, domimo careant. Quare lata iam condemnationis sententia, quaecunque iam inde a consato crimine abalienaverant, ad fiscum reuocantur. Fateor tamen, cam reuocationem legum externarus eritate magis niti, quam diuino aut naturali iure. PORRO