De origine, et progressu congregationis oblatorum sanctorum Ambrosii, et Caroli, Mediolani : ab anno congregationis conditæ MDLXXVIII usque ad annum MDCCXXXVII

181쪽

conarentur sane liverius Mazuchellus prisclaris muneribus in Ecclesia nostra persundtiis, cum sibi haeredem designaret , sexcenios amplius florenos Alconensi Collegio numerari mandavit eoque exemplo Dominicus Feriolus Somae illustri oppido Sacrorum Auristes egregie usus est, legatis in eandem causam ire centis aureis nummis, di in idia librorum parie, quibus instructam domi bibliothecam habebat. Quorum

ego hominum nomina in re tam parva commemorare erubesceret , ni compertum haberem , beneficiae. magis ex liberalitate consilii, quam ex eorum uillitatibus aestimari. Fuit enim ingenii vere liberalis quod Viri nec admodum divites, neque Alconensibus ulla terrarum, aut gentis societate conjuncti eam tamen Reipublicae pariem ita dilexerint, ut cum propinquis, ac nepotibus suis bonorum suorum participem ess voluerint. Repetebant scilicet animo nocturnum illud S. Caroli iter languoresque corporis ultimos, quibus Collegium steterat, atque adeo censuere divitiarum .

partem in ejus operis dignitate honestus me collocari cui tanti nominis Praesul gloriosii si in vitae reliquias impendiiIet. Me quoque juvat, postquam extremum Caroli opus attigerim, ad propositae narrationis finem deflectere , ut magna illa Parentis Optimi in rebus agendis sollicitudo & meus iste in exponendia scribendi labor eodem termino conquiescat. De

182쪽

De Collegio, set e Domicilio

Gortae minoris.

CAP. X.

M matura D. Caroli mors eis gravissime

Rempublicam universas , gravius tamen Oblatos, quam ullam aliam Reipublicae partem assecerat Vix ab exortu Sodalitii septimus agebatur annus, nutabant, ut in principiis, omnia, luctusque δε consternatio inter Sodales erat qualis parente amisi inter liberos nondum composito familia flatu esse solet. Illas per

agrum Mediolanensem Colonias . illa designata in Urbe domicilia sibi erepta uno ictu deflebant oblitique eorum, quae se accepturos speraverant, satis prospere secum agi rebantur, si modo accepta retinerent. Augebant dolorem paucitas ipsa, angusti opes, ex lenta ante omnia magnitudine Urbis,in comparatione clarissimorum ordinum, quae novi Ordinis initia vix notari a Civibus sinerent. Ita neque divitiis, que numero praestam es , insidiis etiam undique circumventi insensa eorum auctoritate , quo rvr is opera juvari debuiisent , sleiere tamen in nostra utque tempora, eo certiore sanctissmi Conditoris patrocmio, quo propiores periculo fuerint. Illud nolatu dignum est, quod in tanta tenuitate rerum eum lamen

183쪽

273 rogandi piadorem perpetuo retinuerint , quem a natura ipsa ingentium hominibus factio tamen,& potentiae cupidi inertiae nomine appellant. Non terere Nobilium limina , non captiosis illecebris divitum animis obrepere , non obtentu pietatis Praedas agere Majoribus unquam nostris in usu fuit nec ullus hactenus inventus est, qui inspecto Genitoris, aut Patrui testamento Oblatorum nomen maledictis incestaret Nee tamen defuere clarissimi Viri, qui spontaneo quodam pietatis sensu res nostras aspicerent, , prout Divina

Voluntas daret, augere conarentur. 9ibus, eis magna ex parte irrita liberalitas fuerit, gratiam aliquam referri his literis decet , eorumque beneficentiam ex animo magi , quam ex eventu aestimari. Primus omnium Alphon sustitia . R. E. Cardi Eaeristanalis, itemque Mediolani Archiepiscopus, cum matura

Nepotum aetate nullum adhuc in Paterna domo conju carol. mgium videret, spemque prolis inceriam quotidie fieri Olinum animadverteret, post Nepotes ipsbs quandocumque absq; qi' liberis decessisIent S Sepulcri Domum haeredem appellavit. Vert deinde in publicae paupertatis misericordiam animo haereditatis jura ad Mediolanense Nolb-

comtum transtulit, cum ea cautione, ut ducenos aureos nummos oblati ex eadem haereditate quotannis in perpetuum acciperent. Sed longe aliter, quam timuerat

evenit, data post ejus moriem Littarum Domni Sponsa , quae senectutem mariti insperata iacunditate solaretur parias Majorum virtutibus opes in eadem Domo retineret.

a Pari

184쪽

riro, Pari beneficentix nobiscum egerat ieronymus

mento retorrus vir notae in Urbe nobilitatis, sanxeratque ulli-cπς η ma voluntate, ut, si familiam suam quemadmodum

seu i s. quidquid ipse juriiuo haberet ad Oblatos deveniret. Sacerdotes in primis quotquot alere haereditas posset in paternam ejus domum succedere jubebat, atque in proxima S. Victoris Ede cui ab Theatro nomen est, sacris faciundis audiendisque praesertim peccatorum consessionibus operam dare. Sed haec quoque praeclara ad memoriam nominis vana ad exitum iecit secuta

inde proles C amisIaeques spei solatium ivit servat

Viri progenies, qui tam benevolum erga nos animum

gereret.

Quodam denique casu evenit , ut . scribentibus ista nobis vir alius vita decederet cujus memoriam excitare his literis deberemus. Franciscus Pionius Mediolanensis Sacerdos honesto loco natus, cum sterile fratris conjugium. fratrem ipsum senio prope consectum videret, interiore quodam pietatis sensu ag balur, ut pariem aliquam gloriae humanis honoribus clariorem ex occasu ipso familia caperet Tranquillum vitae genus in Urbe sibi elegerat, nullo publico munere implicitus, paternisque bonis abunde contentus, quae ipse sibi modeste utendo commodiora secerat. Quod si ahquando ruris desiderium inter urbanos tumulius obreperet, para iam a Majoribus domum Ca- sorati habebat eaque occasio saluberrimi consilii suit. Nam cum haeredem sibi incerta adhuc cogitation

185쪽

perquireret, optimum denique omnium duxit domum hane ipsam in Collegium vertere δε cum reliqua patrimonii parte tradere Sacerdotibus, qui loci incolas, wconfluentem ex finitimis pagis Populi mulii iudinem Coelestibus mysteriis excolerent. Quanquam enim plura inibi Sacerdotia occurrebant offerendis Sacrificiis

sive psalmodiae exercendae antiquitus instituta, antima Ium lamen curam uno in capite collocatam videbat,

cujus omnis quantacunque bilicitudo incolarum necessitatibus, quorum ingeniem numeriam regionis serii litas alit, longe esset inserior Pulcherrimum igitur fore

opparebat addere auxilia religioni, ne in lania opulentia caeterarum rerum elicitatis publicae pars praecipua deficeret. Anno millesimo septingentesimo trige-hmo septimo cum ea cogitatione Mediolanum reversus , cum in morbum incidisset testamento condito.

quidquid ipse jure suo teneret Sacerdotes Oblaios habere jussit hae conditiones suere. In aedibus meis Caserati

Collegium Onstituant , quotidie ad aras pro salute Pioniae gentis rem divivam faciant, numerum eorum , qui illae mit-rendi erunt , Mediolani Archiepiscopur , abita haereditatis ratione definiat. Consignatis in hanc sententiam abulis. paucas post horas expiravit ut hactenus comprella vis morbi videretur, ne tam honesti consilii exitum interciperet. Secuturas deinde utilitates incrementia Collegii narrabunt alii, quos ad ea propius inspicienda immaturior aetas reservat. Mihi satis sui initia rei tradere,in hanc gratiarum partem rependere Viro ,

qui oblatorum operam tam pii desiderii idoneam

judicaverit. t

186쪽

I74 At hujus benevolentiae jam pridem exempla dedera digna splendore sui generis Io Andreas Tergagus.

haud quidem nobiliora iis, quae antea retuli, caeter uim eventu pleniora , respondente affatim humanis consiliis Superum voluntate. Praedia satis ampla, domosque Gor-lae minoris habebat, sed liberi deerant, qui avitos proventus incommoda divitiarum chariora sacerent. Itaque, mortua Lucretia Castillionaea sororis ejus filia omnique insuper Lucretia sobole extincta, vacua possesIoribus bona occupavere oblati , prout ipse testa mento mandaverat. Sed iacta, legesque testamento adjecerat , quae satis ostenderent vectigalia illa, 4nnuos fructus non ad rerum modo nostrarum, verum etiam pietatis in literarum incrementa reserri. Sic

enim in tabulis per Gulielmum Puricellum receptis scriptum erat oblati, quoties ad capessenda haereditatis jura

voeabuutur, oriam adeant; ibi tres ex eorum numero Sacem

dotes iura Maurarii Sacello rem divinam quutidie faciant, indigenarum pueros pietatis, o literarum rudimentis instituant; Dominicis diebus , qui in solemne jejuniorum tempus incurruut, eoneionem in de S. Laurentii ad populum habeant. Haec in

obsequium clarissimi Viri severe a Majoribus custodita digniorem in modum extulit posterior aetas supra quam ipse cogitaret. Nam cum omnis docendi labor unius tantum agrestis Pagi commoda respiceret, pertaes qui in eam provincia mittebantur molesta illa balbutientis litera iura initia, Minterruptam pecoris custodia librorum curam, ad nobiliora studia invitavere finitimos, si qui prolem suam rite educari, atque humanioribus discipli

187쪽

bat opportunitas loci , ut nulla ejusmodi res inchoari meliori spe, aut sanctiore consilio videretur. Vicus est depressam leniter vallem ex alto despiciens , quas r Olona flumen nunc multiplici alveo, nunc in unum coeuntibus aquis interluit . memorosi , vitiserique ex advers colles assurgunt, Vallis ima herbarum vestitu, .proceris arboribus nitent , quas perennis humor e rantibqs passim rivis id utilitates hominum .delicias alit Parte alia Regio in planitiem extenditur Diaginti omnis generis serax, nulli secunda salubritate

aeris , quae tantum ad fovenda literarum 1ludia momenti assert. Spem vero longe majorem fecerant fini tima praeclari nominis oppida, aliique complures Pagi,

quos circa utramque fluminis oram secuta maturi genium antiquitas excitavit. Nec sane consilia ad irritum cecidere . Ad primum rei nuntium confluxere illico ex proximis Municipiis adolescentes , quibus inter disciplinae incommoda, studiorumque curas ingens s latium erat, quod in patrio veluti bio procul iamen a Patriae pericusis morarentur Manante inde latius fama, venere alii ex longinquis Provinciae finibus , non pauci etiam Mediolano missi, quos amoenitas loci relictae Urbis taedere non sineret . Ita paulatim res in celebritatem formam Collegii venit , vario identidem Alumnorum numero, prout inter belli, pacisque vicisssiudines varia sortiana temporum soret. Quod cun

Franciscus Saxius Sodali iii nostri Antistes, vir sane deliteris optime meritus animadverteret , omni ope adni

188쪽

I7stendum putavit, ne quidquam augendae dignitati aut capiendae mulii iudini deesset Pars antiquarum aedium sequata solo, idque datum Largitoris memoriae, nova moles alibi , quam ex ipsarum aedium vestigiis assurgeret. Eminent hodie , ubi in privatos usus humiles cellae fuerant, erecta in sublime conclavia rudimentaque alia urbanae magnificentiae, pensatura ali quando majestate sua operis tarditatem Magnis certe sumptibus ea stetere aedificia, quibus extruendis , cum

impar haereditas esset, depromptae ex S. Sepulcri Domo pecuniae , quae Domicilii nomen δε monumenta ipsanae reditatis splendidiora facerent. Licebat utique bonis

liberaliter da iis per quietem uti, nec ultra labores, aut expensas extendere, quam testamenti tabula postularent. Sed multo praeclarius visum Majoribus nostris, ex benefiMis, quae acciperent , illustranda Reipublica occasionem arripere , atque Semplum dare posteris, quidquid ex piorum hominum voluntate oblatorum rebus accederet, haud inutiliter collocari. De

189쪽

De Dignitate se Utilitate

Congregatronis.

Ntequam extremana hanc operis arter .

aggrediar diluendam mihi aliquorum accusationem intelligo , qui titulum ipsum

altius intumescere existiment, quam modestiae lex, aut scribentis de rebus suis conditio serat. Sed hoc consilium meum ambitionis crimine facile absolvent, si quod initio praefatus sum , memoria tenebunt, hanc videlicet scribendi curam ad Consodales nostros tantummodo Pertinere. Quos ego, dum nomina Utilitatis, Dignita iisque commemoro, haud alii erassici velim, quam ne gloriam a Majoribus partam amitiant, aut Ecclesiae Mediolanensi, cujus commoda procurare

summis conatibus debent , taedio laboris, Minopia viri uium inutiles fiant. In ea in stipe tempora incidisIe me sentio, ut, si decora nominis nostri paulo luculentius explicarim Ad non capiandi honoris libidine, sed defendendi necessitate secisse videar. Nam neque hodie desunt antiquae malevolentiar, sive dicacita iis aemulatores, qui plus splendoris δε commodi, nos ex Republica capere conquerantur, quam ex studiis, ossiciisque nostris Respublica ipsa percipiat. Sapienter autem a M. Tullio dictum est, non solum arrogantis esse sed etiam omnino disIo io, . eluti negligere, quod de se quisque sentiat. Utinam

190쪽

Utinam vero in nobis ipsis omnis injuriae visci ac

turpitudo deficeret. Sedi parum animadvertunt quidquid in oblatorum nomen effutiunt , id omne ad Conditoris optimi contumeliam referri , cujus se se memoriam revereri, culioresque elle diligentissimos assirmant. Idipsum enim quod sumus, ministeria quibus flangimur instituta, domus, vectigalia quibus ad vitam utimur, ex quo denique omnia nisi ex Viri prudentissmi voluntate, ac consilio provenerunt. Equidem si , ut liberi parentibus , ita Societates hominum auctoribus suis recte gloriantur. Paucos adrnodum invenien hoc genere laudis nobis cuin PosIe conserri. Congregationem enim de qua tam demit-

se sentiunt, ex ea mente natam intelligent , ex qua rena

tam salutem Urbis , Christiani Popoli disciplinam, Ni hodoxae Fidei iecuritatem confitentiam. Illud etiam sibi proponere debebunt, nullam aliam extare sacrorum hominum bcietatem, quae ex eadem mente , unde Omnia

serme tuendae Religionis consilia prodiere,originem suam,& perpetuas communis vitae leges acceperit. Quo magis

miror suille aliquando nonnullos, qui hanc Patris amantissimi Prolem non modo ipsi charis limam , verum etiam unicam e Republica tollere conarentur. Sed cum in hac pari firmiter stare me crederem subvereri potius coepi, ne, cum originis claritatem inficiari non pollant, degeneres animos, alque a paternis Virtutibus alienos objicerent. Fuit enim haec semper obtrectatorum consuetudo conviciorum initia ab ipsis laudibus capere, sacrorumque hominum ordines comparare fluminibus, quae pellucidis sontibus orta lutulento persaepe

alveo